II SA/Kr 1355/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Ewa Rynczak (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2004 roku , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] na podstawie art. 104, 107 i 108 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39, art. 41, art. 104, art. 106, art. 109, art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz Upoważnienia Nr 423/2004 Prezydenta Miasta z dnia [...] 2004 r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, Kierownik Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił Z. M. przyznania zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do czynszu. Z. M. w dniu [...] 2004 r. złożyła w Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie do czynszu, energii elektrycznej i gazu. Odrębnymi decyzjami przyznano stronie zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie do energii elektrycznej w wysokości 90,00 zł., oraz zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie do opłat za gaz w wysokości 40,00 zł, odmawiając natomiast przyznania pomocy w formie dofinansowania do czynszu. Organ I instancji ustalił bowiem, że Z. M. prowadzi gospodarstwo domowe z synem M., który obecnie w okresie wakacyjnym przebywa u rodziny. Dochodem rodziny w czerwcu 2004 r. jest renta strony w kwocie 392,44 zł., zasiłek rodzinny w kwocie 43,00 zł., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170,00 zł., oraz zasiłek okresowy w wysokości 35,93 zł. Organ za dochód przyjął sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2004 r., Nr 64 poz. 593 ze zm.). Łączny dochód rodziny wynosi 641,37 zł. i przekracza ustawowe kryterium dochodowe tj. kwotę 632,00 zł. określoną w art. 8 ust. 1 ustawy. Organ I instancji podał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z tymi przepisami przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461,00 zł; 2) osobie w rodzinie , w której, dochód nie przekracza kwoty 316,00 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie; 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie zwanej dalej kryterium "dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W art. 7 wyliczane są przykładowo trudne sytuacje życiowe uzasadniające udzielenie pomocy społecznej. Wśród nich jest między innymi: bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba. Jak ustalono w przeprowadzonym postępowaniu Z. M. jest osobą niepełnosprawną, pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z. M. objęta jest pomocą Ośrodka w formie zasiłków celowych, a w zależności od wysokości osiąganego dochodu, zasiłków celowych specjalnych. Korzysta także z zasiłku okresowego, który w miesiącu czerwcu wynosił 35,93 zł., a za miesiące lipiec i sierpień br. po 20,00 zł. W 2004 roku uzyskała pomoc na kwotę 1625,93 zł. (łącznie z zasiłkami celowymi specjalnymi przyznanymi w aktualnym postępowaniu administracyjnym). Organ I instancji podkreślił, że udzielając pomocy kieruje się zasadą zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy, która mówi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając ograniczone możliwości finansowe Ośrodek uznał, że najpilniejszą, spośród zgłoszonych wnioskiem z dnia [...] 2004 r. potrzebą strony jest regulowanie rachunków za energię elektryczną i gaz. Zdaniem Ośrodka, przyznanie dofinansowania do opłat czynszu (który wynosi 383,14 zł.) nie rozwiąże problemu mieszkaniowego strony. Z. M. ma orzeczona eksmisję z zajmowanego lokalu, a zaległość w opłacie czynszu i kredytu z odsetkami, oraz kosztami egzekucyjnymi wg stanu na dzień [...] 2004 r. wynosi [...] zł. Sytuacja Z. M. jest bez wątpienia trudna i fakt ten Ośrodek wziął pod uwagę przyznając pomoc w formie zasiłków celowych specjalnych na dofinansowanie do energii elektrycznej i gazu. Jednakże przy ograniczonych środkach finansowych będących w dyspozycji Ośrodka, a jednocześnie wzrastającej liczbie potrzebujących, udzielona pomoc jest odpowiednio miarkowana. Mając na względzie okoliczności przedstawionej sprawy, a także fakt, że Z. M. wielokrotnie wcześniej otrzymywała pomoc pieniężną ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i z całą pewnością będzie nadal mogła liczyć na wsparcie w opisanej wyżej sytuacji, odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do czynszu jest zasadna zdaniem organu I instancji. W dniu [...] 2004 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. M., wskazując, iż brak dofinansowania do czynszu zwiększa zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej, gdyż ze względu na niskie dochody, nie jest ona w stanie regulować naliczanego comiesięcznie czynszu. Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 3, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium decyzja wydana przez organ I instancji, odmawiająca przyznania specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do czynszu nie została wydana z naruszeniem prawa, w związku z czym decyzja ta winna być utrzymana w mocy. Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż decyzja dotycząca przyznania specjalnego zasiłku celowego, jak również określenia jego wysokości jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Poza tym, wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznany, a z drugiej strony - zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, możliwości pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 164/93). W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokładnie przeanalizował okoliczności sprawy i w granicach uznania administracyjnego, jakie pozostawia mu art. 41 w/w ustawy zadecydował, iż wniosek o dofinansowanie do czynszu nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Kolegium podziela to stanowisko, tym bardziej, iż w sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się odwołująca tj. orzeczona eksmisja, wysokie zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej, przyznanie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do czynszu, nie pozwoli na przezwyciężenie trudności mieszkaniowych Pani Z. M. Poza tym, zaskarżonej decyzji nie można rozpatrywać w oderwaniu od innych decyzji wydanych przez MOPS, uwzględniających inne wnioski strony złożone w dniu [...] 2004 r. tzn. decyzji o dofinansowaniu do gazu (40,00 zł. ) i dofinansowaniu do energii ( 90,00 zł.). Przyznanie w tych decyzjach pomocy finansowej, świadczy wyraźnie o tym, iż MOPS reaguje na potrzeby odwołującej i udziela jej pomocy, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego uprawiającego do otrzymania pomocy finansowej z pomocy społecznej, kwalifikując jej sprawy do "szczególnie uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 41 w/w ustawy. Organ II instancji podkreślił, iż świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą jednak stanowić źródła dochodu czy też formy utrzymania, szczególnie w stosunku do osób, które nie spełniają kryterium dochodowego. Wskazuje na to art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stwierdza, iż pomoc społeczna "wspiera osoby i rodziny", nie jest zaś zobligowana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób zwracających się o pomoc. Tym samym, decyzja wydana przez organ I instancji nie narusza również innych zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej m.in. z art. 2 ust. 1 cyt. ustawy ("pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudności życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości"). W związku z tym Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, gdyż wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w granicach uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] 2004 r. wniosła Z. M. wskazując jako "stronę oskarżoną" Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nienależytego wykonywania zadań przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, który w sposób przewlekły i biurokratyczny załatwia sprawy oraz o uznanie bezczynności organów nadzorujących tego ośrodka. Ponadto wniosła o wyjaśnienie, dlaczego dla osoby niepełnosprawnej pominięty jest art. 3 oraz inne artykuły ustawy o pomocy społecznej. Wskazała również na wystąpienie nowych okoliczności sprawy w tym poważne szkody i narażenie życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd bada i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy o p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 ustawy o p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd – w myśl art. 151 ustawy o p.p.s.a., skargę oddala. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonych aktów (decyzji, postanowień) pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydawania. Jeżeli zaskarżony akt nie narusza prawa, sąd skargę oddala. Skarga w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 66, poz. 593 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 maja 2004 r. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznawany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Nie budzi wątpliwości, że specjalny zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza jeszcze automatycznego przyznawania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Uznaniem administracyjnym objęta jest także ocena przez organ warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącej, z drugiej zaś własne możliwości finansowe uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej dofinansowania do czynszu, to nie można z góry zarzucać naruszenia prawa. Organy obu instancji dokonały właściwej oceny całego zebranego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący i wiarygodny oceniły przyczyny odmowy przyznania tegoż zasiłku. Uzasadnienie w tej kwestii obu organów są wiarygodne, gdyż niewątpliwie jakakolwiek ewentualna kwota na dofinansowanie skarżącej do czynszu, nie spowodowałaby zlikwidowania zaległości czynszowych wynoszących na dzień [...] 2004 r. kwotę 26.519,13 zł. oraz nie wpłynęłaby na orzeczoną już eksmisję skarżącej z zajmowanego mieszkania. Słusznie podniosły organy, że to dofinansowanie nie rozwiązałoby problemu mieszkaniowego skarżącej. Przekonywujące dla Sądu jest też stanowisko organów, że ze względu na ograniczony zasób środków finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, pozostających do rozdysponowania i stale wzrastającą liczbę osób kwalifikujących się, tak jak skarżąca, do udzielenia pomocy, zasadnym było przyznanie skarżącej zasiłku celowego specjalnego, w kwocie 90 zł. na dofinansowanie do energii oraz gazu w kwocie 40 zł. w sierpniu 2004 r. (k. 586 i k. 587). Tak więc skarżąca nie została całkowicie pominięta pomocą z opieki społecznej. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zasiłek celowy nie jest formą pomocy przewidzianą na pokrywanie pełnych comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej, ze względu na stan zdrowia. Ale należy też podkreślić, że skarżąca ma dwóch synów i jak wynika z wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2004 r. syn M. przebywa u rodziny za granicą, a syn Ł. również przebywał wtedy za granicą. Należy podnieść, że na pełnoletnich dzieciach w świetle obowiązujących przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego również spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec rodzica. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał zarzuty skarżącej za bezzasadne. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego, a zatem skarga musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a. Orzeczenie wydano na mocy cytowanego przepisu ustawy.