II SA/Kr 1484/15
WyrokWSA w Krakowie2016-04-06
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Kazimierz Bandarzewski, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta była już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji. Jest to spowodowane zasadą powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz zasadą trwałości decyzji administracyjnych, które wykluczają ponowne rozpatrywanie sprawy, która została już prawomocnie zakończona.Stan faktyczny
H.S. i T.S. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 10 lipca 2012 r. ustalającej warunki zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, powołując się na fakt, że sprawa ta była już wcześniej rozstrzygnięta decyzją z dnia 10 października 2013 r., która stała się ostateczna po oddaleniu skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów k.p.a. przez nieuwzględnienie nowych dowodów i argumentów, które ich zdaniem świadczyły o wadliwości pierwotnej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. S. i T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 września 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji skargę oddala.
Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r., znak: [....], wydanym na podstawie art. 16, art. 156 § 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 126 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku H.S. i T.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 26 czerwca 2015 r., znak: [....] , o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 10 lipca 2012 r. , znak: [....] , którą ustalono warunki zabudowy dla zamierzenia pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z garażem i dojazdem na działkach nr nr [....][....] obr. [....] przy ul. [....] w K".
Orzekając w ten sposób Kolegium nawiązało postanowienia znak: [....] z dnia 26 czerwca 2015 r., w którym odmowę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji motywowano tym, że takie postępowanie w przedmiotowej sprawie już raz toczyło się i zostało zakończone decyzją z dnia 10 października 2013 r., znak: [....] . Decyzja ta uzyskała walor prawomocności albowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono z uchybieniem terminu, zaś skarga na postanowienie Kolegium z dnia 21 listopada 2013 r., odmawiająca przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 72/14. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, tożsamą co do podmiotu i przedmiotu, jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Obecnie brak zatem podstaw prawnych do uwzględniania nowego wniosku o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, gdyż wydanie kolejnej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiłoby wadę określoną w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Jak Przepis art. 61a k.p.a. stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W obecnym postępowaniu taką przeszkodą w uwzględnieniu wniosku stron jest fakt, że w tej sprawie została już wydana decyzja ostateczna i prawomocna na podstawie takiego samego wniosku złożonego przez te same osoby.
Kolegium wskazało następnie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 lipca 2015 r. oraz jego uzupełnieniu z dnia 14 sierpnia 2015 r. H.S. i T.S. stwierdzili, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 61a k.p.a. jest bezpodstawna. Podali, że nowy wniosek wraz z uzupełnieniem nie jest tożsamy co do przedmiotu, ponieważ w pierwszym wniosku nie były powoływane te same argumenty, a w obecnym zachodzą nowe okoliczności, ze wskazaniem przepisów prawa, które zostały naruszone. W nowym wniosku powołane zostały przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ze wskazaniem naruszeń przepisów, co nie miało miejsca w pierwszym wniosku. W uzupełnieniu obecnego wniosku zostały przedstawione dowody, które nie były podnoszone w poprzednim postępowaniu o stwierdzenie nieważności, tj. że sąsiednie domy są parterowe bez poddasza użytkowego o wysokości 4,5 do 6,5m, a powierzchnia zabudowy działki nr [....] jest zawyżona, gdyż niesłusznie wzięto sposób wyliczania tej powierzchni, jak dla zabudowy miejskiej. W obliczeniach warunków zabudowy za położone w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego domu na działce nr [....] wskazano budynki nr nr [....] przy ul. [....] , co nie jest zgodne z prawdą, gdyż są to budynki nr 8, 4, 3. Przedstawiona analiza urbanistyczno-architektoniczna nie dotyczy obszaru inwestycji, na którym ma powstać dom jednorodzinny na działce nr [....] . H.S. i T.S. dodatkowo wskazali, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, ponieważ SKO w pierwszym rozstrzygnięciu nie dokonało analizy sposobu ustalenia parametrów zabudowy, a jedynie stwierdziło, że ustalenie nie nastąpiło w sposób mogący rażąco naruszyć prawo, nie uzasadniając tego stwierdzenia. Ponadto uzupełniając swój nowy wniosek z dnia 5 lipca 2015 r. H.S. i T.S. wyjaśnili, że postępowanie, w którym wydano decyzję o warunkach zabudowy z dnia 10 lipca 2012 r., jest dotknięte wadą wyliczoną w art. 145 §1 pkt 1 i 5 k.p.a., a w związku z tym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej podmiotem decyzji ostatecznej, wymaga wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. Artykuł 61a k.p.a. jest oparty o art. 61, w którym jest mowa o tym, że organ administracji publicznej może, ze względu na szczególny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Jeśli chodzi zaś o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek. Od rozwiązań przyjętych w przepisach prawa materialnego k.p.a. dopuszcza się wyjątek zgodnie z art. 61 §2 k.p.a., który przewiduje możliwość odstąpienia od regulacji co do inicjatywy wszczęcia postępowania na wniosek, zawartej w przepisie prawa materialnego, jeżeli nastąpi przesłanka szczególnie ważnego interesu strony. Decyzja o warunkach zabudowy została w przedmiotowej sprawie wydana na podstawie fałszywych dowodów, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, o których odwołujący się dowiedzieli się obecnie. Chodzi tu o analizę urbanistyczno-architektoniczną z dnia 21 października 2011 r. Zdaniem H.S. i T.S. nierozpatrzenia ich wniosku doprowadzi do poważnej szkody materialnej i naruszenia interesu wnioskodawców jako sąsiadów. W związku z tym, postępowanie powinno zostać wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodów lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, zgodnie z art. 145 §2 i §3 k.p.a. Wnioskodawcy stwierdzili dalej, że ich wniosek miał podstawy, gdyż został napisany po dokonaniu opinii urbanistycznej dotyczącej ustalenia parametrów dla nowej zabudowy w sąsiedztwie działki nr [....] w K. , obr. [....] , przez osobę uprawnioną - mgr inż. architekt p. A.R. . Do pisma dołączyli kopię powyższej opinii urbanistycznej z dnia 28 kwietnia 2015 r.
Po streszczeniu w powyższy sposób przebiegu postępowania Kolegium wskazało, że po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego, ponownie badając sprawę doszło do przekonania, że należy utrzymać w mocy rozstrzygnięcie z dnia 26 czerwca 2015 r.
Jak wyjaśniło, stwierdzenie nieważności jest instytucją stosowaną wyjątkowo, gdyż zasadą jest trwałość decyzji administracyjnych. Stwierdzenia nieważności decyzji dokonuje się tylko w sytuacji, gdy zachodzi jedna z przesłanek ściśle wyliczonych w art. 156 §1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie nie jest możliwe ponowne badanie ważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 10 lipca 2012r, znak: [....] , dotyczącej inwestycji pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z garażem i dojazdem na działkach nr nr [....] [....] obr. [....] przy ul. [....] w K ". Z akt przedmiotowej sprawy wynik, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 października 2013 r., znak: [....] , odmawiająca stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. , stała się ostateczna albowiem strona składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uczyniła to z uchybieniem terminu, a skarga na postanowienie z dnia 21 listopada 2013 r., odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2014r, sygn. akt II SA/Kr 72/14. Orzekając ponownie w sprawie, w której wydano już decyzję ostateczną Kolegium naruszyłoby res iudicate oraz zasadę trwałości wydanych aktów, wynikającą z art. 16 k.p.a. Decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Zdaniem Kolegium zachodzi tożsamość obecnej sprawy z zakończoną decyzją z dnia 10 października 2013 r., znak: [....] . O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (wyrok NSA OZ w Katowicach z 28 listopada 2000r., ISA/Ka 1458/99, Lexis Nexis nr 354120). O braku tożsamości nie może świadczyć to, że w pierwszym wniosku o stwierdzenie nieważności nie były powoływane te same argumenty, a we wniosku złożonym w dniu 4 maja 2015 r. wskazane zostały przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu, z podaniem sposobu, w jaki to naruszenie przepisów nastąpiło. Zatem orzekając ponownie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 10 lipca 2012 r., znak: [....] , Kolegium dopuściłoby się naruszenia procedury.
Co do wniosku zawartego w piśmie uzupełniającym z dnia 5 lipca 2015 r., dotyczący wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie w sprawie zakończonej decyzją nr [....] z dnia 10 lipca 2012 r., znak: [....] , Kolegium wyjaśniło, że właściwym w tym przedmiocie będzie Prezydent Miasta K. i dlatego przekazano wniosek według właściwości do rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia z dnia 9 września 2015 r., znak: [....] , H.S. i T.S. domagali się jego uchylenia.
Skarżący zarzucali naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosku dowodowego w postaci opinii urbanistyczno-architektonicznej dotyczącej ustalenia parametrów dla nowej zabudowy w sąsiedztwie działki nr [....] , obr. [....] w K. , wykonanej przez mgr inż. arch. A.R. w dniu 28 kwietnia 2015 r., na podstawie której można stwierdzić, że sposób ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr [....] w zakresie linii zabudowy oraz dopuszczalnej wysokości nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenia art. 77 k.p.a. skarżący upatrywali również w tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydając decyzje z dnia 10 października 2013 r. nie dokonało sprawdzenia sposobu ustalenia parametrów dla nowej zabudowy pomimo zgłaszanych w tym kierunku zastrzeżeń.
W uzasadnieniu skargi H.S. i T.S. wskazywali, że decyzja Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 10 lipca 2012 r. , znak: [....] , o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z garażem i dojazdem na działkach nr nr [....] obr. [....] przy ul. [....] w K. " narusza prawo, kwestionowali prawidłowość analizy poprzedzającej jej wydanie i wymieniali zachodzące ich zdaniem w tym zakresie nieprawidłowości, wskazywali na zachowanie liczonego od momentu dowiedzenia się o nowych okolicznościach terminu jednego miesiąca dla złożenia wniosku z dnia 4 maja 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, powoływali te nowe okoliczności oraz wskazywali na wadliwe rozpatrzenie ich wniosku, jak również sygnalizowali, że kwestionowana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 145 §1 pkt 1 i 5 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie dnia 3 marca 2016 r. skarżąca H.S. , działając przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zarzucała dodatkowo naruszenie:
- art. 16 w zw. z art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi tożsamość sprawy zwieńczonej wydaniem zaskarżonego postanowienia ze sprawą zakończoną decyzją organu z dnia 10 października 2013 r.;
- art. 16 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w sytuacji, gdy skarżący wykazali, że zachodzą takie nadzwyczajne okoliczności;
- art. 7 k.p.a. - poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, gdy z treści pism skarżących jasno wynikało, że powołują inną podstawę nieważności, niż ta, która była przedmiotem postępowania administracyjnego w 2013 r.;
- art. 8 k.p.a. - poprzez zaniechanie dokładnego zbadania stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz wniosków i twierdzeń przedstawionych przez skarżących, co skutkowało zignorowaniem okoliczności powołania przez nich nowej przesłanki nieważności.
Podsumowując zajmowane stanowisko skarżąca podawała, że podstawą wadliwości zaskarżonego postanowienia jest fakt, iż organ błędnie przyjął, że ma miejsce tożsamość sprawy ze sprawą zakończoną decyzją z dnia 10 października 2013 r. W ocenie skarżącej, aby można mówić o tożsamości spraw o stwierdzenie nieważności, muszą - obok innych warunków - być w sprawach tych podnoszone te same przesłanki nieważności. Tymczasem skarżąca powoływała obecnie inne przyczyny, dla których jej zdaniem należało stwierdzić nieważność decyzji, niż te, które były przedmiotem jej wniosku z 30 maja 2013 r. Uprzednio bowiem skarżąca podnosiła nieważność z uwagi na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tymczasem w bieżącym postępowaniu podnosi nieważność z uwagi na wydani decyzji z rażącym naruszeniem szeregu innych przepisów, w szczególności rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność ta - w przekonaniu skarżącej - przesądza o tym, że organ błędnie przyjął tożsamość obu tych spraw z wniosków skarżącej i w związku z art. 16 i 154 §1 pkt 3 k. p. a. wydał zaskarżone postanowienie odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Nie kwestionując trafnych też wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Oddziału Zamiejscowego w Katowicach z dnia 28 listopada 2000r. , sygn. l SA/Ka 1458/99, powołanego przez organ w odpowiedzi na skargę, w którym stwierdzono, iż "o tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (...) można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy", skarżąca podkreślała, że w niniejszym przypadku nie można mówić przede wszystkim o tym samym przedmiocie sprawy (tym według skarżącej są bowiem inne okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji), ani też o tych samych podmiotach (skoro zmienił się również inwestor dla przedmiotowej inwestycji).
Nadto w przekonaniu skarżącej, mają w niniejszej sprawie miejsce nadzwyczajne okoliczności przewidziane w art. 16 k.p.a. w związku z art. 154 §1 pkt 3 k.p.a., które uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa i dalsze utrzymanie jej w obrocie prawnym może doprowadzić do niepowetowanych strat dla skarżącej oraz interesu społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 133), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzenie nieważności jest instytucją prawną stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji zapadłych w postępowaniu administracyjnym, dotkniętych jedną z wad wyczerpująco wymienionych w art.156 § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych, o których mowa w § 2 tego artykułu lub przepisach szczególnych. Powyższe następuje w nadzwyczajnym, wewnętrznym postępowaniu administracyjnym, które pomimo istniejących zależności z postępowaniem zwykłym ma charakter odrębny. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji toczy się na ogólnych zasadach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem odrębności wynikających z art. 156 - 159 k.p.a. Taką odrębność, istotną w stanie faktycznym niniejszej sprawy, stanowi między innymi przedmiot postępowania, którym jest sprawa procesowa. W ramach tej sprawy następuje ustalenie i rozstrzygnięcie o istnieniu co najmniej jednej z wad kwalifikowanych decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiot postępowania o stwierdzenie nieważności obejmuje przy tym całościową ocenę legalności decyzji, pod kątem wszelkich wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie tylko tych, których wystąpienie jest zarzucane przez stronę. Czynności organu w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony albo wszczętym z urzędu są prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Ich rezultat stanowi albo ujawnienie przesłanek wymienionych w art. 156 §1 k.p.a., albo stwierdzenie iż przesłanki te nie występują. Ten ostatni przypadek obejmuje sytuacje, gdy decyzja jest prawidłowa, lub też gdy dotknięta jest innymi wadami, niż wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzje wydawane w postępowaniu nieważnościowym podlegają zaskarżeniu na ogólnych zasadach. Decyzje ostateczne tworzą stan powagi rzeczy osądzonej i podlegają kontroli jedynie na zasadach podanych w art. 16 k.p.a.
Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 czerwca 2015 r., znak: [....] , o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [....] z dnia 10 lipca 2012 r. , znak: [....] , którą ustalono warunki zabudowy dla zamierzenia pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z garażem i dojazdem na działkach nr nr [....] obr. [....] przy ul. [....] w K. ", był pogląd, iż w sprawie tej występuje "powaga rzeczy osądzonej". Organ twierdził bowiem, że okoliczność występowania w obrocie prawnym wcześniejszej decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji, zamyka drogę do prowadzenia kolejnego postępowania w przedmiocie nieważności, mającego za przedmiot tę samą decyzję administracyjną wydaną w postępowaniu zwykłym.
Pogląd ten, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, sąd w pełni podziela. Wskazać bowiem należy, iż art. 16 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. Oznacza to, że decyzje administracyjne, które są ostateczne i funkcjonują w obrocie prawnym podlegają domniemaniu legalności. Funkcję gwarancyjną względem wskazanej wyżej zasady ogólnej, pełni art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydanie decyzji w sprawie załatwionej wcześniej już decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji powoduje zatem, iż późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności. Okoliczność, czy powaga rzeczy osądzonej w danym przypadku występuje, wymaga ustalenia tożsamości ocenianych spraw. Ocena ta odbywa się pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony lub ich następcy prawni. Tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy, wyznacza tożsamość podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania strony. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2170/13 (zam. zb. LEX nr 1655823 ), w świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. to nie treść wniosku o wszczęcie postępowania określa tożsamość sprawy, lecz to co było objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej. Treścią rozstrzygnięcia decyzji wydanej w poprzednio prowadzonym na wniosek skarżących postępowaniu nieważnościowym była zaś ocena legalności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy pod kątem istnienia wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dla tożsamość spraw jest przy tym obojętne, jakie zarzuty lub wnioski dowodowe były zgłaszane przez skarżących w poprzednim postępowaniu nieważnościowym zakończonym ostateczną decyzją.
Przy zachodzącej tożsamości przedmiotowej brak nadto podstaw do uznania, że doszło do istotnej zamiany kręgu stron. Nie uległ też zmianie stan faktyczny i stan prawny sprawy.
W świetle powyższych uwag za bezzasadne należy uznać zarzuty skarżących dotyczące art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z 78 § 1 k.p.a. Pominięcie dowodu w postaci opinii urbanistyczno-architektonicznej dotyczącej ustalenia parametrów dla nowej zabudowy w sąsiedztwie działki nr [....], obr. [....] w K. , wykonanej przez mgr inż. arch. A.R. w dniu [....] 2015 r. w stanie faktycznym sprawy nie budzi zastrzeżeń. Dowód ten zmierza bowiem bezpośrednio do wykazania wadliwości rozstrzygnięcia o ustaleniu warunków zabudowy, co stanowiło przedmiot orzekania w postępowaniu nieważnościowym, którego powtórne wszczęcie jest niedopuszczalne. Podobna uwaga dotyczy bezzasadności zarzutu dotyczącego niesprawdzenia przed wydaniem postanowień sposobu ustalenia parametrów dla nowej zabudowy, co było przedmiotem ocen i rozstrzygania w poprzednim postepowaniu nieważnościowym. Uchybienie powstałe przy wydaniu pierwszej ostatecznej decyzji w postepowaniu nieważnościowym nie podlegają eliminacji poprzez ponowne wszczęcie takiego samego postepowania. Podzielić należy przy tym pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 27 września 1984 r., sygn. akt II SA 828/84 ( PiŻ 1985, Nr 1, s.15), że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji pomimo istnienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 , stanowi rażące naruszenie prawa, czyli taka decyzja będzie dotknięta nieważnością , a strona może albo wnieść od niej odwołanie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), albo żądać stwierdzenia nieważności.
Za bezzasadne w świetle wcześniejszych rozważań należy uznać również zarzuty naruszenia art. 7, 9 i 16 k.p.a. , podnoszone dodatkowo przez skarżącą H.S.
Prawidłowo także zastosowany został w sprawie art. 61a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Postępowanie nie może zaś zostać wszczęte w warunkach prowadzących do wystąpienia wady kwalifikowanej wymienionej w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło