II SA/Kr 1467/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 lipca 2009r., znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy postanawia: oddalić wniosek Skarżącej M. P. w całości Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 562/12 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2012 r., którym odmówiono skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozpoznawany obecnie wniosek o prawo pomocy to kolejny wniosek w tym przedmiocie złożony przez skarżącą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednich, prawomocnych postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy ze względu na treść art. 170 p.p.s.a. Możliwość zmiany bądź uchylenia tych orzeczeń wynika natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko w sytuacji "zmiany okoliczności sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadnie Sąd I instancji kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek złożony w trybie art. 165 p.p.s.a., tj. zmierzający do weryfikacji poprzednich postanowień wskutek zmiany okoliczności sprawy. Sąd II instancji podkreślił, że rozpoznając ten wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przede wszystkim ustalić, jakie były dochody i wydatki skarżącej w dacie wydania uprzednich postanowień, a jakie w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, lecz Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wniosków jakie z tej analizy zostały wyprowadzone. NSA uznał, że dochody skarżącej od czasu uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są mniejsze, bowiem syn skarżącej nie otrzymuje już alimentów od byłego męża skarżącej. Kwota 650 zł, jaką syn skarżącej otrzymywał tytułem świadczenia alimentacyjnego niewątpliwie stanowiła znaczną część dochodów rodziny skarżącej. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca może wystąpić o uzyskanie środków z funduszu alimentacyjnego, bowiem możliwe będzie to dopiero w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku byłego męża skarżącej - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz po przeprowadzeniu stosownego postępowania w tym przedmiocie w trybie przepisów cytowanej ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie dokonał pomniejszenia wydatków skarżącej, jakie ponosi ona z tytułu opłat za gaz. Oczywistym jest, że po sezonie grzewczym opłaty te ulegną zmniejszeniu, jednak Sąd I instancji nie powinien był prowadzić własnych wyliczeń w tym zakresie, szczególnie uwzględniając że skarżąca użytkuje gaz również w celu ogrzewania wody i gotowania. Oznacza to, że przeprowadzone przez Sąd I instancji wyliczenie było wyłącznie przybliżone i nie znajdowało żadnego oparcia w składanych przez skarżącą oświadczeniach czy przedkładanych dokumentach. Ponadto wskazano na konieczność jednoznacznego ustalenia, czy wniosek skarżącej obejmuje przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy jedynie częściowym. Stosownie do art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając obecnie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy był związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wymienionym wyżej postanowieniu. W związku z powyższym wezwano skarżącą o sprecyzowanie, czy wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych, czy także o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, a także o udokumentowanie aktualnymi rachunkami obejmującymi ostatni okres rozliczeniowy wysokości opłat za gaz oraz o udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie syna. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych, a także stwierdziła, że w związku z przekazaniem sprawy egzekucji alimentów do komornika, który jest w trakcie ustalania możliwości ściągnięcia należności alimentacyjnych, nie wystąpiła jeszcze o wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do pisma M. P. dołączyła kserokopie aktualnych rachunków za gaz (na kwotę 351,41 zł za okres od 24 maja do 24 lipca 2012 r.), za wywóz ścieków (431,58 zł), za wywóz śmieci (83,16 zł) i za energię elektryczną (342,79 zł). Skarżąca dołączyła również 2 zaświadczenia z dnia 10 sierpnia 2012 r.: z jednego z nich wynika, że w dniu 14 maja 2012 r. jej syn S. P. odbył badanie rezonansu magnetycznego, przy którym pokryła koszt podania kontrastu w wysokości 180 zł, zaś z drugiego zaświadczenia wynika, że S. P. w dniu 20 kwietnia 2012 r. miał badanie eeg głowy, którego koszt wyniósł 120 zł i został on zapłacony przez opiekuna gotówką. Zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji ponownie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej w kontekście oceny, czy doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. Sąd doszedł do wniosku, że nie nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby uwzględnienie choćby w części wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów. W postanowieniu z dnia 25 stycznia 2011 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy ustalono, że M. P. zarabia 1392.01 zł brutto. Jak wynika z zaświadczenia o zarobkach (k. 258) w miesiącach od października do grudnia 2011 r. skarżąca zarabiała 1656,52 zł brutto, a więc jej wynagrodzenie wzrosło o 300 zł. Zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącej pomniejszył się o kwotę 650 zł, uzyskiwaną tytułem alimentów na syna S. od jego ojca. Należy jednak zauważyć, że wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji alimentów (k. 259 - 261) nie ma prezentaty, która wskazywałaby na złożenie go u adresata, a nadto - mimo upływu sześciu miesięcy od daty tego pisma - skarżąca nie przedłożyła żadnego pisma od komornika, które wskazywałoby na aktualny stan sprawy. Jeśli chodzi o miesięczne opłaty ponoszone przez skarżącą, to należy wskazać, że opłata za gaz zmniejszyła się w porównaniu z lutym 2012 r., kiedy to wynosiła 1510,46 zł (obecnie: 351,41 zł), przy czym kwota obejmuje płatność za dwa miesiące. Natomiast pozostałe opłaty nie uległy zmianie. Nie można więc mówić o takiej zmianie okoliczności, która uzasadniałaby odmienną ocenę sytuacji materialnej skarżącej niż dokonana w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania jej prawa pomocy. Sąd wziął również pod uwagę fakt poniesienia przez skarżącą kosztów badań syna S. w kwietniu w kwocie 180 zł i w maju w kwocie 120 zł. W ocenie Sądu poniesienie tych opłat świadczy jednak o stosunkowo dobrej sytuacji majątkowej skarżącej. Zgodnie bowiem z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 164 poz. 1027 ze zmianami) badania te są finansowane ze środków publicznych. O ile więc skarżąca posiada fundusze na opłacanie takich badań we własnym zakresie, to nie ma podstaw do zwalniania jej od kosztów sądowych i przenoszenia ciężaru tych kosztów na podatników, tym bardziej, że w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł . Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa w ostatnim czasie pogorszeniu w stopniu uniemożliwiającym poniesienie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.