II SA/Kr 1378/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 sierpnia 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 sierpnia 2013 roku w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia skarżący J.F. zawarł prośbę o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wnoszenia wpisu oraz innych kosztów sądowych ze względu na fakt, iż nie jest w stanie ich pokryć bez uszczerbku dla utrzymania siebie i najbliższych. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 października 2013 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący wykonał wezwanie do usunięcia braku. Z zakreślenia w dokonanego rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną B.F. oraz synami: M. ur. 12 lutego 1992 roku i S. ur. 10 maja 1997 roku. Podał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Pozostałe rubryki formularza pozostały niewypełnione (zawierają przekreślenia). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na ich poniesienie we własnym zakresie. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dokonał przekreśleń rubryk formularza, co jest równoznaczne z oświadczeniem, że nie posiada żadnego majątku, ani dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2013 roku, sygn. akt II OZ 722/13 stwierdził, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera niewypełnione (przekreślone) rubryki, a mimo to można ocenić rzeczywisty stan majątkowy strony i jej możliwości płatnicze, sąd nie ma obowiązku wzywania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, bowiem orzekający posiada z urzędu wiedzę, iż skarżący jest osobą zamożną, która jest stanie ponieść koszty sądowe w zainicjowanym postępowaniu. Z postępowania prowadzonego w sprawie II SA/Kr 51/12 wynika, że J.F. jest współwłaścicielem pięciu nieruchomości oraz siedmiu samochodów (pisma Urzędu Miasta K. z dnia 13 lipca 2012 r. i dnia 9 lipca 2012 r.). Nie jest zatem prawdą podana w formularzu przez skarżącego informacja o braku prawa przez skarżącego do jakichkolwiek nieruchomości. Chociażby z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący J.F. jest właścicielem działki nr ewid. [...] w Z . Nawet gdyby przyjąć, że część posiadanego majątku zostałaby sprzedana, skarżący dysponowałby środkami finansowymi z takich transakcji. W ocenie orzekającego nieprawdopodobna jest zatem przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja, jakoby czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymywała się bez jakiegokolwiek, nawet minimalnego dochodu potrzebnego do pokrycia podstawowych kosztów bieżącej egzystencji. Na marginesie należy wyjaśnić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.