II SA/Kr 1412/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 października 2010 r., Znak [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru zmiany sposobu użytkowania postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2011 r., doręczonym J. F. w dniu 22 lutego 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bez rozpoznania. Jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia wskazano, że pomimo wezwania wnioskodawcy jak i przedłużenia mu terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu J. F. wymogu tego nie spełnił. Od przedmiotowego zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący złożył w terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał, że nie zgadza się z odmową zwolnienia go od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doręczył wnioskodawcy formularz urzędowy "PPF" celem jego wypełnienia, zakreślając stronie siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie J. F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu w którym podał, że wnosi o zwolnieni go od kosztów sądowych w sprawie. Jako uzasadnienie swego żądania wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów stepowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają razem z nim żona i dwóch nastoletnich synów. Poza wymienionymi informacjami formularz nie zawierał żadnych danych o stanie majątkowym wnioskodawcy. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2011 r., doręczonym stronie w dniu 6 czerwca 2011 r., Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie szczegółowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, m.in. o wysokości dochodów jego i małżonki, wysokości stałych miesięcznych wydatków oraz podania jaki jest stan jego majątku. Wnioskodawca złożył wyjaśnienie w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r., z treści którego wynika, że to jego żona posiada dom, w którym wnioskodawca mieszka razem z rodziną. Wskazał, że nie wie, jakie były powody nie podania we wniosku jego dochodu i jego rodziny. Wskazał, że nie umie obliczyć, jakie uzyskuje wspólnie ze swoją żoną dochody. Opłaty za media uiszcza żona i nie potrafi określić średnich miesięcznych dochodów na zakup żywności lub lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że J. F. domaga się przyznania mu pomocy prawnej w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sadowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego w sprawie przyznania prawa pomocy w zadanym zakresie. Zwolnienie od opłat sądowych stanowi odstępstwo od powszechnie obowiązującej zasady ponoszenia opłat sądowych przez tą stronę postępowania, która wnosi pisma wszczynające postępowanie sądowe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. Natomiast zwolnienie w zakresie częściowym może zostać stronie przyznane jeśli nie jest ona w stanie ponieść całości kosztów, a jednocześnie będzie mogła pokryć chociaż ich część. Należy podkreślić, że przesłanką otrzymania pomocy prawnej na gruncie P.p.s.a. w formie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych jest tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, na gruncie niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skoro wniosek J. F. o zwolnienie go od kosztów sądowych nie zawiera żadnej informacji o jego stanie majątkowym, to z oczywistych względów nie może on uzyskać zwolnienia. Wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących jego dochodów, ani nie wskazał na jakikolwiek majątek będący własnością jego lub innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (pkt 7 urzędowego formularza PPF). Na wezwanie Sądu wnioskodawca podał, zaś że top jego żona posiada dom w którym wnioskodawca mieszka razem z rodziną, a dodatkowo za wszystkie media opłaty uiszcza żona wnioskodawcy. Te okoliczności oznaczają, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją rodziną, co z kolei oznacza, że w formularzu PPF wnioskodawca bezpodstawnie zataił informacje o majątku osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Dodatkowo sam wnioskodawca z przyczyn nieznanych sądowi nie podał żadnych danych dotyczących wysokości zarobków swoich i żony jak, stanu majątku oraz wysokości miesięcznych wydatków. Wyjaśnienie, że wnioskodawca nie wie dlaczego nie podał dochodów i nie umie tych dochodów obliczyć pomimo tego, że sąd w wezwaniu wezwał o podanie dochodów – nie jest niczym uzasadnione i uniemożliwia sądowi dokonanie oceny co do spełnienia przez wnioskodawcę warunków do zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych i w jakim zakresie. Z użycia w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bezsprzecznie, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie (tak postanowienie NSA z 17.02.2010 II GZ 5/10 LEX nr 663546). W orzecznictwie wskazuje się, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładane dane o stanie majątkowym wnioskodawcy. Przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. nakłada właśnie taki obowiązek w celu możliwości pełnego wglądu sądu w sytuację finansową wnioskodawcy. Tylko i wyłącznie taki ogląd może pozwolić na prawidłową ocenę, czy wnioskodawca jest (i w jakim stopniu) zdolny partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienie NSA z 19.05.2010 II FZ 158/10 LEX nr 663316). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 13.05.2011 II GZ 84/11 Lex nr 783925). Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek należało oddalić.