II SA/Kr 1494/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skarg T.B. , W.S. i L.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę T.B. II. w uwzględnieniu skargi W.S. i L.S. uchyla zaskarżone postanowienie; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących W.S. i L.S. kwoty po 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...].10.2010 r., ( znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w związku z odwołaniem T.B. oraz W.S. i L.S. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r., (nr [...]), orzekającej o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku biurowego z usługami w parterze, garażem podziemnym, naziemnymi miejscami postojowymi oraz układem dróg wewnętrznych na działkach nr 1 obr. [...] wraz z budową zjazdu z działki drogowej nr 2 obr. jw. przy ul. [...] w K. " -działając na podstawie art. 134 kpa , stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji Prezydenta Miasta K. W uzasadnieniu podniesiono co następuje. 1. Zaskarżona decyzja została odebrana przez żonę T.B. – T.B. w dniu 19.07. 2010 r., a więc ostatnim dniem, w którym dopuszczalne byłoby złożenie niniejszego odwołania był dzień 2.08. 2010 r. Odwołanie od decyzji organu l instancji T.B. złożył osobiście w siedzibie Kolegium w dniu 11.08. 2010 r. Należy również podkreślić, iż na podaniu znajduje się data 10.08. 2010 r., co oznacza, iż pismo zostało sporządzone po upływie 14 dni od doręczenia decyzji. 2. Decyzję skierowaną do W.S. odebrał w dniu 12.07. 2010 r. sąsiad J.B. (mieszkający w mieszkaniu nr 14), który podjął się oddania pisma Stronie. Zgodnie z przepisem art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z treści art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna zawarta w nim wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę "wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi". Przepis ten nie wymaga stosowania tak sformalizowanego uzewnętrznienia gotowości przyjęcia pisma i podjęcia się oddania go adresatowi. Natomiast wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako sąsiada "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Odwołanie od decyzji wpłynęło do Urzędu Miasta K. w dniu 3.08. 2010 r., na podaniu znajduje się data 2.08. 2010 r., co oznacza, iż pismo zostało sporządzone po upływie 14 dni od doręczenia decyzji. Ostatnim dniem, w którym dopuszczalne było złożenie odwołania był dzień 26.07. 2010 r. 3. odwołanie L.S. złożone zostało po upływie terminu, bowiem decyzja Prezydenta Miasta K. została skutecznie doręczona Odwołującej w dniu 12.07.2010 r. Decyzja ta odebrana została przez sąsiada J.B. (mieszkający w mieszkaniu nr [.,..]). Odwołanie od decyzji wysłane zostało w dniu 15.09.2010 r. Okoliczność, iż organ l instancji ponownie wysłał decyzję do L.S. nie ma wpływu na kwestię terminowości wniesienia odwołania. Ponowne doręczenie decyzji nie spowodowało rozpoczęcia na nowo biegu terminu do wniesienia odwołania. 4. Kolegium nie znalazło podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia na podstawie art. 58 k.p.a., ponieważ ani T.B. , ani W.S. nie złożyli stosownego wniosku oraz nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło bez Ich winy. Skargę na to postanowienie złożył T.B. a także w sprawie oznaczonej sygn.akt II Sa/Kr 1495/10 W.S. i oznaczonej sygn.akt II Sa /Kr 1496/10 L.S. Skarżący T.B. wniósł o "uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz przywrócenie terminu wniesienia odwołania". W uzasadnieniu przyznał , że zasugerował się "terminem wniesienia do WSA odwołania (termin 30-dniowy) w składanej ostatnio sprawie syg. akt [...] i dlatego wniósł "o przywrócenie mi terminu do złożenia odwołania i nadania biegu tej sprawie". Skarżący W.S. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: a. naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było zastosowanie sposobu doręczenia decyzji za pośrednictwem sąsiada, w sytuacji gdy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania nie była czasowa, a ponadto poprzez przyjęcie, że doręczenie zostało dokonane skutecznie, w sytuacji gdy z pokwitowania odbioru nie wynika podjęcie się przez sąsiada oddania pisma adresatowi, a ponadto doręczający nie powiadomił adresata, iż pismo zostało odebrane przez sąsiada; b. naruszenie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy prośba o przywrócenie terminu została złożona w terminie, a jego uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego; c. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu, który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej; d. naruszenie art. 7 K.p.a. art. 8 K.p.a. oraz 9 K.p.a. w zw. z art. art. 64 § 2 K.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistej woli skarżącego, tj. nieustalenie iż skarżący wnosił o przywrócenie terminu to wniesienia odwołania, i w oparciu o te zarzuty wniósł: 1) o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ; 2) o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że : - skierowana do skarżącego decyzja Prezydenta Miasta K. została odebrana przez sąsiada J.B. w dniu 12.07.2010 roku. Zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma należy zawiadomić adresata poprzez umieszczenie zawiadomienia w skrzynce pocztowej bądź w drzwiach mieszkania. Możliwość zastosowania tego sposobu doręczenia jest możliwe jedynie w przypadku, gdy adresat jest czasowo nieobecny w mieszkaniu np. wyszedł z domu celem załatwienia interesu bądź udał się do pracy. Nie jest więc możliwe skuteczne doręczenie korespondencji za pośrednictwem sąsiada, w sytuacji gdy adresat jest nieobecny w miejscu zamieszkania przez dłuższy czas* (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2008 roku, sygn. akt IV SA/G1 138/08, w którym Sąd stwierdził, iż skuteczne doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. następuje jeżeli doręczenie to odbywa się w miejscu faktycznego pobytu adresata, ewentualna nieobecność adresata w mieszkaniu ma charakter wyłącznie krótkotrwały, a przekazanie przesyłki przez domownika jej adresatowi w niewielkim odstępie czasowym od momentu jej doręczenia jest obiektywnie możliwe.). Mając na uwadze, iż nieobecność skarżącego nie była krótkotrwała, gdyż do dnia 30 lipca przebywał na wakacjach za granicą ([...]), nie można stwierdzić, że zastosowanie art. 43 K.p.a. było zasadne. - skarżącego nie łączy z J.B. taka relacja, która uzasadniałaby przekazywanie mu korespondencji skierowanej do niego. W szczególności nie utrzymują ze sobą żadnych" kontaktów towarzyskich, nie odwiedzają się w mieszkaniu, ani nie kontaktują się telefonicznie, a ich spotkania są przypadkowe. Co więcej zastosowanie sposobu doręczeń wymienionego w art. 43 K.p.a. stawia skarżącego w niekorzystnej sytuacji, gdyby zastosowano sposób doręczenia wymieniony w art. 44 K.p.a., doręczenie byłoby skuteczne dopiero z upływem 14 dni od dnia awizowania przesyłki, a skarżący miałby szansę na dochowanie terminu do wniesienia odwołania. - doręczenie skarżącemu decyzji na zasadzie art. 43 K.p.a. nie może zostać uznane za skuteczne również z powodu niezawiadomienia skarżącego o pozostawieniu przesyłki u sąsiada, pracownik organu administracyjnego nie pozostawił bowiem w skrzynce pocztowej, ani na drzwiach mieszkania skarżącego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki u sąsiada. - nieuzasadnione również są twierdzenia Kolegium, iż sam fakt pokwitowania odbioru przez sąsiada jest wystarczającym dowodem podjęcia się przez niego oddania pisma adresatowi. Brak jakiejkolwiek wzmianki na dowodzie doręczenia, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi stanowi podstawę oceny, że taki dowód doręczenia nie dowodzi doręczenia zastępczego pisma w sposób wymagany przez art. 43 kp.a. Na potwierdzeniu odbioru korespondencji skierowanej do skarżącego widnieje jedynie podpis J.B. oraz adnotacja, iż jest on sąsiadem mieszkającym w lokalu numer [...]. Z przedmiotowego potwierdzenia nie wynika w żaden sposób, aby Pan B. zobowiązał się do oddania pisma adresatowi, co więcej Pan B. mieszka w lokalu nr [...] - twierdzenie Kolegium, iż brak było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania jest nieuzasadnione. Skarżący odebrał decyzję dopiero w dniu 30 lipca 2010 roku, o czym świadczy oświadczenie sąsiada J.B. dołączone do odwołania od decyzji wniesionej przez SKO, należy stwierdzić, iż siedmiodniowy termin przewidziany dla prośby o przywrócenie terminu został zachowany (odwołanie wniesiono 3 sierpnia 2010 roku). Ponadto niewątpliwe jest, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, skoro korespondencja nie została mu doręczona (z przyczyn zawinionych po stronie organu administracji), to nie mógł wiedzieć kiedy upływa termin do złożenia odwołania. O okoliczności tej skarżący poinformował organ odwoławczy, dołączając do odwołania oświadczenie sąsiada. Mając powyższe na uwadze, zachowanie skarżącego należy interpretować jako prośbę o przywrócenie terminu. - rozstrzygnięcie Kolegium pozostaje w sprzeczności z zasadą wyrażona w art. 7 K.p.a nakazującą organom administracji publicznej stanie na straży praworządności. Niedopuszczalne jest twierdzenie, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu, który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej. Takie działanie jest nie do pogodzenia z zasadą rzetelnej procedury, a przez to z konstytucyjną zasada państwa prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), która to zasada nakazuje organom administracji prowadzenie postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy oraz obliguje je do ustalenia rzeczywistej woli strony. Skoro organ miał wątpliwości co do wniosków zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. tj. czy skarżący wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia rozważając kwestię przywrócenia terminu), powinien był dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony. Skarżąca L.S. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła : a. naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie możliwe było zastosowanie sposobu doręczenia decyzji za pośrednictwem sąsiada, w sytuacji gdy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania nie była czasowa, a ponadto poprzez przyjęcie, że doręczenie zostało dokonane skutecznie, w sytuacji gdy z pokwitowania odbioru nie wynika podjęcie się przez sąsiada oddania pisma adresatowi, a ponadto doręczający nie powiadomił adresata, iż pismo zostało odebrane przez sąsiada; b. naruszenie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. przez stwierdzenie, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 roku, w sytuacji gdy skarżąca wniosła odwołanie w ustawowym terminie tj. w trzynastym dniu od doręczenia jej decyzji; c. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy fakt ten został spowodowany działaniem organu, który to naruszył zasady doręczeń pism obowiązujące w procedurze administracyjnej; i w oparciu o te zarzuty wniosła : 1) o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K; 2) o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, te same okoliczności które zawiera skarga W.S. . Zarzut naruszenia art. 134 K.p.a. w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. przez stwierdzenie, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 roku, w sytuacji gdy skarżąca wniosła odwołanie w ustawowym terminie tj. w trzynastym dniu od doręczenia jej decyzji - nie został uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że W.S. składając odwołanie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest możliwe przywrócenie terminu z urzędu bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Art. 43 k.p.a. wprowadza wymóg "nieobecności adresata", pod tym pojęciem każde spowodowane przejściowymi okolicznościami niezastanie odbiorcy w miejscu, które jest dla doręczeń właściwe, każdą, chociażby krótkotrwałą, nieobecność wywołaną zwykłymi okolicznościami wszelkiego rodzaju czasową nieobecność, lecz nie zmianę miejsca zamieszkania lub też wyjazd na stałe do innej miejscowości lub za granicę. Podstawowym kryterium odróżniającym "czasową nieobecność" od innych sytuacji jest brak zerwania, chociażby przejściowo, z dotychczasowym mieszkaniem jako ośrodkiem życia. Zarządzeniem Sądu z dnia 16.03.2011 r., połączono wszystkie trzy sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ( protokół rozpraw w sprawach o sygn.akt II Sa/Kr 1495/10 i o sygn.akt II Sa/Kr 1496/10). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydane na podstawie art. 134 kpa i stwierdzające, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Skarga T.B. nie może być uznana za zasadną. W sprawie niesporne jest, że decyzję odebrała żona skarżącego i że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu - co uczciwie przyznaje sam skarżący, podnosząc, że zasugerowany terminem 30 dniowym do złożenia skargi uchybił temu terminowi do złożenia odwołania i dlatego dopiero w skardze wnosił o jego przywrócenie. Nie wchodząc w zasadność przesłanek przywrócenia terminu - można tylko stwierdzić, że wniosek złożony w skardze jest spóźniony. Inaczej wygląda sytuacja skarżących W.S. i L.S. Doręczenie dla tych osób dokonane zostało - jak twierdzi Kolegium - zgodnie z treścią art. 43 kpa. Przepis ten stanowi, że "W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi...". Aby można mówić o prawidłowości takiego doręczenia (zastępczego) muszą zostać spełnione trzy przesłanki, po pierwsze adresat w mieszkaniu przebywa, a tylko jest nieobecny w chwili doręczania pisma, po wtóre, pismo przyjmują za pokwitowaniem osoby wymienione w przepisie z zachowaniem kolejności w nim przewidzianej, a więc dorosły domownik, dorosły sąsiad, dozorca domu wreszcie po trzecie, osoba odbierająca pismo zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi osobiście. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady jest tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze - jako wyjątki od zasady -nie mogą być wykładane rozszerzająco. Nie można domniemywać, że skoro na potwierdzeniu doręczenia są wydrukowane różnej treści formułki związane z doręczeniem - to oznacza, to iż doręczający w sposób właściwy poinformował odbiorcę o jego obowiązkach i zobowiązaniach. Z tych względów Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że "podjęcie się oddania pisma adresatowi" musi mieć formułę "wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi". Zgodnie z art. 39 kpa organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Na k.-[...] akt administracyjnych znajdują się przedmiotowe dowody doręczenia - z których, po pierwsze nie można wywnioskować kto dokonywał doręczenia, po drugie które z pouczeń zawartych na druku doręczenia zostały odbiorcy pisma przytoczone. Nie można domniemać tak jak to czyni Kolegium - że doręczenia dokonała właściwa osoba i ta osoba odbierającego właściwie pouczyła. Z doręczeniem pisma związane są nieraz bardzo poważne skutki dla adresata na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 17 września 2002 r. SK 35/2001 (OTK ZU 2002/5A póz. 60). Mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty skargę T.B. oddalono na podstawie art. 151 p.o.p.s.a , zaś skargi W.S. i L.S. zostały uwzględnione na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit."c" p.o.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.o.p.s.a. l