II SA/Kr 1398/12

Kraków, dnia 28 stycznia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi J.K. na czynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. w przedmiocie ustnej odmowy udostępnienia materiałów archiwalnych postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego wynosi około 1.325,25 zł brutto. Na miesięczne koszty utrzymania składają się opłaty za prąd - 118,55 zł, wywóz śmieci – 34 zł, wodę – 30 zł, spłata pożyczek w kwocie 314,17 zł, lekarstwa 250-300 zł. Do wniosku dołączyła kserokopie: wpłaty z tytułu pobranych kredytów [...]- 54,92 zł – 22 czerwca 2012 r., dwie wpłaty na kwotę 115,61 i 60 zł nieczytelny datownik do niezidentyfikowanego banku oraz spłata kredytu – kwota 83, 71 zł potwierdzenie wpłaty z roku 2011, rachunek za dostawę wody na kwotę 14,04 zł wystawiony w 2011, rachunek za energię na kwotę 118,40 z marca 2012 roku, rachunek za wywóz odpadów na kwotę 34 zł - opłata za nieznany okres wykonanej usługi, odcinek zapłaty składki ubezpieczeniowej na kwotę 63,60 zł z lutego 2012 r., potwierdzenie zapłaty za usługi telekomunikacyjne – kwota 88,55 zł rachunek z czerwca 2012 r., faktury VAT za zakup leków nr [...] na kwotę 67,20 zł, nr [...] (marzec) na kwotę 31,31 zł, nr [...] (styczeń) na kwotę 34,94 zł, nr [...] na kwotę 31,42, nr [...] na kwotę 49,67 zł. Do wniosku dołączone zostało również zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w S. informujące, że skarżąca nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, kserokopię decyzji o waloryzacji renty z 13 marca 2012 r. oraz legitymacji osoby niepełnosprawnej. Ponadto w piśmie uzupełniającym wniosek z dnia 19 grudnia 2012 roku skarżąca wyjaśniła, iż mieszka w S.. dom stanowi własność syna, a skarżąca ma w nim ustanowione prawo dożywocia. Potwierdziła również, że gospodarstwo domowe prowadzi sama. Nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada pojazdów mechanicznych, a uzyskanie stosownego zaświadczenia w terminie zakreślonym z uwagi na okres świąteczno – noworoczny jest niemożliwe. Załączyła posiadaną kserokopie dokumentów kredytowych tj. potwierdzenie wpłaty kwoty 114,28 zł na rzecz Banku [...] SA. Jak stwierdziła nie dysponuje umowami i harmonogramami spłat zaciągniętych kredytów. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013r. oddalił wniosek. Skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, zarzucając, że nie ma konta bankowego, nie była też w stanie w krótkim 7-dniowym terminie dostarczyć wymaganych dokumentów. Wskazała także iż jest osoba niepełnosprawną. Do sprzeciwu dołączyła dokumenty: kartę informacyjną leczenia szpitalnego, legitymację niepełnosprawności, decyzję o waloryzacji renty, zaświadczenie o szczepieniu psa, rachunek za prąd 117 zł, wpłatę bankową 54 zł, opłatę za telefon 41 zł, składkę PZU 63 zł, zapłatę raty 114 zł, umowę kredytu gotówkowego na około 1250 zł, pożyczki na około 2100 zł, wyciąg bankowy, rachunki za leki na kwoty 40 zł, 28 zł, 60 zł, 33 zł, 25 zł, 32 zł, 37 zł, 46 zł (łącznie za leki około 300 zł, z tego faktury za listopad 2012r. na około 100 zł, pozostałe kserokopie nie obejmują daty wystawienia faktur). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe nie zwalnia Sądu od zbadania, czy wnioskodawca może uzyskać zwolnienie częściowe, które mu przysługuje jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek podlega oddaleniu w całości, gdyż skarżąca nie wykazała ani, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów. W pierwszej kolejności należy podnieść, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W związku z tym prawo pomocy może być przyznane tylko dla osób ubogich pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie), cechującej zwłaszcza osoby bezrobotne lub osiągające znikome dochody. Tymczasem z oświadczenia majątkowego skarżącej wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu, a z tytułu renty osiąga stały miesięczny dochód, który wynosi około 1100 zł miesięcznie netto, a zatem nie znajduje się ona w nadzwyczajnie trudnym położeniu, to jest charakteryzującym się brakiem dochodów. Wskazywane przez nią wydatki miesięczne (oprócz leków i spłaty pożyczek bankowych) to około 300 zł. Wskazywane przez skarżącą wydatki na leki w kwocie 200- 300 zł miesięcznie nie zostały wykazane. Nie wystarczy bowiem dołączyć jakiekolwiek faktury czy rachunki, lecz takie, które pozwolą zobrazować sytuację finansowa skarżącej w zakresie pewnego okresu czasu dla wyliczenia wydatków miesięcznych, celem ich porównania z miesięcznymi dochodami. Przedstawione kserokopie rachunków za leki nie pozwalają na wyliczenie okresowych wydatków w kontekście złożonego wniosku, gdyż większość się zawiera daty ich wystawienia, a wykaz zakupionych leków nie wskazuje na to, aby skarżąca cierpiała na przewlekłe schorzenia wymagające stałego zażywania leków. Sam fakt niepełnosprawności nie zwalnia od wykazania wydatków na leczenie. W odniesieniu do wskazywanych kosztów obsługi zaciągniętych pożyczek, w ocenie Sądu, spłata pożyczek nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z 7 lutego 2006r. sygn. akt I OZ 83/06). Nadto skoro skarżąca zadłużyła się, to musiała przewidywać realną możliwość spłaty długu, co również prowadzi do wniosku, że skarżąca nie znajduje się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie). W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji.