II SA/Kr 1572/17
WyrokWSA w Krakowie2018-02-01
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska, WSA Iwona Niżnik-Dobosz, NSA Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt może zawierać jedynie deklaracje i nieprecyzyjne wskazania dotyczące sposobu realizacji zadań, a także czy może przekraczać zakres upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt musi wyczerpująco i precyzyjnie określać sposób realizacji zadań wskazanych w ustawie, a także nie może przekraczać zakresu upoważnienia ustawowego. Brak tych elementów, w tym zawarcie jedynie deklaracji lub powtórzenie przepisów ustawowych, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały w całości, ponieważ wyeliminowanie wadliwych fragmentów pozbawiłoby ją integralności.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Wieliczce zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kłaj dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów ustawy o ochronie zwierząt, w tym powtórzenie przepisów ustawowych, nieskonkretyzowanie sposobów realizacji obowiązku usypiania ślepych miotów oraz niewskazanie konkretnego podmiotu zapewniającego całodobową opiekę weterynaryjną w przypadkach zdarzeń drogowych. Sąd administracyjny uznał, że uchwała zawierała jedynie deklaracje, nieprecyzyjne wskazania oraz przekraczała zakres upoważnienia ustawowego, co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności w całości.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Niżnik- Dobosz NSA Anna Szkodzińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Wieliczce na uchwałę Rady Gminy Kłaj z dnia 9 marca 2017 r., nr XXVIII/191/2017 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości .
Prokurator Rejonowy Wieliczce wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Gminy Kłaj Nr XXVI 11/191/2017 z dnia 9 marca 2017 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Kłaj w 2017 roku w zakresie: § 3 ust. 1-6, § 9 i § 10 Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Kłaj w 2017 roku, stanowiącym załącznik do ww. uchwały Rady Gminy Kłaj, wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części.
Zaskarżonej uchwale Prokurator Rejonowy w Wieliczce zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa materialnego a to:
art. 11a ust. 2 pkt. 1-8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt
(Dz. 11.2013.856) poprzez powtórzenie w § 3 ust. 1-6 Programu treści tego przepisu,
art. 11a ust. 2 pkt. 6 ustawy o ochronie zwierząt poprzez nieskonkretyzowanie w §
9 Programu sposobów realizacji obowiązku usypiania ślepych miotów zwierząt,
- art. 11a ust. 2 pkt. 8 ustawy o ochronie zwierząt poprzez niewskazanie konkretnego
podmiotu zapewniającego całodobową opiekę weterynaryjną w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że przedmiotowa uchwała stanowi akt prawa miejscowego oraz że organ podejmując uchwałę w przedmiocie programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt nie może pominąć żadnego z elementów wskazanych w art. 11 a ust. 1 i ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt.
W ocenie skarżącego, określenie w § 3 Programu jego celu i zadań priorytetowych, będące powtórzeniem zapisów ustawowych zawartych w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, stanowi istotne naruszenie prawa. Rada Gminy nie może naruszać powszechnie obowiązującego porządku prawnego przez regulowanie raz jeszcze tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego. Uchwała w tym zakresie narusza art. 11a ustawy o ochronie zwierząt poprzez przekroczenie przez Radę Gminy Kłaj zakresu delegacji ustawowej zawartej w tym przepisie.
Przepis w § 9 Programu, gdzie wskazano jedynie, że usypianie ślepych miotów zwierząt, zgodnie z art. 11 a ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie zwierząt, realizują zakłady lecznicze dla zwierząt, na podstawie stosownej umowy zawartej w tym zakresie z Gminą Kłaj oraz, że zabieg usypiania ślepych miotów jest wykonywany przez lekarza weterynarii w sposób humanitarny, w istotny sposób narusza art. 11a ust. 2 pkt. 6 ustawy. Rada gminy w przedmiotowym programie musi bowiem szczegółowo określić sposób realizacji tego zadania, w tym także w zakresie usypiania ślepych miotów. W uchwale brak jest wskazania konkretnego lekarza weterynarii odpowiedzialnego za powyższe czynności.
Również przepis § 10 Programu stanowiący, że zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt realizują zakłady lecznicze dla zwierząt, z którymi Gmina Kłaj ma zawartą umowę w tym zakresie, w istotny sposób narusza art. 11a ust. 2 pkt. 6 ustawy. Dla wypełnienia delegacji ustawowej w tym zakresie konieczne jest wskazanie konkretnego lekarza weterynarii, zapewniającego całodobową opiekę weterynaryjną w przypadku zdarzeń drogowych. Wskazanie w uchwale konkretnego podmiotu zobowiązanego do całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych spełnia też ważną rolę informacyjną.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Kłaj wniósł o oddalenie skargi w części odnoszącej się do § 3 ust. 1 - 6 Programu. Organ wskazał, że zarzut dotyczący postanowień określonych w § 3 ust. 1 - 6 nie został sprecyzowany, albowiem § 3 uchwały składa się z ust. 1 i ust. 2 pkt 1-7, wobec czego paragraf powołany w skardze nie istnieje. Zapisy § 3 ust. 1 i ust. 2 uchwały zawierają wskazanie celów programu, które są naruszone przez ustawodawcę. Ponadto nie powtarzają regulacji art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, są treściowo odmienne. Organ podzielił zastrzeżenia wysunięte pod adresem postanowień § 9 i § 10 Programu, wskazując, że treść przepisów zostanie zmieniona na najbliższej sesji rady gminy w grudniu 2017 roku. Przy piśmie z dnia 2 stycznia 2018 roku Wójt Gminy Kłaj przedłożył uchwałę nr XXXIX/281/2017 Rady Gminy Kłaj z dnia 19 grudnia 2017 roku w sprawie zmiany uchwały Nr XXVI 11/191/2017 Rady Gminy Kłaj z dnia 9 marca 2017 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania
bezdomności zwierząt na terenie Gminy Kłaj w 2017 roku w zakresie postanowień zawartych w § 9 i 10 Programu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zaskarżona uchwała podjęta została przed dniem 1 czerwca 2017 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935). Zgodnie z art.17 ust.2 tej ustawy przepisy art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. póz. 718, z późn. zm., dalej zwana p.p.s.a.) oraz przepis art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. póz. 446, 1579 i 1948 oraz z 2017 r. póz. 730), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r., stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Dlatego też w sprawie zastosowanie znajdują przepisy art.52 i 53 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed tej nowelizacji.
Skarga została złożona przez Prokuratora, a zatem nie musiała być *
poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem, gdyż skarga dotyczy aktu prawa miejscowego (art. 53 § 3 p.p.s.a.).
Przesądza to o dopuszczalności skargi.
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, weryfikuje zaskarżoną uchwałę w sposób obiektywny, ponieważ badając zgodność z prawem czyni to kompleksowo, a nie tylko w zakresie zarzutów podniesionych w skardze.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela te poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi uchwała dotycząca programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jest aktem prawa miejscowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.06.2017 r. sygn. II OSK 1001/17).
Jak szczegółowo wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. II SA/Kr 1567/11, zgodnie z art. 94
Konstytucji RP podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie. Każdorazowo w akcie rangi ustawowej zawarte być musi upoważnienie dla organu gminy do stanowienia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje potwierdzenie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, który w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Upoważnienie ustawowe określa materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego i organy kompetentne do jego wydania.
Celowym będzie przytoczenie przepisu art.11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w jego brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały (Dz. U. z 2013, póz. 856, ze zm.):
"1. Zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. 2 .Minister właściwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, zasady i warunki wyłapywania bezdomnych zwierząt.
Zabrania się odławiania zwierząt bezdomnych bez zapewnienia im miejsca w
schronisku dla zwierząt, chyba że zwierzę stwarza poważne zagrożenie dla ludzi lub
innych zwierząt. Odławianie bezdomnych zwierząt odbywa się wyłącznie na
podstawie uchwały rady gminy, o której mowa w art. 11a.
Organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt,
mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska
dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego."
W myśl art. 11 a ustawy rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Przepis ten stanowi zatem upoważnienie ustawowe do podjęcia uchwały przez radę gminy uchwały określającej program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Program ten ma za zadanie wypełnienie obowiązku ustawowego nałożonego na gminę, będącego jej zadaniem własnym, a polegającego na zapobieganiu bezdomności zwierząt i zapewnieniu opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie.
Kryteria, jakim powinna odpowiadać uchwała Rady gminy w przedmiocie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt określa przepis art.11 a ust.2 ustawy, stanowiąc, że "Program obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt
gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń
drogowych z udziałem zwierząt.
3.Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w
gminie.
3a. Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan sterylizacji lub kastracji
zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych
osób, pod których opieką zwierzęta pozostają.
4.Realizacja zadań, o których mowa w ust. 2 pkt 3 - 6, może zostać powierzona
podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt.
5.Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków
finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych
środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina."
Z powyższego wynika zatem, że obowiązkowe elementy programu zostały określone w art.11 a ust. 2 pkt 1 - 8 i ust. 5, fakultatywne zaś w art.11 a ust. 3 i 3a. Obligatoryjne elementy programu, o których mowa w ust. 2 pkt 3 - 6 mogą zostać powierzone podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt.
Analiza wyżej przytoczonych przepisów i zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że jej Załącznik Nr 1 jedynie częściowo realizuje określone ustawą zadania gminy. W znaczącej części stanowi bowiem określenie celów gminy i złożone przez gminę deklaracje w przedmiocie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
l tak, stwierdzić należy, że treść Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Kłaj w 2017 roku w części poprzedzającej rozdział 1 nie zawiera treści normatywnej, będąc w zasadzie uzasadnieniem uchwały.
Przepis § 2 ust.1 Programu jest wewnętrznie sprzeczny z § 2 samej uchwały. Jeżeli bowiem w samej uchwale określono, że Wójt Gminy Kłaj ma być wykonawcą programu, to podanie w § 2 ust.1 załącznika nr 1 do uchwały, że jest jedynie jego koordynatorem nie jest tożsame z pojęciem wykonawcy uchwały.
Przepis § 3 ust.2 Programu narusza przepis art. 11a ust. 2 pkt. 1-8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (Dz.U.2013.856) poprzez powtórzenie w § 3 ust. 2 pkt) 1-6 Programu (w skardze błędnie określono jednostkę redakcyjną tego przepisu) treści tego przepisu. Jak bowiem wynika z § 143 w związku z § 4 ust.1, § 11, § 22 ust.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U.2016.283 t.j.) uchwała nie może powtarzać przepisów zamieszczonych w innych ustawach, w uchwale nie zamieszcza się wypowiedzi, które nie służą wyrażaniu norm prawnych, a w szczególności apeli, postulatów, zaleceń, upomnień oraz uzasadnień formułowanych norm, w uchwale można zamieścić odesłanie do innej ustawy lub do postanowień, o których mowa w § 4 ust. 2, tylko wtedy, gdy uregulowania w nich zawarte uzupełniają lub sprawy normowane ustawą. Wskazanie w § 3 ust.2 Programu zadań priorytetowych, przez wymienienie większości punktów art. 11 a ust.2 ustawy narusza zasady prawidłowej legislacji. Nie jest to jednak naruszenie na tyle istotne, żeby mogło prowadzić do stwierdzenia nieważności tej części uchwały.
Przepis § 4 ust.1 pkt 1) Programu, stanowiący, że zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom z terenu Gminy Kłaj realizują: 1) schronisko poprzez wyłapywanie oraz przyjmowanie zwierząt bezdomnych dostarczanych do schroniska przez służby schroniska lub przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie, z którymi Gmina Kłaj podpisała stosowna umowę; 2) organizacje pozarządowe poprzez realizację zadań publicznych, obejmujących opiekę nad zwierzętami bezdomnymi narusza przepis art. 11 a ust.2 pkt 1 ustawy. Zadanie gminy polegające na zapewnieniu bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt powinno być w programie określone konkretnie, a nie w formie deklaracji. Omawiany przepis nie jest kompatybilny z przepisem § 1 pkt 3) Programu, który stanowi, że "ilekroć w Programie jest mowa o schronisku, należy przez to rozumieć
schronisko prowadzone przez Firmę PLAMA Jan Michalski, 32-222 Racławice 91. Skoro w § 4 ust.1 pkt 1) Programu znalazło się sformułowanie "z którymi Gmina Kłaj podpisała stosowną umowę", oznacza to, że nawet konkretne określenie schroniska pozostaje w sferze deklaracji, ponieważ zapewnienie realnej opieki zwierzętom bezdomnym uzależnione jest od zawarcia stosownej umowy. Te same uwagi dotyczą "innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą".
Jak wskazano w przepisie art.11 ust.4 ustawy o ochronie zwierząt organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego. Program uchwalany jest na podstawie art.11 a ust.1 ustawy, co oznacza, że określać musi zadania własne gminy. Wskazanie w omawianym przepisie, że zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom z terenu Gminy Kłaj realizują również organizacje pozarządowe poprzez realizację zadań publicznych, obejmujących opiekę nad zwierzętami bezdomnymi wychodzi poza zakres upoważnienia ustawowego z art.11 a ust.1 ustawy, co przesądza o jego nieważności.
Tę ostatnią uwagę odnieść również należy do przepisu § 5 pkt 2) Programu.
Przepis § 5 usU pkt 1 Programu narusza art.11 a ust.2 pkt) ustawy. Zapis, że "sprawowanie opieki nad kotami wolno żyjącymi realizują: 1) poprzez podejmowanie interwencji w sprawach kotów wolno żyjących, a w razie potrzeby zakup i wykładanie karmy dla kotów wolno żyjących; 2) organizacje pozarządowe poprzez realizacje zadań publicznych obejmujących opiekę nad kotami wolno żyjącymi oraz podejmowanie interwencji w sprawach kotów wolno żyjących", po pierwsze jest niezrozumiały. Po dwukropku punkt 1) odnosi się do zadania a pkt 2) do podmiotu. Po drugie, sformułowanie "podejmowanie interwencji w sprawach kotów wolno żyjących, a w razie potrzeby zakup i wykładanie karmy dla kotów wolno żyjących" nie zawiera treści normatywnej, będąc jedynie deklaracją. Zapis ten nie konkretyzuje w wystarczający sposób zadań gminy w tym zakresie. W uchwale oprócz innych form opieki nad kotami należało właśnie określić sposób rozdysponowania zakupionej karmy (kto, gdzie i kiedy będzie dokarmiał koty). Po trzecie, gdyby punkt 1) i 2) miał jedynie niewłaściwą formę redakcyjną i powinien być odczytywany łącznie, tak jakby § 5 ust.1 nie miał punktów, to narusza on przepis art.11 a ust.2 pkt) ustawy również z tego powodu, że zadanie własne gminy przerzucone zostało na bliżej nieokreśloną organizację pozarządową, a to, jak już wyżej podano, stanowi o przekroczeniu
7
upoważnienia ustawowego do podjęcia uchwały, co przesądza o jej nieważności w tym zakresie. Przepis ten został nadto nieprawidłowo zredagowany, gdyż zawiera tylko 1 ustęp.
Przepis § 6 ust.1 Programu o treści: "Odławianie bezdomnych zwierząt z terenu Gminy Kłaj realizuje schronisko lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie, z którymi Gmina Kłaj podpisała stosowna umowę" narusza art.11 a ust.2 pkt 3) ustawy. Zadanie gminy polegające na odławianiu bezdomnych zwierząt powinno być w programie określone konkretnie, a nie w formie deklaracji. Omawiany przepis nie jest nadto spójny z przepisem § 1 pkt 3) Programu, który stanowi, że "ilekroć w Programie jest mowa o schronisku, należy przez to rozumieć schronisko prowadzone przez Firmę PLAMA Jan Michalski, 32-222 Racławice 91. Skoro w § 6 ust.1 Programu znalazło się sformułowanie "z którymi Gmina Kłaj podpisała stosowną umowę", oznacza to, że nawet konkretne określenie schroniska pozostaje w sferze deklaracji, ponieważ zorganizowanie odławiania zwierząt uzależnione jest od zawarcia stosownej umowy. Te same uwagi dotyczą "innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą".
Poprzez brak konkretnego wskazania w § 7 ust.2 Programu zakładu leczniczego dla zwierząt wykonującego finansowany z budżetu Gminy Kłaj zabieg sterylizacji lub kastracji zwierzęcia i poprzestanie na próbie jego dookreślenia w sposób: "z którym Gmina podpisała stosowną umowę", zapis ten stanowić może jedynie deklarację, a nie wypełnienie obowiązku z art.11 a ust.1 i 2 ustawy. Dotknięty jest zatem wadą nieważności.
To samo odnieść należy do przepisu § 8 pkt 1) Programu. Treść tego przepisu: "Poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizuje schronisko poprzez prowadzenie działań zmierzających do pozyskiwania nowych właścicieli i oddawania do adopcji bezdomnych zwierząt osobom zainteresowanym i zdolnym zapewnić im należyte warunki bytowania - zgodnie z podpisaną umową z Gminą Kłaj, jest zbyt ogólny i w ogóle nie określa rodzaju działań mających na celu poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt. Jeżeli, zgodnie z art.11 a ust.2 pkt 5) ustawy, obowiązkowym punktem programu jest zawarcie w nim zadania własnego gminy polegającego na poszukiwaniu właścicieli dla bezdomnych zwierząt, to nawet wtedy, gdy zlecone jest innemu podmiotowi, powinno być ono konkretnie określone.
Za nieważny uznać należy również przepis § 8 pkt 3), stanowiący, że poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizują organizacje pozarządowe poprzez prowadzenie akcji adopcyjnych i promocyjnych. Jak już wcześniej podniesiono, w przepisie art.11 ust.4 ustawy o ochronie zwierząt wskazano, że organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego. Program uchwalany jest na podstawie art.11 a ust.1 ustawy, co oznacza, że określać musi zadania własne gminy. Wskazanie w omawianym przepisie, że poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizują organizacje pozarządowe poprzez prowadzenie akcji adopcyjnych i promocyjnych wychodzi poza zakres upoważnienia ustawowego z art.11 a ust.1 ustawy, co przesądza o jego nieważności.
Sąd podziela zarzut prokuratora, że § 9 ust.1 Programu narusza art. 11a ust. 2 pkt. 6) ustawy o ochronie zwierząt przez nieskonkretyzowanie w nim sposobów realizacji obowiązku usypiania ślepych miotów zwierząt. Przepis § 9 ust.1 Programu ma następującą treść: "Usypianie ślepych miotów zwierząt, zgodnie z art. 11a ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 roku realizują zakłady
\
lecznicze dla zwierząt na podstawie stosownej umowy zawartej w tym zakresie z Gminą Kłaj. Zabieg uśpienia jest wykonywany przez lekarza weterynarii w sposób humanitarny." Bez skonkretyzowania tego zadania przez dokładne określenie podmiotu przeprowadzającego usypianie ślepych miotów nie można mówić o "programie gminy" , który - będąc zrealizowaniem obowiązku ustawowego w tym zakresie - winien być szczegółowy i dokładnie określać podmioty wykonujące ten obowiązek na zlecenie gminy. Powyższe skutkuje przyjęciem, że przepis ten dotknięty jest wadą nieważności.
Z tego samego powodu za nieważny należy uznać przepis § 10 Programu. Dlatego też Sąd podziela zarzut Prokuratora, że przepis ten narusza art. 11a ust. 2 pkt. 8 ustawy o ochronie zwierząt przez niewskazanie konkretnego podmiotu zapewniającego całodobową opiekę weterynaryjną w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Przepis § 10 Programu materię tę uregulował w następujący sposób: "zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt realizują zakłady lecznicze dla zwierząt, z którymi Gmina Kłaj ma zawartą umowę w tym zakresie". W programie opieki nad
9
zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, aby stanowił on rzeczywiste wypełnienie obowiązku wynikającego z ustawy, a nie tylko deklaracje musi być w sposób szczegółowy określony sposób realizacji tego obowiązku i muszą być dokładnie określone podmioty wykonujące ten obowiązek na zlecenie gminy.
Przepis § 11 Programu stanowi jedynie deklarację.
Przepis § 12 ust.1 o treści: "Rada Gminy Kłaj uchwalając coroczny budżet, zapewnia według zapotrzebowania środki finansowe na realizacje zadań Gminy związanych z przeciwdziałaniem bezdomności zwierząt oraz opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Środki zostaną wykorzystane zgodnie z ustawą o finansach publicznych" jest zbędny. Konieczność zapewnienia środków finansowych na realizację programu wynika z art.11a ust.5 ustawy. O tym jak mają być wykorzystane środki finansowe decyduje ustawa o finansach publicznych a nie uchwała wydawana na podstawie art.11a ust.1. Narusza to zasady prawidłowej legislacji, ale nie można uznać, by naruszenie to było na tyle istotne, by skutkowało tylko z tego powodu koniecznością stwierdzenia nieważności tego przepisu.
Przepis 12 ust.2 Programu, stanowiący, że "w 2017 r. ogólny budżet na realizacje zadań wynikających z programu wynosi 70 000,00 zł", jako nie spełniający wymagań określonycrj ustawą, musi zostać uznany za nieważny. W art.11a ust. 5 ustawy wyraźnie bowiem określono, że program, o którym mowa w ust, 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina. Kwestionowany przepis nie zawiera regulacji w przedmiocie sposobu wydatkowania tych środków. Realizacja tego wymogu polega na określeniu preliminarza wydatków na wszystkie elementy programu.
Za nieważny uznać także należy załącznik nr 2 zaskarżonej uchwały. Określa on formularz wniosku o wykonanie zabiegu sterylizacji/kastracji zwierzęcia z dofinansowaniem Gminy Kłaj. W punkcie 3 omawianego załącznika nałożono na właścicieli zwierząt obowiązek wyrażenia zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych dla potrzeb wynikających z realizacji programu. Treść tego punktu, w świetle ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.2016.922 t.j.), jest nieprawidłowa. Stosownie bowiem do art.24 ustawy o ochronie danych osobowych, w przypadku zbierania danych osobowych od osoby, której one dotyczą, administrator danych jest obowiązany poinformować tę-osobę o:
10
1) adresie swojej siedziby i pełnej nazwie, a w przypadku gdy administratorem
danych jest osoba fizyczna - o miejscu swojego zamieszkania oraz imieniu i
nazwisku;
2) celu zbierania danych, a w szczególności o znanych mu w czasie udzielania
informacji lub przewidywanych odbiorcach lub kategoriach odbiorców danych;
3) prawie dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania;
4) dobrowolności albo obowiązku podania danych, a jeżeli taki obowiązek istnieje, o
jego podstawie prawnej.
Udzielenie przez administratora informacji wskazanych w cytowanym przepisie jest warunkiem legalności zbierania danych. Innymi słowy, niespełnienie przez administratora danych obowiązków informacyjnych przewidzianych wart. 24 u.o.d.o. (podobnie art. 25 u.o.d.o.) powoduje, że przetwarzanie przez niego danych jest sprzeczne z prawem (ma nielegalny charakter); może zatem rodzić odpowiedzialność przewidzianą ustawą (w. tym odpowiedzialność karną z art. 54 u.o.d.o.).
W konkluzji stwierdzić należy, że organ podejmując uchwałę w przedmiocie programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt nie może pominąć żadnego z elementów wskazanych w art. 11 a ust. 2 i ust. 5 u.o.z. (w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia kontrolowanej uchwały.) Jest on zobowiązany do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego przez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, nie wolno również organowi przekroczyć granic tego upoważnienia. Sposób realizacji zadań określonych w programie musi być wskazany w sposób kompleksowy, a zarazem precyzyjny i konkretny. Niewypełnienie tego obowiązku musi skutkować stwierdzeniem istotnego naruszenia prawa, powodującego nienależytą ochronę zwierząt, a w konsekwencji prowadzić do uznania nieważności całości uchwały. Ta bowiem musi zawierać wszystkie elementy wskazane w ustawie.
Negatywnej oceny uchwały nie może zmienić fakt zmiany § 9 i § 10 Programu uchwałą z dnia 19 grudnia 2017 r. przez ich skonkretyzowanie. Pozostałe przepisy pozostają bowiem dalej wadliwe.
Sąd stwierdził nieważność całej ustawy, gdyż wyeliminowanie jedynie poszczególnych zapisów uchwały, pozbawiłoby ją integralności.
W oparciu o powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
12
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło