II SA/Kr 1389/25
WyrokWSA w Krakowie2026-01-22
Skład orzekający: Paweł Darmoń, Jacek Bursa, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wykonaniu zastępczym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego i zobowiązanie do wpłaty zaliczki na koszty wykonania zastępczego zostało wydane prawidłowo, pomimo zarzutów skarżącego dotyczących zasadności pierwotnej decyzji rozbiórkowej, wysokości kosztów wykonania zastępczego oraz braku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące zasadności pierwotnej decyzji rozbiórkowej wykraczają poza zakres postępowania egzekucyjnego, które nie jest właściwe do badania legalności ostatecznej decyzji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne ma na celu jedynie wykonanie obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji. Sąd stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania wykonania zastępczego, w tym uprzednie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, które okazało się nieskuteczne. Kosztorys wykonania zastępczego został uznany za prawidłowy, a zaliczka na poczet kosztów została ustalona w dopuszczalnej wysokości. Zarzut braku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego został uznany za niezasadny, gdyż odpis został doręczony wcześniej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. F. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o wykonaniu zastępczym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego i zobowiązaniu do wpłaty zaliczki na koszty. Obowiązek rozbiórki wynikał z ostatecznej decyzji administracyjnej z 2018 roku. Pomimo wieloletniego postępowania egzekucyjnego, w tym nałożenia grzywny, skarżący nie wykonał obowiązku rozbiórki. Organ egzekucyjny zdecydował o wykonaniu zastępczym, szacując koszty i wzywając do wpłaty zaliczki. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące zasadności pierwotnej decyzji, wysokości kosztów wykonania zastępczego oraz braku doręczenia tytułu wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 17 września 2025 r. nr 845/2025 znak: WSE.7722.88.2024.MZEG w przedmiocie wykonania zastępczego w trybie postępowania egzekucyjnego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego i zobowiązania do wpłaty zaliczki na koszty wykonania zastępczego skargę oddala.
Postanowieniem z dnia 17 września 2025 r. nr 845/2025 znak: WSE.7722.88.2024.MZEG Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 art. 81 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 listopada 2024 r. nr 539/24 znak: [...]
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) z dnia 4 lipca 2018 r. nr 140/18 znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: WOB.7721.351.2018.JKUT, nakazano A. F. (zwanemu dalej także skarżącym) rozbiórkę utwardzonego placu postojowego dla samochodów osobowych (parkingu) o wym. ok. 24m x 41m wraz z tymczasowym obiektem budowlanym, przeznaczonym do jego obsługi o wym. ok. 1,63m x 1,4m i wys. ok. 2,7m zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] obr. [...] w miejscowości Z..
Skarżący wniósł skargę na w/w decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który prawomocnym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1323/18 orzekł o odrzuceniu w/w skargi.
Upomnieniem z dnia 4 lipca 2019 r. znak: [...] PINB wezwał skarżącego do wykonania nałożonego decyzją z dnia 4 lipca 2019 r. nr 140/18 znak: [...] obowiązku. PINB zastrzegł przy tym, iż w razie niewykonania obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.
W dniu 31 lipca 2019 r. PINB wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek nałożony decyzją z dnia 4 lipca 2018 r. nr 140/18 znak: [...]
Pismem z dnia 4 sierpnia 2019 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej wobec niego na podstawie w/w tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z dnia 3 września 2019 r. nr 314/19 znak: [...] PINB orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie w/w zarzutów, w związku z uchybieniem terminu do ich zgłoszenia.
Skarżący wniósł zażalenie na w/w postanowienie do MWINB, który postanowieniem z dnia 13 grudnia 2019 r. nr 948/2019 znak: [...] stwierdził, że wniesienie zażalenia nastąpiło z uchybieniem terminu.
W dniu 13 września 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę w terenie, w wyniku której ustalono, że obiekty objęte obowiązkiem wynikającym z decyzji PINB z dnia 4 lipca 2019 r. nr 140/18 znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018, nadal istnieją.
Postanowieniem z dnia 17 września 2019 r. nr 332/19 znak: [...] PINB nałożył na zobowiązanego grzywnę w wysokości 8.000 zł w celu przymuszenia do wykonania egzekwowanego obowiązku. Po rozpatrzeniu zażaleń skarżącego, MWINB, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. nr 39/2020 znak: [...], zreformował zaskarżone postanowienie w zakresie wezwania do uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, w pozostałym zaś zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Dwoma odrębnymi pismami skarżący zaskarżył w/w postanowienie MWINB do WSA w Krakowie, który odrębnymi postanowieniami z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 342/20 oraz sygn. akt II SA/Kr 393/20 orzekł o odrzuceniu skarg zobowiązanego.
W dniu 21 września 2020 r. PINB wystawił wobec skarżącego i skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia (wraz z opłatą za wydanie postanowienia o grzywnie) wynikającej z postanowienia PINB z dnia 17 września 2019 r. nr 332/19 znak: [...], zreformowanego postanowieniem MWINB z dnia 21 stycznia 2020 r. nr 39/20 znak: [...]
W wyniku w/w podjętych przez PINB czynności wierzycielskich należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia do wykonania egzekwowanego przez PINB niepieniężnego obowiązku rozbiórki została wyegzekwowana od zobowiązanego.
Po rozpatrzeniu przez PINB wniosku skarżącego z dnia 27 stycznia 2021 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie, PINB, postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r. nr 88/2021 znak: [...] orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na w/w postanowienie MWINB, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r. nr 583/2021 znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia było niedoręczenia go prokuratorowi, który uprzednio (przed wydaniem postanowienia) zgłosił swój udział w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym.
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2022 r. nr 463/22 znak: [...] PINB orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 lipca 2019 r. nr [...]
Z kolei postanowieniem z dnia 22 grudnia 2022 r. nr 1013/2022 znak: [...], MWINB odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia PINB z dnia 3 września 2019 r. nr 314/19 znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia.
A. F. (s. E. ) wniósł na w/w postanowienie MWINB zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 r. znak: [...] stwierdził niedopuszczalność w/w zażalenia.
W dniu 13 sierpnia 2024 r. PINB przeprowadził kontrolę w terenie, w wyniku której ustalił, że egzekwowany obowiązek dokonania rozbiórki utwardzonego placu pełniącego funkcję parkingu wraz z obiektem tymczasowym służącym do jego obsługi, zlokalizowanych na działce nr [...] obr. [...] w Z. , nie został wykonany.
W sierpniu 2024 r. opracowany został na zlecenie PINB kosztorys wykonania zastępczego egzekwowanej rozbiórki.
Następnie postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r. nr [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowił:
1) za zobowiązanego A. F. zam. ul. [...] [...] [...] Z. PESEL: [...] wykonać zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego na jej koszt i niebezpieczeństwo, w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, obowiązek określony w wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. tytule wykonawczym nr [...] z dnia 31 lipca 2019 r., a polegający na rozbiórce utwardzonego placu postojowego dla samochodów osobowych (parkingu) o wym. ok. 24m x 41m wraz z tymczasowym obiektem budowlanym przeznaczonym do jego obsługi o wym. ok. 1,63m x 1,4m i wys. ok. 2,7m, zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] obr. [...] w miejscowości Z.;
2) nałożyć na zobowiązanego A. F. obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego w wysokości 6,80 zł;
3) wskazać przybliżoną kwotę kosztów wykonania zastępczego obowiązku określonego w wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. tytule wykonawczym [...] z dnia 31 lipca 2019 r, która wynosi 276.671,90 zł;
4) wezwać zobowiązanego A. F. do wpłacenia organowi egzekucyjnemu, tj. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Z. w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia kwoty 200.000 zł tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego. W przypadku nie uiszczenia powyższej kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniu 13 sierpnia 2024 r. czynności kontrolnych stwierdzono, że skarżący w dalszym ciągu uchyla się od wykonania obowiązku rozbiórki pomimo nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia i pomimo skierowania jej do przymusowej egzekucji. Ponadto organ dodał, że na podstawie opracowanego kosztorysu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego obliczono, że koszt wykonania zastępczego to 276.671,90 zł w związku z czym ustalił zaliczkę na koszty wykonania zastępczego w wysokości 200.000 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 listopada 2024 r., uzupełnionym pismami z dnia 18 grudnia 2024 r. i 20 stycznia 2025 r., skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa przez orzeczenie o wykonaniu zastępczym, który został określony w tytule wykonawczym z dnia 31 lipca 2029 r. znak: [...] Za arbitralne, absurdalne, nierealne i wielokrotnie zawyżone skarżący uznał także oszacowanie kosztów wykonania zastępczego, a w konsekwencji także wysokość zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 128 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ponieważ nie został mu doręczony odpis tytułu wykonawczego. Skarżący podniósł ponadto, że obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego został wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego znak: [...] dlatego też postanowienie organu I instancji obarczone jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 7 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle art. 60 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i winno być uchylone wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: [...] na podstawie żądania skierowanego pod adresem organu w trybie art. 1a pkt 20 w związku z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto skarżący wyjaśnił, że pomimo tego, ze nie jest inwestorem odpowiedzialnym za wykonanie placu postojowego na dz. ewid. nr [...] obręb [...] miasta Z. , to w ostatnich latach wykonał prace mające na celu przywrócenie na tej działce rosnącej trawy. Utwardzenie terenu naturalnie zanikło, a grunt coraz bardziej porośnięty jest trawą.
Decyzją z dnia 4 marca 2025 r. znak: [...] Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego, działając na podstawie art. 27 ust. l i 2 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, orzekł o odmowie wstrzymania egzekucji administracyjnej prowadzonej przez PINB wobec A. F. s. A. , na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 31 lipca 2019 r. W/w decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 14 kwietnia 2025 r. znak: [...].
Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 17 września 2025 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 18 listopada 2024 r. nr 539/24. Za bezsporne organ II instancji uznał, że obowiązek nakazany w ostatecznej decyzji PINB nr 140/18 z dnia 4 lipca 2018 r. znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją MWINB nr 421/2018 z dnia 21 sierpnia 2018 r. znak: [...], ciąży na zobowiązanym A. F. (s. A. ) i wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne znak: [...] W toku tego postępowania zastosowano wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia, jednak realizacja w/w środka egzekucyjnego (egzekucja należności pieniężnej z tytułu grzywny) okazała się nieskuteczna, bo nie skłoniła zobowiązanego do tego, by sam wykonał ciążący na nim obowiązek. Ponieważ pierwszy z zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych tj. grzywna w celu przymuszenia nie przyniósł zamierzonego skutku, zasadnym stało się, zdaniem organu II instancji, wdrożenie w przedmiotowej sprawie drugiego i ostatniego zarazem środka egzekucyjnego stosowanego w egzekucji nakazów mających swe źródło w przepisach ustawy Prawo budowlane, tj. wykonania zastępczego. Organ II instancji dodatkowo wskazał, że w postanowieniu PINB z dnia 17 września 2019 r. nr 332/19 znak: [...], zreformowanym postanowieniem MWINB z dnia 21 stycznia 2020 r. nr 39/2020 znak: [...], w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, PINB wezwał zobowiązanego - zgodnie z dyspozycją przepisu art. 122 § 2 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji - do wykonania egzekwowanego obowiązku rozbiórki w terminie wskazanym w tym postanowieniu z zagrożeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. A zatem w przypadku braku osobistego wykonania przez zobowiązanego egzekwowanego obowiązku rozbiórki organ egzekucyjny po upływie wskazanego w w/w postanowieniu terminu miał podstawę, tak faktyczną jak i prawną, do zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego, tj. wykonania zastępczego w celu doprowadzenia do realizacji tego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji podniósł, że wydanie w przedmiotowej sprawie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego było zasadne. Spełnione bowiem zostały przesłanki do zastosowania przez PINB wobec zobowiązanego, kolejnego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego.
Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do zakwestionowania przedstawionych w kosztorysie dla zamierzenia obejmującego egzekwowany obowiązek wyliczeń dotyczących szacunkowego kosztu wykonania rozbiórki placu postojowego (parkingu) wraz z obiektem tymczasowym do jego obsługi zlokalizowanych na terenie działki nr [...] obr. [...] w Z. , stwierdzając jednocześnie, iż wyliczenia te mogły stanowić dla PINB podstawę do określania zarówno przybliżonego kosztu wykonania zastępczego egzekwowanego obowiązku, jak i wysokości zaliczki na koszt wykonania zastępczego. Organ II instancji wskazał, że przedłożony w przedmiotowej sprawie kosztorys przewiduje koszt szacunkowy zastępczego wykonania robót, zatem może on ulec zmianie. Wyliczony przez autora kosztorysu szacunkowy koszt wykonania zastępczego nie oznacza oczywiście, że wyłoniony przez PINB w dalszym etapie realizacji wykonania zastępczego, wykonawca zastępczy wyrazi zgodę na realizację prac za kwotę w/w szacunkowego kosztu. Kwestia ta będzie zapewne przedmiotem najpierw negocjacji, a później zawartej w ich efekcie stosownej umowy pomiędzy PINB a podmiotem zainteresowanym zastępczym wykonaniem robót. Rzeczywisty koszt wykonania robót może się zatem różnić od wskazanego wyżej kosztu szacunkowego. Dokładne określenie kosztów wykonania zastępczego możliwe będzie dopiero po faktycznej realizacji wszystkich robót składających się na egzekwowany przez PINB obowiązek. Organ II instancji uznał zatem, że zaliczka w kwocie 200.000 zł, do uiszczenia której PINB wezwał w skarżonym postanowieniu, określona została w dopuszczalnej wysokości, bowiem nie przekracza ustalonej wartości kosztorysowej egzekwowanych robót w kwocie 276.671,90 zł brutto. Zaliczka ta posiada również stosowne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy (v. załączony do akt postępowania egzekucyjnego egz. kosztorysu).
Za niezasadne organ II instancji uznał zarzuty zawarte w zażaleniu oraz w uzupełniających je pismach. Zdaniem organu, bierna postawa zobowiązanego od czasu doręczenia mu ostatecznej decyzji MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...], bezwzględnie obligowała PINB do podejmowania kolejnych przewidzianych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji działań celem doprowadzenia do wykonania orzeczonego tą decyzją nakazu. Zdaniem organu II instancji, skoro na zmianę w/w postawy zobowiązanego nie wywarło wpływu doręczenie mu kolejno: upomnienia, odpisu tytułu wykonawczego, postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, oraz reformującego go postanowienia MWINB, a następnie wyegzekwowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nałożonej grzywny, PINB zobligowany był zastosować wobec zobowiązanego orzeczone skarżonym postanowieniem wykonanie zastępcze egzekwowanego obowiązku.
Odnosząc się do zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń odnośnie oszacowanej wysokości kosztów wykonania zastępczego organ II instancji stwierdził, że realizacja egzekwowanego obowiązku rozbiórki w trybie wykonania zastępczego przez podmiot zewnętrzny może generować oczywiście wyższe koszty niż wykonanie obowiązku przez zobowiązanego we własnym zakresie (osobiście lub przez zlecenie wykonania innej osobie). Związane jest to m.in. z możliwością indywidualnej negocjacji przez zobowiązanego kosztów rozbiórki lub wpływu zobowiązanego na wysokość tych kosztów choćby poprzez dobór metody rozbiórki, ilości zatrudnionych do wykonania prac ludzi i wynajętego sprzętu, harmonogramu prac. Organ zwrócił uwagę, że wdrożenie trybu wykonania zastępczego w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją wieloletniego właśnie uchylania się przez zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku. Zdaniem organu, skarżący miał wystarczająco dużo czasu, by zorganizować i przeprowadzić nakazane mu roboty rozbiórkowe, zamiast tego jednak, nie przystępując nawet do wykonania egzekwowanego obowiązku (co jednoznacznie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym ustaleń kontroli z dnia 13 sierpnia 2024 r.), w istocie kwestionował i nadal kwestionuje zasadność nałożenia tego obowiązku. Organ nadmienił przy tym, że w ramach postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem jest wyłącznie doprowadzenie do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej nie jest możliwe kwestionowanie egzekwowanej decyzji, w jakimkolwiek aspekcie (przedmiotowym, czy podmiotowym), który został już rozpatrzony i rozstrzygnięty w ramach postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją. Organ II instancji stwierdził, że weryfikacja ostatecznej decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek jest ewentualnie możliwe w drodze nadzwyczajnych postępowań administracyjnych (w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną - art. 145 i następne Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej - art. 154 i art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Organ II instancji wskazał, że po przeprowadzeniu na wniosek zobowiązanego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...], GINB decyzją z dnia 9 października 2020 r. znak: [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji organu II instancji. W 2024 r. skarżący ponownie złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...], po rozpatrzeniu którego GINB wydał postanowienie z dnia 4 marca 2025 r. znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji organu II instancji. W/w postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem GINB z dnia 16 kwietnia 2025 r. znak: [...] W motywach obu swoich w/w rozstrzygnięć GINB stwierdził, iż prawidłowość decyzji MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...] była już badana w postępowaniu nieważnościowym zakończonym decyzją GINB z dnia 9 października 2020 r. znak: [...], wobec czego prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie nie jest już możliwe. Organ II instancji wskazał także, że po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z dnia 29 listopada 2024 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją MWINB z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...] postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r. nr 148/2025 znak: [...] orzekł o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego w/w ostateczną decyzją MWINB. W/w postanowienie nie zostało zaskarżone do GINB, wobec czego zyskało przymiot ostateczności. Do czasu ewentualnego wyeliminowania egzekwowanej decyzji z obrotu prawnego, w jednym z w/w trybów, decyzja ta wiąże organ egzekucyjny, obligując go jednocześnie do podejmowania wobec zobowiązanego, który uchyla się od wykonania obowiązku, wszystkich przewidzianych prawem środków egzekucyjnych celem doprowadzenia do realizacji obowiązku.
Zdaniem organu II instancji, nie zasługuje również na uwzględnienie zawarty w zażaleniu zarzut naruszenia przez PINB art. 128 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, motywowany przez zobowiązanego tym, że nie doręczono mu odpisu tytułu wykonawczego. Jak wskazuje bowiem materiał dowodowy przedmiotowej sprawy, odpis tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w ramach którego orzeczono zaskarżonym postanowieniem o wykonaniu zastępczym, został zobowiązanemu doręczony w dniu 2 sierpnia 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt postępowania egzekucyjnego znak: [...]; karta nr 10). Wobec powyższego na PINB nie ciążył obowiązek doręczania zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego raz jeszcze wraz z postanowieniem o wykonaniu zastępczym. Odpis ten doręczony został bowiem już wcześniej.
Odnosząc się do zawartych w pismach uzupełniających zażalenie z dnia 21 listopada 2024 r. wniosków o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, MWINB nadmienił, że w myśl art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Organ podkreślił, że obowiązkiem organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie jest dokonanie z urzędu oceny zasadności wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Ocena taka jest dokonywana niezależnie od wniosku skarżącego. W niniejszej sprawie MWINB nie stwierdził jednak przesłanek uzasadniających pozytywne odniesienie się do tej kwestii i nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze na powyższe postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie A. F. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa przez orzeczenie o wykonaniu zastępczym, który został określony w tytule wykonawczym z dnia 31 lipca 2019 r. znak: [...] Skarżący zaskarżył także całkowicie arbitralne, absurdalne, nierealne i wielokrotnie zawyżone oszacowanie kosztów wykonania zastępczego, a w konsekwencji także wysokości zaliczki na koszty wykonania zastępczego. W ocenie skarżącego, kosztorys został sporządzony w oderwaniu od rzeczywistości, gdyż teren działki nr [...] stanowi klepisko. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia art. 128 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie został mu doręczony odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 tej ustawy. Dodatkowo skarżący podniósł, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym został przez niego dobrowolnie wykonany, a więc prowadzone postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe. Obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego został wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego znak: [...], dlatego też wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem postanowienie z dnia 18 listopada 2024 r. nr 539/24, znak: [...] obarczone jest prawną, kwalifikowaną wadą nieważności określoną w dyspozycji art. 156 § 1 pkt 7 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i w świetle art. 60 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winno być uchylone wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: [...] na podstawie żądania skierowanego pod adresem organu w trybie art. 1a pkt 20 w związku z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżący podniósł, że pomimo tego, że nie jest inwestorem odpowiedzialnym za wykonanie placu postojowego na dz. ewid. nr [...] obręb [...] miasta Z. , to w ostatnich latach wykonał prace mające na celu przywrócenie na tej działce rosnącej trawy. Utwardzenie terenu naturalnie zanikło, a grunt coraz bardziej porośnięty jest trawą.
Skarżący zarzucił, że adresat egzekwowanych obowiązków - A. F., syn A. i B., PESEL [...], bez swojej winy nie brał udziału w sprawie w zasadniczym postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 4 lipca 2018 r. nr 140/18, znak: [...] Decyzja ta nie została mu nigdy doręczona. Adresatem tej decyzji był - A. F., syn E. , PESEL [...], mimo że w sprawie nie miał statusu inwestora, jak również nie jest właścicielem działki ewid. nr [...] obręb [...] miasta Z. . Dlatego osobnym pismem A. F. s. A. żąda powtórzenia całości postępowania administracyjnego. Organ nie wydał decyzji na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego o umorzeniu sprawy bezprzedmiotowej. Doszło do rażącego naruszenia prawa ze względu na pominięcie strony postępowania - art. 10 w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 45 Konstytucji RP. Dowodem zaistniałej pomyłki jest fakt, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa samowoli budowlanej - budowy miejsc postojowych na utwardzonym placu na dz. ewid. nr [...] obr. [...] miasta Z. bez stosownego zezwolenia budowlanego - przez A. F. s. E. . Takie zawiadomienie przez organ I instancji zostało złożone, a przeciwko A. F. s. E. wniesiony został akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Z. (sygn. akt [...] - Prokuratury Rejonowej w Z. ). Sprawa została ostatecznie umorzona prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt [...], ze względu na brak czynu. Sędzia orzekający we wskazanej sprawie wyznaczył oględziny na działce nr [...] i w ich trakcie stwierdził, że miejsca postojowe na tej nieruchomości powstały około 1900 r. Dlatego też skarżący uważa, że skoro Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. oskarżył A. F. s. E. o popełnienie samowoli budowlanej stwierdzonej w/w decyzją administracyjną, to nie może być wątpliwości, że to A. F. s. E. był stroną postępowania znak [...], to A. F. s. E. nie posiada interesu prawnego, a w konsekwencji A. F. s. A. nie jest adresatem nakazu wydanego w sprawie PINB Z. znak [...], a więc należy wstrzymać czynności egzekucyjne w sprawie o znaku [...]
Skarżący podniósł, że działka ewid. nr [...] obręb [...] miasta Z. została w całości zabudowana w latach 1846-1900. Organ nie może prowadzić postępowania bez podstawy prawnej, a postępowanie powinno być prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy danego obiektu budowlanego. Działanie przeciwne to niedopełnienie obowiązków z art. 231 Kodeksu karnego. W aktach sprawy znajduje się rejestr gruntów z 1846-1900, na którym naniesione są obiekty budowlane wraz z miejscami postojowymi na działce ewid. nr [...] obręb [...] miasta Z. . W związku z tym skarżący za absurd uznał oskarżanie go o samowole budowlane z lat 1846-1900, w sytuacji, kiedy urodził się w 1974 r.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j. z dnia 2024.08.21) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 t.j. z dnia 2026.02.09) - dalej zwanej p.p.s.a. - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26) - dalej "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty skargi w dużej mierze podważają zasadność orzeczenia o nakazie rozbiórki utwardzonego placu postojowego dla samochodów osobowych – parkingu, wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 4 lipca 2018 r. nr 140/18 znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2018 r. nr 421/2018 znak: [...], mocą której nakazano A. F. rozbiórkę utwardzonego placu postojowego dla samochodów osobowych (parkingu) o wym. ok. 24m x 41m wraz z tymczasowym obiektem budowlanym, przeznaczonym do jego obsługi o wym. ok. 1,63m x 1,4m i wys. ok. 2,7m zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] obr. [...] w miejscowości Z.. Skarżący zarzuca, że nie jest inwestorem odpowiedzialnym za wykonanie placu postojowego, brak wydania decyzji zabezpieczającej istniejącą substancję obiektów budowlanych wybudowanych na działce, następnie że adresat egzekwowanych obowiązków bez swej winy nie brał udziału w zasadniczym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją rozbiórkową, dlatego żąda powtórzenia całości postępowania (różne osoby: A. F. syn E. i A. F. syn A. ), brak zebrania merytorycznego materiału dowodowego, samowolne budowle wybudowano w latach 1846-1900 i to absurd by oskarżać A. F. urodzonego w [...] r., dalej wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, domaga się udostępnienia mapy własnościowej.
Przede wszystkim trzeba podzielić stanowisko Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, że okoliczności te pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Mogły one być podnoszone w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego poprzedzającym wydanie decyzji o rozbiórce.
Postępowanie administracyjne ma kilka etapów. W fazie postępowania jurysdykcyjnego, zmierzającej do wydania decyzji administracyjnej konkretyzują się prawa lub obowiązki podmiotów - w tym przypadku skarżącego. To na tym etapie ustala się stan faktyczny w kontekście przepisów prawa materialnego - w tym konkretnym przypadku przepisów ustawy Prawo budowlane dotyczących rozbiórki nielegalnie wykonanych robót budowlanych. Po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności, po ewentualnym (o ile strona wniesie skargę) zweryfikowaniu decyzji przez sąd administracyjny, wchodzi ona do obrotu prawnego i wywołuje określone skutki, do których należy przede wszystkim obowiązek jej wykonania. Jeżeli zobowiązany nie wykonuje jej dobrowolnie, wszczyna się i prowadzi postępowanie egzekucyjne.
Poza zakresem badania w postępowaniu egzekucyjnym jest ocena czy decyzja rozbiórkowa jest prawidłowa. Decyzja ta jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym, jej uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Wynika to również z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 t.j. z dnia 2025.01.31.)), zgodnie z którym "organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Na obecnym etapie postępowanie nie można "cofnąć się" do etapu poprzedniego, nie można rozważać, czy ostateczna decyzja jest prawidłowa.
W drugiej kolejności Sąd dokonał oceny prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a następnie zlecenia wykonania zastępczego obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Zgodnie z art. 15 § 1 upea egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Warunki te zostały zachowane w niniejszej sprawie, bowiem upomnienie z 4 lipca 2019 r. przesłano zobowiązanemu.
Wbrew zarzutom skargi obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie został wykonany. Przeprowadzono kontrolę, w trakcie której stwierdzono, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie została wykonana. W dniu 31 lipca 2019r. wystawiono tytuł wykonawczy (k -9), który doręczono 2 sierpnia 2019 r. (k – 10 akt adm.), to jest przed doręczeniem postanowienia o wykonaniu zastępczym. Wystawiony tytuł wykonawczy spełnia warunki wskazane w art. 27 upea.
Zgodnie z art. 26 § 4 upea jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - a taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie - przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wystawienie tytułu egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z przepisami i oznaczało wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie.
W kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym nie można również dopatrzeć się naruszenia zasady stosowania środka egzekucyjnego mniej uciążliwego dla zobowiązanego (art. 7 § 2 upea). Organ egzekucyjny wcześniej wymierzył już skarżącemu grzywnę w celu przymuszenia (w wysokości 8.000 zł, postanowieniem z dnia 17 września 2019 r), a zatem zasadne było - po upływie 6 lat od wszczęcia postępowania egzekucyjnego i stwierdzonym uchylaniu się od wykonania obowiązku - orzeczenie o wykonaniu zastępczym (art. 127 i nast. upea).
Objęty postępowaniem obowiązek nie został wykonany, co zostało potwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonych przez organ w dniu 13 września 2019 r. oraz w dniu 13 sierpnia 2024 r. W szczególności stwierdzono, że na nieruchomości wykonany jest plac postojowy dla samochodów osobowych, który nie jest rozebrany, a funkcjonuje jako płatny parking (sporządzono dokumentację fotograficzną) - zwłaszcza w świetle twierdzeń skarżącego podnoszonych na etapie postępowania zażaleniowego i skargowego, że wykonał rozbiórkę.
W sierpniu 2024 r. opracowany został przez inż. R. K.- członka Stowarzyszenia Kosztorysantów Budowlanych w Warszawie, na zlecenie PINB kosztorys wykonania zastępczego egzekwowanej rozbiórki, który szacuje wartość niezbędnych prac na kwotę 276.671,90 zł brutto. Kosztorys nie budzi wątpliwości, sporządzony został na podstawie cen materiałów i sprzętu za II kwartał 2024 r., wg. Sekocenbud. Zawiera szczegółowe zestawienia wraz z przedmiarem robót, ich opisem, zestawieniem robocizny, koniecznych materiałów i sprzętu (w aktach adm.). Sąd nie ma zastrzeżeń do kosztów wskazanych orientacyjnie w zaskarżonym postanowieniu i wezwania do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego (200.000 zł). Zostały one ustalone na poziomie mniejszym niż wynikającym z kosztorysu. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż jest to "arbitralne, absurdalne, nierealne i wielokrotnie zawyżone oszacowanie kosztów wykonania zastępczego i zaliczki". A. F. może uniknąć tych kosztów wykonując egzekwowany obowiązek we własnym zakresie.
Na zakończenie należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa, natomiast zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec powyższego skarga w niniejszej sprawie została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło