II SA/Kr 154/10
WyrokWSA w Krakowie2010-06-18
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Krystyna Daniel, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę gmachów sądowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą, która została zagospodarowana jako teren zielony z alejkami i chodnikami, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli obecny stan zagospodarowania odbiega od pierwotnych planów realizacyjnych?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę gmachów sądowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą, która została zagospodarowana jako teren zielony z alejkami i chodnikami, nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, nawet jeśli obecny stan zagospodarowania odbiega od pierwotnych planów realizacyjnych. Cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko inwestycję główną, ale także towarzyszącą jej infrastrukturę, a zmiana planów realizacyjnych nie zmienia celu wywłaszczenia, jeśli teren został zagospodarowany zgodnie z jego przeznaczeniem rekreacyjno-wypoczynkowym.Stan faktyczny
Starosta odmówił zwrotu części działki wywłaszczonej pod budowę gmachów sądowych. Organ uznał, że działka nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ została zagospodarowana jako teren zielony z alejkami i chodnikami, co stanowiło element infrastruktury towarzyszącej budowie sądów. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a działka jest obecnie nieużytkiem lub jej zagospodarowanie odbiega od pierwotnych planów. WSA w Krakowie oddalił skargi.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Ewa Rynczak Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A.W. , T.M. , A.M.i Z.S. na decyzję Wojewody z dnia 31 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku, Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr 1 , objętej księgą wieczystą [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] w K. , w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli l. kat. [...] w b. gm. katastralnej G. , na rzecz A.W., T.M., , D.S. , A.M. , B.S. i M.M.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603) oraz art. 104 k.p.a.
Na wstępnie uzasadnienia organ administracyjny wskazał, iż sprawa została mu przekazana do rozstrzygnięcia postanowieniem Wojewody z dnia [...] lutego 2004 roku, znak [...], ponieważ właściwy do jej załatwienia Prezydent Miasta K. był jednocześnie organem jednostki samorządu terytorialnego - właściciela przedmiotowej działki. Następnie Starosta K. opisał zmiany geodezyjne, dotyczące terenu objętego wnioskiem, a także - z powołaniem na postanowienia spadkowe - wskazał, iż wnioskodawcy są spadkobiercami byłych właścicieli działki.
W toku postępowania przeprowadzono oględziny, w wyniku których ustalono, iż działka nr 1, stanowiąca własność Gminy Miejskiej K. , położona jest pomiędzy budynkami sądów a obiektem prokuratury i stanowi grunt porośnięty trawą, z nasadzeniami drzew i krzewów, przez które przebiegają asfaltowe ścieżki i alejki. Organ przytoczył następnie brzmienie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwracając uwagę, iż wywłaszczona nieruchomość może zostać zwrócona przy spełnieniu łącznie kilku warunków, zaś jednym z nich jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym pojęcie "zbędności" ma znaczenie, wskazane w art. 137 ustawy. W przypadku przedmiotowej działki celem wywłaszczenia była - jak wynika z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] marca 1963 roku, znak [...] - budowa gmachów sądowych, zaś jego podstawą była decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 15 maja 1958 roku, znak [...]. Z dokumentów tych wynika, że w ramach inwestycji na przedmiotowej działce urządzony miał być trawnik ze swobodnymi nasadzeniami drzew i krzewów, co zostało zrealizowane. Oznacza to, że działki nr 1 nie można uznać za zbędną dla celu wywłaszczenia.
Od powyższej decyzji odwołania w terminie wniosły D.M.-S. , A.M. oraz A.W. .
D.M.-S. i A.M. zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to art. 136 ust. 1 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na przyjęciu, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Zarzuciły, że sporna działka stanowi obecnie teren porośnięty trawą, bez nasadzeń drzew i krzewów. Skarżące podniosły także, iż organ nie poczynił ustaleń faktycznych odnośnie tego, czy decyzja o pozwoleniu na budowę oraz obiór końcowy robót obejmowały wyłącznie budynki sądów, czy również inwestycje towarzyszące. W konkluzji skarżące domagały się zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenia o zwrocie działki, ewentualnie - uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
A.W. żądanie odwołania sformułowała w sposób identyczny, zarzucając kwestionowanej decyzji nieprawidłowe ustalenia faktyczne, przyjęte za jej podstawę oraz nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzuciła, że celem wywłaszczenia było przeznaczenie spornej działki na budowę gmachów sądowych, które w rzeczywistości znajdują się kilkadziesiąt metrów od jej granic, a nieruchomość do chwili obecnej pozostała niezabudowana, przeznaczona jedynie pod zieleń publiczną i chodniki. W jej ocenie, wyłącznie sentencja decyzji wywłaszczeniowej pozwala ustalić, jakie było konkretnie przeznaczenie spornej działki. Oprócz trawnika z nasadzonymi drzewami i krzewami, miały tam zostać zrealizowane alejki, ciągi piesze - teren zielony o przeznaczeniu rekreacyjnym. Tymczasem obecnie istnieje tam jedynie prowizoryczny chodnik, co oznacza, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, a przedmiotową działkę można określić jako nieużytek.
Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2007 roku, znak [...], utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, jako podstawę prawną wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Po streszczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz treści wniesionych środków zaskarżenia, organ odwoławczy przywołał treść art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na zawarte w tych przepisach przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wojewoda zwrócił przy tym uwagę, iż ustalenie celu wywłaszczenia następuje w oparciu o treść decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, będącej uzasadnieniem odjęcia własności. Natomiast fakt rozpoczęcia prac, związanych z inwestycją winien być w ocenie organu drugiej instancji ustalany na podstawie dokumentacji technicznej.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy uznał, że Starosta K. prawidłowo poczynił ustalenia odnośnie spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości. Wywłaszczenie - zgodnie z treścią decyzji - niezbędne pod budowę gmachów sądowych, zgodnie z lokalizacją szczegółową. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika również, że budowa obiektów trwała od 21 kwietnia 1965 roku do 26 września 1968 roku, obejmując także ukształtowanie infrastruktury wokół budynków sądowych, w tym uformowanie terenu i ułożenie chodników - co wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę oraz protokołu końcowego odbioru i przekazania do eksploatacji z dnia 30 września 1968 roku. Nadto projekt zagospodarowania terenów zielonych wskazuje, że na spornej działce powstać miał teren rekreacyjno - wypoczynkowy z trawnikiem, drzewami i krzewami. Zrealizowanie tego sposobu zagospodarowania zostało potwierdzone podczas rozprawy, połączonej z oględzinami nieruchomości, a w aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna.
Wojewoda uznał, że istniejący na spornej działce stan oznacza zrealizowanie celu wywłaszczenia, jaką była budowa gmachów sądowych z infrastrukturą wokół niej. Wyraził także pogląd, iż obecne zaniedbanie terenu nie może świadczyć o jego zbędności na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
A.W. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zaskarżyła go w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz - w konsekwencji - nie zastosowanie art. 136 ust. 3 ustawy. Skarga, zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Kr 1034/07, nie zawierała wniosku co do sposobu zakończenia postępowania sądowego.
Strona podtrzymała dotychczasowe zarzuty odnośnie zbyt szerokiej interpretacji pojęcia celu wywłaszczenia, ponownie wskazując, iż gmachy sądowe znalazły się w pewnej odległości od granic przedmiotowej działki. Zdaniem A.W., jedynie treść samej decyzji o wywłaszczeniu może być podstawą do ustalenia, co było jego celem. Przepis art. 137 ustawy nie daje podstaw dla twierdzenia, że cel ten mogą określać również inne decyzje. Nawet jeżeli przyjąć taki pogląd, to również cel ustalony w oparciu o decyzję lokalizacyjną nie został zrealizowany. W takiej sytuacji, aby uznać, że doszło do realizacji celu, urządzenie przedmiotowej działki winno nastąpić ściśle według zatwierdzonych planów zagospodarowania, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca. Teren spornej nieruchomości można wręcz- w ocenie skarżące j- ocenić jako nieużytek, zatem stan istniejący nie odpowiada stanowi zamierzonemu.
W przewidzianym prawem terminie skargę wnieśli również A.M. , D.S.-M. i T.M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wraz z określeniem, że decyzje te nie mogą być wykonywane, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżących, rozstrzygnięcie narusza prawo materialne poprzez błędną jego wykładnie, a w szczególności - art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Kr 1035/07.
Zdaniem skarżących, Wojewoda błędnie przyjął, jakoby cel wywłaszczenia został zrealizowany. Podnieśli, że w ramach inwestycji, polegającej na wykonaniu gmachów sądowych, teren spornej działki miał być urządzony na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, a zatem miał być terenem zielonym, z alejkami dla pieszych, czego na nieruchomości nie zrealizowano. Obecny stan działki w żadnej mierze nie odpowiada ukształtowaniu infrastruktury wokół budynków sądowych.
W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podnosząc ponownie najistotniejsze motywy swojego rozstrzygnięcia, wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć sprawę ze skargi A.M. , D.S.-M. i T.M. o sygn. akt II SA/Kr 1035/07 do wspólnego rozpatrzenia i orzekania ze sprawą pod sygn. akt II SA/Kr 1034/07.
Na tej samej rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania - Sądu Apelacyjnego w K. wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że z decyzji administracyjnych o zezwoleniu na usunięcie drzew z przedmiotowej działki wynika, iż na tym terenie rosły drzewa, zatem teren był zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem. Były to przy tym drzewa takiego rodzaju, że nie mogły być samosiejkami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po połączeniu spraw ze skargi A.W. oraz ze skargi A.M. , D.M.-S. i T.M. do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt II SA/Kr 1034/07, wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/07 oddalił skargi A.W. oraz A.M. , D.S.-M. i T.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2007r., bowiem uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, albowiem nie narusza ona przepisów prawa materialnego i procesowego.
Sąd I instancji wskazał, iż organy administracji publicznej obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób czyniący zadość dyspozycjom art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., gromadząc i oceniając wszechstronnie dowody, pozwalające na poczynienie wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął, iż organy właściwie zastosowały także przepisy prawa materialnego tym art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli A.M. D.M.-S. i T.M. zaskarżając go w całości i zarzucając:
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, a w szczególności art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że brak jest przesłanek ustawowych wskazujących uznanie nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie a zwłaszcza, że przecież część działki nr 2 , objęta KW elektroniczną nr [...], położonej w obrębie [...] jednostki ewidencyjnej Ś. m. K. w granicach wywłaszczonej poprzednio 1 kat.[...] położona w byłej gminie kat. G. na rzecz Skarbu Państwa jest zbędna w sensie faktycznym to jest - upływ 7 lat od dnia kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna oraz nie rozpoczęcie prac związanych z realizacją w celu wywłaszczenia jakim była "budowa gmachu [...] sądów", jak również druga przesłanka ze względu na zbędność w sensie prawnym to jest utrata mocy wiążącej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zwłaszcza, że brak jest zrealizowania na cele infrastruktury, które miały być celami rekreacyjno-wypoczynkowymi, czyli terenem zielonym z alejkami dla pieszych czego w miejscu położenia działki jest brak.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji i określenie, że decyzje Starosty z dnia [...] czerwca 2006r. sygn. akt [...] i Wojewody z daty [...] lipca 2007r., sygn. akt [...] oraz wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2008r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14.12.2009r., sygn. akt I OSK 738/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W uzasadnieniu podniesiono, iż w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek nieważności postępowania, określona w pkt 5 art. 183 § 1 p.p.s.a., (strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw). Wskazano, iż (zgodnie z odpisem aktu zgonu) strona postępowania sądowego: D.M.-S. zmarła w dniu 7 grudnia 2007r., a więc w trakcie toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.
Z postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] września 2008r. (sygn. akt [...]) wynika, iż następcą prawnym zmarłej strony jest mąż Z.S. . Jednakże nie brał on udziału w postępowaniu przed Sądem I instancji, w którym zapadł w dniu 8 lutego 2008r. zaskarżony skargą kasacyjną przedmiotowy wyrok.
W piśmie z dnia 31 marca 2010r. Z.S. zawarł oświadczenie, iż podtrzymuje skargę wniesioną na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2007r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oraz ustanowił T.M. swoim pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie. ([...].)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podkreślenia wymaga, iż wyrok Sądu I instancji uchylony został urzędu z powodów proceduralnych, tj. wobec ziszczenia się przesłanki wskazanej w art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. NSA w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił żadnego z zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej. Jak wskazał Sąd w swoim uzasadnieniu "uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji nie nastąpiło z uwagi na uwzględnienie skargi kasacyjnej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpatrując sprawę z udziałem Z.S. nie uwzględnił skargi, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art.136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wskazując jednocześnie, iż organem właściwym do rozpoznania sprawy jest starosta. W oparciu o art. 137 ust. 1 ustawy, nieruchomość można uznać za zbędną na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Oba powołane przepisy znajdują zastosowanie do niniejszej sprawy, jako związanej z wywłaszczeniem, dokonanym przed wejściem w życie obecnej ustawy, na zasadzie jej przepisów intertemporalnych, a to art. 216 w/w ustawy.
Cel wywłaszczenia, określony został w decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...]marca 1963 roku, znak [...] w sposób ogólny - jako "budowa gmachu sądowych". Przeznaczenie wywłaszczonych działek należy odczytywać z uwzględnieniem innych dokumentów, a w szczególności treści decyzji lokalizacyjnej, pozwolenia na budowę oraz planu zagospodarowania terenu. Wniosek przeciwny musiałby prowadzić do uznania, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany wyłącznie na tych działkach - czy też ich częściach - na których bezpośrednio posadowiono budynki sądowe, z wyłączeniem całej infrastruktury im towarzyszącej, czego oczywiście zaakceptować nie sposób.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko wskazaną w decyzji wywłaszczeniowej z nazwy inwestycję główną, ale również towarzyszącą jej infrastrukturę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1987 roku, sygn. akt IV SA 372/87, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1987/2 poz. 76).
Nadto na możliwość ustalania celu wywłaszczenia w oparciu o całokształt dokumentacji wskazują poglądy doktryny (zob. Eugeniusz Mzyk - teza 4 do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami [w:] Gerard Bieniek (redakcja), Stanisława Kalus, Eugeniusz Mzyk, Zenon Marmaj: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 2007).
Warto również przypomnieć, że orzecznictwo sądowoadministracyjne wielokrotnie wskazywało na powiązanie celu, określonego w rozstrzygnięciu wywłaszczeniowym, z decyzją lokalizacyjną - w wyroku z dnia 23 maja 1991 roku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż utrata ważności decyzji lokalizacyjnej powoduje wygaśnięcie celu wywłaszczenia (sygn. akt IV SA 374/91, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, 1991/2, poz. 47), natomiast tenże sąd, w Ośrodku Zamiejscowym w Krakowie, wyraził również pogląd, że nieruchomość jest niezbędna dla celu wywłaszczenia, jeżeli wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji (wyrok z dnia 6 maja 1994 roku, sygn. akt SA/Kr 1740/93, Prokuratura i Prawo, dodatek 1995/5, poz. 58). Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skargi, wniesionej przez A.W. , oparte właśnie na bezzasadnym - jej zdaniem - ustalaniu celu wywłaszczenia na podstawie aktów administracyjnych i dokumentów innych niż decyzja o wywłaszczeniu.
Należy jednocześnie mieć na uwadze, iż przepis art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia uznanie nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia od sposobu jej wykorzystania przez określony czas po nabyciu przez decyzję wywłaszczeniową waloru ostateczności, wskazując na terminy siedmio- i dziesięcioletni. Istotne dla rozstrzygnięcia jest to, czy w tak wyznaczonym okresie nastąpiło – odpowiednio - rozpoczęcie oraz zakończenie realizacji celu wywłaszczenia. Natomiast obecny (aktualny na dzień orzekania przez organy administracji publicznej) stan zagospodarowania działki może być w sprawie o jej zwrot istotny jedynie o tyle, o ile stanowi potwierdzenie, że teren w przeszłości, w określonych przez art. 137 granicach czasowych, został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia.
Nie budzą zastrzeżeń Sądu poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne odnośnie sposobu wykorzystania działki w czasie rozstrzygania sprawy administracyjnej, jak również ukształtowania infrastruktury wokół budynków sądowych, w tym uformowanie terenu i ułożenie chodników. Z dokumentów, których mocy dowodowej w postępowaniu nie zakwestionowano, wynika iż urządzenie terenu zielonego na spornej nieruchomości zostało zakończone w roku 1968, a zatem przed upływem któregokolwiek z terminów, o jakich mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stan, istniejący na przedmiotowej działce w chwili orzekania przez organy administracji publicznej, potwierdza, iż teren został w ten właśnie sposób zagospodarowany. W niniejszej sprawie spór, jaki wiodą skarżący, w przeważającej mierze dotyczy nie ustaleń faktycznych, jakie stały się podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz wniosków co do prawa, jakie zostały z nich wysnute. Obie skargi zawierają zarzut, iż nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, albowiem końcowy efekt w postaci urządzonego skweru nie odpowiada szczegółowo sporządzonym wcześniej planom realizacyjnym.
Mając na uwadze, że celem wywłaszczenia, ustalonym na podstawie samej decyzji o wywłaszczeniu, jak i dokumentacji związanej z inwestycją, było zrealizowanie gmachów sądowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą i odpowiednim urządzeniem otaczającego terenu, uznać należy, iż takie stanowiska, zaprezentowane przez wszystkich skarżących, nie zasługują na podzielenie. W odniesieniu do konkretnej, objętej wnioskiem o zwrot w niniejszej sprawie działki, cel wywłaszczenia zakładał zrealizowanie otaczającej infrastruktury w postaci terenu zielonego z nasadzeniami drzew i ciągami pieszymi. Celu wywłaszczenia nie można jednak interpretować jako realizacji ściśle określonego planu zagospodarowania czy też konkretnego projektu budowlanego. Zmiana planów realizacyjnych, polegająca na odmiennym rozplanowaniu czy to nasadzeń drzew, czy też lokalizacji, ilości chodników nie prowadzi do zmiany celu wywłaszczenia, albowiem tak w jednym, jak i drugim wypadku (pierwotnie zakładanym, jak i ostatecznie zrealizowanym), celem tym w odniesieniu do spornej działki pozostaje urządzenie infrastruktury rekreacyjnej, towarzyszącej gmachom sądowym.
W odniesieniu do formułowanych w sprawie zarzutów, jakoby sporny teren w ogóle nie został urządzony, mając charakter nieużytku, uznać je należy wyłącznie za polemikę z ustaleniami faktycznymi organów administracji publicznej, nie znajdującą oparcia w materiale dowodowym sprawy. Jak już wyżej wskazano, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły art. 80 k.p.a., albowiem analizując zebrane dowody, nie przekroczyły granic swobodnej ich oceny, dając temu wyraz w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. W oparciu o dowody w postaci protokołu oględzin oraz dokumentacji fotograficznej działki (przedstawionej zresztą przez pełnomocnika wnioskodawców) ustalenie, iż zieleń na przedmiotowej nieruchomości ma charakter nasadzeń celowych, a nie samoistnych (samosiejki), odpowiada logice i doświadczeniu życiowemu - uwidocznione na fotografiach drzewa sprawiają wrażenie rozmieszczonych planowo i regularnie wzdłuż wyznaczonych i urządzonych alejek (utwardzonych asfaltem) i chodników
W całości podzielić należy pogląd, iż plan zagospodarowania terenu przewidywał na północ od projektowanych budynków sądowych (przy ul.M. ) teren zielony z ciągami pieszymi (alejkami) i miejscami postojowymi dla samochodów. I tak też teren ten został zagospodarowany. W taki też sposób działka nr 1 oraz część graniczącej z nią działki nr [...] była zagospodarowana i użytkowana do niedawna. Z urzędu wskazać bowiem należy, iż aktualnie w tym miejscu wybudowane zostały budynki Sądu Apelacyjnego w K. oraz [...]
W świetle powyższego, po dokonaniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a także po rozważeniu zarzutów, wyartykułowanych w skardze, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, albowiem nie narusza ona ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego, natomiast podniesione w obu skargach zarzuty nie znajdują uzasadnionych podstaw. Sąd zatem skargę oddalił, za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło