II SA/Kr 1500/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 20 grudnia 2013 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 lipca 2013 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Skarżąca nie określiła swojego miesięcznego dochodu, jaki uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśniła jedynie, iż za rok 2012 poniosła stratę w wysokości 227.280 zł a za rok 2013 – strata wynosi 57.804 zł. Strata od należności nieściągalnych wynosi z kolei 470.000 zł. Córka skarżącej według oświadczenia nie pracuje. W składa majątku skarżącej wchodzą trzy działki o pow. 7ha, 38 arów i 86 arów. Skarżąca jest też właścicielem samochodu osobowego marki Fiata [...]. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżąca nie wykazała. Skarżąca wyjaśniła również, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w K. zasądzono od niej kwotę 1.350000 zł, dodatkowo opłaca alimenty na córkę P. J. w wysokości 700 zł, ponosi opłaty za mieszkanie córki w wysokości 800 zł oraz inne opłaty - 500 zł. Na uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż ze względu na toczące się postępowanie przed komornikiem sądowym brak jest możliwości zbycia należących do skarżącej nieruchomości. Skarżąca nie może ściągnąć należności od kontrahentów. Z tych względów nie jest ona w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. Nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi oraz majątkiem do ewentualnego zbycia. Działka przemysłowa położona w K. została zajęta przez ZUS i innych dłużników bez możliwości jej zbycia. Działka położona w K. przy ul. W. stanowi zabezpieczenia hipoteczne kredytu zaciągniętego w [...] w wysokości 125.000 zł. Natomiast działka położna w K. przy ul. Z. została zajęta w wyniku prowadzonej egzekucji komorniczej ( akta II SA/ Kr 1501/12). W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. wezwano ją do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność, leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłat za media należy przedstawić aktualne zaświadczenia z właściwych organów potwierdzających te okoliczność.; - przedstawienie w jaki sposób są wykorzystywane nieruchomości gruntowe wskazane we wniosku oraz jaki koszt miesięcznego utrzymania generują; - przedstawienie zeznania podatkowego za rok 2012; - przedstawienie historii rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem; - przedłożenie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące; - przedłożenie umów kredytowych dotyczących wszystkich zaciągniętych kredytów wraz z harmonogramami ich spłat; - oświadczenie czy skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie; - z jakich środków pokrywane jest wynagrodzenia dla pełnomocnika z wyboru. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 20 grudnia 2014 r. wyjaśniła, iż miesięczne koszty utrzymania ponoszone są grzecznościowe przez córkę skarżącej, u której mieszka. Nieruchomości gruntowe, których jest właścicielem nie są wykorzystywane w żaden sposób, skarżąca nie czerpie z nich żadnych korzyści. Podatek od nieruchomości nie jest opłacany od 2012 r. i zaległości z tego tytułu wynoszą 7.400 zł. Skarżąca oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, którego zna od wielu lat nie jest obecnie pokrywane. Skarżąca zamierza na to przeznaczyć otrzymane koszty postępowania sądowego. Do pisma skarżąca dołączyła kserokopie następujących dokumentów : zeznania podatkowego za rok 2012, deklaracji VAT 7 za okres od sierpnia do października 2013 r., umów leasingu operacyjnego na dwa ciągniki [...] oraz maszynę przemysłu mineralnego – płuczka mieczowo- ślimakowa [...], umowy kredytu zawarta z [...] zwaną Kredytem Przedsiębiorczym na kwotę 146. 127,67 zł, umowy kredytowej z [...] z dnia 23 marca 2011 r. na kwotę 30.000 zł, porozumienie o restrukturyzacji zadłużenia wynikającego z umowy Limitu Firmowego z [...] z zobowiązaniem miesięcznym w kwocie 4.332,37 zł ( wyciąg –Kredyt Restrukturyzacyjny k.208) , wyciąg z konta bankowego [...] z zajęciem na kwotę 2,304 623,46 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącej jak i przekazanych przez nią dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego skarżąca osiąga miesięczny dochód z prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu, przeróbce, sprzedaży i transporcie piasku, i kamienia rzecznego oraz wapiennego dla przedsiębiorstw produkujących beton ( dołączone deklaracje VAT 7). Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie deklaruje żadnego miesięcznego dochodu. Wspomina jedynie, że z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2013 poniosła stratę w wysokości 57. 804 zł. W ten sposób skarżąca uchyla się od odpowiedzi o rzeczywisty dochód, który uzyskuje w miesiącu. Strata bowiem powstaje w skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. Brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej - postanowienie NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn.. akt I GZ 228/12. Jak wynika z załączonych do akt dokumentów zobowiązania kredytowe skarżącej wynikające z zawartych umów leasingowych, umów kredytowych zawartych z [...], [...], porozumienia o restrukturyzacji zadłużenia z [...] stanowią miesięcznie kwotę 14.864,84 zł. Ponadto we wniosku skarżąca zadeklarowała, iż ponosi koszt utrzymania mieszkania córki, w wysokości 800 zł oraz inne opłaty w wysokości 500 zł. Płaci też alimenty na córkę P. J. w wysokości 700 zł. W piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. twierdzi natomiast, że koszty utrzymania grzecznościowo ponosi jej bezrobotna córka J. J. , u której mieszka. Dodatkowo skarżąca spłaca kredyt na samochód Fiat [...] w [...] zaciągnięty w kwietniu 2012 r. – informacje te znane są orzekającemu z urzędu – ( sprawa sygn. akt II SA/Kr 1501/12) Reasumując zadeklarowane przez skarżącą stałe miesięczne wydatki stanowią kwotę 16.091,84 zł. zł. Jednakże wykazując wydatki konieczne skarżąca nie ujęła wydatków na żywność, środki czystości czy ubrania. Wydatki te po dodaniu powyższych okazałaby się znacznie wyższe. Trudno dokonać oceny ponoszonych wydatków do osiąganego dochodu, co dawałoby obraz kondycji finansowej skarżącej, skoro takowego skarżąca nie deklaruje, powołując się jedynie na osiągniętą w 2013 r. stratę, ta z kolei nie jest żadnym wyznacznikiem osiąganego dochodu. Należy wiec przyjąć, iż skoro skarżącą stać na wydatki miesięczne rzędu 17.000 zł to tym bardziej, stać ja na uiszczenie należnego wpisu od skargi. Skarżąca w zaistniałej sytuacji nie ma powodów oczekiwać, iż zostanie potraktowana na równi z osobami bezrobotnymi, osobami w trudnej sytuacji życiowej, chorymi, pozbawionymi środków finansowych korzystających w sposób uzasadniony z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Orzekający nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej jakoby wydatki na utrzymanie pokrywała jej bezrobotna córka, gdyż między złożeniem wniosku ( 2 grudnia 2013 r.,) a pismem uzupełniającym (20 grudnia 2013 r.) minęło zaledwie 18 dni i skarżąca nic nie wspomina o tym by córka w tym czasie podjęła płatną pracę. W odniesieniu do wykazanych (potwierdzonych stosownymi dokumentami) miesięcznych wydatków oczywistym jest, iż nie ujawniła ona rzeczywistego miesięcznego dochodu, ani źródeł jego uzyskiwania. Potwierdzeniem tego niech będzie fakt, iż skarżąca nie deklaruje żadnych zaległości w spłacie zaciągniętych kredytów. Jak zauważył orzekający sytuacja finansowa skarżącej musiała być na tyle stabilna, iż ta w kwietniu 2012 r. decyduje się na zakup nowego samochodu. Z tego tytułu zaciąga kolejny kredyt- samochodowy ( sprawa do sygn.. akt II /SA Kr 1501/12). Biorąc pod uwagę wielość już zaciągniętych zobowiązań kredytowych skarżąca musiała wykazać taki dochód miesięczny, który pozwolił na pozytywna weryfikację jej wniosku kredytowego przez [...]. Wobec powyższego należało więc przyjąć, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Złożone przez nią na urzędowym formularzu oświadczenie jest co najmniej niewiarygodne, w obliczu przedstawionych informacji na temat jej sytuacji finansowej, dochodów i wykazanych wydatków. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).