II SA/Kr 1506/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. P. i J. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 września 2024 r. znak WS-VI.7534.3.151.2021.BK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. Starosta Krakowski decyzją z 29 lipca 2021 r. znak: GN.III.JM.72211-135a/07, po rozpatrzeniu wniosku J. G. i K. P. o zwrot nieruchomości, odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli I. kat[...], b. gm. kat. G. i. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 735), dalej: "u.g.n.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w przedmiotowej sprawie, pismem z 20 kwietnia 2007 r., z wnioskiem o zwrot parceli I. kat. [...], b. gm. kat. G. wystąpili: J. G., M. T. i J. T.. Wojewoda Małopolski decyzją z 1 grudnia 2015 r. uchylił decyzję Starosty Krakowskiego z 26 września 2014 r. odmawiającą zwrotu ze względu na brak wniosku wszystkich spadkobierców wywłaszczonej właścicielki. Organ I instancji opisał orzeczenia i zgromadzoną dokumentację geodezyjną związane z przedmiotowym wywłaszczeniem, a także postanowienia sądów powszechnych i akty notarialne w kwestii następstwa prawnego po wywłaszczonej właścicielce – E. Z.. Starosta stwierdził spełnienie w sprawie dwóch pierwszych przesłanek zwrotu (uprawnienie wnioskujących jako spadkobierców i fakt wywłaszczenia na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z 30 listopada 1960 r.). Organ ustalił jednak, że nie została spełniona trzecia przesłanka – zbędność nieruchomości na cele wywłaszczenia. Starosta szczegółowo opisał dokumentację z lat 1955-59 opisującą działania organów przygotowujące inwestycję i poprzedzające wywłaszczenie. Odwołanie od ww. decyzji Starosty z 29 lipca 2021 r. złożyli K. P. i J. G., zarzucając jej obrazę przepisów: 1) prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 2 u.g.n., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynika, że część nieruchomości o nr [...] zagospodarowana została jako teren zielony, a obok wzniesiony został budynek K. Szkolnego Ośrodka Sportowego (obecnie oddany w jego trwały zarząd), które to w ocenie organu świadczą o zrealizowaniu celu wywłaszczenia (czemu skarżący stanowczo przeczą) i który to budynek zajmuje większościowy fragment nieruchomości, zatem nawet przy ustaleniach organu w zakresie terenu zieleni, co potwierdza rację skarżących w tym zakresie, że wywłaszczenie tej działki w całości było wadliwe i zbędne, o czym świadczy przekazanie klubowi sportowemu części działki, a zatem stosownie do powoływanego przepisu zwrotowi winna podlegać pozostała część nieruchomości. 2) postępowania, mającą istotne znaczenie dla wyniku rozpoznawanej sprawy, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego i złamania zasady prawdy obiektywnej, a nadto rażące naruszenie zasady zaufania i przekonywania (art. 8 oraz art. 11 K.p.a.); b) art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego (dokumentów zalegających w aktach sprawy), a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Wojewoda Małopolski decyzją z 2 września 2024 r. znak WS-VI.7534.3.151.2021.BK, na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej "K.p.a.", w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty z 29 lipca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11. Wskazał, że jak ustalił organ I instancji, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 30 listopada 1960 r. znak: Sa.V-1/277/57, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczona została parcela I. kat. [...], b. gm. kat. G. i, stanowiąca własność E. Z., dla realizacji narodowych planów gospodarczych, pod budowę ulicy O. Zgromadzone przez organ I instancji dokumenty geodezyjne w sprawie wskazują, że ww. parcela I. kat[...] odpowiada m.in. części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K.. Organ odwoławczy zaaprobował i powtórzył ustalenia spadkowe dokonane przez organ I instancji. Jako ostatni z istotnych dokumentów wskazał akt notarialny z 24 kwietnia 2019 r. Rep. A Nr [...], poświadczający dziedziczenie spadku po J. T. przez K. P.. W związku z powyższym, pismem z 5 marca 2020 r. Starosta wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku oświadczeniami o zwrot przedmiotowej nieruchomości pochodzącymi od: Z. Z. i Z. S.. Wniosek o zwrot nie został uzupełniony o ww. oświadczenia. Organ II instancji podzielił stanowisko Starosty, zgodnie z którym wobec spełnienia przez wnioskodawców pozostałych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podstawową kwestią w sprawie było zbadanie jaki był cel jej wywłaszczenia, a następnie ocena, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu. Wskazał, że z treści zawiadomienia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 25 czerwca 1956 r. nr S.a.40/3/56 o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wynika, że na wniosek Prezydium wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do parceli I. akt[...] na cele związane z realizacją narodowego planu gospodarczego. Z treści zawiadomienia Prezydium WRN z 17 listopada 1956 r. Nr Sa/40/71/56 o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że na wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do parceli I. akt. [...] o pow. 1045 m2, b. gm. kat. G. na cele związane z realizacją narodowego planu gospodarczego. Pismem Prezydium WRN z 5 listopada 1956 r. zezwolono Prezydium MRN na objęcie nieruchomości położonych w K., gm. kat. G. (rejon ul. O. dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Przedmiotowe zezwolenie obejmuje parcelę I. kat. [...] Zezwoleniem zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 maja 1956 r. znak: IN6/C-1/2/32/55, zezwolono Prezydium MRN, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowo przebudowywanej ulicy O. , nieruchomości położonych w K. w dz. G. oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym obwódkami koloru niebieskiego. Jak wynika z analizy Planu sytuacyjnego projektowanej ul. O. w Dzielnicy VI i XIX w K., stanowiącego załącznik do ww. zezwolenia, parcela I. kat. [...], w całości znajdowała się w obszarze zaznaczonym kolorem czerwonym inwestycji stanowiącą realizację narodowych planów gospodarczych, związanych z przebudową ul. O. Z kolei, jak wynika z treści zezwolenia zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 14 października 1959 r. znak: IN6/C-2/2/32/55, zezwolono Prezydium M.R.N. w K., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowo przebudowywanej ulicy O. , nieruchomości oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym obwódką koloru zielonego. Także i ta analiza Planu sytuacyjnego podziału gruntów w Dzielnicy [...] i [...], stanowiącego załącznik do ww. zezwolenia z 14 października 1959 r., pozwoliła organowi I instancji na stwierdzenie, iż parcela I. kat. [...] w całości znajdowała się w obszarze zaznaczonym kolorem czerwonym inwestycji związanej z realizacją narodowych planów gospodarczych związanych z przebudową ul. O. . Plan ten zaopatrzony jest w opis, z którego wynika, iż teren zakreślony kolorem czerwonym przewidziany jest na urządzenie zieleńca wzdłuż ul. O. , a kolorem zielonym zaznaczono prywatne grunty przypadające do nabycia pod ulicę O. i na urządzenie zieleńca. Kolejno Zarząd Dróg Miasta K. pismem z 6 września 2019 r. poinformował, że ul. O. y otrzymała nazwę w 1912 r. W kształcie zbliżonym do obecnego wytyczenia powstała w pierwszej połowie lat 50-tych XX w., w związku z budową Ronda [...] W tym czasie, w latach 1955-1957, wybudowano odcinek torowiska tramwajowego biegnącego w ciągu ulicy. W związku z budową Ronda G. w latach 70-tych nastąpiło przeregulowanie przedmiotowej ulicy. W latach 1961-1991 istniała jako ul. P. W.. Obecnie ulica nosi nazwę al. P. W.. Jak wynika z treści załączonej do ww. pisma metryki ulicy P. W.: krótki opis techniczny: na całej długości ulicy P. W. posadowiona jest przyuliczna zieleń niska i wysoka, przedzielona pasem chodnika. Dla ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po dacie wywłaszczenia Starosta przeprowadził dowód ze zdjęć lotniczych z lat: 1968, 1969, 1970 i 2015, pozyskanych ze zbiorów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W.. Na zdjęciu wykonanym w 1968 r. widoczna jest przebudowana dawna ul. O. , natomiast część nieruchomości będącej przedmiotem postępowania zagospodarowana jest jako teren zielony. Obok widoczny jest wzniesiony budynek K. Szkolnego Ośrodka Sportowego. Taki sam widok przedstawia archiwalna fotografia wykonana w 1969 r. i 1970 r. Na sąsiednich działkach widoczna jest rozpoczęta budowa. Na fotografii wykonanej w 2015 r. część terenu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania stanowi teren zielony porośnięty trawą, drzewami oraz krzewami. Na sąsiednich działkach widoczne są wzniesione budynki o charakterze biurowym. Dla potrzeb prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał również informacje w zakresie posiadania i eksploatacji sieci infrastruktury technicznej zlokalizowanej na przedmiotowej działce. Jak wynika z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej SA w K. z 3 listopada 2017 r., na części działki nr [...], obr[...] jedn. ewid. Ś. m. K. posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza - sieć cieplna wykonana w technologii tradycyjnej o parametrach 2 x DN 150, nr [...], która dokumentem PT nr 81/79 z 31 grudnia 1979 r. przekazana została na majątek MPEC SA. Z kolei Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. w K., pismem z 9 listopada 2017 r. poinformowało, że na części działki znajduje się odcinek przyłącza kanalizacyjnego do budynku przy ul. P. W. 6 (I. inst. [...]). Natomiast zgodnie z pismem T. SA z 15 listopada 2017 r., na działce nr [...] znajdują się linie kablowe niskiego napięcia nN, wybudowane w 1978 r., w celu zasilania KSOS. Spółka O. SA pismem z 23 listopada 2017 r. poinformowała, że przez część przedmiotowej działki przebiega ciąg kanalizacji teletechnicznej, wybudowanej w latach 70-80 tych ubiegłego wieku. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta K. z 11 grudnia 2017 r., działka nr [...] została oddana w trwały zarząd KSOS. Dalej Wojewoda wskazał, że organ I instancji stwierdził, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...], została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia jako niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w ramach których wybudować miano ul. O. wraz z pasami zieleni. Realizacja inwestycji polegającej na budowie (przebudowie) ulicy ma charakter złożony i za jej integralną część należy uznać także obszary zielone, stanowiące pas zieleni wzdłuż tej ulicy. Aktualny stan zagospodarowania nieruchomości wskazuje na wykonanie w jej obszarze prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji. Dodatkowo Wojewoda zauważył, iż w aktach sprawy organu I instancji - poza wspomnianym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 30 listopada 1960 r. znak: Sa.V-1/277/57, którym wywłaszczono całą parcelę I. kat. [...] o pow. 6415 m2, z przeznaczeniem pod budowę ulicy O. - znajduje się również orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z 16 lipca 1960 r. znak: USW.A-II-1/27/60, którym wywłaszczono część parceli I. kat. [...] o pow. 1060 m2, jako niezbędnej pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że przedmiotowa nieruchomość zajęta jest częściowo pod fragment budynku K. Szkolnego Ośrodka Sportowego im. "S. S." wraz z infrastrukturą w postaci urządzonego terenu zielonego, oddzielającego zabudowania od al. P. W.. Powyższa placówka wychowania pozaszkolnego - jak wynika z informacji dostępnej na stronie internetowej ośrodka - działa w środowisku krakowskim od 1965r. Jest kontynuatorem tradycji i idei dr. Henryka Jordana, która propagowała kształtowanie pełnowartościowej osobowości, rozwój cech fizycznych, umysłowych, moralnych, estetycznych dzieci i młodzieży. W ocenie Wojewody, mając na uwadze fakt, iż zgodnie z wydanym wcześniej orzeczeniem wywłaszczeniowym, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej, zaś na jej terenie placówka ta powstała i nadal funkcjonuje (obecnie jako K. Szkolny Ośrodek Sportowy), to uzasadniona byłą odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Organ II instancji zauważył również, że budowa Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej obejmowała nie tylko sam budynek, lecz również jego infrastrukturę znajdującą się na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, taką jak zieleń wokół budynku, a także instalacje podziemne (sieć cieplna wykonana w technologii tradycyjnej o parametrach 2 x DN 150, odcinek przyłącza kanalizacyjnego do budynku, linie kablowe niskiego napięcia nN, wybudowane w 1978 r., w celu zasilania KSOS oraz ciąg kanalizacji teletechnicznej, wybudowanej w latach 70-80 tych ubiegłego wieku), umożliwiające właściwe korzystanie z tego budynku. Z pozyskanych przez organ I instancji dowodów (tj. zdjęć lotniczych z 1968 r., z 1969 r., z 1970 r. i z 2015 r.) wynika, iż cześć przedmiotowej nieruchomości stanowiła i nadal stanowi teren zielony, kiedyś porośnięty trawą, a obecnie jeszcze drzewami. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, część działki nr [...] nie stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia, określony jako budowa Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej. K. P. i J. G., reprezentowani przez adwokata, wnieśli na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 września 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa: 1. materialnego, poprzez obrazę art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i brak orzeczenia o zwrocie nieruchomości, w sytuacji gdy znaczna część wywłaszczonej nieruchomości została wykorzystana na cele inne niż wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, a zatem należy uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. 2. procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez obrazę: - art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., statuujących obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz oceny poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego, ze względu na nieuwzględnienie przy wydawaniu rozstrzygnięcia tak istotnych kwestii jak sposób wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości; - obrazę art. 8 w zw. z art. 80 K.p.a., ze względu na przeprowadzenie postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty, - zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, - przeprowadzenie następujących dowodów: - z dokumentów zapisanych na załączonej płycie CD: - zrzutów ekranu dot. objętej wnioskiem o zwrot działki numer [...], z serwisu geoportal.gov.pl, - dokumentacji fotograficznej przedmiotowej działki o numerze [...], obydwa celem wykazania faktu zagospodarowania działki o numerze [...] w sposób niezgodny z jej przeznaczeniem wskazanym w decyzji o wywłaszczeniu; - z oględzin działki o numerze [...], celem wykazania faktu zagospodarowania działki o numerze [...] w sposób niezgodny z jej przeznaczeniem wskazanym w decyzji o wywłaszczeniu. W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazali, że co do zasady zgadzają się z zapatrywaniem organu II instancji, że kluczową kwestią w realiach niniejszej sprawy jest zbadanie celu wywłaszczenia, a następni ocena, czy nieruchomość stała się zbędna do realizacji tego celu. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji stwierdził, że celem wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości było urządzenie "pasa zieleni", "zieleńca" wzdłuż nowo budowanej ul. O. (obecnie al. P. W.). Tymczasem jak wynika z przedstawionego materiału dowodowego, znaczna część działki numer [...] zagospodarowana jest w inny sposób, niż pas zieleni - znajduje się na niej m.in. parking oraz baner reklamowy, a także zabudowania. Powyższe, w szczególności urządzenie parkingu na zagospodarowanej nieruchomości, zdaniem skarżących zdecydowanie zaprzecza twierdzeniom organu II instancji, jakoby nieruchomość zagospodarowana była jako "zieleniec", "pas zieleni". Oczywiste jest bowiem, że nie można uznać za "zieleniec" terenu, na którym urządzony jest m.in. parking oraz terenu zabudowanego budynkami. Zatem znaczna część terenu działki [...] została zagospodarowana w sposób, który nie odpowiada przeznaczeniu działki opisanemu określonemu przez organ II instancji jako cel wywłaszczenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, a zatem zmaterializowała się sytuacja opisana w hipotezie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 u.g.n. Brak zastosowania przytoczonych przepisów w stanie faktycznym niniejszej skargi, wynikający z braku uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, skarżący uznają za naruszenie tychże przepisów, co przesądza ich zdaniem o niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem oraz powinno prowadzić do jej uchylenia. W odniesieniu do części nieruchomości, która określona została w decyzji jako "fragment budynku K. Szkolnego Ośrodka Sportowego im. S. S. wraz z infrastrukturą w postaci urządzonego terenu zielonego", skarżący wskazali, że również ta część powinna zostać uznana za zbędną na cele wywłaszczenia. Przede wszystkim, nawet zgodnie z aktem ustalającym - w ocenie organu II instancji - cel wywłaszczenia nieruchomości, została ona przekazana pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej. Obecnie natomiast na terenie tym funkcjonuje K. Szkolny Ośrodek Sportowy im. S. S.. Zatem pomimo podobnych celów i funkcji, jaki spełnia rzeczona jednostka, jest to już jednak inny podmiot. W związku z powyższym także w przypadku tej części nieruchomości spełniona została przesłanka zbędności na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, co powinno skutkować orzeczeniem o jej zwrocie. Niezależnie od powyższego skarżący zakwestionowali ustalenie, czy istotnie urządzenie "zieleńca", "zieleni przydrożnej" jest celem wywłaszczenia. Jak wynika z samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, cel jakim jest "urządzenie zieleńca wzdłuż ulicy O. " nie wynikał bezpośrednio z aktu wywłaszczającego E. Z. z własności przedmiotowej nieruchomości. Cel taki został wydedukowany przez organ z innych wydawanych przez odpowiednie organy dokumentów w przedmiocie prac odnoszących się do przebudowy ówczesnej ul. O. Biorąc pod uwagę, że cel, jakim jest "urządzenie zieleńca" nie był wskazany bezpośrednio w akcie wywłaszczeniowym, zdaniem skarżących należy uznać, nawet gdyby (co jak wyżej wskazywano, nie jest zgodne z rzeczywistością) - działka stanowiła "teren zielony" - jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - i tak należałoby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na główny cel wywłaszczenia, jakim była budowa ul. O. co wskazane zostało bezpośrednio w akcie wywłaszczającym) i jako taka powinna podlegać zwrotowi spadkobiercom wywłaszczonej właścicielki. Zdaniem skarżących rozszerzająca interpretacja pojęcia "cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu", poprzez uznanie za cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu także celu wskazanego w innych dokumentach powiązanych ze sprawą, należy uznać za zbyt daleko idące ograniczenie prawa własności. Według skarżących powyższe uwagi można odnieść odpowiednio do wywłaszczenia części nieruchomości przekazanych pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej. Jako podstawę tak ujętego celu wywłaszczenia wskazano w zaskarżonej decyzji orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z 16 lipca 1960 r., znak: USW.A-11-1/27/60. Skarżący zwrócili uwagę, że decyzją wywłaszczającą pierwotną właścicielkę nieruchomości – co wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II Instancji - było orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z 30 listopada 1960 r. znak: Sa.V-1/277/57. W orzeczeniu tym wskazano natomiast jako cel wywłaszczenia "budowę ulicy O. ". Skarżący podkreślili, że "cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu" należy interpretować ściśle jako cel wskazany bezpośrednio w decyzji o wywłaszczeniu, nie zaś cel wyinterpretowany przez orzekający w sprawie organ z innych aktów powiązanych ze sprawą. Celem wskazanym bezpośrednio w decyzji wywłaszczeniowej była natomiast "budowa ulicy O. nie zaś budowa Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej. W związku z powyższym skarżący podnieśli, że wybudowanie budynków KSOS świadczy o zbędności nieruchomości na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, co powinno skutkować orzeczeniem o jej zwrocie. Niezależnie od powyższego skarżący podnieśli, że zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, nie ma bezwzględnej konieczności projektowania urządzenia pasa zieleni. Nie są także wskazane szczegółowe limity szerokości pasa zieleni. Zgodnie z § 72 zacytowanego rozporządzenia "W pasie drogowym projektuje się roślinność w taki sposób, aby wykorzystać w szczególności jej zdolność do pełnienia funkcji izolacyjnej, w tym akustycznej i termicznej, oraz zdolność do retencjonowania wód. Dopuszcza się nieprojektowanie roślinności w trudnych warunkach". Organ określając cel, na jaki - jego zdaniem - przeznaczona została nieruchomość, używa niedookreślonych pojęcie "zieleńca" oraz "pasa zieleni". Zgodnie z art. 4 punktem 22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024, poz. 320) pod pojęciem "zieleni przydrożnej" rozumie się "roślinność umieszczoną w pasie drogowym, mającą na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby". W tym kontekście skarżący wskazali, że zieleń znajdująca się na przedmiotowej działce nie spełnia tego rodzaju funkcji. Wskazane w zacytowanym przepisie funkcje może spełniać jedynie zieleń znajdująca się w bliskim sąsiedztwie szosy, natomiast znaczna część działki numer [...] - już choćby ze względu na znaczną powierzchnię tejże działki - znajduje się w znacznym oddaleniu od szosy. Biorąc powyższe pod uwagę, nie jest możliwe, aby cała działka spełniała funkcję "zieleni przydrożnej". W związku z powyższym nawet przy przyjęciu, że istotnie celem wywłaszczenia było urządzenie "zieleńca", należało zastosować art. 137 ust. 2 u.g.n. i zwrócić pozostałą część. Dalej skarżący zarzucili, że organ II instancji rażąco naruszył przepisy procesowe, bowiem odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazał jako źródło informacji o sposobie zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości zdjęcia lotnicze z 1968 r., 1969 r., 1970 r. i 2015 r. Skarżący zwrócili uwagę, że od daty zrobienia najnowszych zdjęć minęło już 9 lat, co nakazuje ocenić zebrany w sprawie materiał jako nieaktualny. W realiach niniejszej sprawy zachodzi bowiem rażąca sprzeczność w ustaleniach faktycznych orzekających w sprawie organów z aktualnym stanem faktycznym. Organ całkowicie pominął bowiem fakt innego niż tereny zielone oraz budynki KSOS terenu przedmiotowej działki, m.in. jako parkingu. Zdaniem skarżących kwestia aktualnego zagospodarowania przedmiotowego terenu jest kwestią w niniejszej sprawie kluczową - inne bowiem niż w decyzji o wywłaszczeniu zagospodarowanie działki numer [...] świadczy o jej zbędności na cele wywłaszczenia, co implikuje konieczność jej zwrotu. Końcowo, uzasadniając sformułowane w skardze wnioski dowodowe skarżący wskazali, że w przedmiotowej sprawie dopuszczenie dowodów uzupełniających może przyczynić się do wyjaśnienia istniejącej rozbieżności między w twierdzeniach organu II instancji zawartych w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji oraz twierdzeniami strony odnoszącymi się do sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, co jest kluczową kwestią do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Dopuszczenie ww. dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, gdyż ze względu na ich charakter - dokumentacja zdjęciowa oraz zrzuty ekranu z serwisu geoportal.gov.pl - nie będą one wymagały długotrwałej analizy do oceny kwestii, które mają za zadanie udowodnić. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty przedstawione w skardze nie wpływają na prawidłowość zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 23 stycznia 2025 r. skarżący przedstawili polemikę z twierdzeniami zawartym w odpowiedzi na skargę. Na rozprawie 13 lutego 2025 r. radca prawny reprezentujący uczestnika – Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej SA – wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko Wojewody i wskazując, że na wywłaszczonych nieruchomościach znajduje się infrastruktura ciepłownicza należąca do tego uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżących są niezasadne. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła decyzji Wojewody Małopolskiego z 2 września 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 29 lipca 2021 r. o odmowie zwrotu nieruchomości. Odmowa zwrotu nastąpiła ze względu na niespełnienie przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele wywłaszczenia. Na etapie wydawania zaskarżonej decyzji bezsporne były w niniejszej sprawie w zasadzie wszystkie okoliczności sprawy, oprócz jednej, decydującej. Sporna pozostała jedynie prawidłowość ustalenia przez organy celu wywłaszczenia, a w konsekwencji kwestii jego zrealizowania i ewentualnej zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele wywłaszczenia. Innymi słowy pytanie w sprawie brzmi, czy ustalone w sprawie zagospodarowanie spornego terenu świadczy o urzeczywistnieniu celu wywłaszczenia per se (co stwierdziły organy), bądź ewentualnie celu zmodyfikowanego w dopuszczalny sposób, czy też mamy tu do czynienia z brakiem zagospodarowania takiej części działki, która nadawałaby się do zwrotu, ze względu na brak realizacji na niej celu wywłaszczenia, jak z kolei uważają skarżący (wnioskodawcy). Zdaniem Sądu oczywiste jest, że realizacja dużego zamierzenia inwestycyjnego, w tym komunikacyjnego, z natury rzeczy musi obejmować również jego otoczenie. Często również w tego typu przypadkach projektuje się (co jest dobrą praktyką) strefy buforowe, oddzielające główne arterie komunikacyjne od otoczenia. Dodatkowo trzeba wskazać, że jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2023 r., sygn. I OSK 942/22, wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia, wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty oceniania istnienia przesłanek warunkujących zwrot w ten sposób wywłaszczonej nieruchomości. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Dodatkowo, przy ocenie zbędności nieruchomości wywłaszczonych na realizację większych, złożonych inwestycji, organy administracji powinny mieć na uwadze ewentualną modyfikację ogólnego celu wywłaszczenia, rozumianą jako realizacja elementów innych, niż pierwotnie planowane, ale stanowiących część inwestycji głównej. Należy wyjaśnić, że wywłaszczona parcela I. kat. [...], b. gm. kat. G. , w tym w części objętej niniejszym postępowaniem, to jest w zakresie działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. Ś. m. K., mieści się w terenie, którego zagospodarowanie diametralnie zmieniło się w latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku, przez nowe wytyczenie dróg i zrealizowanie szeregu budynków użyteczności publicznej. Obecnie istniejąca w tym obszarze aleja P. W. jest w kształcie zbliżonym do wytyczonego w 1. połowie lat 50. XX stulecia w związku z budową Ronda M. i budową w latach 1955–1957 odcinka linii tramwajowej między Rondem a ulicą G. Wówczas była to droga dwujezdniowa w przeciwnych kierunkach, z dwoma pasami ruchu na każdej jezdni. Pomiędzy jezdniami znajduje się torowisko tramwajowe. Łączna szerokość całego ciągu komunikacyjnego przekracza 60 m. Przedmiotowa aleja jest elementem ciągu ulic i dróg pierścieniowo otaczających centrum K. powstałych w znacznej części w miejscu dawnych linii fortyfikacyjnych Twierdzy K. (druga obwodnica). Bez wątpienia mamy do czynienia zatem z bardzo szeroką aleją, należącą do najważniejszych pod względem komunikacyjnym arterii w K.. Jako taka przedmiotowa droga była planowana już w czasie wywłaszczenia. Konsekwencją jest m.in. zaplanowany i zrealizowany szeroki pas zieleni oddzielający ruchliwą arterię od zlokalizowanych przy niej zabudowań. Obecnie wzdłuż alei, po obu stronach znajdują się chodniki wraz ze ścieżkami rowerowymi i terenami zielonymi. Po stronie wschodniej zlokalizowane są też zatoki parkingowe. W zgromadzonych przez organy aktach znajdują się materiału związane z co najmniej trzema postępowaniami wywłaszczeniowymi dotyczącymi m.in. spornej parceli nr [...]: 1) orzeczenie PRN m. K. z 16 lipca 1960 r. znak: USW.A-II-1/27/60, którym wywłaszczono część parceli I. kat. [...] o pow. 1060 m2, jako niezbędnej pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej (k. 17 akt adm.), 2) orzeczenie PRN m. K. z 30 listopada 1960 r. znak: Sa.V-1/277/57, którym wywłaszczono całą parcelę I. kat. [...] o pow. 6415 m2, z przeznaczeniem pod budowę ulicy O. (k. 19 akt adm.), 3) decyzja PRN m. K. z 28 lutego 1968 r. o umorzeniu postępowania wywłaszczeniowego w sprawie m.in. parceli [...] (do wywłaszczenia 190 m2), ze względu na wcześniejsze wywłaszczenie prawomocną decyzją z 30 listopada 1960 r. (k. 1 akt adm.). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że Wojewoda Małopolski w prawidłowy sposób ustalił cele wywłaszczenia spornej nieruchomości w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Po pierwsze zatem obszar wspólny parceli [...] i obecnej działki nr [...] w części zbliżonej do drogi został wywłaszczony pod szeroko rozumianą budowę ulicy O. (obecnie aleja P. W.), obejmującą również tereny zielone oddzielające szlak komunikacyjny od otoczenia. Natomiast w części nieco dalej położonej od drogi, elementem narodowego planu gospodarczego była m.in. budowa Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej (orzeczenie wcześniejsze – z 16 lipca 1960 r. objęło 1060 m2 z 6415 m2 całkowitej powierzchni działki) . Wszystkie zgromadzone w aktach dowody, w postaci np. zdjęć lotniczych z lat z lat: 1968, 1969, 1970 pozyskane ze zbiorów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. (k. 417-419 akt adm.) oraz pism gestorów sieci technicznych z mapami, potwierdzają zgodnie, że na terenie obejmującym sporną działkę realizowano (i zrealizowano) po pierwsze rozbudowę alei P. W. (wraz z chodnikami i terenami zielonymi), po drugie zabudowania K. Szkolnego Ośrodka Sportowego (tzw. KSOS- u, oferującego: baseny, korty, gimnastykę korekcyjną, tenis, siłownię - czyli ofertę ośrodka gimnastyki wyrównawczej), wraz z przyłączami sieci technicznych, które funkcjonują do dnia dzisiejszego, służąc mieszkańcom. Pas komunikacyjny był w kolejnych latach nadal stopniowo rozbudowywany. Pozyskane dla potrzeb prowadzonego postępowania przez organ I instancji informacje w zakresie posiadania i eksploatacji sieci infrastruktury technicznej zlokalizowanej na przedmiotowej działce jasno wskazują, że: 1) na części działki nr [...] posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza - sieć cieplna wykonana w technologii tradycyjnej o parametrach 2 x DN 150, która dokumentem PT nr [...] z 31 grudnia 1979 r. przekazana została na majątek MPEC SA (pismo MPEC SA w K. z 3 listopada 2017 r., k. 292-293 akt adm.); 2) na części działki znajduje się odcinek przyłącza kanalizacyjnego do budynku przy ul. P. W. 6 (pismo MPWiK SA w K. z 9 listopada 2017 r. k. 295-297 akt adm.); 3) na działce nr [...] znajdują się linie kablowe niskiego napięcia nN, wybudowane w 1978 r., w celu zasilania KSOS (pismo T. SA z 15 listopada 2017r.); 4) przez część przedmiotowej działki przebiega ciąg kanalizacji teletechnicznej, wybudowanej w latach 70-80 tych ubiegłego wieku (pismo O. SA z 23 listopada 2017 r. (k. 316-317 akt adm.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że niewątpliwie słusznie organ II instancji uznał, że zrealizowanie na terenie wywłaszczonej nieruchomości terenu zielonego należy zakwalifikować jako zrealizowanie celu wywłaszczenia, to jest terenów zielonych wzdłuż niegdysiejszej ulicy O. W zakresie natomiast zabudowanym kubaturowo, organ odwoławczy prawidłowo powołując się na zgromadzoną z lat 50-tych dokumentację, a także orzeczenie PRN m. K. z 16 lipca 1960 r., stwierdził, że zrealizowanie KSOS-u na działce przeznaczonej pod budowę Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej, należy uznać za zrealizowanie celu wywłaszczenia uzasadniające odmowę zwrotu. Skarżący stoją na stanowisku, że pomimo podobnych celów i funkcji, jakie spełnia obecnie KSOS, sam fakt, że jest to jednak inny podmiot i o innej nazwie, to stanowi o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia. Sąd, takiej tezy nie podziela. Z całą pewnością, zdaniem Sądu, realizację funkcjonującego do obecnej chwili ośrodka sportowego nazywającego się K. Szkolny Ośrodek Sportowy (tzw. KSOS- u), oferującego: baseny, korty, gimnastykę korekcyjną, tenis, siłownię - czyli ofertę ośrodka gimnastyki wyrównawczej (Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej) należy zakwalifikować jako realizację celu wywłaszczenia, ewentualnie jako jego dopuszczalną, nieznaczną modyfikację. Dodatkowo na spornym terenie zrealizowano przyłącza niezbędne dla funkcjonowania KSOS-u, co również potwierdza zajęcie tej części działki na cel wywłaszczenia. Sąd aprobuje ustalenia faktyczne, rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Istotne elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Niezasadna skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie i podlegała oddaleniu. Cała wyżej wymieniona analiza dowodów w sprawie oraz spójna i logiczna argumentacja, wsparta doświadczeniem życiowym, została adekwatnie zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody z 2 września 2024 r., zgodnie z art. 107 K.p.a. Podsumowując, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób podzielić twierdzenia skarżących, że przedmiotowa działka, wobec niewykorzystania jej na cel wywłaszczenia, powinna podlegać zwrotowi na rzecz wnioskodawców. Stosując prokonstytucyjną, zgodną z powołanym wyrokiem TK, wykładnię art. 136 i art. 137 u.g.n., należało w sprawie uznać, że – wobec faktu, iż część działki została wprost zajęta pod teren zielony oddzielający szlak komunikacyjny od terenów zabudowanych, natomiast pozostała część została wykorzystana pod budowę K. Szkolnego Ośrodka Sportowego (tzw. KSOS- u, odpowiadającego funkcjom Międzyszkolnego Ośrodka Gimnastyki Wyrównawczej) – zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że realizacja inwestycji polegającej na budowie (przebudowie) ulicy ma charakter złożony i za jej integralną część należy uznać także obszary zielone, stanowiące pas zieleni wzdłuż tej ulicy. Również aktualny stan zagospodarowania nieruchomości wskazuje na wykonanie w jej obszarze prac związanych z realizacją zaplanowanej inwestycji. Taki sposób zagospodarowania, trafnie i zgodnie z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, Wojewoda uznał za wypełnienie zamierzonego celu budowy. Odnosząc się do argumentacji skarżących warto jeszcze wyjaśnić, że kluczowe dla stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia jest szczególnie pierwsze 10 lat od pozbawienia własności. Dlatego też zarzut niepozyskania zdjęć bardziej aktualnych niż z 2015 r. nie mógł przynieść zamierzonego skutku. Niemniej jednak trzeba podkreślić, że w sprawie niniejszej sposób zagospodarowania spornego terenu nadal odpowiada celom wywłaszczenia. Mocno akcentowana w skardze późniejsza budowa zatok parkingowych, po pierwsze w zdecydowanej większości nie mieści się w granicach działki nr [...], po drugie może stanowić element szeroko rozumianego pasa drogowego, po trzecie zrealizowanie parkingu czy banera reklamowego na wcześniej istniejącym terenie zielonym nie niweczy zrealizowanego wcześniej celu wywłaszczenia. Z kolei argumentacja skarżących opierająca się o treść obecnie obowiązujących przepisów ustawy o drogach publicznych i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, nie mogła doprowadzić, jak chcieliby skarżący, do zakwestionowania roli zrealizowanych terenów zielonych z uwagi na niespełnianie funkcji "zieleni przydrożnej". Końcowo Sąd wskazuje, że nie stwierdził podstaw do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgromadzone bowiem w aktach dokumenty pozwalają ustalić wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy. Natomiast wnioskowany dowód z oględzin jest przed sądem administracyjnym niedopuszczalny. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zasadnie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, stosując prawidłową wykładnię art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. Nie naruszono również podniesionego w skardze art. 137 ust. 2 u.g.n., ze względu na brak możliwości zwrotu części żądanej nieruchomości. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jako wystarczający do poczynienia istotnych ustaleń faktycznych i podjęcia rozstrzygnięcia. Prawidłowo też organ zastosował wymogi określone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.