II SA/Kr 1488/24
WyrokWSA w Krakowie2025-01-31
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara – Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad posiada legitymację procesową do wniesienia skargi na uchwałę Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego, a jeśli tak, to czy uchwała ta narusza jego interes prawny lub uprawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad posiada legitymację procesową do wniesienia skargi, ponieważ uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nakłada na niego konkretne obowiązki, które mogą wpływać na jego gospodarkę finansową i realizację ustawowych zadań. Niemniej jednak, sąd oddalił skargę, stwierdzając, że uchwała została podjęta z zachowaniem procedury, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez nałożone obowiązki są niezasadne, ponieważ działania te mają charakter miękki, a zarządca drogi powinien zapewnić środki finansowe na ich realizację.Stan faktyczny
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) zaskarżył uchwałę Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego. GDDKiA zarzuciła, że uchwała narusza jej interes prawny poprzez nałożenie obowiązków wykraczających poza jej kompetencje, nierealnych do wykonania z uwagi na czasokres i brak środków budżetowych. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej działań nałożonych na GDDKiA, sprostowania zapisu w załączniku oraz doszczegółowienia zakresu działania. Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o odrzucenie lub oddalenie skargi, argumentując, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem i nie narusza interesu prawnego GDDKiA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na uchwałę Nr IV/24/24 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 1 lipca 2024 r. w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego oddala skargę.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 1 lipca 2024 r. nr IV/24/24, którą przyjęty został program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego.
Wskazał, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny zarządcy dróg krajowych na terenie województwa małopolskiego poprzez nałożenie na zarządcę drogi obowiązków wykraczających poza zakres jego kompetencji, uzgodnień dokonanych na etapie konsultacji i opiniowania treści programu (pisma z 8 lutego 2024 r., 26 lutego 2024 r. i 25 kwietnia 2024 r.) oraz nierealnych do wykonania z uwagi na kompetencje, czasokres i brak środków budżetowych.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 80a ustawy o samorządzie województwa poprzez nałożenie na organ państwowy aktem prawa miejscowego obowiązków nie wynikających z opinii GDDKiA (pisma z dnia 8 lutego 2024 r., z 26 lutego 2024 r. i 25 kwietnia 2024 r).
Strona skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej działań miękkich nałożonych na GDDKiA w okresie krótkoterminowym, oznaczonych kodami: "GDDKIA_KM_01", "GDDKIA_KM_02", "GDDKIA_KM_04";
2) sprostowanie zapisu w ramach załącznika nr 1 do Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego "Analiza zgłoszeń strony społecznej zebranych na etapie przygotowania programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego" w zakresie: strona 11, zapis ID 24i, data wpływu 10.11.2023 r., dotyczący drogi ekspresowej S7 w miejscowości Stróża;
3) doszczegółowienie zakresu działania oznaczonego kodem: "GDDKIA_KM_03".
W uzasadnieniu skargi wskazano, że działanie oznaczone jako: Kod: "GDDKIA_KM_01"; lokalizacja: obszar województwa; nazwa planowanego działania naprawczego: weryfikacja uwzględniania w dokumentach planistycznych przepisów z zakresu ochrony przed hałasem i drganiami, w tym zakresie uwzględniania strategicznych map hałasu miejscowych zagospodarowania przestrzennego w przypadku lokalizowania nowych obszarów przeznaczonych pod zabudowę w sąsiedztwie planowanych lub istniejących dróg; opis działania naprawczego: właściwe oddalenie budynków mieszkalnych na terenach planowanych do zagospodarowania pod zabudowę mieszkalną w sąsiedztwie funkcjonujących źródeł hałasu - jest niemożliwe do wykonania.
Wskazano, że właściwe oddalenie budynków mieszkalnych na terenach planowanych do zagospodarowania pod zabudowę mieszkalną w sąsiedztwie funkcjonujących źródeł hałasu nie znajduje się w kompetencji GDDKiA. Działania związane z realizacją zabudowy mieszkalnej w sąsiedztwie dróg krajowych wynikają z indywidualnych wniosków inwestorów, na które udzielane są zgody budowlane w przewidzianej w polskim prawie formie przez kompetentne do tego organy. GDDKiA nie ma w tym zakresie kompetencji decyzyjnych. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad publikuje oraz udostępnia strategiczną mapę hałasu, która zgodnie z art. 118 Prawa ochrony środowiska oraz art. 73 ust. 1 powinna być uwzględniana podczas tworzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w szczególności uwzględnione powinny być ograniczenia wynikające ze strategicznych map hałasu. Zapis w programie nakłada na GDDKiA obowiązek weryfikacji przestrzegania prawa, do czego nie został upoważniony zarządca dróg. Strona skarżąca wskazała także, że właśnie z tego powodu projekt programu w zakresie działania "GDDKIA_KM_01" został przez GDDKiA, w ramach konsultacji, negatywnie zaopiniowany.
Dalej wyjaśniono, że wykonanie działania oznaczonego jako: Kod: "GDDKIA_KM_02"; lokalizacja: G.; nazwa planowanego działania naprawczego: analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej na odcinku DK 7 w miejscowości G.; opis działania naprawczego: analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej na odcinku DK 7 objętym działaniem GDDKIA_KI_23 po zakończeniu inwestycji wraz z wdrożeniem rozwiązań zapewniających dotrzymania standardów akustycznych w postaci budowy ekranów akustycznych; szacunkowy koszt realizacji: brak danych; termin realizacji: 2025 rok - wymaga kilkuletniego okresu przygotowawczo-realizacyjnego. Konieczne jest podjęcie niezbędnych działań, w tym m.in.: opracowanie programu inwestycji i pozyskanie środków z Ministerstwa Infrastruktury, przeprowadzenie postępowań przetargowych w celu wyboru wykonawców opracowań akustycznych, opracowanie analiz akustycznych, uzyskanie wszelkich wymaganych pozwoleń i decyzji dla realizacji przedsięwzięcia, przeprowadzenie postępowań przetargowych w celu wyboru wykonawców budowlanych, realizacja zabezpieczeń w terenie.
Dla odcinka DK 7 w m. G.: GDDKiA_KM_02 w ramach uwag zgłoszono: Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie małopolskim na DK 7 w miejscowości G.. Inwestycja w realizacji w zakresie przewidzianym w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją budowlaną. Realizacja jest prowadzona zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną dla zadania. Celem inwestycji jest poprawa bezpieczeństwa drogowego. W przygotowaniu jest inwestycja "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M.", inwestycja ta obejmie ochronę środowiska w tym środowiska akustycznego. Obecnie brak możliwości realizacji dodatkowego zakresu zadania w postaci zabezpieczeń akustycznych."
W piśmie z dnia 8 lutego 2024 r. GDDKiA wyraziła stanowisko: "W ramach obecnie realizowanej inwestycji budowy węzła drogowego drogi krajowej nr 7 w miejscowości G. nastąpi wymiana nawierzchni drogi głównej na nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Dotyczy to odcinka w zakresie zadania tj. od km 677+790 do km 678+098. Zastosowano nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Działaniem, które kompleksowo doprowadzi do zmniejszenia emisji z tego odcinka dk7 będzie realizacja planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. - M."
Z kolei przy piśmie z dnia 26 lutego 2024 r Oddział GDDKiA przedłożył zweryfikowane, przeredagowane i uzupełnione proponowane opisy tabel z działaniami naprawczymi. W odniesieniu do działania GDDKiA_KM_02-G. pozytywnie zaopiniowano zapis: "Działania naprawcze w ramach obecnie realizowanej inwestycji, przez zastosowanie cichszej nawierzchni oraz kompleksowe działanie w perspektywie długoterminowej związane z budową S7. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH."
W dalszej części uzasadnienia skargi, w zakresie wykonania działania oznaczonego jako: Kod: "GDDKIA_KM_04"; lokalizacja: S.; nazwa planowanego działania naprawczego: analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej drogi S7 na zgłaszanym odcinku w miejscowości S.; opis działania naprawczego: analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej dla drogi S7 na odcinku w miejscowości S. w oparciu o krótkoterminowe wskaźniki hałasu; szacunkowy koszt realizacji: brak danych; termin realizacji: 2026 rok - podano, że wymaga ono kilkuletniego okresu przygotowawczo-realizacyjnego, ponieważ konieczne jest podjęcie niezbędnych działań, w tym m.in.: opracowanie programu inwestycji i pozyskanie środków z Ministerstwa Infrastruktury, przeprowadzenie postępowań przetargowych w celu wyboru wykonawców opracowań akustycznych, opracowanie analiz akustycznych, uzyskanie wszelkich wymaganych pozwoleń i decyzji dla realizacji przedsięwzięcia, przeprowadzenie postępowań przetargowych w celu wyboru wykonawców budowlanych, realizacja zabezpieczeń w terenie.
Podczas opiniowania i konsultowania projektu Programu w zakresie działania oznaczonego kodem GDDKiA_KM_04 – S. strona skarżąca przedstawiła stanowisko: "W ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne, które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział K. nie posiada informacji o jego utworzeniu". Zaproponowano zapis : "Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH." Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 r. przesłane zostały zastrzeżenia do udostępnionych materiałów.
Z kolei w zakresie działania: Kod: "GDDKIA_KM_03"; lokalizacja: M.; nazwa planowanego działania naprawczego: analiza możliwości wprowadzenia ograniczenia prędkości na odcinku DK 7 w M.. Przeprowadzenie analizy dotyczącej możliwości wprowadzenia doraźnego rozwiązania ograniczającego emisję hałasu, polegającego na obniżeniu dozwolonej prędkości przejazdu na tym odcinku; szacunkowy koszt realizacji: brak danych; termin realizacji: 2024 rok – strona skarżąca podała, że jest ono nowym działaniem nałożonym w wyniku zgłoszonych uwag społecznych. Działanie GDDKIA_KM_03 – M. jest rozstrzygnięciem zgłoszenia dotyczącego odcinka DK 7 od km 697+326 do km 697+804 w miejscowości M., co zostało pominięte w opisie działania naprawczego w ramach listy działań ujętych w POŚpH. Podkreślono, że dla DK 7 na odcinku K. – M. trwają prace nad przygotowywaniem dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem decyzji środowiskowej dla zadania pn. "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." na podstawie umowy zawartej w dniu 14 marca 2024 r. (uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach planowane jest na rok 2028, rozpoczęcie realizacji planowane jest po 2030 r.). Powyższe oznacza, że w wyniku realizacji zadania nastąpią znaczące zmiany w rozkładzie ruchu, a co za tym idzie poziomu natężania dźwięku, a także zmiany w zakresie zarządcy. Zgodnie z obowiązującym prawem starodroże drogi krajowej zastępowane przez nowy odcinek przekazywane jest przez GDDKiA do Zarządu Dróg Wojewódzkich. Okoliczności te powinny być zatem wzięte pod uwagę przy nakładaniu obowiązków w formie działań naprawczych, które nie powinny być działaniami krótkoterminowymi, lecz długookresowymi.
Strona skarżąca podniosła także, że w ramach Strategicznych Map Hałasu IV Edycji zadeklarowała bardzo szeroki zakres zadań, które w liczbie 23 oddzielnych działań naprawczych zostały przeniesione do Programu Ochrony Środowiska przed Hałasem dla Województwa Małopolskiego, zatem przydzielanie GDDKiA dodatkowych zadań w terminach niemożliwych do wykonania jest nieracjonalne. Co ważne i na co często zwracała uwagę Komisja Europejska - w polityce przeciwhałasowej opartej o mapy hałasu chodzi o planowanie realnych, możliwych do wykonania zadań, z których następnie rozliczane jest Państwo Członkowskie. W przeciwnym wypadku tj. przy wskazywaniu zadań niewykonalnych, narazi to Polskę na niepotrzebne konsekwencje i procedury naruszeniowe.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Organ podniósł, że zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 pkt. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, art. 119a ust. 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w związku z art. 5 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przepisy art. 18 pkt 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa stanowią samoistną podstawę do stanowienia aktów prawa miejscowego na podstawie upoważnień ustawowych obowiązujących na obszarze województwa. Pierwszy z powyższych przepisów, powołanych w zaskarżonej uchwale, tj. artykuł 18 u.s.w. określa właściwość sejmiku województwa w zakresie realizacji przykładowo wymienionych w tym przepisie zadań, zaś funkcjonalnie służy rozgraniczeniu jego kompetencji w relacji do takowych należących do innych organów samorządu województwa. Wskazana regulacja pozostaje w związku z art. 9 u.s.w., w myśl którego samorząd województwa, na podstawie upoważnień ustawowych, stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa. Artykuł 18 u.s.w. zawiera zatem przykładowe wyliczenie zadań, które należą do wyłącznej właściwości sejmiku województwa, w tym w pkt 1 wymienia stanowienie aktów prawa miejscowego, podając w otwartym katalogu trzy ich rodzaje. Kolejny przepis powołany wprost w zaskarżonej uchwale, to art. 89 ust. 1 u.s.w. przewiduje, że na podstawie tej ustawy oraz na podstawie upoważnień udzielonych w innych ustawach i w ich granicach sejmik województwa stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa lub jego części. Taka regulacja jest niejako powtórzeniem kompetencji przewidzianej w art. 18 pkt 1 u.s.w. oraz art. 9 u.s.w., łącząc ich aspekt podmiotowy i przedmiotowy.
Natomiast z art. 84 ust. 1 p.o.ś wynika, że szczegółowe podstawy do wydania programów znajdują się w przepisach prawa materialnego. Zgodnie z art. 119a ust. 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska program ochrony środowiska przed hałasem jest uchwalany przez sejmik województwa co 5 lat, w terminie do dnia 18 lipca. Wszystkie przesłanki zamieszczone w delegacji ustawowej zostały przez organ wypełnione.
Ponadto od strony formalno-prawnej przedmiotowa uchwała również spełnia wymogi art. 119a. Marszałek województwa przedstawił projekt uchwały do zaopiniowania: 1) prezydentom miast o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy, 2) zarządzającym głównymi drogami, 3) zarządzającym głównymi liniami kolejowymi lub liniami kolejowymi innymi niż główne linie kolejowe położonymi na terenie miasta o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy, 4) zarządzającym głównymi lotniskami lub lotniskami, które zasięgiem emisji hałasu oddziałują na miasto o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy oraz 5) Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska - w zakresie zgodności programu ochrony środowiska przed hałasem ze strategicznymi mapami hałasu.
Zgodnie z wymaganiami art. 39 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w dniu 19 października 2023 r. podano do wiadomości publicznej informację o przystąpieniu do opracowywania projektu uchwały w sprawie Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko. Uwagi i wnioski można było składać do 10 listopada 2023 r.
W dniu 2 kwietnia 2024 r. projekt uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego został przyjęty przez Zarząd Województwa Małopolskiego i skierowany do konsultacji społecznych do dnia 25 kwietnia 2024 r.
Zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, projekt Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wymagał przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, w związku z powyższym do konsultacji społecznych przekazano także prognozę oddziaływania na środowisko projektu Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego.
Zgodnie z wymogiem art. 54 ust. 1 ustawy OOŚ, Marszałek wnioskami z dnia 2 kwietnia 2024 r. wystąpił do właściwych organów - Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. i Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o opinię dotyczącą projektu Programu oraz wykonanej dla niego Prognozy OOŚ. W odpowiedzi na wniosek oba organy zaopiniowały przedłożone dokumenty pozytywnie i bez uwag.
Ponadto wnioskami z dnia 2 kwietnia 2024 r. w trybie art. 119a ust. 6 ustawy POŚ projekt POŚpH oraz wykonaną dla niego prognozę OOŚ przedłożono do zaopiniowania: prezydentom miast o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy (Krakowa i Tamowa), zarządzającym głównymi drogami (Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w K., Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K., Zarządowi Dróg Powiatowych w B., [...] Autostrada Małopolska S.A.), zarządzającym głównymi liniami kolejowymi (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.), zarządzającym głównymi lotniskami (Międzynarodowemu Portowi Lotniczemu im. J.P. II Kraków – B. sp. z o.o.) oraz Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska - w zakresie zgodności programu ochrony środowiska przed hałasem ze strategicznymi mapami hałasu. W odpowiedzi na wniosek wymienieni przedstawili swoje opinie oraz uwagi.
Organ wskazał, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie ma legitymacji do wniesienia niniejszej skargi, gdyż w żaden sposób nie wykazał interesu prawnego w zakresie zaskarżenia uchwały. Interes prawny skarżący wywodzi z funkcji zarządcy dróg krajowych na terenie województwa małopolskiego poprzez nałożenie na zarządcę drogi obowiązków wykraczających poza zakres jego kompetencji, uzgodnień dokonanych na etapie konsultacji i opiniowania treści programu, a ponadto nierealnych do wykonania z uwagi na kompetencje, czasokres i brak środków budżetowych na nałożone w uchwale obowiązki. Sam fakt, że uchwała nr IV/24/24 z dnia 1 lipca 2024 r. realizuje zapisy wymagane ustawą, to w żaden sposób nie wpływa negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze przedmiotowe uchwały nie naruszają interesu prawnego skarżącego w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że ustawodawca nie przewidział dla tworzenia programu ochrony przed hałasem instytucji uzgodnień jego projektu z zarządcami dróg. Ustawodawca w art. 119a ust. 6 u.p.o.ś. przewidział bowiem, że projekt wymaga zaopiniowania. Zasięgnięcie opinii jest najsłabszą formą współdziałania między organami administracji (gdyż opinie nie mają charakteru wiążącego dla organu przyjmującego plan ochrony), trzeba więc stwierdzić, że organ opracowujący projekt planu nie jest nimi związany. Marszałek powinien jednak uwzględnić wynikające z opinii stanowisko w dalszych pracach, ale nie jest nim związany.
Jak wielokrotnie wskazywano w programie fakt istnienia zabudowy chronionej w strefach bezpośredniego oddziaływania dróg jest jednym z najczęstszych czynników powodujących konflikty akustyczne na terenie województwa małopolskiego. Jest to efektem mechanizmu, w którym tereny zabudowy mieszkaniowej w ustaleniach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dopuszczane są w minimalnej wymaganej ustawą o drogach publicznych odległości, bez właściwego uwzględnienia stref ich prognozowanego oddziaływania akustycznego.
Z tego powodu autorzy Programu zaplanowali działanie GDDKIA_KM_01, które ma charakter prewencyjny i ma tego typu przyszłym sytuacjom zapobiegać już na etapie opracowywania dokumentów planistycznych. Intencją autorów było zwrócenie uwagi zarządcom dróg, że posiadają oni narzędzia prawne i kompetencje do wykluczania ryzyka wystąpienia tego rodzaju konfliktów akustycznych już w ramach istniejących procedur związanych z planowaniem przestrzennym. Zgodnie z wymogami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a konkretnie art. 13i ust. 3 pkt 5b tiret 10 w przypadku planu ogólnego i art. 17 pkt 6 lit. b tiret 3 w przypadku planu miejscowego GDDKiA jest podmiotem, który uzgadnia projekty tych planów (w przypadku planu ogólnego projekty uzgadnia się z właściwymi zarządcami dróg w zakresie ustaleń dotyczących realizacji inwestycji drogowych, a w zakresie planu miejscowego projekt planu uzgadnia się z właściwym zarządcą drogi, jeżeli sposób zagospodarowania gruntów przyległych do pasa drogowego lub zmiana tego sposobu mogą mieć wpływ na ruch drogowy lub samą drogę). To w trakcie tego procesu może następować weryfikacja, o której mowa w opisie działania. Tym samym nie wymaga się od GDDKiA realizacji inwestycji budowlanych w zakresie budynków mieszkalnych czy udziału w postępowaniach dotyczących wydania pozwoleń na ich wybudowanie. Nie kreuje się także żadnych dodatkowych uprawnień, które nie wynikałyby z obecnie obowiązujących przepisów. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że działanie nie nakłada obowiązku weryfikacji już istniejących ustaleń planistycznych, a dotyczy nowych planów, w szczególności planów ogólnych, które obecnie, na skutek zmian w przywołanej wcześniej ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zastępują studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i opracowywane są na nowo przez większość jednostek samorządu terytorialnego. Stwarza to niepowtarzalną okazję do zaadresowania wskazanego w diagnozie programu problemu i uniknięcie wielu przyszłych konfliktów akustycznych na obecnym etapie planistycznym. Należy także nadmienić, że wnioski i opinie zgłaszane przez GDDKiA w procesie konsultacji nie są wiążące dla marszałka i sejmiku województwa. W odróżnieniu od przytoczonych wyżej uprawnień zarządców dróg do uzgadniania projektów planów na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, proces opisany w art. 119a ust. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dotyczy zgłaszania opinii, których organy tworzące i uchwalające projekt nie muszą uwzględniać.
W zakresie uwag do działania działanie GDDKIA _KM_02 organ stwierdził, że uciążliwość analizowanego odcinka DK7 na terenie miejscowości G., który w wyniku przeprowadzonych analiz w oparciu o dane SMH zidentyfikowano jako obszar priorytetowy programu, stanowiła przedmiot zgłoszeń strony społecznej już na etapie przystąpienia do przygotowania programu.
W odpowiedzi na zgłoszenia strony społecznej z pierwszego etapu zarządca wskazał i opisał działanie ujęte w projekcie programu jako GDDKIA_KI_23. Obowiązek realizacji działania GDDKIA_KM 02 wynika z faktu modelowej weryfikacji skuteczności zadeklarowanego przez zarządcę działania GDDKIA_KI_23 dokonanym na etapie opracowania ostatecznej wersji programu. Modelowanie akustyczne przeprowadzone na zweryfikowanych względem inicjalnych parametrów nawierzchni wynikających z zadeklarowanego przez zarządcę działania GDDKIA_KI_23 wykazało niewystraczający poziom redukcji emisji hałasu, skutkujące dalszym występowaniem przekroczeń dopuszczalnych standardów. W związku z powyższym oraz faktu, że działanie GDDKIA_DI_14 "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M.", zaplanowano w perspektywie wykraczającej poza ramy programu, tj. dopiero na rok 2040, nałożono na zarządcę obowiązek realizacji działania doraźnego GDDKIA_KM_02, które jak wskazuje sama nazwa nie jest działaniem inwestycyjnym, a działaniem miękkim, polegającym na wykonaniu analizy akustycznej wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej. Tym samym nie wymaga się realizacji do 2025 roku budowy zabezpieczeń akustycznych, lecz dokumentów koncepcyjnych. Zaproponowany horyzont roku 2025 jest, w opinii autorów, realnym do przeprowadzenia badań i wykonania koncepcji rozwiązań. Sama faza budowy może natomiast nastąpić w terminie późniejszym, wynikającym z harmonogramu niezbędnego do pozyskania środków i realizacji procesu budowlanego. Dodatkowo pokreślono, że zapewnienie właściwych parametrów ochrony akustycznej na tym odcinku winno być elementem decyzji środowiskowej wydanej dla zadania GDDKIA_KI_23, co jednak z niewiadomych przyczyn nie miało miejsca. Zatem zaproponowane działanie ma na celu likwidację tego uchybienia.
Podobnie jak w poprzednim przypadku odcinek, który w wyniku przeprowadzonych analiz w oparciu o dane SMH zidentyfikowano jako obszar priorytetowy programu, wskazywany był w szeregu zgłoszeń strony społecznej już na etapie przystąpienia do opracowania programu, jak i w trakcie późniejszego procesu partycypacji społecznej na etapie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (SOOŚ). W odpowiedzi na zgłoszenia strony społecznej z pierwszego etapu opracowania programu zarządca wskazał i opisał podjęte już po przeprowadzeniu analizy porealizacyjnej działania naprawcze. Pomimo tego, w toku konsultacji w ramach SOOŚ, władze gminy, jak i mieszkańcy, ponowili zgłoszenia o notowanych nadal uciążliwościach.
Nałożenie obowiązku realizacji działania miękkiego GDDKIA_KM_04 wynika bezpośrednio z faktu braku zadeklarowania przez zarządcę dalszych działań naprawczych w zidentyfikowanym obszarze priorytetowym programu i zostało zaproponowane na etapie procesu partycypacji społecznej w procesie SOOŚ na skutek otrzymanych zgłoszeń. Działanie ma charakter miękki i jego celem jest ustalenie stanu faktycznego, w szczególności zgłaszanej tak przez władze gminy jak i mieszkańców uciążliwości akustycznej dylatacji wiaduktu na S7 w km 3+200 - 3+600, w oparciu o pomiary faktycznego oddziaływania i analizę akustyczną dla krótkoterminowych wskaźników hałasu. Tu znów należy podkreślić, iż wskazana perspektywa roku 2026 umożliwia realizację tego działania, a w skardze nie wykazano, iż sam proces wykonania analizy akustycznej wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej musiałby z pewnością wykroczyć poza rok 2026.
W zakresie działania oznaczonego kodem GDDKIA_KM_03 odcinek DK7 w M. w km 697+326 - 697+804, w odpowiedzi na skargę wskazano, że w wyniku przeprowadzonych analiz w oparciu o dane SMH zidentyfikowano jako obszar priorytetowy programu. Wskazywany był on przez stronę społeczną już na etapie przystąpienia do opracowania programu oraz w trakcie późniejszego procesu partycypacji społecznej na etapie SOOŚ. W ramach zgłoszenia postulowano budowę na tym odcinku ekranu akustycznego lub utworzenie OOU. W odpowiedzi na zgłoszenie zarządca wskazał, że wnioskowany ekran akustyczny wzniesiony na murze oporowym nie zapewni skutecznej ochrony zabudowy zlokalizowanej na wzniesieniu nad DK nr 7 w M. w sąsiedztwie ul. D. Natomiast utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazał jako niezasadne, biorąc pod uwagę plany realizacji inwestycji budowy drogi ekspresowej S7 K. - M. Wobec braku zadeklarowania przez zarządcę dalszych działań naprawczych w perspektywie krótkoterminowej i faktem, iż działanie GDDKIA_DI_14 "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." zaplanowano w perspektywie wykraczającej poza ramy Programu, tj. dopiero na rok 2040, na etapie opracowania ostatecznej wersji programu rozważano inne, doraźne rozwiązanie alternatywne. Dlatego w wyniku procesu partycypacji społecznej w trakcie SOOŚ na skutek otrzymanych zgłoszeń nałożono na zarządcę obowiązek przeanalizowania możliwości wprowadzenia ograniczania prędkości przejazdu jako doraźnego rozwiązania ograniczającego emisję hałasu na tym odcinku. Jest to działanie możliwe do przeprowadzenia w zaproponowanej perspektywie, tj. jeszcze w roku 2024.
Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego sprostowania załącznika nr 1 do POŚpH pn.: "Analiza zgłoszeń strony społecznej zebranych na etapie przygotowania programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego" w zakresie ID 24i (str. 11) organ wyjaśnił dotyczy tego samego odcinka S7 w S., o którym mowa także w ID 19 (str. 7). Jest to zwykły błąd, który nie został poprawiony na etapie wprowadzania korekt do Programu. W pozycji 24i zapisano, że "zarządca zadeklarował działania w zakresie utworzenia OOU". Natomiast uzgodniony i prawidłowy zapis w poz. 19 brzmi: "Zarządca poinformował o przekazaniu właściwym organom materiałów, w których zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania." Jeden i drugi zapis mówi o tym samym, jednak to ten drugi uzgodniony doprecyzowuje, że to nie GDDKiA jest odpowiedzialna za utworzenie obszaru ograniczonego użytkowana.
W piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2024 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wskazał, że jeśli chodzi o interes prawny to zgodnie z art. 18 i art. 18a ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (skarżący) jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych, do skarżącego należy m.in. wykonywanie zadań zarządcy dróg krajowych, realizacja budżetu państwa w zakresie dróg krajowych. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. W skład Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wchodzą oddziały w województwach. Zgodnie z art. 19 ustawy o drogach publicznych organ administracji rządowej, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zarządcą dróg krajowych i autostrad jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, który realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Zarządcą dróg krajowych i autostrad położonych na terenie województwa małopolskiego jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (skarżący - realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału w Krakowie). W niniejszej sprawie w sposób oczywisty zaskarżony akt prawa miejscowego wpływa na sytuację prawną (interes prawny) skarżącego jako zarządcy dróg krajowych i autostrad). Na skarżącego nałożono zaskarżonym aktem cały szereg obowiązków, które wiążą się z konieczności dokonania określonych czynności. Wykonanie tych czynności wiązać się będzie z niebagatelnymi nakładami finansowymi (środkami z budżetu państwa).
Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej sprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że również w zakresie żądania sprostowania zapisu w ramach załącznika nr 1 do Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego oraz doszczegółowienia zakresu działania oznaczonego kodem: "GDDKIA_KM_03" wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 5) p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5) p.p.s.a., stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.), w przeciwnym wypadku skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd dokonuje zatem kontroli legalności aktów prawa miejscowego pod względem ich zgodności z prawem, jak i zachowania przez organy przepisów postępowania. Sąd nie ocenia celowości podjętych przez organ rozwiązań.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała nr IV/24/24 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 1 lipca 2024 roku w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego (opublikowana w Dz. Urz. Woj. Małop. w dniu 4 lipca 2024 roku, poz. 4551).
Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczone są przez przepisy ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (t.j. Dz.U.2024.566 t.j.- dalej "u.s.w.").
Zgodnie z art. 82 ust. 1 zd. pierwsze u.s.w. uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. Zgodnie zaś z art. 82 ust. 5 u.s.w. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
W przepisie art. 82 ust. 5 u.s.w. przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przy podejmowaniu uchwał przez organy samorządu województwa. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne. Brak jest jednak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie.
W orzecznictwie wskazuje się, że do kategorii istotnych naruszeń prawa zalicza się naruszenia znaczące, jak np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez ich wadliwą wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Zatem nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych. Za interpretatio restrictiva pojęcia sprzeczności z prawem w rozumieniu art. 82 ust. 5 u.s.w. (por. też. art. 91 ust. 1 u.s.g.) przemawia art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, który kreuje zarówno kardynalną zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, jak i to, że podlega ona ochronie sądowej. Tym samym organy mogą i powinny wkraczać z aktami nadzoru w działalność jednostek samorządu terytorialnego, ale tylko w przypadkach określonych ustawami i o ile zachodzi przesłanka "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. I OSK 1136/17, NSA z dnia 9 stycznia 2024 roku, sygn. I OSK 2012/22, które zachowują również aktualność na gruncie art. 82 ust. 5 u.s.w.).
Tak więc za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.
Wskazać nadto należy, że stosownie do art.89 ust.1 ustawy o samorządzie województwa na podstawie tej ustawy oraz na podstawie upoważnień udzielonych w innych ustawach i w ich granicach sejmik województwa stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa lub jego części. Zgodnie zaś z art.90 ust.1 u.s.w. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Odnosząc powyższe do zaskarżonej uchwały, stosownie do zapisów art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2256 ze zm.), stwierdzić należy, że jest ona aktem prawa miejscowego.
Wobec uchylenia, na mocy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), z dniem 1 czerwca 2017 r. art.90 ust. 4 u.s.w., skarga nie musi już być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie zaś do art.53 § 2a p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę można wnieść w każdym czasie.
Z zacytowanego powyżej art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa, wynika że skargę w trybie art. 90 ust. 1 oraz 91 ust. 1 u.s.w. może wnieść skutecznie tylko taki podmiot, który wykaże się naruszeniem własnego interesu prawnego lub uprawnienia wskutek uchwalonych przepisów prawa miejscowego lub podjętych czynności prawnych i faktycznych z zakresu administracji publicznej. Zaskarżeniu w tym trybie podlega uchwała organu samorządu województwa nie tylko niezgodna z prawem, ale i jednocześnie godząca w sferę prawną strony skarżącej – wywołująca dla niej negatywne konsekwencje prawne (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 26 maja 2020 roku, sygn. II OSK 3398/19).
Nie budzi wątpliwości, że skarga złożona w trybie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa nie ma charakteru actio popularis, i do wniesienia jej nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1761/12). Prawo do wniesienia takiej skargi przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Interes prawny można wywodzić tylko z treści normy prawa materialnego (należącej do każdej gałęzi prawa, nie tylko prawa administracyjnego) dającej się za każdym razem indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm - normy, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być zatem wyprowadzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA z dnia 23 września 2016 r., sygn. II OSK 914/15, NSA z dnia 21 lipca 2022 roku, sygn. III OSK 1510/22).
W ocenie Sądu strona skarżąca ma interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednol. Dz. U. z 2024 r., poz. 320– dalej w skrócie u.d.p.) jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych, do którego należy m.in. wykonywanie zadań zarządcy dróg krajowych. Stosownie do art. 18a ust. 1 u.d.p. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Z art. 20 pkt 13 u.d.p. wynika, że do zarządcy drogi należy między innymi "przeciwdziałanie niekorzystnym przeobrażeniom środowiska mogącym powstać lub powstającym w następstwie budowy lub utrzymania dróg". Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykazał, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny tego podmiotu, jako zarządcy dróg o przewidzianych prawem uprawnieniach i obowiązkach. Taka ocena jest uprawniona już z uwagi na fakt określenia w zaskarżonej uchwale skonkretyzowanych zadań zarządcy drogi (w tym priorytetów i sposobów ich realizacji). Nadto, uchwała poprzez ograniczenie swobody zarządcy dróg w realizacji ustawowo określonych zadań dodatkowo ingeruje w jego gospodarkę finansową, zaś fakt iż przewiduje zewnętrzne źródła finansowania bez gwarancji ich uzyskania jest kolejnym powodem uzasadniających uznanie, że przepisy prawa miejscowego prowadzą do naruszenia interesu prawnego zarządcy dróg. Uchwalony program jest bowiem jest źródłem norm, które winny być uwzględniane przy wydawaniu decyzji administracyjnych kierowanych do zarządcy drogi w sprawach dotyczących obowiązków ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu. Skoro zatem zaskarżona uchwała nałożyła na Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad określone, zindywidualizowane obowiązki, polegające na wykonaniu określonych działań w celu poprawienia standardów hałasu w województwie małopolskim, to uznać należy, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny strony skarżącej i tym samym jest ona legitymowana do wniesienia przedmiotowej skargi.
W związku z powyższym skarga podlega merytorycznemu rozpatrzeniu.
W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpocząć należy od kilku uwag mających charakter ogólny. Jak stanowi art.84 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2024.54 t.j., dalej u.o.ś.) w celu doprowadzenia do przestrzegania standardów jakości środowiska w przypadkach wskazanych ustawą lub przepisami szczególnymi, w drodze aktu prawa miejscowego, tworzone są programy. Programy są publikowane w wojewódzkich dziennikach urzędowych. W programie ustala się m.in.: obszar objęty zakresem jego obowiązywania, naruszone standardy jakości środowiska wraz z podaniem zakresu naruszenia, podstawowe kierunki i zakres działań niezbędnych do przywracania standardów jakości środowiska, harmonogram rzeczowo-finansowy planowanych działań, podmioty, do których skierowane są obowiązki ustalone w programie (ust.2). Ustalenie treści programu dokonywane jest w szczególności na podstawie 1) oceny charakteru i zakresu aktualnego stanu środowiska, dokonanej zwłaszcza na podstawie danych państwowego monitoringu środowiska, 2 ) analizy możliwych do zastosowania rozwiązań o charakterze organizacyjnym, technicznym lub ekonomicznym planowanych działań, 3) analizy kosztów zastosowania proponowanych środków ochronnych.
Stosownie do art.112 ustawy środowiskowej ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez trzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. W myśl art.118 u.o.ś. podstawowym źródłem danych wykorzystywanych do tworzenia i aktualizacji programów ochrony środowiska przed hałasem są strategiczne mapy hałasu. Strategiczne mapy hałasu sporządza się dla miast o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy, głównych dróg, głównych linii kolejowych i głównych lotnisk. W przypadku dróg strategiczne mapy hałasu są sporządzane co 5 lat przez zarządzających drogami. Mają one m.in. wskazywać tereny zagrożone hałasem, propozycje działań w zakresie ochrony przed hałasem oraz informacje o opracowanych i wdrożonych programach ochrony środowiska przed hałasem, oszacowanie efektów zrealizowanych działań w zakresie ochrony przed hałasem. Strategiczne mapy hałasu są przekazywane Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska oraz właściwemu marszałkowi województwa (art.118a ust.1).
Zgodnie z art.119 a ustawy o ochronie środowiska na podstawie strategicznych map hałasu marszałek województwa opracowuje dla obszaru województwa projekt uchwały w sprawie programu ochrony środowiska przed hałasem. W programie ochrony środowiska przed hałasem wskazuje się działania ograniczające poziom hałasu w środowisku przedstawiony na strategicznych mapach hałasu: 1) zrealizowane, 2) planowane do realizacji w ciągu pięciu lat oraz 3) planowane do realizacji długoterminowej. Program ochrony środowiska przed hałasem jest sporządzany w formie pisemnej i zawiera m.in.: uzasadnienia zakresu zagadnień objętych tym programem, w tym danych i wniosków wynikających ze sporządzonych strategicznych map hałasu, oceny realizacji poprzedniego programu, o ile został sporządzony, analizy materiałów, dokumentów i publikacji wykorzystanych do opracowania programu oraz opisu działań w zakresie ograniczenia poziomu hałasu w środowisku, w tym harmonogramu ich realizacji, oraz obowiązków i ograniczeń wynikających z realizacji tego programu. Według art.119a ust.5 przy opracowywaniu programu ochrony środowiska przed hałasem zapewnia się udział społeczeństwa.
Z kolei zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 lipca 2021 r. (Dz.U.2024.271 t.j.) program winien zawierać: zestawienie propozycji działań przedstawionych na strategicznych mapach hałasu w zakresie ochrony przed hałasem, planowanych do realizacji w ciągu 5 lat, licząc od roku następującego po roku sporządzenia strategicznej mapy hałasu, oraz planowanych do realizacji w ciągu 6 -10 lat, licząc od roku następującego po roku sporządzenia tej mapy oraz planowanych inwestycji ograniczających emisję hałasu oraz ograniczających rozprzestrzenianie się hałasu wynikających z przyjętych polityk, strategii, planów lub programów.
Stosownie do § 4 w programie należy w szczególności wskazać:
1) działania w zakresie ochrony przed hałasem planowane do podjęcia w ciągu 5 lat, licząc od roku uchwalenia programu, łącznie ze środkami zachowania obszarów cichych w aglomeracji i poza aglomeracją, wraz z określeniem podmiotu lub organu odpowiedzialnego za ich realizację;
2) długofalową strategię ukierunkowaną na określenie i realizację celów w zakresie ochrony przed hałasem, w tym także identyfikację obszarów, które powinny zostać wyznaczone jako obszary ciche w aglomeracji i poza aglomeracją;
3) harmonogram realizacji poszczególnych działań,:
4) opis obowiązków wynikających z programu dotyczących podmiotów lub organów odpowiedzialnych za realizację działań;
5) zestawienie szacunkowych kosztów realizacji programu oraz ich źródeł finansowania, o ile są możliwe do oszacowania.
Zgodnie z § 6 rozporządzenia harmonogram realizacji poszczególnych działań określa się oddzielnie dla głównych dróg, głównych linii kolejowych i głównych lotnisk.
W art.119 a ust.6 określono procedurę uchwalania programu.
I tak, marszałek województwa przedstawia projekt uchwały do zaopiniowania:
1) prezydentom miast o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy;
2) zarządzającym głównymi drogami;
3) zarządzającym głównymi liniami kolejowymi lub liniami kolejowymi innymi niż główne linie kolejowe położonymi na terenie miasta o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy;
4) zarządzającym głównymi lotniskami lub lotniskami, które zasięgiem emisji hałasu oddziałują na miasto o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy;
5) Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska - w zakresie zgodności programu ochrony środowiska przed hałasem ze strategicznymi mapami hałasu.
Na podstawie art.46 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2023.1094 t.j.) projekt programu wymaga przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.
Procedura podejmowania zaskarżonej uchwały przebiegała następująco:
W dniu 17.10.2023 r. Marszalek Województwa Małopolskiego skierował do wykonawców programu, w tym do Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Krakowie, jako podmiotu odpowiedzialnego za sporządzenie strategicznej mapy hałasu, zawiadomienie o spotkaniu roboczym w dniu 27 października 2023 r. Jak wskazano w tym piśmie celem spotkania jest m.in. weryfikacja propozycji działań wskazanych przez GDDKiA na etapie sporządzania map.
Pismem z dnia 19.10.2023 r. Marszalek Województwa Małopolskiego poinformował, zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa oraz o ocenach oddziaływania na środowisko o przystąpieniu do opracowania projektu Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko społeczeństwo, wszystkie gminy oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w Krakowie, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie, Zarząd Dróg Powiatowych w B., Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie, Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie, Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Krakowie, Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. W piśmie tym poinformowano, że strategiczne mapy hałasu, będące podstawą do opracowania Programu dostępne są na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, a uwagi i wnioski można składać w terminie do 10.11.2023 r.
Przy piśmie z dnia 8.02.2025 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Oddział w Krakowie (w zaskarżonym obecnie zakresie) zgłosiła następujące uwagi:
- poz.3 (odcinek DK-7 od km 697+326 do km 697+804 w miejscowości M., zgłoszenie: 1. Wykonać ekrany akustyczne przezroczyste. W 2023 roku na tym odcinku wykonano remont istniejącego muru oporowego, na którym można zamontować niedrogo ekrany akustyczne. 2. Utworzyć obszar ograniczonego użytkowania zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r.).
Uwagi GDDKiA: Ad. 1: wnioskowany ekran akustyczny wzniesiony na murze oporowym nie zapewni skutecznej ochrony zabudowy zlokalizowanej na wzniesieniu nad drogą DK nr 7 w M. w sąsiedztwie ul. D. Kompleksowe działania minimalizujące ponadnormatywne oddziaływania hałasu na tym odcinku DK nr 7 są możliwe do wprowadzenia w ramach realizacji planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. - M. Ad. 2: utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, który wprowadza ograniczenia dla terenów na których dopuszczalne standardy środowiska nie mogą być dotrzymane, dla tego odcinka drogi jest działaniem niekorzystnym biorąc pod uwagę plany realizacji inwestycji budowy drogi ekspresowej S7 K. - M. Wprowadzane uchwalonym OOU ograniczenia są bezterminowe co w kontekście spodziewanych skutków z realizacji planowanego zadania utraci uzasadnienie. Należy się spodziewać, iż kompleksowa przebudowa drogi do parametrów S7, w tym ewentualnie rozwiązania w nowym śladzie umożliwi wprowadzenie rozwiązań dla których nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnych wartości hałasu.
- poz.19 (droga S7 na terenie gminy P., zgłoszenie: dla jednego z punktów, oddzielonego od drogi S7 ekranami akustycznymi po obu stronach trasy występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, a oprócz badanego punktu wciąż są odcinki, na których ekrany nie są zainstalowane i gdzie hałas powodowany ruchem samochodów jest uciążliwy. Zgłoszenia mieszkańców związane z uciążliwym hałasem, dotyczą również wiaduktu na trasie S7 w miejscowości S., gdzie dylatacja tego wiaduktu generuje uciążliwy powtarzający się stukowy hałas, na który skarżą się mieszkańcy).
Uwagi GDDKiA: W ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne, które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu.
- poz.21 (G. – Gmina M. zgłoszenie: budowa ekranów akustycznych na wskazanym obszarze. W obecnej wersji programu dla odcinka K.-G., kilometraż: 678+000 - 679+000 wskazano działanie naprawcze w postaci wymiany nawierzchni z priorytetem niskim, które do dnia dzisiejszego nie zostało zrealizowane i jest ono niewystarczające. Jedynym słusznym działaniem naprawczym jest budowa ekranów akustycznych. Zarządca wskazanego odcinka, tj. GDDKiA, obecnie prowadzi w tym obszarze inwestycję pt. "Rozbudowa drogi krajowej nr 7 od km 677+790,20 do km 678+128,85..." .
Uwagi GDDKiA: W ramach obecnie realizowanej inwestycji budowy węzła drogowego drogi krajowej nr 7 w miejscowości G. nastąpi wymiana nawierzchni drogi głównej na nawierzchnie o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Dotyczy to odcinka w zakresie zadania tj. od km 677+790 do km 678+098. Zastosowano nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Działaniem, które kompleksowo doprowadzi do zmniejszenia emisji z tego odcinka dk nr 7 będzie realizacja planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. – M..
- poz.24i (droga ekspresowa S7 w miejscowości S., wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie)
Uwagi GDDKiA: W ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne, które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu.
- poz.24o (droga krajowa DK7 w miejscowości Gaj)
Uwagi GDDKiA: W ramach obecnie realizowanej inwestycji budowy węzła drogowego drogi krajowej nr 7 w miejscowości G. nastąpi wymiana nawierzchni drogi głównej na nawierzchnie o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Dotyczy to odcinka w zakresie zadania tj. od km 677+790 do km 678+098. Zastosowano nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Działaniem, które kompleksowo doprowadzi do zmniejszenia emisji z tego odcinka DK nr 7 będzie realizacja planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. – M.
Z tabeli dołączonej do pisma z dnia 8.02.2024 r. wynika, że z POŚpH na lata 2019-2022 częściowo zrealizowano działania planowane przy drodze S7 na odcinku K.-G. w gminie M. (km 675+000 do 676+000, km 675+000 do 676+000, km 677+000 do 678+000, 678+000 do 679+000, 679+000 do 680+000, 681+000 do 682+000) i Myślenice (km 684+000 do 685+000, km 685+000 do 687+000, km 687+000 do 688+000, km 688+000 do 689+000, km 689+000 do 690+000, km 690+000 do 691+000, km 691+000 do 692+000, km 692+237 do 693+000, km 693+000 do 694+000, km 695+000 do 695+842, km 696+000 do 697+000, km 697+000 do 697+845), nie zrealizowano działania planowanego przy drodze S7 na odcinku M. – P. w gminie P. (km 003+000 do 004+000, km 004+000 do 005+000).
W dniu 19.02.2024 r. Marszałek przesłał Dyrektorowi Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Krakowie przygotowane "Zestawienie działań Programu w perspektywie krótko- i długoterminowej" oraz "Analizę zgłoszeń strony społecznej" z prośbą o weryfikację załączonych danych i ich akceptację lub ewentualne uwagi. Tabela działań miękkich, w których podmiotem odpowiedzialnym za realizację zadań była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wymieniono działanie w perspektywie krótkoterminowej: GDDKIA_KM_01 jako nowe działanie, z opisem działania naprawczego: "Właściwe oddalenie budynków mieszkalnych na terenach planowanych do zagospodarowania pod zabudowę mieszkalną w sąsiedztwie funkcjonujących źródeł hałasu lub nałożenie obowiązku zapewnienia niezbędnych zabezpieczeń tych terenów przez potencjalnego Inwestora".
W tabeli zamieszczonej w "Analizie zgłoszeń strony społecznej" wymieniono w:
- poz.3:
Lokalizacja: M. (gmina M.),
Opis zgłoszenia: Zgłoszenie dotyczy odcinka DK-7 od km 697+326 do km 697+804 w miejscowości M. Postuluje się o wykonanie ekranów akustycznych przezroczystych oraz o utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. z 2021 poz. 1973),
Analiza uwarunkowań organu: Zgłoszenie w granicach obszaru objętego POŚpH objęte obszarami przekroczeń do 15 dB SMH i w granicach 10% obszarów priorytetowych POŚpH (wartości wskaźnika HA od 21,9 do 48,9),
Odpowiedź zarządcy: Odnośnie ekranów akustycznych: wnioskowany ekran akustyczny wzniesiony na murze oporowym nie zapewni skutecznej ochrony zabudowy zlokalizowanej na wzniesieniu nad drogą DK nr 7 w M. w sąsiedztwie ul. D. Kompleksowe działania minimalizujące ponadnormatywne oddziaływania hałasu na tym odcinku DK nr 7 są możliwe do wprowadzenia w ramach realizacji planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. - M.
Odnośnie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania: utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, który wprowadza ograniczenia dla terenów na których dopuszczalne standardy środowiska nie mogą być dotrzymane, dla tego odcinka drogi jest działaniem niekorzystnym biorąc pod uwagę plany realizacji inwestycji budowy drogi ekspresowej S7 K. - M. Wprowadzane uchwalonym OOU ograniczenia są bezterminowe co w kontekście spodziewanych skutków z realizacji planowanego zadania utraci uzasadnienie. Należy się spodziewać, iż kompleksowa przebudowa drogi do parametrów S7, w tym ewentualnie rozwiązania w nowym śladzie umożliwi wprowadzenie rozwiązań dla których nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnych wartości hałasu,
Propozycja/Uzasadnienie: Zarządca deklaruje działania dopiero w perspektywie długoterminowej.
- poz.19:
Lokalizacja: P. (gmina P.),
Opis zgłoszenia: Urząd Gminy P. informuje o najczęstszych miejscach obciążonych uciążliwością akustyczną według zgłoszeń mieszkańców. Są to: droga Ekspresowa S7, która w całości biegnie doliną rzeki R. oraz wiadukt na trasie S7 w miejscowości Stróża, gdzie dylatacja tego wiaduktu generuje uciążliwy powtarzający się stukowy hałas, na który skarżą się mieszkańcy. Gmina wnioskuje o ujęcie omawianego odcinka trasy oraz opisanych zanieczyszczeń hałasem na terenie Gminy P. generowanych przez drogę ekspresową S7 i jej infrastrukturę w programie ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego,
Analiza uwarunkowań organu: Zgłoszenie w granicach obszaru objętego POŚpH, w obrębie obszaru przekroczeń SMH do 15dB, częściowo w obrębie 10% obszarów priorytetowych POŚpH (wartości wskaźnika HA od 1 do 40,4),
Odpowiedź zarządcy: W ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne, które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu,
Propozycja/Uzasadnienie: Zarządca deklaruje działania związane z utworzeniem OOU. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH.
- poz.21:
Lokalizacja: G. (gmina M.),
Opis zgłoszenia: Wniosek mieszkańców miejscowości G. z postulatem budowy ekranów akustycznych. Wniosek ten wynika z braku skutecznych działań w ramach obecnego programu, który przewidywał jedynie wymianę nawierzchni drogowej, co okazało się niewystarczające w eliminacji uciążliwości akustycznych. W załączeniu do pisma znajdują się skany korespondencji prowadzonej w tej sprawie z GDDKiA oddział Kraków oraz WIOŚ w Krakowie. Wnioskujący prosi o dokładne przeanalizowanie sytuacji akustycznej na omawianym obszarze oraz uwzględnienie odpowiednich działań w planowanym "Programie ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego", aby poprawić warunki akustyczne na tym terenie,
Analiza uwarunkowań organu: Zgłoszenie w granicach obszaru objętego POŚpH, w obrębie obszaru przekroczeń SMH do 15dB, częściowo w obrębie 10% obszarów priorytetowych POŚpH (wartości wskaźnika HA od 19,7 do 30,3),
Odpowiedź zarządcy: W ramach obecnie realizowanej inwestycji budowy węzła drogowego drogi krajowej nr 7 w miejscowości G. nastąpi wymiana nawierzchni drogi głównej na nawierzchnie o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Dotyczy to odcinka w zakresie zadania tj. od km 677+790 do km 678+098. Zastosowano nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości SMA 8. Działaniem, które kompleksowo doprowadzi do zmniejszenia emisji z tego odcinka DK nr 7 będzie realizacja planowanego zadania budowy drogi ekspresowej S7 K. – M.,
Propozycja/Uzasadnienie: Zarządca deklaruje działanie naprawcze w ramach obecnie realizowanej inwestycji, przez zastosowanie cichszej nawierzchni oraz kompleksowe działanie w perspektywie długoterminowej związane z budową S7. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH.
- poz.24 i
Lokalizacja: Odcinek drogi ekspresowa S7 w miejscowości S.
Opis zgłoszenia: Wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska wskazujący miejsca w których ostatnich latach rozpatrywane były wnioski i interwencje mieszkańców dot. uciążliwości hałasu komunikacyjnego,
Analiza uwarunkowań organu: Zgłoszenie w granicach obszaru objętego POŚpH, w obrębie obszaru przekroczeń SMH do 5dB, poza 10% obszarów priorytetowych POŚpH (wartości wskaźnika HA od 1,9 do 5,8),
Odpowiedź zarządcy: W ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne , które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych i organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu,
Propozycja/Uzasadnienie: Zarządca deklaruje działania w perspektywie krótkoterminowej. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH.
Przy piśmie z dnia 26.02.2024 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie przedstawiła organowi zweryfikowane, przeredagowane i uzupełnione tabele, opatrzone komentarzami.
- w poz.3 w kolumnie: Propozycja/Uzasadnienie - zaproponowano skreślenie zapisu: "Zarządca deklaruje", a w jego miejsce zapis: "Zaleca się /Możliwe działania dopiero w perspektywie długoterminowej".
- w poz.19 w kolumnie: Propozycja/Uzasadnienie – zaproponowano skreślenie zapisu: "Zarządca deklaruje", a w jego miejsce zapis: "Możliwe działania związane z utworzeniem OOU. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH".
- w poz.21 w kolumnie: Propozycja/Uzasadnienie - zaproponowano skreślenie zapisu: "Zarządca deklaruje działania w perspektywie krótkoterminowej", a w jego miejsce zapis: "Działania naprawcze w ramach obecnie realizowanej inwestycji, przez zastosowanie cichszej nawierzchni oraz kompleksowe działanie w perspektywie długoterminowej związane z budową S7. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH".
- w poz. 24i w kolumnie: Propozycja/Uzasadnienie - zaproponowano skreślenie zapisu: "Zarządca deklaruje działania w perspektywie krótkoterminowej, a w jego miejsce zapis: "Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH".
Następnie Zarząd Województwa Małopolskiego podjął w dniu 2 kwietnia 2024
uchwałę nr 725/24 w sprawie przeprowadzenia konsultacji projektu uchwały sejmiku województwa małopolskiego w sprawie przyjęcia programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko.
Pismem z dnia 2.04.2024 r. Marszalek Województwa Małopolskiego poinformował gminy i powiaty o rozpoczęciu konsultacji, zakreślając termin do 25 kwietnia 2024 r. do składania uwagi i wniosków oraz że w dniu 23 kwietnia 2024 r. o godz.13.00 w Hotelu [...] przy ul. [...] w K. odbędzie się otwarte spotkanie dla wszystkich zainteresowanych.
W dniu 2.04.2024 r. organ zwrócił się również do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie, Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie, Miasta Kraków Miasta Tarnów, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Krakowie, [...] Autostrada Małopolska S.A., Zarządu Dróg Wojewódzkich w Krakowie, Zarządu Dróg Powiatowych w Brzesku, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Międzynarodowego Portu Lotniczego im. J.P. II K. -B. sp. z o.o., z prośbą o wydanie opinii w sprawie projektu Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wraz z Prognozą oddziaływania na środowisko w terminie 30 dni.
Pismem z dnia 26.04.2024 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zgłosił uwagi do Programu.
Pismem z dnia 25.04.2024 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w zakresie sanitarnohigienicznym zaopiniował Projekt programu pozytywnie.
Pismem z dnia 29.04.2024 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie oświadczył, że nie wnosi uwag do "Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego" wraz z Prognozą oddziaływania na środowisko.
W odpowiedzi na pismo z dnia 02.04.2024 r. przekazujące do zaopiniowania "Program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego" wraz z "Prognozą oddziaływania na środowisko" – pismem z dnia 25.04.2024 r. GDDKiA w załączeniu przekazała Marszałkowi Województwa Małopolskiego zastrzeżenia do udostępnionych materiałów:
- odnośnie do projektu Programu:
- poz.18 tabeli nr 92: Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie małopolskim na DK 7 w miejscowości G. Inwestycja w realizacji w zakresie przewidzianym w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją budowlaną. Realizacja jest prowadzona zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną dla zadania. Celem inwestycji jest poprawa bezpieczeństwa drogowego. W przygotowaniu jest inwestycja "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." inwestycja ta obejmie ochronę środowiska w tym środowiska akustycznego. Obecnie brak możliwości realizacji dodatkowego zakresu zadania w postaci zabezpieczeń akustycznych.
- poz. 2 tabeli nr 92: Nowe działanie dodatkowe wymagane od GDDKiA w postaci budowy ekranów akustycznych. Obecnie brak możliwości realizacji dodatkowego zakresu zadania w postaci zabezpieczeń akustycznych. Brak możliwości realizacji we wskazanym terminie. Brak finansowania. W przygotowaniu jest inwestycja "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." inwestycja obejmie ochronę środowiska w tym środowiska akustycznego.
- poz.1 tabeli nr 92: Ogólny zapis prawa. Dotyczy zamawiających i wykonawców MPZP oraz wydających warunki zabudowy. Działanie nie leży w kompetencji GDDKiA. GDDKiA nie jest właściwym organem do realizacji weryfikacji MPZP. GDDKiA informuje o opracowaniu i udostępnia mapy akustyczne wraz z rozpoznanym w nich zasięgiem oddziaływania hałasu
- odnośnie do Prognozy oddziaływania:
- poz.25 tabeli: GDDKiA nie ma kompetencji "Egzekwowania wymogów" dotyczących budownictwa mieszkaniowego. GDDKiA może informować o obowiązku wynikającym z rozporządzenia. Informacją przekazano za pismem znak: O/KR.I-2.S34.8.2024.WW z dnia 26.02.2024 r. Brak uwzględnienia wcześniej zgłoszonych uwag.
- odnośnie do Analizy zgłoszeń strony społecznej:
- poz.19 Załącznika nr 1 "Analiza zgłoszeń strony społecznej": Pojawia się stwierdzenie "Zarządca deklaruje działania związane z utworzeniem OOU." Utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie leży w kompetencji GDDKiA. Brak takiej deklaracji ze strony GDDKiA. Ponownie informuję, że przez GDDKiA zostały przekazane materiały w których zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu.
- poz.21, 24o Załącznika nr 1 "Analiza zgłoszeń strony społecznej": W pozycji 21 i 24o zamieszczono niespójne informacje. GDDKiA potwierdza zapisy wiersza 24o dotyczące braku podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH. W wierszu 21 zamieszczono informacje, iż działanie wymaga działania dodatkowego. GDDKiA zgłasza brak możliwości realizacji wskazanych jako dodatkowe działań naprawczych na tym odcinku. Inwestycja obecnie jest realizowana w zakresie przewidzianym w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją budowlaną. Realizacja jest prowadzona zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną dla zadania. Celem inwestycji jest poprawa bezpieczeństwa drogowego. W przygotowaniu jest inwestycja "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." inwestycja ta obejmie ochronę środowiska w tym środowiska akustycznego. Obecnie brak możliwości realizacji dodatkowego zakresu zadania w postaci zabezpieczeń akustycznych.
W przedłożonych aktach elektronicznych znajduje się także sprawozdanie z konsultacji społecznych projektu Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko.
Na sesji Sejmiku Województwa Małopolskiego w dniu 1 lipca 2024 r. podjęta została uchwała w sprawie przyjęcia Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego. Została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 4 lipca 2024 r. pod poz. 4551. i weszła w życie z dniem 19 lipca 2024 r.
Powyższe prowadzi do wniosku, że przy uchwalaniu Programu została zachowana procedura.
Oceniając merytoryczną zgodność zaskarżonej uchwały z prawem, zwrócić należy uwagę, że jak podano na stronie 69 dokumentu GDDKiA zrealizowała 26 działań wynikających z Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego, przyjętego uchwałą Nr VII/63/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 marca 2019 r. W części zrealizowano 32 działania, 192 działania nie zostały zrealizowane. Analiza działań zawartych w sprawozdaniu wskazała, iż część planowanych działań a niezrealizowanych lub zrealizowanych częściowo, znajduje się w obszarach priorytetowych obecnego Programu i winna być zrealizowana lub kontynuowana. Z tego względu 198 pozycji przeznaczono do realizacji w opracowywanym POŚpH. W rozdziale 10 Programu określono obszary priorytetowe. Jak wyjaśniono w rozdziale 11.1 Programu źródłami działań implementowanych w POŚpH są, opisane w rozdziale 6, propozycje określone na etapie opracowania poszczególnych SMH, zweryfikowane przez zarządców infrastruktury oraz wskazane przez nich do kontynuacji z obowiązujących dotąd POŚpH, zaraportowane Marszałkowi w sprawozdaniach opisanych w rozdziale 7. Istotnym źródłem wprowadzenia nowych działań są zgłoszenia strony społecznej, przedłożone Marszałkowi bezpośrednio w ramach konsultacji, ogłoszonych na etapie przystąpienia do opracowania POŚpH, jak również przez właściwe organy ochrony środowiska lub bezpośrednio do poszczególnych zarządców. Zgłoszone przez zarządców działania zostały następnie zweryfikowane przez ekspertów akustyków pod kątem zasadności zgłoszenia ich do Programu, oceniając czy działania faktycznie wpłyną na poprawę klimatu akustycznego. W przypadku stwierdzenia braku takiego wpływu, zarządcom rekomendowano modyfikację lub usunięcie działania z listy. W razie niezadeklarowania przez zarządców żadnych działań w obrębie zidentyfikowanych dla POŚpH obszarów priorytetowych, prowadzono z nimi konsultacje w zakresie możliwych do uwzględnienia działań naprawczych w obrębie tych terenów.
Zaplanowane na terenie województwa działania naprawcze, tak inwestycyjne jak i o miękkim charakterze, w krótkim terminie, w podziale na poszczególnych zarządców, scharakteryzowano w Tab. 92. Natomiast lokalizację działań prezentują Ryc. 48 - Ryc. 52 (str.120 i 121, w tym na tle obszarów priorytetowych). Na rysunkach tym przedstawiono lokalizację działań oznaczonych kodami: GDDKiA_KM_02, GDDKiA_KM_03, GDDKiA_KM_04,
W tabeli nr 92, w części zawierającej "działania miękkie" przedstawiono działania o kodach:
1."GDDKIA_KM_01" - lokalizacja obszar województwa.
Nazwa planowanego działania naprawczego: Weryfikacja uwzględniania w dokumentach planistycznych przepisów z zakresu ochrony przed hałasem i drganiami, w tym zakresie uwzględniania strategicznych map hałasu miejscowych zagospodarowania przestrzennego w przypadku lokalizowania nowych obszarów przeznaczonych pod zabudowę w sąsiedztwie planowanych lub istniejących dróg. Opis działania naprawczego: Właściwe oddalenie budynków mieszkalnych na terenach planowanych do zagospodarowania pod zabudowę mieszkalną w sąsiedztwie funkcjonujących źródeł hałasu.
Szacunkowy koszt realizacji: brak danych.
Działanie ciągłe
Nowe działanie
2. "GDDKIA_KM_02", lokalizacja G.
Nazwa planowanego działania naprawczego: Analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej na odcinku DK 7 w miejscowości G.
Opis działania naprawczego: Analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej na odcinku DK 7 objętym działaniem GDDKIA_KI_23 po zakończeniu inwestycji wraz z wdrożeniem rozwiązań zapewniających dotrzymania standardów akustycznych w postaci budowy ekranów akustycznych.
Szacunkowy koszt realizacji: brak danych.
Termin realizacji 2025 rok.
Nowe działanie nałożone w wyniku weryfikacji skuteczności działania GDDKiA_KI_23
3. "GDDKIA_KM_03", lokalizacja M.
Nazwa planowanego działania naprawczego: Analiza możliwości wprowadzenia ograniczenia prędkości na odcinku DK 7 w M. Przeprowadzenie analizy dotyczącej możliwości wprowadzenia doraźnego rozwiązania ograniczającego emisję hałasu, polegającego na obniżeniu dozwolonej prędkości przejazdu na tym odcinku. Szacunkowy koszt realizacji: brak danych.
Termin realizacji: 2024 rok
Nowe działanie nałożone w wyniku zgłoszonych uwag i wniosków zgłoszonych w procesie SOOŚ.
4. Kod: "GDDKIA_KM_04", lokalizacja S.
Nazwa planowanego działania naprawczego: Analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej drogi S7 na zgłaszanym odcinku w miejscowości S. w oparciu o krótkoterminowe wskaźniki hałasu.
Szacunkowy koszt realizacji: brak danych.
Termin realizacji: 2026 rok
Nowe działanie nałożone w wyniku zgłoszonych uwag i wniosków zgłoszonych w
procesie SOOŚ.
Z powyższego wynika, że w Programie nie uwzględniono wszystkich zastrzeżeń GDDKiA . Jednakże, jak to prawidłowo podniesiono w odpowiedzi na skargę, w przepisie art.119 a u.p.o.ś przewidziano jedynie konieczność zaopiniowania projektu programu. Zasięgnięcie opinii jest najsłabszą formą współdziałania między organami administracji, gdyż opinie nie mają charakteru wiążącego dla organu przyjmującego plan ochrony. Tak więc nieuwzględnienie opinii przez Marszalka nie może stanowić o niezgodności uchwały z prawem.
Niezasadne są zarzuty skargi w zakresie żądania stwierdzenia nieważności Programu w zakresie działania GDDKiA oznaczonego kodem GDDKIA_KM_01. Z przytoczonego wyżej opisu działania naprawczego wynika, że winno być stosowane w przyszłych czynnościach GDDKiA. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z art. 13i ust. 3 pkt 5b tiret 10 i art. 17 pkt 6 lit. b tiret 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, GDDKiA jest podmiotem, który uzgadnia projekty planów zagospodarowania przestrzennego. To w trakcie tej procedury może następować weryfikacja, o której mowa w opisie działania. Dlatego też Program nie kreuje żadnych dodatkowych kompetencji dla GDDKiA.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący działania objętego kodem GDDKIA_KM_02. Przypomnieć należy, że w opisie działania naprawczego wskazano: Analiza akustyczna wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej na odcinku DK 7 objętym działaniem GDDKIA_KI_23 po zakończeniu inwestycji wraz z wdrożeniem rozwiązań zapewniających dotrzymania standardów akustycznych w postaci budowy ekranów akustycznych. Zauważyć w związku z tym należy, że GDDKiA zgłosiła jako planowane działanie naprawcze, spowodowane zgłoszeniem uciążliwości przez stronę społeczną, działanie inwestycyjne krótkoterminowe pod nazwą: "Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwie małopolskim na DK 7 w miejscowości G." (kod GDDKiA_KI-23"). W opisie działania naprawczego podano: "Budowa węzła drogowego DK 7 wraz z rozbudową układu drogowego, w ramach realizacji przewidziano nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości. Do modelu akustycznego POŚpH wprowadzono zmianę rozwiązania na nawierzchnię o obniżonej hałaśliwości. Oszacowana skuteczność działania jest niewystarczająca i wymaga działania dodatkowego w postaci budowy ekranu akustycznego".
Obowiązek realizacji działania GDDKIA_KM 02 wynika zatem z weryfikacji skuteczności zadeklarowanego przez zarządcę działania GDDKIA_KI_23, dokonanym na etapie opracowania ostatecznej wersji programu. Modelowanie akustyczne przeprowadzone na zweryfikowanych względem inicjalnych parametrów nawierzchni wynikających z zadeklarowanego przez zarządcę działania GDDKIA_KI_23 wykazało niewystraczający poziom redukcji emisji hałasu, skutkujące dalszym występowaniem przekroczeń dopuszczalnych standardów. W odpowiedzi na zgłoszenia strony społecznej z pierwszego etapu opracowania programu zarządca wskazał i opisał podjęte już po przeprowadzeniu analizy porealizacyjnej działania naprawcze. Pomimo tego, w toku konsultacji w ramach SOOŚ, władze gminy, jak i mieszkańcy, ponowili zgłoszenia o notowanych nadal uciążliwościach. W związku z powyższym oraz faktu, że działanie GDDKIA_DI_14 "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M.", zaplanowano w perspektywie wykraczającej poza ramy programu, tj. dopiero na rok 2040, nałożono na zarządcę obowiązek realizacji działania doraźnego GDDKIA_KM_02, które nie jest działaniem inwestycyjnym, a działaniem miękkim, polegającym na wykonaniu analizy akustycznej wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej. Tym samym nie wymaga się realizacji do 2025 roku budowy zabezpieczeń akustycznych, lecz dokumentów koncepcyjnych. Stanowisko to Sąd podziela.
Sąd nie uwzględnił również zarzutu dotyczącego działania objętego kodem GDDKIA_KM_04, polegającego na sporządzeniu analizy akustycznej wraz z koncepcją rozwiązania w zakresie ochrony akustycznej drogi S7 na zgłaszanym odcinku w miejscowości S. Jak wynika z przedstawionego wyżej stanowiska strony skarżącej, nie zadeklarowała ona działań naprawczych w S., znajdującej się w obszarze priorytetowym programu. Zakwestionowane działanie zostało ujęte w programie na skutek zgłoszeń strony społecznej w zakresie uciążliwości akustycznej drogi S7 biegnącej w dolinie rzeki R. oraz uciążliwości akustycznej dylatacji wiaduktu na S7 w miejscowości S.
Niezasadny okazał się także zarzut w zakresie działania objętego kodem GDDKIA_KM_03. Jak wynika ze zgłoszenia dotyczy ono uciążliwości akustycznej odcinka DK7 w M. w km 697+326 - 697+804. Dlatego też okoliczność, że w opisie samego działania zawartym w Programie nie sprecyzowano bliżej usytuowania tego odcinka nie może być uznane za istotne naruszenie prawa. Nadto, na opisanych wcześniej rysunkach Programu miejsce tego działania, zresztą położonego w obszarze priorytetowym, zostało wskazane w sposób nie budzący wątpliwości. Zauważyć również należy, że w odpowiedzi na zgłoszenie zarządca wskazał, że wnioskowany ekran akustyczny wzniesiony na murze oporowym nie zapewni skutecznej ochrony zabudowy zlokalizowanej na wzniesieniu nad DK nr 7 w M. w sąsiedztwie ul. D. Natomiast utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazał jako niezasadne, biorąc pod uwagę plany realizacji inwestycji budowy drogi ekspresowej S7 K. – M. Wobec braku zadeklarowania przez zarządcę dalszych działań naprawczych w perspektywie krótkoterminowej i faktem, iż działanie GDDKIA_DI_14 "Budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku K. – M." zaplanowano w perspektywie wykraczającej poza ramy Programu, tj. dopiero na rok 2040, na etapie opracowania ostatecznej wersji programu rozważano inne, doraźne rozwiązanie alternatywne. Dlatego w wyniku procesu partycypacji społecznej w trakcie SOOŚ na skutek otrzymanych zgłoszeń nałożono na zarządcę obowiązek przeanalizowania możliwości wprowadzenia ograniczania prędkości przejazdu jako doraźnego rozwiązania ograniczającego emisję hałasu na tym odcinku. Jest to działanie możliwe do przeprowadzenia w zaproponowanej perspektywie, tj. jeszcze w roku 2024. Stanowisko to Sąd podziela.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący zapisu w ramach załącznika nr 1 do Programu ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego w zakresie zapisu oznaczonego symbolem "ID 24i" ze strony 11.
Jak już wyżej wskazano, pod pozycją 24i Załącznika nr 1 umieszczono wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie, dotyczący odcinka drogi ekspresowej S7 w miejscowości Stróża, w którym wskazano miejsca odnośnie których w ostatnich latach rozpatrywane były wnioski i interwencje mieszkańców dot. uciążliwości hałasu komunikacyjnego. W analizie uwarunkowań w tej pozycji podano, że zgłoszenie dotyczy obszaru objętego POŚpH. w obrębie obszaru przekroczeń SMH do 10dB, poza 10% obszarów priorytetowych POŚpH, którego zarządcą jest GDDKiA.
W toku procedury uchwałodawczej GDDKiA wyjaśnił, że w ramach realizacji inwestycji M. P. zostały wykonane zabezpieczenia akustyczne, które uzupełniono w wymaganym i możliwym do realizacji zakresie po analizie porealizacyjnej. W miejscach gdzie stwierdzono brak możliwości technicznych, technologicznych I organizacyjnych dotrzymania wartości dopuszczalnych hałasu i ich przekroczenie zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. GDDKiA Oddział Kraków nie posiada informacji o jego utworzeniu. W ostatniej kolumnie przy omawianej pozycji 24i umieszczono treść: "Zarządca zadeklarował działania w zakresie utworzenie OOU. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH".
Z kolei pod poz. 19 Zalącznika nr 1 do Programu umieszczono zgłoszenie, w którym podano: "Urząd Gminy P. informuje o najczęstszych miejscach obciążonych uciążliwością akustyczną według zgłoszeń mieszkańców. Są to: droga Ekspresowa S7, która w całości biegnie doliną rzeki R. oraz wiadukt na trasie S7 w miejscowości Stróża, gdzie dylatacja tego wiaduktu generuje uciążliwy powtarzający się stukowy hałas, na który skarżą się mieszkańcy. Gmina wnioskuje o ujęcie omawianego odcinka trasy oraz opisanych zanieczyszczeń hałasem na terenie Gminy P. generowanych przez drogę ekspresowa S7 i jej infrastrukturę w programie ochrony środowiska przed hałasem dla województwa małopolskiego". W analizie uwarunkowań w tej pozycji podano: "Zgłoszenie w granicach obszaru objętego POŚpH. w obrębie obszaru przekroczeń SMH do 15dB, częściowo w obrębie 10% obszarów priorytetowych POśpH (wartości wskaźnika HA od 1 do 40.4). Zarządca Infrastruktury: GDDKiA".
Odpowiedzi GDDKiA w tych 2 pozycjach są identyczne.
W poz.24i załącznika zapis w ostatniej kolumnie tabeli "Propozycja/Uzasadnienie" brzmi: Zarządca zadeklarował działania w zakresie utworzenie OOU. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH.
W poz.19 zapis w ostatniej kolumnie tabeli "Propozycja/Uzasadnienie" natomiast brzmi: "Zarządca poinformował o przekazaniu właściwym organom materiałów, w których zaproponowany został do utworzenia obszar ograniczonego użytkowania. Brak podstaw do podjęcia innych działań w ramach POŚpH.
Tak więc różnica występuje jedynie w sformułowaniach "Zarządca poinformował o przekazaniu właściwym organom" oraz "Zarządca zadeklarował działania w zakresie utworzenie OOU".
Również pozycje 21 i 24o dotyczą tego samego odcinka drogi S7 w G.: od km 677+ 790 do km 678+ 098.
Powyższe nie ma jednak żadnego znaczenia dla oceny ważności uchwały. Pod osobnymi pozycjami odnotowano bowiem, zgodnie z przebiegiem procedury, zgłoszenia różnych podmiotów.
Niezależnie od podniesionych zarzutów, Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości ani w części.
Nadto, podkreślić należy, że to nie program ochrony środowiska przed hałasem powinien dostosowywać zakres niezbędnych działań do aktualnego planu finansowego zarządcy drogi, ale to zarządca drogi powinien zadbać o zaplanowanie środków finansowych na realizację zadań, do których został zobowiązany zarówno w drodze ustawowej, jak i aktem prawa miejscowego jakim jest program ochrony środowiska przed hałasem. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że zaskarżony Program ochrony środowiska przed hałasem nie jest pierwszym uchwalonym przez Sejmik Województwa Małopolskiego. Poprzedni, jak wyżej podano, nie został w zrealizowany w całości. Nowy program winien uwzględniać aktualne mapy akustyczne.
Zaskarżone działania dotyczą tzw. "działań miękkich" i nie mogą zostać uznane za nierealne do wykonania.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło