II SA/Kr 1380/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-12
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Sebastian Pietrzyk, Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa przenośnego wolno stojącego masztu antenowego, który nie jest trwale związany z gruntem i nie jest przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w terminie 180 dni, może być realizowana w trybie zgłoszenia, czy też wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Budowa przenośnego wolno stojącego masztu antenowego, który nie jest trwale związany z gruntem, ale nie jest jednocześnie przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w terminie 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, nie spełnia wymogów art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, a tym samym nie może być realizowany w trybie zgłoszenia, ani w trybie odformalizowanym przewidzianym dla takich obiektów. W konsekwencji, realizacja takiego obiektu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a organ administracji architektoniczno-budowlanej jest uprawniony do wniesienia sprzeciwu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. S.A. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy sprzeciw Starosty Tatrzańskiego wobec zgłoszenia budowy przenośnego wolno stojącego masztu antenowego. Organ I instancji uznał, że maszt ma cechy trwałego związania z gruntem i nie jest tymczasowym obiektem budowlanym. Wojewoda początkowo utrzymał decyzję, ale następnie uchylił ją wyrokiem WSA z uwagi na błędy proceduralne i merytoryczne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda ponownie utrzymał sprzeciw, uznając, że zgłoszenie nie spełnia wymogów tymczasowości obiektu budowlanego, co wyklucza tryb zgłoszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 sierpnia 2024 r. znak WI-I.7840.15.45.2024.AŁ w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 21 sierpnia 2024 r. znak WI-I.7840.15.45.2024.AŁ utrzymano w mocy decyzję Starosty Tatrzańskiego z 22 marca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu względem dokonanego T. S.A. zgłoszenia budowy przenośnego wolno stojącego masztu antenowego niezwiązanego trwale z gruntem wraz z instalacją radiokomunikacyjną, na działkach ewid. nr [...], [...], [...] obr. [...] położonych w miejscowości Z.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.
Starosta Tatrzański decyzją z dnia 22 marca 2023 r. działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. wniósł sprzeciw względem opisanego powyższej zgłoszenia budowy dokonanego przez T. S.A.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z wnioskiem roboty budowlane mają polegać na budowie przenośnego, wolno stojącego masztu antenowego niezwiązanego trwale z gruntem, wraz z instalacją radiokomunikacyjną, tj. 3 antenami sektorowymi zawieszonymi na wys. 26,40 m n.p.m.t. oraz 1 anteną RL o średnicy 0,3 m zawieszoną na wysokości 27,60 m n.p.t, zgodnie z załączonym projektem oraz kablem zasilającym (sublicznik energii). Zgłaszany maszt antenowy ma zostać posadowiony na płytach drogowych (ułożonych na gruncie) poprzez stalowy ruszt wsporczy i stabilizowany w pionie trzema rzędami odciągów linowych po 4 odciągi.
Zdaniem organu I instancji wielkość przedmiotowego obiektu i sposób jego posadowienia na gruncie świadczą o tym, że nie można go zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. Objęty zgłoszeniem maszt telekomunikacyjny posiada bowiem cechy trwałego związania z gruntem. Należy również sądzić, że założeniem ustawodawcy było zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę tylko takich obiektów, które są stosunkowo mało skomplikowane pod względem technicznym i konstrukcji oraz nie zagrażają bezpieczeństwu podczas ich realizacji i późniejszej eksploatacji.
Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 23 listopada 2023 r. nr WI-I.7840.15.18.2023.PI utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie Wojewoda Małopolski wskazał, że w dacie orzekania przez organ I instancji na terenie Polski obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, niemniej na dzień wydania niniejszej decyzji na obszarze RP nie obowiązywał ani stan epidemii, ani stan zagrożenia epidemicznego. Wobec tego w niniejszej sprawie (na etapie wydania decyzji przez organ II instancji) nie będzie miał zastosowania art. 30 ust. 5f, 5g oraz art. 29 ust. 8 Prawa budowlanego.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie przyczyny dokonania sprzeciwu były pozbawione podstaw prawnych (organ ten bezzasadnie przyjął, że zgłoszenie dotyczy obiektu trwale związanego z gruntem), tym niemniej w przedłożonej przez inwestora dokumentacji projektowej nie ukazano zasięgu obszaru pól elektromagnetycznych o poziomach większych od dopuszczalnych, brak jest jednak dowodu wskazującego, iż zasięgi pól elektromagnetycznych nie wykraczają poza działki inwestycyjne wskazane w zgłoszeniu. Dlatego też w celu zabezpieczenia interesów potencjalnych stron postępowania (właścicieli nieruchomości, które mogą być w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji) postępowanie należy prowadzić w pełnowymiarowym wymiarze tj. w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę.
W wyniku skutecznie wniesionej skargi, powyższa decyzja Wojewody została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 88/24 z uwagi na wielopłaszczyznowe uchybienia, których dopuścił się organ odwoławczy.
Po pierwsze, organ odwoławczy nie odniósł się do podstawowego zarzutu odwołania, jakim było niezachowanie terminu do złożenia sprzeciwu przez organ I instancji, podczas gdy uwzględnienie tego zarzutu obligowałoby organ do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Po drugie, organ odwoławczy w niedopuszczalny sposób zmienił istotę rozstrzygnięcia, orzekając w oparciu o inne przesłanki i podstawy prawne (art. 30 ust. 7 pkt 4 P.b.) niż uczynił to organ I instancji (art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b.). Tymczasem przepisy te mają inne przesłanki, różni je treść wyrzeczenia oraz charakter decyzji. Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b. ma charakter związany, natomiast decyzja wydawana w oparciu o art. 30 ust. 7 pkt 4 P.b. jest uznaniowa. Przepisy te stanowią odrębne zdaniem Sądu instytucje, w których różna jest istota decyzji. Decyzja Wojewody oznacza w istocie wniesienie nowego sprzeciwu, po terminie, w jakim można było tego dokonać.
Po trzecie, Sąd zgodził się z zarzutami odwołania, co do wadliwego przyjęcia przez organ odwoławczy, że skoro przepis art. 30 ust 5f P.b. nie obowiązuje, bo na dzień wydania decyzji przez ten organ stan zagrożenia epidemicznego został odwołany, to brak było podstaw do oceny dokonanego zgłoszenia w oparciu o tą właśnie regulację, dlatego też organ przechodzi na zasady ogólne. Zdaniem Sądu, to, że dany przepis nie obowiązuje w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie oznacza, że nie można w oparciu o tą regulację dokonać oceny legalności zgłoszenia w dacie obowiązywania przepisu. Sąd wskazał, że regulacja ta w połączeniu z art. 30 ust 5g P.b. stanowiła, iż organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 5f, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie robót budowlanych lub obiektu objętego zgłoszeniem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, co oznacza, że wyłączenie możliwości wniesienia sprzeciwu w oparciu o podstawy, o których mowa w art. 30 ust 6 oraz 30 ust 7 ustawy. Do tej okoliczności organ się nie odniósł.
Po czwarte, Sąd ocenił, że organ odwoławczy przekroczył granice uznania administracyjnego. Nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił bowiem, że realizacja obiektu objętego zamierzeniem doprowadzi do wprowadzenia, utrwalenia, zwiększenia ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewoda raz jeszcze utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie uzasadnienia Wojewoda wskazał, że w związku ze wskazaniami cyt. powyżej wyroku zobligowany był uznać, że w sprawie zastosowanie będą miały art. 30 ust. 5f, 5g oraz art. 29 ust. 8 P.b., obowiązujące w dacie zgłoszenia robót budowlanych.
Następnie, organ przystąpił do analizy, czy przedmiotowe przedsięwzięcie mieści się w dyspozycji art. 30 ust. 5f P.b., na podstawie którego przedsięwzięcie to zostało zgłoszone.
Inwestor przedmiotowe zamierzenie budowlane określił jako cyt.: "Instalacja telekomunikacyjnego obiektu budowlanego T. (...), w skład którego wchodzą: - projektowany maszt kratowy o wysokości H=27m – wersja HEAVY, na którym zainstalowane będą 3 anteny sektorowe typu ASI4518R37v07 skierowane na azymuty 10º, 160º, 280º zawieszone na wysokości +26,4 m n.p.t. oraz 1 antena radiolinii typu VHLP2 o średnicy 0,6m, skierowana na azymut 257º i zawieszona na wysokości +27,6 m n.p.t., - urządzenia teletechniczne oraz zasilające niezbędne do funkcjonowania obiektu zainstalowane na szafach outdoor zamontowanych poprzez stalowy ruszt na ramie wsporczej masztu antenowego (...) Co więcej w dokumentacji projektowej Inwestor wskazał, iż cyt.: (...) Dla w/w zamierzenia wykonane zostaną następujące prace: - Wyrównanie terenu, - Montaż projektowanego rusztu wsporczego mobilnego masztu antenowego posadowionego na poziomie wyrównanego terenu poprzez prefabrykowane płyty drogowe o wym. 300x150x15cm, - Montaż na ruszcie wsporczym trzonu projektowanego masztu antenowego, Montaż na ruszcie wsporczym projektowanego rusztu pod urządzenia teletechniczne typu outdoor, -Montaż na trzonie masztu antenowego projektowanych adapterów rurowych anten i modułów radiowych raz uchwytów pionowej drogi kablowej, montaż szyny asekuracyjnej SOLL, - Instalacja anten sektorowych, radiolinii oraz modułów radiowych na maszcie. – Instalacja szaf sterujących typu outdoor na stalowym ruszcie urządzeń. (...) Projektowany mobilny maszt antenowy posadowiony będzie na stalowym ruszcie wsporczym, rozłożonym na poziomie terenu. Ruszt wsporczy oparty zostanie na 4 stopach głównych (narożnych) i 2 stopach pośrednich (pod masztem), dodatkowo obciążonych balastami. Stopy i podpory masztu oparte na podłożu średnio zagęszczonym (...). Jako balast należy zastosować typowe bloczki betonowe M6 o wymiarach 12x38x24 cm. (...) Bloczki układać na 4 głównych stopach narożnych, po ułożeniu bloczków całość zabezpieczyć koszem osłonowym. Dodatkowo dla prawidłowego stabilizowania masztu oraz właściwe pracy podpór (ograniczenie osiadania) zastosować pod dwie płyty drogowe o wymiarach 300x150x15 cm układane symetrycznie pod każda narożną stopą (...). Stopy kotwić w płycie za pomocą 4 kotew wklejonych HILTI M16 x 125 HIT RE 500. (...) Płyty drogowe łączone ze sobą (...)".
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że obiekt budowlany objęty przedmiotowym zgłoszeniem mieści się w rozumieniu definicji przenośnego wolno stojącego masztu antenowego, o którym mowa w cytowanym wyżej przepisie. Mając na uwadze katalog zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, określony w art. 29 ust. 1-4 P.b., Wojewoda Małopolski stwierdził, że budowa przenośnych wolno stojących masztów antenowych nie została wprost wymieniona w ww. przepisie, jednakże należy mieć na względzie, że przenośne wolno stojące maszty antenowe stanowią przykład tymczasowych obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 5 ww. ustawy. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. zgłoszenia wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Na mocy art. 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.695), dokonano w ustawie Prawo budowlane szeregu zmian, które miały na celu usprawnić proces inwestycyjny dla przenośnych wolno stojących masztów antenowych, w szczególności poprzez wprowadzenie w art. 3 pkt 5a definicji przenośnego wolno stojącego masztu antenowego. A zatem dla zgłoszenia budowy przenośnych wolno stojących masztów antenowych (a nie wszystkich obiektów tymczasowych) przewidziano maksymalnie odformalizowaną procedurę zgłoszeniową, uregulowaną w art. 30 ust. 5f - 5i P.b. Art. 30 ust. 5f P.b. odnosi się wyłącznie do "przenośnych wolnostojących masztów antenowych". W regulacji tej ustawodawca zawarł identyczne sformułowanie jak w art. 3 pkt 5a. Przy czym przenośny wolnostojący maszt antenowy w rozumieniu art. 3 pkt 5a P.b. dotyczy obiektów tymczasowych. Dodatkowo ww. przepis zawiera odesłanie do ust. 1b, który z kolei ma zastosowanie w przypadku inwestycji wymienionych w art. 29 ust. 1 i 3 P.b.
Z powyższych przepisów zdaniem Wojewody wynika, że przenośne wolno stojące maszty antenowe są możliwe do realizacji w trybie zgłoszeniowym tylko w przypadku, gdy są przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, niezależnie od tego czy są zgłaszane przez Inwestora w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 7 czy art. 30 ust. 5f P.b., gdyż realizacja masztów, o których mowa w art. 30 ust. 5f P.b. jest możliwa na zasadach określonych w ust. 5g-5i, w związku z art. 29 ust. 1 pkt. 7.
Tymczasem w dokonanym przez skarżącą spółkę zgłoszeniu nie określono, że objęty zgłoszeniem obiekt będzie tymczasowy i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce. Inwestor zarówno w treści odwołania, jak i w skardze wskazał, że zgłaszany obiekt nie będzie tymczasowy. Skoro zgłaszany maszt nie ma przymiotu tymczasowego, a to nie mają w tej sprawie zastosowania regulacje art. 30 ust. 5f - 5i P.b., bowiem zgłaszany obiekt budowlany nie spełnia dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 7, co wyłącza możliwość jego realizacji w trybie zgłoszeniowym. Organ odwoławczy nie zgodził się z przeciwnym stanowiskiem strony skarżącej, przywołując adekwatne orzecznictwo w tym zakresie.
W konsekwencji powyższych wywodów stwierdzono, że zarzut niezachowania terminu do wniesienia sprzeciwu przez Starostę Tatrzańskiego okazał się nieuzasadniony, gdyż jak wskazano wyżej, art. 30 ust. 5g P.b., wprowadzający skrócony, 14-to dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu, nie może mieć zastosowania, ponieważ zgłoszenie nie wypełnia w całości jego dyspozycji. W świetle powyższego Wojewoda uznał, że sprzeciw został złożony w terminie.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na to, iż obiekt budowlany stanowiący przedmiot rozpatrywanego zgłoszenia, nie spełnia wszystkich wymogów, które narzuca art. 29 ust 1 pkt 7 P.b., to jego realizacja nie jest możliwa w trybie zgłoszenia, co z kolei powoduje konieczność wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 P.b. Tym samym konieczne było utrzymanie sprzeciwu wniesionego przez Starostę Tatrzańskiego na podstawie cyt. przepisu, przy czym Wojewoda nie zmienił tym razem podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Na marginesie wskazano, że nawet gdyby uznać, iż przedmiotowe zgłoszenie było prawidłowe, gdyż w danie jego złożenia obowiązywał stan zagrożenia epidemiologicznego, o tyle dopuszczalność realizacji robót w oparciu o ten przepis obecnie nie jest możliwa, gdyż aktualnie nie obowiązuje już żaden z ww. stanów podczas których podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 8 może przystąpić, w oparciu o zgłoszenie dokonane na podstawie art. 30 ust. 5f P.b., do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów antenowych. Jeśli więc inwestor nie zrealizował inwestycji w trakcie trwania stanu zagrożenia epidemiologicznego, to obecnie nie miałby możliwości realizacji tej inwestycji.
W skardze złożonej przez T. S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od powyższej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 6 i 8 k.p.a., w zawiązku z art. 7 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie przepisów art 30 ust 5f, 5g, 5i P.b.;
- art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań i oceny prawnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 88/24, co do dalszego postępowania w sprawie i uznanie, iż organowi przysługiwał 21 dniowy termin na wniesienie sprzeciwu do zgłoszenia prac budowlanych;
- art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie, pomimo naruszenia przez organ I instancji szeregu przepisów prawa procesowego i materialnego;
- art. 3 ust 5a oraz art 30 ust 5f, 5g, 5i P.b., wprowadzonych art. 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.695 z dnia 2020.04.17) poprzez niezastosowanie, a które odnoszą się do przenośnego wolno stojącego masztu antenowego, realizowanego przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego, w czasie stanu epidemii;
- art. 36 ust 1 P.b., poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że organ pierwszej instancji oparł sprzeciw na prawidłowej podstawie prawnej, podczas gdy do zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 5f wyłączną podstawą prawną do wniesienia sprzeciwu jest art. 30 ust. 5g.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania skarżonej decyzji (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 725 ze zm., dalej p.b.).
Kontrola zgodności z prawem skarżonej decyzji wymaga także uwzględnienia treści art. 153 p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Powyższe pozostaje w związku z wydaniem w niniejszej sprawie wyroku tut. Sądu sygn. akt II SA/Kr 88/24 z dnia 28 marca 2024 r. uchylającego uprzednią zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego.
Przystępując do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że kwestią fundamentalną w niniejszej sprawie jest to, jakiemu trybowi podlegało zgłoszenie robót budowlanych w niniejszej sprawie albowiem determinuje to z kolei termin, w jakim należało wnieść sprzeciw (jak wskazywał na to Sąd w wyroku z dnia 28 marca 2024 r. ).
Przedmiotem zgłoszenia była budowa wolno stojącego masztu antenowego niezwiązanego trwale z gruntem wraz z instalacją radiokomunikacyjną na działkach ewid. [...], [...], [...] obr. [...] w Z.
Zgodnie z art. 3 pkt 5 i 5a p.b. taki obiekt budowlany jest tymczasowym obiektem budowlanym.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. zgłoszeniu podlegają tymczasowe obiekty budowlane niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
W art. 30 ust. 2-4f p.b. określono wymagania, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie.
W myśl art. 30 ust.5 p.b. zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Zgodnie z art. 30 ust. 6 p.b. Organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli:
1) zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;
3) zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje;
4) roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem ust. 5.
Powyżej przytoczone przepisy regulują zasadniczy tryb zgłoszenia tymczasowych obiektów budowlanych. W związku z pandemią wprowadzono jednakże tzw. tryb odformalizowany, ułatwiający realizacje pewnych obiektów budowlanych. I tak na podstawie art. 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 dodano w art. 30 ustęp 5f oraz 5g. Zgodnie z art. 30 ust. 5f do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów antenowych w przypadku, gdy inwestorem jest podmiot, o którym mowa w art. 29 ust. 8, można przystąpić w terminie 3 dni roboczych następujących po dniu doręczenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1b. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 5g organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 5f, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie robót budowlanych lub obiektu objętego zgłoszeniem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Art. 30 ust. 5f i 5g stanowią przepisy szczególne względem art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b.
Nie budzi wątpliwości, że z literalnego brzmienia art. 30 ust. 5f p.b. wynika, że z tzw. trybu odformalizowanego mogą korzystać konkretne obiekty budowlane t.j. przenośne wolno stojące maszty antenowe w przypadku, gdy inwestorem jest przedsiębiorca telekomunikacyjny, będące obiektami tymczasowymi (co wynika z art. 3 pkt 5 i 5a p.b. oraz z założeń projektu ustawy wprowadzającej tryb odformalizowany).
Z przytoczonych przepisów prawa wynika, że modyfikacja w przypadku tych obiektów budowlanych względem trybu zasadniczego zgłoszenia tymczasowych obiektów budowlanych polega na:
- możliwości szybkiego przystąpienia do realizacji zamierzenia budowlanego,
- skróceniu terminu do wniesienia sprzeciwu,
- ograniczeniu podstaw do wniesienia sprzeciwu.
W pozostałym zakresie znajdują zastosowanie przepisy ogólne.
Podkreślenia wymaga, że celem wprowadzenia trybu odformalizowanego była możliwość szybkiej lokalizacji mobilnych obiektów telekomunikacyjnych w miejscach o słabym zasięgu celem zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w sytuacji zagrożenia, na co wskazywano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej p.b. (druk sejmowy nr 330, uzasadnienie rządowego projektu ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, s. 16).
W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej poddaje w wątpliwość, jakoby wskazanie terminu posadowienia masztu było immanentną przesłanką skutecznego zgłoszenia w procedurze odformalizowanej albowiem art. 30 ust. 5f nie wspomina o terminie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b.
Takiej interpretacji art. 30 ust. 5f p.b. nie podziela Sąd orzekający w niniejszym składzie. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z orzecznictwa NSA (wyrok z 28 czerwca 2022 r. II OSK 1125/21) zastosowanie odformalizowanego trybu dotyczy jedynie przenośnych wolno stojący masztów antenowych, które jednak wskutek zastosowania tej procedury nie tracą charakteru tymczasowego. Dlatego objęcie ich odformalizowaną procedurą wymaga wykazania przez inwestora tymczasowego charakteru, to jest wskazania, że są przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia robót.
Tymczasem badanie przedmiotowego zgłoszenia nie wykazało takiego wskazania. Co więcej NSA w powołanym powyżej wyroku wskazał, że "z treści art. 30 ust. 5c ustawy – Prawo budowlane wynika, że organ administracji architektoniczno-budowlanej uprawniony jest do wezwania inwestora do uzupełnienia zgłoszenia w określonym terminie jedynie o brakujące dokumenty. Dokumentami tymi mogą być miedzy innymi dokumenty wskazane w art. 30 ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 4a, 4b i 4c ustawy – Prawo budowlane. Tymczasem wskazany w zaskarżonym wyroku zakres wezwania dotyczyć miał wskazania terminu rozbiórki lub przeniesienia planowanego masztu antenowego w inne miejsce. Zakres ten nie dotyczy zatem wezwania o brakujące dokumenty. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Ponadto do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. Z przepisu tego wynika więc, że to inwestor określa rodzaj objętego zgłoszeniem obiektu budowlanego. Zgłoszenie przewidziane w art. 30 ustawy - Prawo budowlane jest jednostronną czynnością prawną dokonywaną przez inwestora, polegającą na zawiadomieniu organu administracji architektoniczno–budowlanej o zamiarze realizacji określonych robót budowlanych. Inwestor określając w zgłoszeniu rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych wyznacza bowiem przedmiot postępowania podlegający sprawdzeniu przez właściwy organ na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Z kolei organ architektoniczno–budowlany ma obowiązek sprawdzenia, czy objęta zgłoszeniem budowa lub roboty budowlane kwalifikują się według art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo budowlanego do zgłoszenia, czy też wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę."
Badając przedłożone organom zgłoszenie w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że nie ma w nim mowy o okolicznościach wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b., w szczególności o terminie rozbiórki bądź przeniesienia. Wręcz przeciwnie analiza zgłoszenia prowadzi do wniosku, że brak jest intencji rozbiórki bądź przeniesienia w terminie maksymalnym 180 dni. Na s. 17 projektu zagospodarowania terenu (k. 12 administracyjnych akt sprawy) wskazano bowiem, że "w przypadku zabudowy terenu sąsiadującego z wieżą wolnostojącą operator ma obowiązek zmiany parametrów emisji tak, aby obszary o ponadnormatywnym promieniowaniu nie znajdowały się w miejscach dostępny dla ludności".
Jeśli zatem ze zgłoszenia nie wynikało, że jest to obiekt przewidziany do rozbiórki bądź przeniesienia w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, organ prawidłowo wskazał, że nie może on być zgłoszony ani w trybie art. 29 ust. 1 pkt 7, ani w trybie art. 30 ust. 5f p.b. Termin zaś na zgłoszenie sprzeciwu wynika wobec tego z regulacji ogólnej art. 30 ust. 5b p.b. i wynosi 21 dni, co w dalszej konsekwencji oznacza, że organ I instancji wniósł sprzeciw terminowo.
Takie też były ustalenia organu I, jak i II instancji w niniejszej sprawie. W ocenie Sadu były one zatem prawidłowe.
W rezultacie planowane zamierzenie inwestycyjne podlegało wymogowi uzyskania pozwolenia na budowę, co obliguje do zgłoszenia sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 p.b., co też organy administracji uczyniły.
Odnosząc się w tym miejscu do wskazań tut Sądu donośnie do drugiej kwestii t.j. rozbieżności w zakresie podstaw prawnych wniesienia sprzeciwu wskazać należy, co następuje.
Podstawą prawną zgłoszenia sprzeciwu przez organ I instancji był art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b., t.j. zgłoszenie robót budowlanych wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Analogiczna podstawa wniesienia sprzeciwu została w obecnie kontrolowanej decyzji Wojewody Małopolskiego. Podkreślenia wymaga, że stanowisko to jest z kolei rezultatem uwzględnienia przez organ wskazań tut. Sądu zawartych w wyroku z dnia 28 marca 2024 r. dotyczących weryfikacji stanowiska organu odwoławczego odnośnie do terminu do wniesienia sprzeciwu. Ustalenie tego terminu wymagało bowiem uprzedniego ustalenia przedmiotu zgłoszenia, podmiotu zgłaszającego oraz trybu, w jakim zgłoszenie będzie realizowane.
W świetle powyższego nie mogą ostać się zarzuty skargi, jakoby organ odwoławczy nie uwzględnił wskazań tut. Sądu wynikających z wyroku z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 88/24.
Jak wyjaśniono powyżej, za niezasadne także uznać należy stanowisko skarżącej, że w sprawie powinien mieć zastosowanie tryb odformalizowany. Tryb ten, jak wynika z brzmienia przepisu, uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającego ten przepis oraz istoty obiektów budowlanych, do których się odnosi oraz ze stanowiska NSA powołanego powyżej, może znaleźć zastosowanie jedynie odnośnie do zgłoszenia przenośnego wolno stojącego masztu antenowego realizowanego przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego, przewidzianego do rozbiórki bądź przeniesienia w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło