II SA/Kr 1361/15

WyrokWSA w Krakowie2016-02-16

Skład orzekający: Jacek Bursa, Renata Czeluśniak, Magda Froncisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność wcześniejszej decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1954 r. została wydana prawidłowo, mimo że pierwotny wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył nieruchomości, które nie należały do poprzednika prawnego wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji z 2008 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z 2008 r., ponieważ zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności skierowano je do osoby niebędącej stroną postępowania. Waga naruszenia polegającego na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną jest większa niż stabilność ostatecznej decyzji, co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Stan faktyczny
Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1954 r. o przejęciu nieruchomości na własność Państwa złożył M.G., spadkobierca T.G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) stwierdziło nieważność tego orzeczenia, uznając, że nie było ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, ale brakowało mu oznaczenia przedmiotu rozstrzygnięcia. Następnie Starosta N. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 2008 r., zarzucając, że nieruchomości objęte orzeczeniem z 1954 r. nie należały do poprzednika prawnego M.G., lecz do innej osoby o tym samym imieniu i nazwisku. SKO stwierdziło nieważność swoich wcześniejszych decyzji, uznając, że zostały one skierowane do osoby niebędącej stroną postępowania. M.G. zaskarżył tę decyzję do WSA w Krakowie.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-[...] – D. J. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w dniu 2 listopada 1954 r. znak [...] orzekło o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w obrębie [...], stanowiących w dacie przejęcia własność T.G. . M.G. spadkobierca T.G. , złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 2 listopada 1954 r. w zakresie nieruchomości objętych Lwh: [...], [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 25 czerwca 2008 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w związku z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...] (Dz. U. Nr 46, poz. 339 z 1949 r. z późn. zm., dalej: dekretu), stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w obrębie [...] , stanowiących w dacie przejęcia własność T.G. . W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że badanie zgodności z prawem weryfikowanej decyzji odbywa się w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, a materialną podstawę do oceny zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem stanowią przepisy art. 1 dekretu, na podstawie którego mogły być przejmowane w całości lub części nieruchomości położone w województwach [...] ,[...] ,[...] ,[...] w obrębie pasa granicznego przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. Nr 11 poz. 83) oraz w powiatach [...] ,[...] ,[...] województwa [...] ,[...] województwa [...] jeżeli nie pozostają we faktycznym władaniu właścicieli. Kolegium ustaliło, że w dacie wydania orzeczenia z dnia 2 listopada 1954 r., T.G. nie władał przedmiotową nieruchomością, gdyż został przesiedlony wraz z rodziną na inne miejsce zamieszkania, co wynikało z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy (karta przesiedleńcza nr [...] ). W tym zatem zakresie Kolegium stwierdziło, że zaskarżone orzeczenie nie naruszyło obowiązującego – w dacie jego wydania – prawa. Kolegium stwierdziło jednak, że w orzeczeniu będącym przedmiotem oceny, brak było oznaczenia przedmiotu, którego miałoby dotyczyć rozstrzygnięcie, co stanowi rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz rażące naruszenie art. 1, art. 2, art. 3 dekretu. W przypadku bowiem decyzji wydawanych na mocy wymienionego dekretu oraz rozporządzenia – osnowa decyzji spełniająca wymagania cytowanego przepisu – winna, określając nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa – wskazywać dane tej nieruchomości, obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy granice te były zatarte – opis granic zespołu gruntów, składających się na tę nieruchomość, lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Równocześnie Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowane orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, które wskazywałyby na konieczność wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. Nawet gdyby nieruchomość przejęta przez Państwo została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, to fakt ten nie może przesądzać o tym, że orzeczenie o przejęciu wywołało nieodwracalne skutki prawne. Po rozpoznaniu wniosku Starosty N. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 19 września 2008 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 1 k.p.a., art. 1 dekretu oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1959 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania, gdy ich właściciel jest nieznany w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r., utrzymało w mocy decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dnia 29 października 2012 r. Starosta N. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w N. z dnia 25 czerwca 2008 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r., z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte przez M.G. , następcę prawnego T.G. , syna T i T. , podczas gdy decyzją z dnia 25 czerwca 2008 r. Kolegium stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. , wskazując w uzasadnieniu decyzji, że w niniejszym orzeczeniu pod pozycją [...] (wskutek oczywistej pomyłki sprostowane 3 grudnia 2010 r. - 266 zamieniono na 205) figuruje T.G. . Wymienione pod tymi pozycjami nieruchomości nie były jednak własnością T.G. syna T. , lecz własnością bądź współwłasnością T.G. syna D. i M. , którego żoną była M.S. . Tym samym Starosta zarzucił, że będąca przedmiotem wniosku decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 157 § 2 k.p.a., ponieważ została wydana po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek podmiotu, któremu nie przysługiwał status strony i do niego skierowana. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku Wojewody o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt [...] wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. jako organ właściwy do rozpatrzenia ww. wniosku Starosty N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r., znak [...] działając na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 4 i art. 157 § 1 kpa stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 19 września 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia 25 czerwca 2008 r. Kolegium uznało, że w wymienionych wyżej decyzjach błędnie przyjęto, że nieruchomości wymienione w poz. [...] należały do poprzednika prawnego M.G. , tj. do T.G. , syna T. i T. . Z odpisów Lwh wynika bowiem, że rzeczone nieruchomości stanowiły własność T.G. , syna D. (D . Jednocześnie organ podniósł, że wnioskodawca M.G. nie dołączył do sprawy dokumentów, z których wynikałoby, że orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 2 listopada 1954 r. zostały przejęte również nieruchomości stanowiące własność T.G. , syna T. i T. W ocenie Kolegium waga naruszenia popełnionego w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w N. z dnia 25 czerwca 2008 r., utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z dnia 19 września 2008 r., polegającego na skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji, a zatem pozostawienie w obrocie prawnym tych orzeczeń jest nie do pogodzenia z porządkiem prawnym i wobec tego powinny one zostać wyeliminowane. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 2 wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., czyli od dnia doręczenia lub ogłoszenia opisanej wyżej decyzji nie upłynęło dziesięć lat, a także, że decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W dniu 26 czerwca 2015 r. M.G. złożył wniosek: 1) o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku Starosty N. o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w N. z dnia 25 czerwca 2008 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia PPRN w N. z 2 listopada 1954 r., podnosząc, że w sentencji orzeczenia z 25 czerwca 2008 r. mowa jest o nieruchomościach stanowiących własność T.G. bez wskazania na liczby wykazów hipotecznych oraz bez wymienienia imion rodziców; jednocześnie we wniosku wskazano na nieruchomości znajdujące się pod numerem Lwh [...] ,[...] ,[...] . 2) o uchylenie decyzji SKO w N. z dnia 1 czerwca 2015 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 19 września 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia 25 czerwca 2008 r, podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem art. 156 § 4 k.p.a. Strona przedłożyła również dokument Księgi gruntowe sądów w M. z l. 1890 – 1939, gdzie pod l. hip. [...] znajduje się informacja o rodzicach T.G. – T.G. i T. z H.G. Wnioskodawca zwrócił się o uchylenie decyzji z dnia 1 czerwca 2015 r. oraz przeprowadzenie dowodu z niżej wymienionych dokumentów: 1) Dekret dziedzictwa z dnia 2 maja 1919 r.; 2) Korespondencję z Archiwum Narodowym w K 3) Kartę przesiedleńczą nr [...] z dnia 7 lipca 1947 r.; 4) Pismo Starosty w W. z dnia 27 listopada 2011 r.; 5) Protokół spisany dnia 12 lipca 1949 r. w kancelarii sołtysa gromady M. w sprawie kwalifikacji zabudowań gromady M. gminy T; 6) Wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. Zarząd Rolnictwa z dnia 2 listopada 1954 r. do Sądu Powiatowego Wydział Ksiąg Wieczystych w N. , na okoliczność posiadania przez T.G. – ojca T.G. , wykazanych w Lwh nr [...] nieruchomości, w tym lasu.; 7) Lwh nr [...] – na ww. okoliczność; 8) Oświadczenie A.H. świadka w sprawie z powództwa M.G. rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w N. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu 14 sierpnia 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i w związku z art. 127 § 3 i art. 157 § 3 k.p.a., postanowiło utrzymać w mocy decyzję z dnia 1 czerwca 2015 r. znak [...] . Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie działa jako organ kasacyjny, a zatem w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji kasatoryjnej nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Kolegium uznało, że nieruchomości wymienione w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w poz. [...] nie stanowiły własności poprzednika prawnego M.G. , a zatem decyzja Kolegium, która dotyczyła tych właśnie nieruchomości, została skierowana do osoby niebędącej stroną w postępowaniu i jako taka jest nieważna. M.G. zaskarżył ww. decyzję Kolegium do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. : art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a., art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., 11 oraz art. 107 § 2 i 3 k.p.a. Skarżący stwierdził, że Kolegium błędnie przyjęło, iż zaskarżone decyzje zostały obarczone kwalifikowaną wadą prawną i zostały skierowane do podmiotu, któremu brak przymiotu strony postępowania. Zarzucił również: błędne uznanie, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z 2 listopada 1954 r. nie dotyczyło jego interesu prawnego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z dnia 1 czerwca 2015 r., niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i niepełne uzasadnienie decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu powołało się na przywoływane wcześniej uzasadnienie decyzji z dnia 14 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14 sierpnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 1 czerwca 2015 r. orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji SKO w N. z dnia 19 września 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia 25 czerwca 2008 r. orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w obrębie [...] , stanowiących w dacie przejęcia własność T.G. . Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań – postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że postępowanie to traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się według przepisów art. 157 k.p.a. Jest to samodzielne postępowanie administracyjne, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja (postanowienie) jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) jest zobligowany do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, że doszło do rażącego naruszenia prawa i na czym ono polegało. Należy zwrócić uwagę, że Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia "naruszenie prawa" od "rażącego naruszenia prawa", nie każde bowiem naruszenie prawa wywołuje skutki prawne. Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną formą naruszenia prawa i wywołuje najdalej idące konsekwencje prawne, dlatego też podlega ścisłej wykładni (por. np. wyrok NSA z dnia 19 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 90/89; wyrok NSA z 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 828/13). Przedmiotem rażącego naruszenia prawa są najczęściej przepisy prawa materialnego, jednakże naruszenie to może również dotyczyć przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza tych, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Skuteczność zarzutów przedstawionych przez pryzmat rażącego naruszenia prawa zależy więc od wykazania szczególnej wadliwości decyzji (postanowienia) administracyjnej podjętej w postępowaniu zwykłym, co wiąże się z zasadą trwałości aktów administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Chodzi tu zatem o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć poprzez wyeliminowanie z obrotu obarczonego tymi wadami aktu administracyjnego. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym, zatem ustalenie, że decyzja jest dotknięta jedną z nich musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności tego aktu (z wyłączeniem zaistnienia sytuacji przewidzianych w art. 156 § 2 k.p.a.) Stosownie do art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji (odpowiednio - postanowienia), między innymi w przypadku gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) lub w sytuacji, gdy została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 4). Decyzją z dnia 25 czerwca 2008 r. SKO orzekło o nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 2 listopada 1954 r., wskazując, że brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej jest brakiem osnowy decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy 19 sierpnia 2008 r. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, które ponad wszelką wątpliwość dowodzą, że skarżący M.G. jest synem T.G. , zmarłego 4 lutego 1983 r. i O.G. zmarłej 8 grudnia 2009 r. Należy również zwrócić uwagę na pełnomocnictwo, którego udzielił M.G. jego brat, J.G. , współuprawniony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN z 1954 r. W ww. dokumencie wprost zostały wskazane numery Lwh nieruchomości objętych wnioskiem, tj.: [...] ,[...] ,[...] itd... . Odpisy ww. Lwh zostały też załączone do wniosku M.G. z dnia 27 lutego 2006 r. Pismem z 29 października 2012 r. Starosta N. podniósł jednak istnienie okoliczności, która nie została uwzględniona uprzednio w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. Stwierdzono mianowicie, że wymienione w tym orzeczeniu nieruchomości, pod wskazanymi wyżej pozycjami, nie były własnością T.G. , syna T. i T. lecz T.G. , syna D. i M. (M. ). Do wniosku starosty dołączono 2 odpisy skrócone aktów zgonu: 1) T.G. , urodzonego 21 lutego 1912 r. w M. , zmarłego 4 lutego 1983 r. w K. , męża O. (K. ) G. , syna T. i T. ; 2) T.G. , urodzonego 22 lutego 1909 r. w M. , zmarłego 28 listopada 1994 r. w L. , męża M.S.G. , syna D. i M> Co istotne, w aktach znajdują się również kopie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r. oraz Lwh: [...] ,[...] ,[...] gm. kat. M. Wyżna oraz dokumenty będące podstawą wpisu T.G. syna D. w wyżej wymienionych Lwh. Poświadczono również kopię kontraktu zamiany, działu i darowizny z daty M. 31 października 1930 r., dotyczącego czynności pomiędzy T.G. , synem D. , jego przyszłą żoną, A.S. J.J.G. (po mężu S. ) i M.M. ) G. (po mężu T. ). Ponadto dołączono: - kopię dekretu dziedzictwa Sądu Powiatowego w M. z dnia 13 września 1916 r., przyznającego spadek po D.G. - kopię dekretu dziedzictwa Sądu Powiatowego w M. z dnia 20 września 1924 r. przyznającego spadek po A.S. . Wszystkie ww. dokumenty jednoznacznie potwierdzają twierdzenie Starosty N. , że objęte ww. Lwh nieruchomości nie były własnością T.G. syna T. (a zatem poprzednika M.G. ), lecz własnością bądź współwłasnością T.G. syna D . W świetle powyższych rozważań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. prawidłowo uznało, że decyzja z dnia 25 czerwca 2008 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 19 września 2008 r. obarczone są kwalifikowaną wadą prawną, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium prawidłowo stwierdziło, że przesłanka stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest najbardziej ogólną (najszerszą) z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Oznacza to, że pozostałe przesłanki wskazujące na kwalifikowane wady aktu administracyjnego, jako bardziej szczegółowe mieszczą się w przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Warszawa 2012, str. 622). Należy więc uznać, że wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi również o zaistnieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skierowanie bowiem aktu administracyjnego do osoby niebędącej stroną w sprawie jest rażącym naruszeniem prawa. Z wadliwością decyzji (postanowienia) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw i obowiązków podmiotu innego, niż strona postępowania. Przez użyte w tym przepisie sformułowanie "skierowanie decyzji" należy rozumieć sytuację, w której w drodze aktu administracyjnego następuje określenie praw lub obowiązków oznaczonego podmiotu. Unormowanie to ma bowiem eliminować sytuacje, w których akt administracyjny nie może wywołać przewidzianych w nim skutków, z uwagi na skierowanie do niewłaściwej osoby, nieposiadającej uprawnień strony. Jak wyżej wykazano organy prawidłowo uznały, że skarżący nie jest następcą prawnym właściciela nieruchomości objętych Lwh: [...] gm. kat. M. , których dotyczyła decyzja SKO z dnia 25 czerwca 2008 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia 19 września 2008 r. To, że decyzje te dotyczyły ww. nieruchomości wynika jasno z uzasadnienia tych decyzji, które są jej istotnym elementem. Odnosząc się do zarzutów M.G., , należy je uznać za bezzasadne. Jak zostało już wskazane, przedmiotem sporu nie jest bycie przez niego następcą prawnym T.G. syna T.G. i T. z H.G. (co poświadcza m.in. dokument znajdujący się w zespole nr [...] – Księgi i akta gruntowe sądów w M. z lat 1890-1939), lecz fakt, że nieruchomości objęte jego wnioskiem z dnia 27 lutego 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej były własnością nie jego ojca, ale innej osoby – T.G. , syna D. i M. . Do wspomnianego wniosku skarżący dołączył bowiem odpisy Lwh o numerach [...] . To wskazanie określiło granice wniosku, odnosząc go do wspomnianych nieruchomości i w tym zakresie przedmiotowym wydane zostały decyzje Kolegium z 2008 r. Nie można zatem uznać, że w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchybiło zasadom ogólnym w postępowaniu administracyjnym. Nie można również podzielić zarzutu, jakoby organ w sposób dowolny przyjął, że wnioskodawca M.G. wskazał zupełnie inną osobę jako jego ojca – poprzednika prawnego, będącego właścicielem nieruchomości wskazanych w odpisach dokumentów przedłożonych do sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że ww. nieprawidłowości zostały stwierdzone już w piśmie Wojewody z dnia 6 sierpnia 2012 r., gdzie podniesiono, że nieruchomości objęte Lwh [...] należały do T.G. syna D. nie zaś T.G. syna T. , będącego poprzednikiem prawnym wnioskodawcy. Skarżący nie przedstawił dowodów, z których wynikałoby, że w rozumieniu art. 28 k.p.a. posiada interes prawny w sprawie, zakończonej decyzją z dnia 19 września 2008 r. Wobec powyższego Sąd uznał, że na podstawie zgromadzonych dowodów Kolegium prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji z dnia 19 września 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia 25 czerwca 2008 r. Decyzja ta, jeszcze raz należy przypomnieć, dotyczyła bowiem stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w obrębie M. stanowiących w dacie przejęcia własność T.G. , a szczegółowo określonych w uzasadnieniu decyzji Kolegium jako nieruchomości wymienione w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. i objęte Lwh: [...] Nie było zatem podstaw do uznania M.G. za stronę postępowania w przedmiocie objętym ww. decyzją. Postępowanie zakończone decyzją Kolegium z 25 czerwca 2008 r. oraz utrzymane decyzją z 19 września 2008 r. nie obejmowało bowiem nieruchomości objętych Lwh [...] ,[...] ,[...] które zostały wskazane dopiero we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, lecz Lwh nr : [...] itd... Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. że waga naruszenia polegającego na skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji, a zatem pozostawienie w obrocie prawnym ww. decyzji SKO z dnia 25 czerwca 2008 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z 19 września 2008 r. jest nie do pogodzenia z porządkiem prawnym i wobec tego powinny one zostać wyeliminowane po to, aby możliwe było przywrócenie porządku zakłóconego wydaniem tych decyzji. Udowodniono bowiem ponad wszelką wątpliwość, że postępowanie dotyczyło nieruchomości, które nie należały do poprzednika prawnego M.G. . Z tego również powodu należy uznać za niezasadny zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. Dowiedziono również, że przyjęcie przez organ, że wnioskodawca wskazał inną osobę jako swojego ojca, nie było dowolne – w swoim wniosku M.G. wskazał bowiem nieruchomości, które, jak wykazano, nie należały do jego poprzednika prawnego. W świetle istniejącego materiału dowodowego ustalono bowiem, że T.G. , syn T. i T. , nie był właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem wszczynającym postępowanie o stwierdzenie nieważności. Sąd uznał także jako niezasadne zarzuty naruszenia art. 7, 8, 11 oraz 107 § 2 i 3 k.p.a., w szczególności niedostateczne wyjaśnienie przesłanek i podstaw wydanej decyzji, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz dowolność w wydaniu decyzji. W uzasadnieniu decyzji wydanej w dniu 14 sierpnia 2015 r. organ wyjaśnił, że analiza przedłożonych dokumentów wykazała, że nie mogą one mieć wpływu na podejmowane rozstrzygnięcie, ze względu na fakt, że postępowanie dotyczyło nieruchomości objętych Lwh nr: [...] ,[...] ,[...] , a zatem organ nie mógł odnieść się do dowodów, które dotyczyły nieruchomości objętych innymi Lwh niż wskazane powyżej. Wskazanie innych nieruchomości może być bowiem potencjalnym przedmiotem nowego postępowania o stwierdzenie nieważności (w wypadku złożenia takiego wniosku), nie może jednak prowadzić do zmiany przedmiotu postępowania będącego przedmiotem skargi. W kontrolowanym postępowaniu organ nie rozstrzygał kwestii dotyczących ważności Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 2 listopada 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w obrębie M. , stanowiących w dacie przejęcia własność T.G. , ojca skarżącego. W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło