II SA/Kr 1560/19

WyrokWSA w Krakowie2020-02-20

Skład orzekający: Mirosław Bator, Krystyna Daniel, Agnieszka Nawara - Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowa drogi, nawet tymczasowa i wykonana z płyt betonowych, wymaga pozwolenia na budowę, a w przypadku jej braku, czy organ nadzoru budowlanego może wstrzymać roboty budowlane i nałożyć obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych?
Ratio decidendi
Budowa drogi, nawet tymczasowa i wykonana z płyt betonowych, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Brak takiego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną, która podlega procedurze wstrzymania robót i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Nawet jeśli roboty budowlane zostały zakończone, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać postanowienie o wstrzymaniu robót i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy drogi na działce nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice, wykonanej bez pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych. Po zażaleniach, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie, dokonując jedynie zmian w oznaczeniu nieruchomości. Inwestor J. P. wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. brak konieczności uzyskania pozwolenia na budowę dla tymczasowej drogi oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie postanowieniem z dnia 9 lipca 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne oraz art. 123 K.p.a. wstrzymał J. P. prowadzenie robót budowalnych przy realizacji budowy drogi na dz. nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice – wykonywanych bez uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Jednoczenie na inwestora został nałożony obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 2 grudnia 2019 r. następujących dokumentów: zaświadczenia Burmistrza Gminy Krzeszowice o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; w przypadku zgodności obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy należy dodatkowo dostarczyć w w/w terminie: cztery egzemplarze projektu budowlanego obejmującego budowę drogi na dz. nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniem osoby sporządzającej projekt o jej przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego; oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie oględzin ustalono, że na dz. nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice znajduje się droga o długości ok. 95 m. Początkowy odcinek od strony z drogą krajową 74 na długości 3,60 m wykonany z kruszywa łamanego. W następnej części na odcinku do około 71 metra droga wykonana jest z płyt betonowych drogowych o szerokości 150 cm i długości 300 cm. Pod płytami betonowymi wykonana jest podbudowa z kruszywa łamanego o grubej frakcji. Ostatni odcinek drogi tj. od około 71 metra wykonany z kruszywa. Na pytanie inspektora kto i kiedy wykonał przedmiotową drogę, J. P. odmówił odpowiedzi na pytanie, natomiast G. H. oświadczyła że drogę wykonała firma "firma A" na zlecenie J. P. i jest wykonywana od marca 2019 r. Na pytanie czy występowano do odpowiedniego organu o wydanie pozwolenia na budowę, J. P. odmówił odpowiedzi na pytanie, zaś G. H. oświadczyła, że nie zgłaszała ani nie występowała o pozwolenie. J. P. oświadczył, że G. H. nie jest właścicielką dz. [...] W. F. od śmierci brata A. P. do dnia dzisiejszego nie jest ustalony prawnie spadkobierca. G. H. oświadczyła, że z dniem śmierci ojca A. P. nastąpiło otwarcie testamentu notarialnego załączonego do akt. Wskutek budowy drogi nastąpiło zniszczenie ogrodzenia, z drogi spływa woda na dz. gdyż jest ona podwyższona". Oświadczyła również, że J. P. jest współwłaścicielem tylko dz. [...]. W dniu 3.04.2019 r. PINB zwrócił się do organu administracji architektoniczno-budowlanej o udzielenie informacji czy wydana została decyzja administracyjna zezwalająca na budowę drogi na ww. działce lub czy prowadzono jakiekolwiek inne postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót dla budowy drogi na dz. nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice. Pismem z dnia 5.04.2019 r. Starostwo Powiatowe w K., Wydział Architektury poinformował, że w wyniku dokonanej analizy posiadanych rejestrów wniosków o pozwolenie na budowę oraz zgłoszeń nie wymagających pozwolenia na budowę nie odnotowano postępowania obejmującego przedmiotową działkę. W ocenie organu nadzoru budowlanego, wykonane roboty budowlane doprowadziły do powstania na terenie dz. nr działki nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego) tj. drogi. Po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem organu J. P. jest inwestorem obiektu budowlanego t.j. drogi na dz. nr [...] w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice, mimo odmowy odpowiedzi na pytania czy jest inwestorem przedmiotowej drogi oraz nie złożeniem do dnia 5.07.2019 r. pisemnych wyjaśnień w sprawie, o których poinformował w trakcie oględzin w dniu 7.05.2019 r. Na to postanowienie zażalenie wniosła G. H. oraz J. P. domagając się jego uchylenia. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia 14 października 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej oznaczenia nieruchomości, na której zostały wykonane roboty budowlane w zakresie określenia adresata postanowienia i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego o wstrzymaniu J. P. prowadzenia robót budowalnych przy realizacji budowy drogi na działce nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w miejscowości W. F. gm. Krzeszowice wykonywanych bez uzyskania decyzji pozwolenia na budowę i nałożył na J. P. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 2 grudnia 2019 r. następujących dokumentów: 1/ zaświadczenia Burmistrza Gminy Krzeszowice o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2/ w przypadku uzyskania zaświadczenia o zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy należy dodatkowo dostarczyć w ww. terminie: a/ cztery egzemplarze projektu budowlanego obejmującego budowę drogi na dz. nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w miejscowości W. F., gm. Krzeszowice wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniem osoby sporządzającej projekt o jej przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego; b/ oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przed przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych, inwestor musi uzyskać ostateczną decyzję pozwolenia na budowę. Skutkiem naruszenia tego obowiązku, jest wydanie nakazu rozbiórki wykonanej samowoli budowlanej chyba że, w przypadkach, gdy jest to prawnie możliwe, podjęte działania i czynności doprowadzą do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych. W art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego określono czynności, zmierzające do legalizacji wykonanej bez pozwolenia na budowę budowy obiektu budowlanego, które mogą zostać podjęte, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Tak wiec w pierwszym rzędzie organ nadzoru budowlanego winien rozważyć, czy zachodzą w sprawie wskazane powyżej okoliczności. Dopiero w razie stwierdzenia łącznego ich zaistnienia, co jest równoznaczne ze spełnieniem wstępnych warunków legalizacji, organ ten wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (o ile roboty budowlane nie zostały zakończone) i nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wyszczególnionych w tym przepisie. Przedłożenie w zakreślonym terminie wszystkich żądanych dokumentów należy w świetle art. 48 ust. 5 ustawy traktować jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeśli budowa nie została zakończona. Natomiast nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, rodzi konieczność zastosowania sankcji, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, tj. nakazanie rozbiórki wykonanego obiektu budowlanego. Budowa drogi na działce nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w W. F. wymagała uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał, co został potwierdzone pismem Starosty Krakowskiego z dnia 5 kwietnia 2019 r., w którym wskazano, że w wyniku dokonanej analizy posiadanych rejestrów wniosków o pozwolenie na budowę oraz zgłoszeń nie wymagających pozwolenia na budowę nie odnotowano postępowania obejmującego przedmiotową działkę (k-15). Dlatego organ odwoławczy potwierdza, że PINB w Krakowie prawidłowo ustalił, że budowa drogi na działce nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w W. F. została wykonana w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto należy wskazać, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że teren działki nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w W. F. jest objęty ustaleniami planu miejscowego (k-77 do k-79) w zakresie terenu oznaczonego symbolem MU1. Zgodnie z § 23 ust. 4 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w Krzeszowicach z dnia 23 lipca 2018 r. (planu miejscowego), przeznaczeniem dopuszczalnym dla terenów MU1 są m. in. dojazdy, ciągi pieszo-jezdne, trasy piesze i rowerowe (k-78). Z uwagi na okoliczność, iż pojęcie "dojazdu" zostało zdefiniowane w planie miejscowym, jako niewydzielone liniami rozgraniczającymi na rysunku planu, istniejące i nowe dojazdy, zapewniające obsługę obiektów poprzez dostęp do dróg publicznych - w ramach terenów o określonym przeznaczeniu i ustalonych zasadach lub warunkach zagospodarowania, to prawidłowo organ I instancji ustalił, że wybudowana droga na działce nr [...] (aktualnie działki nr [...]) w W. F. mieści się w ramach obiektów budowlanych, które można wybudować w terenie MU1 w oparciu o ustalenia obowiązującego planu miejscowego. Dlatego zasadnym było - w ocenie organu odwoławczego - wydanie skarżonego postanowienia z dnia 9 lipca 2019 r. Ostatecznie, o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego rozstrzygnie Burmistrz Gminy Krzeszowice, który - po złożeniu stosownego wniosku przez inwestora - wyda zaświadczenie w przedmiocie zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego. Z uwagi na zmianę oznaczenia nieruchomości, a w konsekwencji zmianę w kręgu podmiotów, będących właścicielami działek, na których zostały wykonane roboty budowlane, organ odwoławczy dokonał zmiany skarżonego postanowienia także w zakresie oznaczenia nieruchomości oraz oznaczenia adresata nałożonego obowiązku. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. P. zarzucając naruszenie: 1/ art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że na obszarze działki nr [...] (aktualnie wg organu działki nr [...]) prowadzone są roboty budowlane przy realizacji drogi wykonywane bez uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, pomimo że płyty betonowe zostały rozłożone przez Skarżącego celem umożliwienia mu dojazdu do działki, zostały położone tymczasowo na okres zasiewu, zaś w dacie wydania postanowienia przez organ I i II instancji zostały już rozebrane, a zatem jako obiekt wcześniej tymczasowy, a w dacie wydania postanowienia nieistniejący nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę; zaniechanie odniesienia się przez organ II Instancji do zarzutów merytorycznych zażalenia na postanowienie organu I Instancji, w zakresie odnoszącym się do umożliwienia Stronie G. H. czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem postanowienia, poinformowania jej o treści postanowienia przed jego wysłaniem stronom, z jednoczesnym naruszeniem obowiązku informowania skarżącego o przebiegu postępowania, pomimo jego jednoznacznego wniosku, wydanie postanowienia bez wysłuchania skarżącego, co doprowadziło do powielenia błędów organu I Instancji w zaskarżonym postanowieniu organu II Instancji; 2/ art. 9, art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i powielenie błędów postępowania przed organem l Instancji, polegających na wydaniu postanowienia bez zapoznania się ze złożonym przez skarżącego oświadczeniem w sprawie, uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie, uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie przed wydaniem postanowienia przez organ II Instancji; 3/ art. 343 § 2 zdanie 1 k.c. w związku z art. 352 § 2 k.c. poprzez prowadzenie postępowania w kierunku legalizacji tzw. samowoli budowlanej, pomimo ze działanie skarżącego polegające na przywróceniu stanu poprzedniego było zgodne z prawem; 4/ art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie wymagania uzyskania pozwolenia na budowę do obiektu tymczasowego oraz wstrzymanie już zakończonych robót budowlanych przy realizacji budowy drogi na działce nr [...] w miejscowości W. filipowska gm. Krzeszowice, co już w dacie wydania postanowienia było wymaganiem niemożliwym do zrealizowania. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niemniejszej sprawie poddana jest ocenia legalności decyzji organu nadzoru budowlanego wstrzymująca roboty budowlane i nakazująca inwestorowi samowolnie wykonanych prac budowlanych (drogi z drogowych płyt betonowych) przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji tego obiektu. Skarżący zarzuca, że obiekt ten nie wymagał pozwolenia na budowę (jako tymczasowy obiekt budowlany) oraz, że organ nie ustalił należycie stanu faktycznego gdyż obiekt ten został już rozebrany. W ocenie sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z dyspozycją 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.(dalej; ustaw).rgan nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust 5). Z kolei przepis art. 49 ustawy stanowi, że organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, 3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust 1). Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (ust 2). W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2 (ust 3). W razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję: 1) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót; 2) o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (ust 4). Stwierdzając fakt wykonania prac budowalnych wymagających pozwolenia na budowę bez zachowania tego wymogu, organ nadzoru budowlanego w oparciu o wyżej przytoczoną regulację, ile samowolnie wykonane roboty dotyczą obiektu budowlanego lub jego części (inne samowolnie wykonane roboty budowlane wymagające uzyskania pozwolenia na budowę procedowane są w trybie art. 50-51 ustawy) organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie mające na celu wyeliminowanie stwierdzonej nieprawidłowości. Postępowanie to prowadzi bądź do zalegalizowania samowoli budowlanej, bądź nakazu rozbiórki obiektu zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ wstępnie ocenia czy lokalizacja samowolnie wybudowanego obiekty i jego stan techniczny umożliwiają jego legalizację. Pozytywna weryfikacja tych okoliczności tj. stwierdzenie, że obiekt ten nie narusza przepisów z zakresu planowania przestrzennego oraz techniczno-budowlanych skutkuje przystąpieniem organu do następnego etapu tj. wstrzymania robót i wezwania inwestora do przedłożenia dokumentacji niezbędnej dla legalizacji obiektu. Dalsze etapy postępowania to kompletna ocena projektu budowlanego oraz zgodności samowoli budowlanej z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym i nałożenie opłaty legalizacyjnej (jeżeli inwestor wymagane dokumenty złoży). Następnie organ zatwierdza projekt budowlanego i zezwala na wznowienie robót budowlanych (jeżeli inwestor uiści opłatę legalizacyjną) bądź orzeka nakaz rozbiórki, jeżeli inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów bądź nie uiści opłaty legalizacyjnej lub organ dokona negatywnej weryfikacji przedłożonych przez inwestora dokumentów. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (organ winien orzec w tym przedmiocie choćby roboty budowlane były już zakończone, co wynika to wprost z art. 48 ust 2) i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest więc jednym z etapów postępowaniu które się toczy. Dopiero decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (jeżeli budowa nie została zakończona) lub nakaz rozbiórki kończy to postępowanie. Jeżeli po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów inwestor dokona dobrowolnej rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, przedmiot postępowania przestaje istnieć i postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania – nie czyni jednak postanowienia wydanego w oparciu o art. 48 ust 2 ustawy nielegalnym. Dokonując oceny skarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż było ono w pełni prawidłowe. Dokonując wstępnej oceny, że samowolnie wybudowana droga może być objęta procedurą legalizacyjną organ wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowalnych i nakazaniu przedłożenia dokumentów wprost realizując obowiązek wynikający z art. 48 ust. 2 ustawy. Przedmiotowy obiekt należało bowiem zakwalifikować jako obiekt budowlany na realizację którego wymagane jest pozwolenie na budowę zaś inwestor pozwoleniem takim się nie legitymował. Z kolei zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz stan techniczny nie wykluczały legalizacji tego samowolnie zrealizowanego obiektu. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że organ nie zweryfikował "sytuacji na gruncie" i nie ustalił, że "płyty zostały zdjęte i wywiezione z działek". Organ II instancji orzeka o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji. Organ odwoławczy uzupełnia ten materiał bądź dokonuje nowych ustaleń, jeżeli stwierdzi braki w materiale dowodowym. Nie ma jednak takiego obowiązku, jeżeli prawidłowo oceniając sytuację nie widzi do tego podstaw. W zażaleniu skarżący nie podnosi, że dokonał rozbiórki samowolnie wykonanej drogi, a polemizuje jedynie na temat jej legalności. Organ odwoławczy nie miał podstaw do uznania, że zaszła zmiana stanu faktycznego a zatem że należy ponowić postępowanie dowodowe. Odnoście zarzutu, iż przedmiotowy obiekt – droga o długości 95 m w tym 71 wykonana z betonowej płyty drogowej nie wymagała pozwolenia na budowę stwierdzić należy, że jest on bezpodstawny. Jak stanowi art. 29 ust 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 ustawy, który określa enumeratywnie obiekty i prace budowane zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, nie wymienia dróg (także dojazdowych) jako obiektu zwolnionego z pozwolenia na budowę. Nie można też przedmiotowej drogi traktować, jako tymczasowego obiektu budowlanego zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazać bowiem należy, iż nie każdy tymczasowy obiekt budowlany jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przepis art. 29 ust 1 pkt 12 stanowi, iż pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Aby dany obiekt mógł być uznany za tymczasowy obiekty budowlany zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę inwestor musi dokonać zgłoszenia, w którym określa przewidziany termin jego rozbiórki lub przeniesienie w inne miejsce. Brak dokonania zgłoszenia wyklucza możliwość zakwalifikowania obiektu, jako tymczasowego zwolnionego od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę ale podlegającego procedurze zgłoszeniowej. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 października 2017 r. II SA/Bd 364/17 w sytuacji gdy tymczasowy obiekt budowlany wybudowano bez uprzedniego dokonania zgłoszenia, w którym określono by termin dokonania rozbiórki obiektu, nie zachodzi okoliczność wyłączająca obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Pogląd ten w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Tymczasowy obiekt budowalny jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę pod warunkiem, że inwestor zgłosi we właściwym organie zamiar jego realizacji a organ nie wniesie sprzeciwu wobec zgłoszenia. Brak dokonania zgłoszenia nie zwalnia danego obiektu, który mógł być zakwalifikowany, jako tymczasowy obiekt budowalny z obowiązku pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący zgłoszenia nie dokonał tylko ta okoliczność (pomijając inne dotyczące tego czy przedmiotowa droga mogła być traktowana jako obiekt tymczasowy) wyklucza możliwość zakwalifikowania przedmiotowego obiektu jako tymczasowego zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Nie budzi jednak wątpliwości sądu także ten fakt, że przedmiotowy obiekt jest obiektem budowlanym (nie tymczasowym) a więc objętym regulacją art. 48-49 ustawy. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Przepis art. 3 pkt 2 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe (...). Z kolei art. 3 pkt 3a mówi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami (...). Z przytoczonych wyżej przepisów jasno wynika, że droga jako obiekt linowy jest budowlą a zatem także obiektem budowlanym, co też wyklucza by można ją zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany tj. obiekt zdefiniowany w art. 3 pkt 5 ustawy. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sad na zasadzie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło