II SA/Kr 1346/03

WyrokWSA w Krakowie2006-11-27

Skład orzekający: Izabela Dobosz, Piotr Głowacki, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego, jeśli istnieje wątpliwość co do daty jego realizacji i czy nie doszło do naruszenia przepisów o ustaleniu stron postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistej daty realizacji obiektu budowlanego, co budzi wątpliwości co do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Ponadto, organy naruszyły przepisy o ustaleniu stron postępowania, nie wyjaśniając kręgu podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, który zdaniem organów został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2000 r. Skarżący twierdził, że obiekt istniał od 1985 r. i został jedynie częściowo obudowany. Organy oparły swoje rozstrzygnięcie głównie na opinii technicznej z 1996 r., która nie potwierdzała istnienia obiektu w tamtym czasie, oraz na oświadczeniu współwłaścicielki działki, z którą skarżący pozostawał w sporze. Skarżący zarzucał organom nieuwzględnienie jego oświadczeń i świadków oraz nieprawidłowe ustalenie stron postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie WSA Piotr Głowacki AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. W. kwotę 10 zł. ( dziesięć złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 7 maja 2003 r., znak:. [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126) po rozpatrzeniu odwołania K. W. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., znak: [...] wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu N. nakazującej inwestorowi K. W. dokonanie rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego konstrukcji drewnianej zrealizowanego na działce nr [...] w miejscowości P. bez wymaganego pozwolenia na budowę, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek B. W. z dnia [...] kwietnia 2002 r., a jego przedmiotem jest budynek gospodarczo-garażowy zrealizowany na działce nr [...] w miejscowości P.. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Organ pierwszej instancji ustalił, iż inwestor K. W. nie posiadając wymaganej prawem decyzji pozwolenia na budowę zrealizował na działce nr [...] w P. budynek gospodarczo-garażowy o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,9m x 7,2m., co znajduje potwierdzenie w całości materiału dowodowego. Inwestor co prawda oświadczył do protokołu z oględzin z dnia [...] maja 2002 r. (karta nr 11 akt organu l instancji), że garaż drewniany powstał w 1985 r., jednak mając na uwadze złożone przez B. W. oświadczenie do powyższego protokołu, że obiekt powstał w 2000 r. oraz przedłożoną "Opinię techniczną do sprawy cywilnej sygn. akt [...] z wniosku K. W. o dział spadku", opracowaną przez mgr inż. B. K. w dniu [...] listopada 1996 r. (karta nr 11 akt organu l instancji), której treść wskazuje, że w chwili jej sporządzania budynek gospodarczo-garażowy nie istniał, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów prawidłowo wydano nakaz rozbiórki obiektu zrealizowanego bez pozwolenia na budowę w 2000 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, właściwy organ zobowiązany jest wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Wskazano, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym m.in. w wyroku z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt: IV SA 1311/96, (LEX nr 47790), należy stwierdzić, iż konstrukcja przepisu art. 48 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane jest jednoznaczna i kategoryczna, nie dająca organom możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się i podniósł, że materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż nastąpiło naruszenie przepisów prawa. Ocena organu pierwszej instancji dowodów wniesionych przez strony postępowania była prawidłowa. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że "w opinii technicznej pani mgr inż. B. K. został pominięty fakt istnienia tego obiektu. Nie jestem w posiadaniu tej opinii technicznej, w związku z tym nie znam jej treści.", gdyż powyższa opinia znajduje się w aktach organu pierwszej instancji, a K. W. jako strona postępowania zgodnie z przesłanym zawiadomieniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] (karta nr 31 akt organu l instancji) mógł wypowiedzieć się co do zgromadzonych dowodów. Odnośnie do kolejnego zarzutu skarżącego co do wątpliwości w zakresie podpisów świadków (dot. pisma z dnia [...] lipca 2002 r. - karta nr 27 akt organu l instancji) stwierdzono, że zgodnie z art. 77 § 2 k.p.a. "jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio." i art. 83 § 3 k.p.a. "przed odebraniem zeznania organ administracji publicznej uprzedza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania". Wskazano, że K. W. mógł dostarczyć do organu pierwszej instancji oświadczenia świadków przed wydaniem skarżonej decyzji. Podkreślono w uzasadnieniu decyzji, że do obowiązków organu nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, zatem organ odwoławczy zobligowany jest w sytuacji naruszenia prawa do utrzymania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w tej sprawie stwierdzono, iż organ pierwszej instancji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki przedmiotowego budynku. Zatem organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2003 r., znak: [...] złożył K. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji w celu ponownego jej rozpatrzenia. Skarżący podniósł, iż nieprawdą jest, że przedmiotowy obiekt został wybudowany później niż w 1985 r. Jako jedyny dowód w tej sprawie przyjęto datę opinii technicznej mgr inż. B. K., w której nie zaznaczono faktu istnienia tego obiektu oraz oświadczenie siostry skarżącego B. W., z którą skarżący od lat pozostaje w sporze o podział majątku. Natomiast zupełnie pominięto oświadczenie skarżącego i oświadczenia świadków w tej sprawie. Zdaniem skarżącego skoro oświadczenia jego i świadków rodzą wątpliwości, to nasuwa się pytanie, dlaczego nie zażądano uwiarygodnienia tych oświadczeń i dlaczego nie przesłuchano świadków. Skarżący podaje, że jest w stanie powołać kilkadziesiąt osób, które poświadczą, iż zadaszenie i szopa były już wybudowane w 1985 r. Skarżący wskazał, że mgr inż. B. K. sporządzając wspomnianą wyżej opinię techniczną nawet nie obeszła całego domu, oglądała tylko połowę zabudowań, tj. połowę, w której mieszka siostra skarżącego. Z pewnością widziała część wiaty, pod którą były umieszczone brony, pług, ciągnik, a dalej składowane były pustaki. W ocenie skarżącego, który nie był zainteresowany tym, co zostaje umieszczone w powyższym opisie, należało zapytać mgr inż. B. K., dlaczego nie wykazała wszystkich obiektów, które istniały w dniu, w którym dokonywała oględzin. Kolejną nieprawdą - według stanowiska skarżącego - jest podany przez organ pierwszej instancji wymiar przedmiotowego budynku, tj. 6,9 m x 7,2m. Skarżący podaje, że w 1985 r. albo jeszcze wcześniej wybudowane zostało zadaszenie na narzędzia rolnicze i materiały budowlane o wymiarach 7,9m x 7,2m bez podmurówki i bez ścian. Była to zwyczajna wiata pokryta papą. Z biegiem czasu skarżący dokupił maszyny rolnicze (ciągnik, cyrkularka, strugarka i inne), w związku z czym zaistniała potrzeba ich zabezpieczenia. Dlatego też przed 2000 r. część tej wiaty (o wymiarach mniej więcej 3,5m x 6,9m) syn skarżącego obił płytami, a potem założył prowizoryczne drzwi i zamknięcie. Obecnie reszta zadaszenia-wiaty jest w takim samym stanie jak w 1985 r. Dalej składowane są w niej materiały budowlane i deski. Skarżący utrzymuje, że był przekonany, że prowizoryczne obicie płytami części wiaty nie jest budowaniem obiektu gospodarczo-garażowego, jak to szumnie nazwano i dlatego nigdzie tego faktu nie zgłaszał. Uważa, że skarżona decyzja została wydana pośpiesznie i bez wyjaśnienia dostatecznie wszystkich wątpliwości, jakie do chwili obecnej się nasuwają. Skarżący wskazał wreszcie listę świadków, których należałoby przesłuchać, aby wyjaśnić przedmiotową sprawę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 29 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi K. W. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153; poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2003 r., znak: [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126) utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r., znak: [...] wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu N. nakazującą inwestorowi K. W. dokonanie rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego konstrukcji drewnianej zrealizowanego na działce nr [...] w miejscowości P. bez wymaganego pozwolenia na budowę, oraz poprzedzające te rozstrzygnięcia postępowanie administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest rozstrzygnięcie, czy w przedmiotowej sprawie miała zastosowanie regulacja art. 48 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., w oparciu o którą wydano decyzje obydwu instancji, w brzmieniu, zgodnie z którym właściwy organ nakazywał, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec sprzecznych stanowisk stron postępowania, tj. skarżącego K. W. i współwłaścicielki działki nr [...] w miejscowości P. - B. W. co daty realizacji na tej posesji budynku gospodarczo-garażowego konstrukcji drewnianej organ pierwszej instancji w ramach prowadzonego postępowania dowodowego wezwał strony o udokumentowanie swojego stanowiska postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy - k. 13-15). Swoje stanowisko, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w 2000 r. udokumentowała tylko B. W. przedkładając opinię techniczną mgr inż. B. K. z dnia [...] listopada 1996 r. sporządzoną do sprawy cywilnej o dział spadku, z której wynika, że w czasie sporządzania tej opinii na działce nr [...] w miejscowości P. nie znajdował się budynek gospodarczo-garażowy konstrukcji drewnianej. Z powyższej opinii technicznej wynika jednak, że w 1996 r. na przedmiotowej działce znajdował się budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy stanowiący drewnianą stodołę i połączoną z nią stajnię murowaną, a także zadaszona drewniana szopa. Obiekt określony jako zadaszona drewniana szopa nie został w opinii opisany. Z oświadczeń skarżącego składanych w toku postępowania administracyjnego (pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2002 r., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji) wynika, że obiekt, którego rozbiórkę nakazano, stanowi istniejąca od dwudziestu lat szopa wyremontowana przez syna skarżącego w latach 1994-1996 r, a następnie częściowo obudowana w 2000 r. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że stanowisko organów administracji, iż przedmiotowy obiekt został zrealizowany w 2000 r. znajduje poparcie w zgromadzonej dokumentacji. Organy obydwu instancji - pomimo stanowiska skarżącego prezentowanego w toku postępowania administracyjnego, że przedmiotowy obiekt stanowi wyremontowaną szopę istniejącą od 1985 r. - nie wyjaśniły, kiedy rzeczywiście przedmiotowy obiekt został wybudowany, a zwłaszcza kiedy zakończyła się jego realizacja. Jak wyżej wskazano oparcie się wyłącznie na opinii mgr inż. B. K. z dnia [...] listopada 1996 r. jest niewystarczające, a zwłaszcza nie daje podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy obiekt wybudowano dopiero w 2000 r. Twierdzenie organów obydwu instancji, że budowa nowego obiektu gospodarczo-garażowego została zrealizowana w 2000 r. nie znajduje żadnego potwierdzenia w dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Twierdzenia B. W. w tym zakresie wymagają w tym stanie rzeczy dalszej weryfikacji. Mając zatem na uwadze treść art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego stwierdzić należy, że dopuszczalność zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. budzi wątpliwości i wymaga wyjaśnienia. Organy administracji nie przeprowadziły jednak dalszego i koniecznego na gruncie niniejszej sprawy postępowania wyjaśniającego pozwalającego zweryfikować stanowisko stron postępowania i ustalić rzeczywistą datę realizacji przedmiotowego obiektu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się wyłącznie w tym zakresie do cyt. opinii technicznej mgr inż. B. K. z dnia [...] listopada 1996 r. i koncentruje na fakcie, iż skarżący w toku postępowania administracyjnego nie udokumentował swojego stanowiska, a nie uczestnicząc w czynnościach postępowania, o których był powiadamiany dał podstawę do przyjęcia - zgodnie z art. 81 k.p.a. - że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Argumentacja ta miałaby podstawy w niniejszej sprawie, gdyby zgromadzona dokumentacja pozwala uznać pond wszelką wątpliwość, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany dopiero w 1996 r., tj. pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., tj. po dniu 1 stycznia 1995 r. Nawet jednak w przypadku udokumentowania, iż sprawa podlega rozpoznaniu w myśl przepisów Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., organy administracji powinny mieć na uwadze treść art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Braki w postępowaniu wyjaśniającym w powyższym zakresie powodują, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi wyłącznie prezentację poglądów organu odwoławczego. Tymczasem zważywszy na kategoryczny i bardzo restrykcyjny charakter regulacji art. 48 Prawa budowlanego oraz na konsekwencje, jakie w chwili podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia wiązały się ze stosowaniem tej regulacji, wskazać należy, że uzasadnienie decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki opartego na art. 48 Prawa budowlanego powinno charakteryzować się szczególną wnikliwością i starannością, zwłaszcza w zakresie wykładni stosowanych przepisów i oceny stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Tylko wówczas realizowane są przez organ zasady ogólne postępowania administracyjnego, zwłaszcza te określone w art. 7 i art. 11 k.p.a., zgodnie z którymi w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Organy obydwu instancji naruszyły konkretyzujące powyższe zasady art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W takiej sytuacji zastosowanie restrykcyjnej regulacji art. 48 Prawa budowlanego należy ocenić jako przedwczesne i z tego względu w momencie podejmowania zaskarżonej decyzji niedopuszczalne. Ponadto należy wskazać na uchybienia dotyczące ustalenia katalogu stron postępowania w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na organach administracji spoczywa obowiązek ustalenia w toku postępowania, kto ma przymiot strony postępowania w sprawie i komu należy zapewnić czynny udział w każdym stadium tego postępowania. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na to, że to organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Organ, wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 k.p.a., stronami w sprawie (wyrok NSA z dnia 26.06.1998 r., l SA/Lu 684/97, niepublikowane). Organ administracji powinien przy tym uzasadnić, dlaczego określone podmioty traktuje jako strony postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie tego nie uczyniono. W aktach sprawy brakuje jakiejkolwiek dokumentacji pozwalającej ustalić katalog podmiotów, których interesu prawnego dotyczyło postępowanie. Przede wszystkim na podstawie akt sprawy nie jest możliwe ustalenie, czy w sprawie brały udział wszystkie osoby mające tytuł prawny do nieruchomości, na której została zrealizowana przedmiotowa inwestycja. Z treści cyt. opinii technicznej mgr inż. B. K. z dnia [...] listopada 1996 r. wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są prócz K. W. i B. W. również inne osoby. Na fakt istnienia większej liczby współwłaścicieli działki nr [...] w miejscowości P. wskazuje również B. W. w piśmie z dnia [...] lipca 2002 r. adresowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N.. W aktach sprawy brakuje jednak wypisów z ewidencji gruntów lub innej dokumentacji pozwalającej wyjaśnić rzeczywisty krąg podmiotów mających tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, jak również ustalić katalog osób mających tytuł prawny do nieruchomości sąsiednich, których to osób interesu prawnego dotyczy postępowanie w niniejszej sprawie. Organy obydwu instancji nie wyjaśniając powyższych okoliczności i doręczając decyzje wyłącznie skarżącemu i B. W. dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 maja 2003 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r., znak: [...] wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu N. nakazującą inwestorowi K. W. dokonanie rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego konstrukcji drewnianej zrealizowanego na działce nr [...] w miejscowości P. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270). Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło