II SA/Kr 1339/24
WyrokWSA w Krakowie2025-01-22
Skład orzekający: Jacek Bursa, Magda Froncisz, Piotr Fronc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo stwierdziły brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia budowlanego, uwzględniając kryteria kumulacji oddziaływań z innymi istniejącymi i planowanymi przedsięwzięciami oraz analizując kwestie hydrologiczne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W szczególności, organy nie zbadały wystarczająco kwestii powiązań technologicznych i kumulacji oddziaływań z innymi przedsięwzięciami, a także nie odniosły się do przedstawionej przez stronę opinii hydrologicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami. Organy administracji obu instancji stwierdziły brak takiej potrzeby, opierając się na opiniach różnych instytucji. Strony skarżące zarzuciły błędy w ustaleniach faktycznych, zwłaszcza w zakresie powiązań z innymi przedsięwzięciami i kumulacji oddziaływań, a także wadliwe uzasadnienie decyzji. Sąd rozpoznał połączone skargi kilku podmiotów.Rozstrzygnięcie
Sąd odrzucił skargi R. Ł. i E. F. z powodu braków formalnych i fiskalnych, a w uwzględnieniu pozostałych skarg uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących i nakazano zwrot wpisu od skargi E. F.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg Towarzystwa [...] z siedzibą w K. , R. Ł., I. G., M. G. – [...] i E. F. oraz P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r. znak: SKO.OŚ/4170/90/2024 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko I. odrzuca skargi R. Ł. i E. F.; II. w uwzględnieniu skarg Towarzystwa [...] z siedzibą w K. , I. G., M. G. – [...]j oraz P. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; III. tytułem zwrotu kosztów postępowania zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz: a. Towarzystwa [...] z siedzibą w K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) b. M. G. – [...] i I. G. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) c. P. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) IV. nakazuje zwrócić skarżącemu E. F. kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 grudnia 2023 r., nr WS-04.6220.57.2023.MP:
I. stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko pn.: "Budowa budynków mieszkalnych wielorodzinnych (budynek 1, budynek 2, budynek 3, budynek 4, budynek 5, budynek 6, budynek 7, budynek 8) z garażami podziemnymi, naziemnymi miejscami postojowymi, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną oraz zagospodarowaniem terenu na częściach działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Obr. [...] jedn. ewid. P. oraz infrastruktury technicznej na częściach działek nr [...], [...], [...], [...] Obr[...] jedn. ewid. P. przy ul. T. w K.";
II. określono warunki dotyczące ochrony środowiska;
III. wskazano, że charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji.
Od powyższej decyzji zostały złożone odwołania przez R. Ł., P. K., I. G., M. G.- B., Z. D., D. M. D., G. J. D., E. F., Ł. B., J. B., M. B. oraz Towarzystwo [...]
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/90/2024 utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił na wstępie regulacje wynikające z ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. 2023.1094, zwanej dalej ustawą środowiskową). Wyjaśnił w szczególności, że zgodnie z art. 71 ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Definicję przedsięwzięcia, które może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zawiera natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2019.1839). Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 55 tiret drugie tego rozporządzenia przedsięwzięciem takim jest zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, nieobjęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 2 ha na obszarach innych niż obszarach objętych formami ochrony przyrody, oraz garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż obszarach objętych formami ochrony przyrody.
Organ wskazał, że w toku postępowania uzyskano:
1. opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2023 r., znak: NZ.90831.2.123.2023 o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
2. opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 13 września 2023 r., znak: OO.4220.1.254.2023.EB o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określającą warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia,
3. opinię Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 października 2023 r., znak: KR.ZZŚ.2.4901.181.2023.1.KM, w której stwierdzono brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przy uwzględnieniu określonych przez ten organ warunków.
W związku z powyższym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach orzeczono o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określając jednocześnie stosowne warunki dotyczące ochrony środowiska wynikające z ww. opinii oraz dodatkowe warunki wskazane przez organ I instancji. W decyzji określono jednocześnie istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, zgodnie z art 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy.
Zdaniem organu odwoławczego w przeprowadzonym postępowaniu przeanalizowano kwestię skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.
Z karty informacyjnej wynika, że po wschodniej stronie projektowanego budynku 2-segmentowego zrealizowana została budowa 4 budynków na podstawie prawomocnego pozwolenia na budowę. Dla przedsięwzięcia i ww. zabudowy mieszkaniowej przeprowadzone zostały analizy skumulowanego oddziaływania określające wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia w zakresie emisji hałasu i emisji zanieczyszczeń. Stwierdzono, że skumulowane oddziaływanie w zakresie emisji hałasu będzie nieistotne, a zasięg oddziaływania hałasu będzie zawierał się w terenie objętym oddziaływaniem skumulowanym, a tym bardziej w terenie przedsięwzięcia. Ponadto analiza wykazała znikomy wpływ na stan powietrza atmosferycznego skumulowanego oddziaływania.
Natomiast istniejąca zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana na nieruchomościach położonych na północ od przedmiotowego przedsięwzięcia, oddzielona jest od niego drogą publiczną co powoduje, że stanowi ona odrębne pod względem funkcjonalnym i komunikacyjnym zamierzenie budowlane. W sąsiedztwie terenu objętego przedmiotową decyzją, zrealizowana została znacznych rozmiarów zabudowa mająca jednak charakter kilku odrębnych i niezależnych od siebie zamierzeń inwestycyjnych, co należy brać pod uwagę rozważając środowiskowy kontekst postępowania w niniejszej sprawie.
W opinii Kolegium planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest częścią większego zamierzenia i różni się pod względem przedmiotowym od pozostałych zamierzeń na przedmiotowym terenie objętych postępowaniami w sprawie decyzji o warunkach zabudowy. W tym zakresie za bezprzedmiotowe uznano zatem wywody zakładające, że omawiane przedsięwzięcie jest w istocie mniejszą częścią większego zamierzenia podzielonego na etapy.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Towarzystwo [...] w K., R. Ł., I. G., M. G.- B., E. F. oraz P. K..
Towarzystwo [...] w K. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8 art. 11, art. 75 art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2), art. 63 ust. 1 pkt. 1) ppkt. a) oraz art. 63 ust. 1 pkt 3) ppkt. c), art. 3 ust. 1 pkt. 13) ustawy poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych odnośnie rodzaju i powierzchni przedsięwzięcia objętego wnioskiem i wydanie błędnej decyzji,
2. art. 6, art. 7, art. 8 art. 11, art. 75 art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt. 2) i art. 63 ust. 1 pkt. 1) ppkt b) oraz art. 63 ust. 1 pkt 3) ppkt f), art. 3 ust. 1 pkt. 13) ustawy poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych odnośnie powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych oraz błędnym uznaniem, że wnioskowane przedsięwzięcie jest powiązane wyłącznie z etapem I inwestycji i wydanie błędnej decyzji,
3. art. 6, art. 7, art. 8 art. 11, art. 75 art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2), art. 63 ust. 1 pkt. 1) ppkt. a) oraz aft. 63 ust. 1 pkt 3) ppkt. c), art. 3 ust. 1 pkt. 13) ustawy poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia poprzez uznanie, że przedsięwzięcie będzie polegało na budowie budynków składających się z segmentów, podczas gdy segmenty stanowią odrębne budynki,
4. art. 63 ust. 1, art. 59 ust. 1 pkt. 2), art. 80, art. 82, 84 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w sytuacji gdy w razie przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego organ powinien był stwierdzić potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i wydania decyzji w oparciu o jej wyniki,
5. art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2), art. 84 ust. 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie przez błędne określenie wymagań i warunków realizacji inwestycji w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Tożsame zarzuty w swoich skargach postawili I. G., M. G.- B., E. F., a także P. K..
Na ich podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej decyzji organu I instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo złożyli oni wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów
R. Ł. również wniósł o uchylenie decyzji odwoławczej zarzucając naruszenie:
1. art. 107 § 3, art. 77 § 1 i art. 8 kpa,
2. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
3. art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 107 § 3 kpa,
4. art. 1 i art. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 kpa.
Z uzasadnienia powyższych skarg wynika, że strony zasadniczo nie zgadzają się z dokonanymi przez organ ustaleniami faktycznymi w zakresie rodzaju i wielkości przedsięwzięcia oraz jego powiązań z innymi przedsięwzięciami zrealizowanymi i nie zrealizowanymi. W opinii skarżących przedsięwzięcie objęte wnioskiem stanowi część większego przedsięwzięcia pod nazwą os. T. obejmującego obszar o łącznej wielkości przekraczającej 4 ha. Nieruchomość ta, stanowiąca własność wnioskodawcy, ma spójny charakter, parametry zabudowy, wspólną infrastrukturę drogową, wodociągową i kanalizacyjną, która ma docelowo obsługiwać całe osiedle. O powiązaniu przedsięwzięć świadczy również cały proces inwestycyjny oraz uzyskiwane warunki zabudowy oraz pozwolenia na budowę. W konsekwencji zamierzenia te należy traktować jako jedno przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy. Przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.
Kolejno zarzucono, że organ błędnie uznał, iż przedsięwzięcie obejmuje budowę 8 budynków mieszkalnych wielorodzinnych, podczas gdy inwestor planuje w rzeczywistości budowę większej ilości budynków, błędnie nazwanych segmentami.
W opinii skarżących, organ nie przedstawił przekonującego uzasadnienia swojego stanowiska, a także w sposób błędny i niewystarczający określił wymogi i warunki realizacji inwestycji w zakresie ochrony zieleni i stosunków wodnych. Ponadto zarzucono oparcie ustaleń na błędnej karcie informacyjnej przedsięwzięcia.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia cztery sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 1339/24, I SA/Kr 1340/24, I SA/Kr 1341/24 i I SA/Kr 1342/24 oraz prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 1339/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26.) – zwanej dalej "p.p.s.a" skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W świetle natomiast do art. 46 § 3 p.p.s.a. pismo strony powinno zawierać wierzytelne odpisy skargi dla pozostałych stron postępowania.
Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeśli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka zaś sytuacja zachodzi w przypadku pisma procesowego szczególnego rodzaju, jakim jest skarga, gdyż konsekwencją nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi jest jej odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych oraz fiskalnych skargi zostało skutecznie doręczone E. F. w dniu 13 listopada 2024r. (d.d. – k. 100), zaś R. Ł. w dniu 8 listopada 2024r. ( d.d k 72). Pomimo upływu siedmiodniowego terminu do dokonania przez stronę skarżącą koniecznych czynności skarżący R. Ł. nie uzupełnił braków fiskalnych ani formalnych złożonej skargi, zaś skarżący E. F. uiścił jedynie wpis od skargi, nie uzupełniając jednak braków formalnych skargi, o które był wzywany zarządzeniem z dnia 23 października 2024r. k. 70) .
W związku z tym, że skarżący nie uzupełnili w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, a nadto skarżący R. Ł. nie uzupełnił braku fiskalnego skargi – złożone przez nich skargi podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I wyroku. Konsekwencją odrzucenia skargi R. F. było zarządzenie w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu uiszczonego przez tegoż skarżącego wpisu od skargi ( pkt. IV wyroku).
W zakresie rozpoznania pozostałych skutecznie złożonych w sprawie skarg rozpocząć należy od stwierdzenia, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Sądy nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.)
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla opisanego we wniosku przedsięwzięcia. Organy opowiedziały się w tym zakresie za brakiem konieczności przeprowadzenia takiej oceny, lecz stanowiska tego Sąd nie mógł podzielić z uwagi na wydanie rozstrzygnięć organów obu instancji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, niespójne ustalenia faktyczne oraz ze względu na wadliwe uzasadnienie decyzji Kolegium Odwoławczego.
Zgodnie z art. 71 cyt. ustawy środowiskowej:
1. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.
2. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Definicje powyższych przedsięwzięć zawarte zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2019.1839, dalej: rozporządzenie).
Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 55 lit. b tiret drugi tego rozporządzenia przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jest zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, nieobjęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 2 ha na obszarach innych niż obszarach objętych formami ochrony przyrody określonymi w tiret pierwszym. Za takie przedsięwzięcie uznaje się również garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 1 ha na obszarach innych niż obszarach objętych formami ochrony przyrody (§ 3 ust. 1 pkt 58 lit. b).
Art. 59 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Art. 63 ust. 1 ustawy stanowi z kolei, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:
1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:
a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie,
b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,
c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi,
d) emisji i występowania innych uciążliwości,
e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu,
f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie,
g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;
2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:
a) obszary wodno-błotne, inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek,
b) obszary wybrzeży i środowisko morskie,
c) obszary górskie lub leśne,
d) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych,
e) obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000, oraz pozostałe formy ochrony przyrody,
f) obszary, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone lub istnieje prawdopodobieństwo ich przekroczenia,
g) obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne,
h) gęstość zaludnienia,
i) obszary przylegające do jezior,
j) uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej,
k) wody i obowiązujące dla nich cele środowiskowe;
3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikające z:
a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać,
b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze,
c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania,
d) prawdopodobieństwa oddziaływania,
e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania,
f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,
g) możliwości ograniczenia oddziaływania.
W przedmiotowej sprawie organ uznał objętą wnioskiem inwestycję za przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco wpłynąć na środowisko, o którym mowa w § 3 ust 1 pkt 55 lit. b tiret drugi i pkt 58 lit. b cyt. rozporządzenia. Przemawia za tym obszar przedmiotowego zainwestowania, który wynosi – jak wskazał organ I instancji – 2,16 ha powierzchni zabudowy mieszkaniowej oraz 1,17 ha powierzchni użytkowej garaży i parkingów samochodowych.
Odstąpiono jednak od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ I instancji zapewnił, że brak potrzeby przeprowadzania takiej oceny wynikał z przeprowadzonej przez pryzmat kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 analizy, w szczególności w zakresie powiązań z innymi przedsięwzięciami, kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b).
W tym zakresie w decyzji organu I instancji stwierdzono, że planowane przedsięwzięcie stanowi kontynuację zrealizowanej po stronie wschodniej na podstawie prawomocnego pozwolenia na budowę nr 1546/6740.1/2018 zabudowy mieszkaniowej obejmującej 4 budynki czterokondygnacyjne z garażami podziemnymi (określane jako I etap zabudowy). Obie zabudowy będą zdaniem organu powiązane technologicznie poprzez wspólną infrastrukturę komunikacyjną. Organ zapewnił jednak, że analiza skumulowania oddziaływania wykazała, że nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska, w szczególności poprzez zastosowanie zabezpieczeń akustycznych.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 cyt. ustawy przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.
W orzecznictwie wyjaśniono, że powiązaniem technologicznym jest taki związek pomiędzy inwestycjami, który powoduje że wspólnie tworzą one zorganizowaną całość w postaci jednej spójnej infrastruktury ukierunkowanej na ten sam cel gospodarczy. Powiązanie o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko dotyczy również przedsięwzięć tego samego rodzaju i wykorzystujących tą samą technologie, choćby planowanych przez różne podmioty prawa. Przepis ten ma zapobiegać dzieleniu jednego przedsięwzięcia na kilka przedsięwzięć realizowanych w tym samym czasie, w celu ominięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko i ominięcia obowiązku opracowania związanej z tą procedurą dokumentacji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 530/15). Skoro ustawodawca nakazuje kwalifikować jako jedno przedsięwzięcie przedsięwzięcia powiązane technologicznie także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty, to tym bardziej dotyczy to przedsięwzięć realizowanych przez jeden podmiot (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 186/22).
W jednym z wyroków WSA w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 85/16 argumentował, że "przedsięwzięcia powiązane technologicznie (a do takich należy niewątpliwie zespół zabudowy) powinno kwalifikować się jako jedno przedsięwzięcie. Reguła ta ma zaś zapobiegać dzieleniu przedsięwzięcia na mniejsze segmenty, w odniesieniu do których mogą być formułowane oceny cząstkowe, niekoniecznie dające obraz wpływu całości zamierzenia na warunki ochrony środowiska. Przedsięwzięciem jest bowiem, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy, "zamierzenie budowlane lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty". Ponieważ w kontrolowanej sprawie zamierzeniem inwestycyjnym objęta jest zarówno budowa całego osiedla mieszkaniowego (31 bloków), jak i ściśle z tym związana budowa garaży, całość planowanych prac stanowi jedno przedsięwzięcie, które powinno być poddane procedurze ocen oddziaływania na środowisko. Powiązanie technologiczne, należy rozumieć w sposób kompleksowy w odniesieniu do funkcji i celów konkretnego przedsięwzięcia. Wykładnia pojęcia "powiązanie technologiczne" w ramach definicji przedsięwzięcia musi zatem uwzględniać cel jego realizacji. Wąskie rozumienie powiązania technologicznego będzie naruszało zasady ogólne prawa ochrony środowiska: kompleksowości i prewencji. W orzecznictwie podkreśla się, że gdy więcej przedsięwzięć rozpatrywanych łącznie może wywierać znaczące skutki na środowisko naturalne w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 85/337/EWG, ich wpływ na środowisko należy oceniać łącznie. Łączna ocena różnych projektów jest wymagana w szczególności, gdy są one ze sobą powiązane, gdy są oparte jedne na drugich lub gdy ich skutki dla środowiska nakładają się na siebie (Wyrok ETS z dnia 21 września 1999 r. w sprawie C-392/96, Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Irlandii, Rec.1999, s. I-05901). Wymóg traktowania przedsięwzięć powiązanych technologicznie jako jednego ma znaczenie dla podkreślenia idei całej konstrukcji – pojęcie przedsięwzięcia powinno być interpretowane z uwzględnieniem celu jego skonstruowania, którym jest zapewnienie możliwości kompleksowego zbadania potencjalnych wpływów na środowisko pewnych działań lub ich zespołów. Z tej perspektywy bardzo ważne jest także podkreślanie w przepisach ustawy, iż z jej punktu widzenia, w kontekście zbadania wpływów na środowisko, ważne są przede wszystkim "przedsięwzięcia planowane", a więc takie, które dopiero będą realizowane. Badanie oddziaływań dotyczy więc oddziaływań potencjalnych, które zgodnie z art. 5 p.o.ś. powinny być przeprowadzone w sposób kompleksowy. Słowo "kompleksowy" oznacza "ogarniający kilka różnych dziedzin, obejmujący jakąś zwartą całość, tworzący jakiś kompleks" (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 1, Warszawa 1978, s. 978). Oznacza to w procedurze ocen oddziaływania na środowisko ocenianie konkretnego przedsięwzięcia w sposób uwzględniający wszystkie jego aspekty łącznie i prowadzenie tej oceny przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem L. Jastrzębskiego "kompleksowa ochrona zasobów naturalnych ma charakter obowiązku administracyjnego" (L. Jastrzębski, Ochrona prawna przyrody i środowiska w Polsce. Zagadnienia administracyjne, Warszawa 1976, s. 122). Na etapie przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego obowiązek ten powinien oddziaływać prewencyjnie już podczas prac projektowych czy w związku z planowaniem pewnych działań gospodarczych oraz na etapie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia. W ocenie Sądu, merytorycznie uzasadnione jest obejmowanie jedną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach i przeprowadzenie jednej oceny oddziaływania na środowisko dla wszystkich zamierzeń budowlanych składających się na planowaną do realizacji inwestycję".
Biorąc pod uwagę powyższą konieczność, organ I instancji zbadał powiązanie planowanej inwestycji ze zrealizowaną wcześniej inwestycją polegającą na wzniesieniu 4 budynków czterokondygnacyjnych po stronie wschodniej, określaną mianem I Etapu inwestycji. Już jednak pobieżna analiza Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (k. 90) nasuwa wątpliwość, dlaczego poza nawias przedsięwzięcia zostały wyrzucone zrealizowane również – na północ od przedmiotowej inwestycji – inne cztery istniejące budynki mieszkaniowe. W ramach wyjaśnień autor opracowania zapewnił wyłącznie, że "na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, nie ma innych przedsięwzięć zrealizowanych, ani też realizowanych w zakresie jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem" (k. 54). W ramach opisu usytuowania przedsięwzięcia wskazano jednak wcześniej, co potwierdza z resztą załączona mapa, że po północnej stronie planowanej inwestycji, bezpośrednio za drogą publiczną, zlokalizowana jest zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna (k. 7).
W opinii Sądu ani autor Karty, ani organ I instancji nie pochylił się nad powyższym zagadnieniem, bezkrytycznie dokonując oceny oddziaływania we wskazanych przez wnioskodawcę granicach.
Uchybienie po stronie Kolegium w tym zakresie jest jeszcze bardziej rażące, gdyż organ nie zareagował należycie na stawiane w tym zakresie zarzuty złożonych odwołań, w których wskazywano na konieczność poszerzenia analizy o inne tereny, na których zdaniem stron zrealizowano nie odrębne przedsięwzięcie, lecz de facto część większej inwestycji na łącznej powierzchni ponad 4 ha, stanowiącej funkcjonalną całość (osiedle T. ), realizowaną do tego przez tego samego inwestora.
W odpowiedzi na argumentację stron, organ stwierdził arbitralnie, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie jest częścią większego zamierzenia i różni się pod względem przedmiotowym od pozostałych zamierzeń. Po pierwsze nie wiadomo, co organ rozumiał poprzez różnice przedmiotowe – chodzi przecież w każdym przypadku o budownictwo wielomieszkaniowe. Po drugie, organ zapomniał, że o tożsamości inwestycji nie świadczy ich podobieństwo, lecz powiązania technologiczne.
Nie można zdaniem Sądu zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, zgodnie z którym o odrębności zabudowy położonej na północy od przedmiotowej inwestycji świadczy fakt, że są one oddzielone od siebie drogą publiczną. Fakt, że przez środek dużego osiedla przechodzi droga publiczna, a nie wewnętrzna, nie musi automatycznie przekreślać powiązania poszczególnych fragmentów tego osiedla. Charakter prawny drogi biegnącej przez osiedle nie świadczy bowiem w żaden sposób o istnieniu braku powiązań technologicznych pomiędzy poszczególnymi fragmentami osiedla. A zatem w przedmiotowej sprawie fakt, że dwa obszary osiedla są oddzielone od siebie drogą publiczną nie świadczy z góry o tym, że są one odrębne pod względem technologicznym, a może prowadzić do przeciwnego wręcz wniosku o łączności komunikacyjnej pomiędzy tymi blokami. Kwestia ta winna zostać dogłębnie zbadana i wyjaśniona. Organ winien zbadać w tym zakresie, czy pomiędzy zrealizowanymi już fragmentami osiedla istnieją powiązania technologiczne, a nie a prori zakładać , że sam fakt istnienia drogi powiązania takie wyklucza.
Sąd dostrzegając powyższe zaniedbania w zakresie ustaleń faktycznych oraz uzasadnienia, nie przesądza jednocześnie, że kumulacja przedsięwzięcia nie powinna być zbadana jeszcze w szerszym zakresie, obejmując również inne zrealizowane wcześniej inwestycje ( na co zwracają uwagę skarżący). Kwestię tę muszą zbadać dokładnie organy w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, a ewentualne rozszerzenie przedsięwzięcia w sensie środowiskowym będzie miało istotne znaczenie dla zbadania chociażby skumulowanych emisji związanych z ruchem samochodowym, hałasem, ze spływem wód opadowych, ściekami sanitarnych, czy odpadami.
Kolejną istotną kwestią, której organy nie ustaliły jest obowiązywanie i zakres wydanej uprzednio decyzji środowiskowej. W odwołaniu P. K. wskazano, że na rzecz dewelopera została wydana w dniu 12 grudnia 2016 r. znak: WS-04.6220.39.2016.MP decyzja stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzania oceny na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 22 budynków mieszkalnych oraz że decyzja ta "utraciła swoją ważność". Do postanowień zawartych w tej decyzji odnosił się również autor opinii hydrologicznej przedstawionej przez strony postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika jednak, aby organy w jakikolwiek sposób zbadały tę kwestię. W szczególności nie ustalono jaki był zakres obszarowy przedsięwzięcia objętego wskazaną decyzją oraz czy jej wydanie ma znaczenie w przedmiotowej sprawie w kontekście Art. 63 ust. 1 pkt 1 "b" ustawy tj. powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.
Co istotne, na etapie postępowania odwoławczego przedstawiono opinię hydrologiczną, w której biegły rzeczoznawca przedstawił argumenty świadczące o zaistniałej już zmianie stosunków wodnych w związku z wcześniejszym wzniesieniem przez dewelopera 4 budynków mieszkaniowych, które to zmiany jego zdaniem ulegną dalszemu pogłębieniu w razie realizacji objętej wnioskiem inwestycji. Biegły sformułował wnioski, z których wynika, że poprzez zmianę ukształtowania terenu, zwiększona została dziesięciokrotnie wielkość spływu w kierunku północnym, co spowodowało zalewanie sąsiednich działek. Wody te nie są odprowadzane do zbiornika wód opadowych, który nadal nie pełni swojej funkcji.
W opinii biegłego, deweloper winien przeprowadzić rzetelne badania hydrogeologiczne, w celu wskazania rozwiązania merytorycznego, zapobiegającego zalewaniu sąsiednich nieruchomości. W opinii biegły wskazał przykładowe rozwiązania w tym zakresie.
Do powyższej opinii organ odwoławczy zupełnie się nie odniósł. Powołał wyłącznie opinię Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie o braku konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko oraz wynikające z niej warunki uzgodnieniowe, co nie jest wystarczające w sytuacji, gdy strona dostarczyła przeciwdowód.
Tak skonstruowane uzasadnienie zaskarżonej decyzji, świadczy o braku kontroli całego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.
Tak więc skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wynika nakaz podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co znajduje swoją konkretyzację w treści art. 77, zgodnie z którym organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. W konsekwencji nie można odmówić słuszności zarzutowi skarżącej, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie rozpatrzyły w sposób pełny i wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, który mógł być podstawą rozstrzygnięcia. Z treści art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Oznacza to, że organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu podejmować wszelkie kroki zmierzające do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego. Przepis ten przesądza więc o tym, że ciężar prowadzenia postępowania dowodowego spoczywa na organie administracji publicznej i nie może być przerzucony na stronę, jeśli strona przedstawi dodatkowy materiał dowodowy, organ ma obowiązek odnieść się do niego. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się stanowczo, że decyzja administracyjna nie może być oparta na domniemanej okoliczności faktycznej, nieustalonej w postępowaniu administracyjnym, której prawdziwości strona przeczy a rozpatrzenie przez organ administracji publicznej całokształtu materiału dowodowego oraz dokonanie jego wszechstronnej oceny zgodnie z wymaganiami art. 80 jest możliwe dopiero po wyczerpaniu wszystkich ujawnionych w toku postępowania administracyjnego możliwości dowodowych, dotyczących istotnych okoliczności faktycznych (zob. wyrok NSA z 14 listopada 1996 r., SA/Rz 1162/95 niepublik., wyrok NSA z 10 kwietnia 1990 r., II SA 149/90, Hauser, KPA z orzecznictwem s 236).
Końcowo wskazać należy, że choć przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego była ocena oddziaływania objętego wnioskiem przedsięwzięcia na środowisko, a nie jego zgodność z przepisami budowlanymi, zastrzeżenia budzi fakt, że organ bezrefleksyjnie rozstrzygał o inwestycji w kształcie wynikającym z wniosku, to jest w odniesieniu do przedsięwzięcia polegającego na budowie 8 budynków wielorodzinnych. Tymczasem na mapkach załączonych do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia widnieje 14 planowanych budynków. Organ zdaje się w ogóle nie dostrzegać tej oczywistej rozbieżności , nie ustalił skąd wynika ona wynika, jakie ma znaczenie i czy ma wpływ na oddziaływanie na środowisko. Z całą pewności już na pierwszy rzut oka nie można zgodzić się z twierdzeniem inwestora, że sześć z ośmiu planowanych budynków to budynki dwusegmentowe ( vide mapy k. 90-93 KIP- zawartej w aktach administracyjnych).
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wydane rozstrzygnięcia oparte zostały na ocenie niepełnego materiału dowodowego, z przemilczeniem przedstawionej przez stronę opinii biegłego, a w tej sytuacji wydane opinie uzgadniające nie są wystarczającym argumentem dla stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy rzetelnie zgromadzą materiał dowodowy, a następnie poddadzą go wnikliwej analizie. Przede wszystkim odniosą się do wydanej uprzednio decyzji środowiskowej, dokładnie ustalą obszar ewentualnej kumulacji przedsięwzięć oraz raz jeszcze wnikliwie przyglądną się kwestii stosunków wodnych na przedmiotowym terenie.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt II wyroku.
O kosztach postępowania ( pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło