II SA/Kr 1530/15
WyrokWSA w Krakowie2016-01-29
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Beata Łomnicka, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia wykonania robót budowlanych z istotnym naruszeniem ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę, jeśli inwestycja została już oddana do użytkowania?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może bezzasadnie umorzyć postępowania w sprawie stwierdzenia wykonania robót budowlanych z istotnym naruszeniem ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę, nawet jeśli inwestycja została oddana do użytkowania. Oddanie obiektu do użytkowania nie wyklucza możliwości przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a organy są zobowiązane do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wykonania robót budowlanych przy zabudowie działki w sposób istotnie odbiegający od ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ inwestycja została już oddana do użytkowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i wniósł o uchylenie obu decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 października 2015 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego A.K. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki decyzją nr [...] z dnia 2 lipca 2015r. (znak: [...]), na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie "o stwierdzenie wykonania robót budowlanych przy zabudowie działki nr [...] obr. [...]. ewid. [...] , ul. [...] w K. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki nr [...], stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę domu jednorodzinnego na tej działce nr [...] z dnia 21.06.2005r."
Wyjaśniano w uzasadnieniu decyzji, że A.K. pismem z dnia 30 maja 2014r. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie "o stwierdzenie wykonania robót budowlanych przy zabudowie działki nr [...] obr.[...] jedn. ewid. N. , ul. [...] w K. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki nr [...] , stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę domu jednorodzinnego na tej działce nr [...] z dnia 21.06.2005 r." Do wniosku zostały dołączone załączniki.
Kolejnym pismem z dnia 28 czerwca 2014 r. D.K. reprezentująca A.K. wystąpiła do organu nadzoru budowlanego "o wszczęcie stosownego postępowania administracyjnego (na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) ".
Organ I instancji ustalił, że Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia 16 października 2006 r. (znak: [...] ) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestycji "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego według projektu typowego "[...]" wraz ze zjazdem z drogi publicznej oraz wewnętrznymi instalacjami: elektryczną wodno-kanalizacyjną i gazową". Pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. inwestor – R. B. zgłosił do PINB w K. Powiat Grodzki zakończenie budowy ww. obiektu budowlanego. Do ww. zgłoszenia zostało dołączone m.in. oświadczenie kierownika budowy o zakończeniu budowy z dnia 15 grudnia 2012 r., w którym B.K.z oświadczył, iż dom jednorodzinny na działce nr [...] obr. [...] w K. , został wykonany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę. PINB nie wniósł w drodze decyzji sprzeciwu wobec ww. zgłoszenia.
Ponadto PINB w toku prowadzonego postępowania pozyskał do akt:
1. "Opinię techniczną dotyczącą ukształtowania terenu wokół istniejącego budynku mieszkalnego, jednorodzinnego nr [...] przy ulicy [...] w K. , na działce nr [...] obr. [...] ", sporządzoną w czerwcu 2014 r. przez R.S. , posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej nr [...] ;
2. "Projekt zagospodarowania terenu działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K. wraz z oceną techniczną określającą rodzaj, zakres i sposób wykonania ogrodzenia od strony wschodniej i południowej", sporządzony w lutym 2013 r. przez R.S.
3. "Inwentaryzację powykonawczą budynku z przyłączami wraz z zagospodarowaniem terenu", sporządzoną przez M.J. i Ł.P. - geodetę.
Wskazano, że z ww. dokumentacji wynika:
Ad.1 "Budynek nr 42 został zlokalizowany zgodnie z Projektem zagospodarowania terenu, stanowi załącznik do pozwolenia na budową nr [...] z dnia 16.10.2006 r. wydanego przez Prezydenta K. (...) Prawidłowe zlokalizowanie budynku zostało potwierdzone inwentaryzacją powykonawczą (...) Inwestycja zgodna z zapisami Decyzji o ustaleniu warunków zabudowy nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta K. (...) Ze wzglądu na znaczne nachylenie działki w kierunku południowo wschodnim, uwzględniając wymogi projektu (...) - zaprojektowano odpowiednie posadowienie budynku, rozkładające różnicą poziomów terenu (...) Teren wokół budynku został ukształtowany zgodnie z powyższym zaleceniem projektu (...) Wykorzystanie mas ziemnych z wykopów jest zgodne z zaleceniami projektu."
Ad. 2 i 3. "Przedmiotowe odcinki ogrodzenia działki nr [...]- od strony wschodniej oraz od strony ulicy [...] , wykonano zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, z zachowaniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (...)" oraz "Ogrodzenie frontowe z bramą wjazdową i furtką przebieg ogrodzenia uzgodniony z ZIKIT pismem nr [...] (...) Zjazd drogowy indywidualny przyjąty przez ZIKIT".
Następnie powołano się na przedstawione przez architekta R.S. rozwiązania wykonanego ogrodzenia na działce nr [...] od strony działki nr [...] i od strony drogi publicznej - ulicy [...]. Ustalono, że z rysunku "A" przedstawiającego przekrój pionowy ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i [...] wynika, iż poziom terenu działki nr [...] przyległy do ogrodzenia jest wyżej niż poziom terenu działki nr [...] po drugiej stronie tego ogrodzenia. Jednakże z przeprowadzonej przez PINB w dniu 9 lipca 2013 r. kontroli w terenie wynika, iż inwestor na działce nr [...] dokonał wzdłuż ogrodzenia wykop o szerokości ok. 0,70 m tym samym powodując, że dno wykopu na działce nr [...] jest na poziomie porównywalnym z poziomem terenu działki nr [...] przylegającym do ogrodzenia granicznego.
Odwołując się od powyższej decyzji strona wskazała na rażące naruszenie przepisów kpa poprzez bezzasadną odmowę wykonania mapy sytuacyjno - wysokościowej poprzez uprawnionego geodetę, która pozwoliłaby w sposób wiarygodny ustalić ilość ziemi nawiezionej na działkę nr [...] bezprawnie, w celu znacznego podwyższenia jej poziomu (tj. wbrew wiążącym inwestora postanowieniom decyzji o w.z.) dla dz. nr [...] , które w sposób wyraźnie zabraniają inwestorowi przekształcenia ukształtowania terenu działki ze szkodą dla działki sąsiedniej. (...).
W tym zakresie odwołująca się strona wysunęła zarzuty pod adresem rzetelności architekta sporządzającego opinię techniczną dot. ukształtowania terenu wokół działki i bezkrytyczności nadzoru budowlanego w ocenie ww. dowodu.
Na koniec strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po uprzednim uzupełnieniu dowodów w tej sprawie, poprzez m.in. wykonanie przez uprawnionego geodetę mapy sytuacyjno-wysokościowej dla dz. [...]
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 13 października 2015r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. dalej: Kpa) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Zdaniem MWINB, z wniosków A. K. z dnia 30 maja 2014r. i 28 czerwca 2015r. wynika, że intencją strony było wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie w trybie art. 50-51 ustawy prawo budowlane.
W ocenie organu odwoławczego, w realiach niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy obiekt został przejęty do użytkowania (w tym zakresie toczyło się odrębne postępowanie, w którym przesądzono o zgodności wykonanych robót budowlanych z prawem i obowiązującą decyzją pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, a także zatwierdzoną nią dokumentacją projektową), wykluczone jest prowadzenie postępowania w oparciu o ww. tryb naprawczy. Jako słuszne uznano rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania z uwagi na brak merytorycznych przesłanek do badania sprawy. Ponadto wskazano, że w przedmiocie zgodności inwestycji z zatwierdzoną dokumentacją projektową wypowiedział się również kierownik budowy B.K. oraz architekt R.S. , a organ II instancji nie znalazł podstaw by poddać w wątpliwość złożone oświadczenia i opracowania (wskazując przy tym, że kierownik budowy i projektant są osobami wykonującymi samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, pełniące zawód zaufania publicznego, posiadające wymagane prawem uprawnienia poświadczone odpowiednimi dokumentami o nadaniu uprawnień i wpisami do właściwej izby samorządu zawodowego).
Ustosunkowując się do zawartych w odwołaniu uwag, organ odwoławczy podniósł, iż przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stanowią odpowiedź na zarzuty zgłoszone przez skarżącego. Ponadto w ślad za Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki, organ II instancji wskazał, że organ nadzoru budowlanego w zaistniałej sytuacji nie jest władny do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia dokumentacji geodezyjnej tj. mapy sytuacyjno - wysokościowej.
Na marginesie sprawy MWINB zauważył za stosowne poinformowanie skarżącego, że organem właściwym w sprawie dochodzenia swoich praw w zakresie stosunków wodnoprawnych w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2015.469 j.t. ) jest na mocy art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy organ jednostki samorządu terytorialnego, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , organ I instancji zgromadził materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jego rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Organ odwoławczy kierując się zasadą prawdy obiektywnej, w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa był zobligowany do utrzymania skarżonej decyzji w mocy.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł A.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełn. D.K. , podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu.
Skarżący zarzucając naruszenie art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji co oznacza, że jest zobowiązany zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonana w powyższym zakresie kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów prowadzi do wniosku, że zarówno decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja PINB powinny zostać uchylone.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawowe obowiązki organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego ustawodawca określił w art. 81 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa Prawo budowlane z 1994 r."), stanowiąc w ust. 1, iż należą do nich: 1) nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego (ust. 1 pkt 1) oraz 2) wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą (ust. 1 pkt 2). Jednocześnie we wskazanym artykule przyznana została wymienionym organom kompetencja do dokonywania przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego czynności kontrolnych (ust. 4). Jak wynika z art. 81 ust. 4, ustalenia dokonane w toku tych czynności muszą być potwierdzone protokołem i stanowią materiał dowodowy będący podstawą do wydania decyzji oraz podjęcia innych środków przewidziany w przepisach prawa budowlanego. W stosunku do organów nadzoru budowlanego szczegółowy obowiązek w zakresie kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego określa przepis art. 84 ust. 1 pkt 1, natomiast przepis art. 84a ust. 1 pkt 1 konkretyzuje go, poprzez sprecyzowanie, iż kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego obejmuje kontrolę zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. W zakresie przeprowadzanych działań kontrolnych organ nadzoru budowlanego dokonuje zatem oceny legalności wykonywanych robót budowlanych z punktu widzenia ich zgodności z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku nie stwierdzenia niezgodności, organy administracyjne nie mają podstaw do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. W sytuacji natomiast stwierdzenia, że roboty budowlane wykonane zostały niezgodnie ze wskazanymi przepisami i dokumentami organy zobligowane są do merytorycznego rozstrzygania o istocie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, a dokonane w trakcie kontroli ustalenia, zanotowane w protokole, stanowią w takiej sytuacji, w świetle ww. art. 81 ust. 4, materiał dowodowy będący postawą do jej wydania. Podkreślić jednak należy przy tym, że sam fakt podjęcia przez organ nadzoru czynności kontrolnych, o których mowa w art. 81 ust. 4 celem oceny zgodności wykonania robót budowlanych, nie oznacza, że każdorazowo spowoduje to wszczęcie postępowania administracyjnego i wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego. Dopiero ustalenia kontrolne co do istnienia nieprawidłowości, determinują i warunkują zarówno konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego, jak i następnie wydania w jego toku określonego aktu administracyjnego. Stwierdzenie zaś na tym, jurysdykcyjnym etapie postępowania nielegalności wykonywanych robót budowlanych, obliguje organy nadzoru budowlanego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia o istocie sprawy.
W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego A.K. z dnia 30 maja 2014 r., (data wpływu do organu 2 czerwca 2014r.) wraz z załącznikami stanowił asumpt do wszczęcia przez PINB postępowania administracyjnego w sprawie "o stwierdzenie wykonania robót budowlanych przy zabudowie działki nr [...] obr. [...] , ul. [...] w K. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki nr [...] stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę domu jednorodzinnego na tej działce nr [...] z dnia 21.06.2005 r. "
Podkreślić również należy, że o tym jaka jest treść żądania decyduje osoba, która występuje z żądaniem a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane. To, czy organ prawidłowo wyjaśnił wolę strony i rozstrzygnął o całości jej żądania jest przedmiotem kontroli sądu. W rozpoznawanej sprawie brak wniosku skarżącego z dnia 30 maja 2015 r. wszczynającego postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, uniemożliwia dokonanie tej kontroli w pełnym zakresie. Organy nadzoru określając przedmiot sprawy posiłkują się żądaniem skarżącego zawartym w piśmie z dnia 30 maja 2014r., którego nie ma w aktach sprawy.
Akta administracyjne nie zawierają również dwóch innych dokumentów, mających istotne znaczenie dla wyniku sprawy, w oparciu o które zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie tj. decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 16 października 2006 r., (znak: [...] ) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego według projektu typowego [...] " (...) oraz rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie dotyczącej "przejęcia obiektu do użytkowania" (str. 5 uzasadnienia WINB), od których, jak się zdaje organ winien rozpocząć zbieranie dokumentacji.
W ocenie Sądu nie znajduje także uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organów, że "przejęcie obiektu budowlanego do użytkowania" (co jak wskazano wyżej nie zostało uwiarygodnione stosowanym dokumentem) uniemożliwia przeprowadzenie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W tym kontekście należy podkreślić, że proces inwestycyjny jest przedsięwzięciem wieloetapowym, charakteryzujący się określoną chronologią podejmowanych w jego ramach działań. Również czynności organu budowlanego nadzorującego cały cykl budowy, aż do jej zakończenia i osiągnięcia efektu zamierzonego przez inwestora tj. uzyskanie obiektu zdatnego do użytku, posiadają określoną, racjonalną chronologię działań, w ramach których sprawowany jest nadzór nad procesem inwestycyjnym, o czym stanowią unormowania zawarte w rozdziale 5 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. zatytułowanym "budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych". Niewątpliwie etap zawiązany z możliwością przystąpienie do użytkowania zrealizowanego obiektu budowlanego jest końcowym etapem podjętego procesu inwestycyjnego. Zdaniem Sądu także uzyskanie ostatecznego pozwolenia na użytkowanie (które nie wiadomo czy zapadło w niniejszej sprawie) nie może być utożsamiania z bezwzględnym zakazem przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51. Celem Prawa budowlanego jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego i indywidualnego, zagrożonego ze strony wadliwie wykonanych obiektów budowlanych. Nie sposób więc przyjąć, jak słusznie podkreślił to WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 350/09 (publ. lex nr 619899), aby organy nadzoru budowlanego musiały powstrzymać się od koniecznych w celu usunięcia realnego zagrożenia ze strony wadliwie wykonanego obiektu budowlanego działań tylko dlatego, że wystąpiła przeszkoda w postaci ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie; zważywszy, iż kierując się takimi względami w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszczono możliwość stosowania art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a więc jednego z przypadków uzasadniających wszczęcie postępowania naprawczego, nawet wtedy, gdy roboty budowlane były wykonywane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w sposób nieodbiegający od ustaleń i warunków określonych w tym pozwoleniu (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 170/98, opublikowany w ONSA nr 3 z 2001 r., poz. 108). W niniejszej sprawie, jak zaznaczono wyżej, aktach sprawy brak jest nawet dokumentu potwierdzającego oddanie do użytku ww. inwestycji, wykonanej jak twierdzą organy administracyjne, na podstawie decyzji z dnia 16 października 2006r. o pozwoleniu na budowę, która również nie zalega w aktach. Wobec tego, w takich okolicznościach faktycznych, w świetle poczynionych przez Sąd uwag, bezpodstawne jest stanowisko orzekających organów o braku możliwości przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane 1994 r. z uwagi na okoliczność oddania do użytku inwestycji. Samo stwierdzenie, że obiekt został oddany do użytku, bez jednoznacznego wypowiedzenia się nawet co do formy w jakiej to nastąpiło, nie uzasadnia zaniechanie przeprowadzenia przez organy postępowania naprawczego w stosunku do ww. inwestycji (zob. np. wyr. WSA w Łodzi z 11 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 874/12, wyrok WSA w Łodzi z 15 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Łd 684/14 oraz wyr. NSA z 8 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1890/11).
Nie można przyjmować, iż niezależnie od określonych, specyficznych okoliczności danej sprawy, wystarczającą formą sankcjonowania ewentualnie popełnionych naruszeń prawa było przyjęcie obiektu do użytkowania, zwłaszcza że w sprawie takiego dokumentu brak. W świetle więc regulacji ustawy Prawo budowlane z 1994 r. organy winny ocenić i jednoznacznie wypowiedzieć się w kwestii charakteru podnoszonych przez skarżącego naruszeń, czasu ich dokonania (organ winien więc był ustalić czy nadsypanie ziemi na działce nr [...] miało miejsce przed dopuszczeniem obiektu do użytkowania czy po). Obowiązkiem organu nadzoru było również zweryfikowanie wszelkich podnoszonych przez skarżącego twierdzeń, zawartych zarówno we wniosku wszczynającym postępowanie oraz w odwołaniu (m.in. poprzez porównanie projektu budowlanego i geodezyjnego obmiaru terenu) zwłaszcza wobec zarzutu strony, że inwestor sprowadzał i nawoził ziemię z innych działek, a nie tylko z własnego wykopu. (strona skarżąca wskazuje nawet adres nieruchomości skąd to miało miejsce – co wymaga weryfikacji np. poprzez przesłuchanie świadków). Być może niezbędna będzie także analiza treści samego pozwolenia na budowę z 16.10.2006r., nr [...] pod względem odprowadzania wód opadowych z samej działki inwestora, jak i zapewnienia nienaruszania dotychczasowego spływu wód z działek sąsiednich (nienaruszania interesów osób trzecich), ewentualnie wykonania odpowiednich urządzeń, które miały zapobiegać zmianom stanu wody na gruntach sąsiednich, jeżeli tylko takie postanowienia zamieszczone w tej decyzji. Jest to istotne zwłaszcza w kontekście powoływanych przez stronę skarżącą zapisów decyzji wzizt wydanych dla tej inwestycji, z którą to decyzją udzielone pozwolenie na budowę musiało być zgodne.
Tych jednak ustaleń w sprawie zabrakło, co stanowi o niejasności motywów podjętego rozstrzygnięcia i narusza art. 107 § 3, a także art. 7 i art. 77 kpa.
Podstawą prawną umorzenia przez organ nadzoru budowlanego był art. 105 § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest jednolity pogląd, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W sytuacji takiej brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy lub brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego.
Aby organy mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne, obowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W konsekwencji biorąc pod uwagę zarówno powyższe rozważania, jak i realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jak już bowiem wyjaśniono ów przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego.
Ponadto organy uwzględnią stanowisko Sądu, iż nieprawidłowy jest wniosek, że przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane 1994 r. wyklucza w każdym wypadku okoliczność oddania inwestycji do użytkowania. W ramach natomiast podjętego z uwzględnieniem uwag Sądu rozstrzygnięcia, zwrócą szczególną uwagę na konieczność zachowania logiki, konsekwencji i niesprzeczności poczynionej argumentacji.
Dodać należy, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji materiał dowodowy w tym postępowaniu odwoławczym został uzupełniony o kserokopie dokumentów (k.34-48), o czym nie poinformowano stron postępowania i co mogło skutkować naruszeniem zasady zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu z art.10 k.p.a.
Z uwagi zatem na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło