II SA/Kr 1575/11
WyrokWSA w Krakowie2011-12-13
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Kazimierz Bandarzewski, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy może w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków nałożyć opłaty za wydanie warunków technicznych przyłącza, za odbiór techniczny przyłącza oraz za jego uruchomienie, jeśli ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie zawiera wyraźnego upoważnienia do wprowadzania takich opłat?Ratio decidendi
Rada gminy nie może w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków nakładać opłat za wydanie warunków technicznych przyłącza, za odbiór techniczny przyłącza ani za jego uruchomienie, ponieważ ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie zawiera wyraźnego upoważnienia do wprowadzania takich opłat. Obowiązek ponoszenia kosztów związanych z realizacją przyłącza spoczywa na osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości, a opłaty te nie mieszczą się w zakresie taryf ani innych opłat przewidzianych ustawą lub przepisami wykonawczymi.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Bochni zaskarżył uchwałę Rady Gminy w Rzezawie dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, domagając się stwierdzenia nieważności przepisów wprowadzających opłaty za wydanie warunków technicznych przyłącza (§ 13) oraz za odbiór techniczny i uruchomienie przyłącza (§ 15 ust. 1 zdanie drugie i § 15 ust. 2 zdanie drugie). Zarzucono naruszenie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez błędne przyjęcie, że stanowi ona podstawę do nakładania takich opłat. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała została podjęta na właściwej podstawie prawnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność § 13, § 15 ust. 1 zdanie drugie i § 15 ust. 2 zdanie drugie zaskarżonej uchwały Rady Gminy w Rzezawie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Bochni na uchwałę Rady Gminy w Rzezawie z dnia 20 lutego 2009 r. nr XXI/131/09 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność §13, §15 ust. 1 zdanie drugie i § 15 ust. 2 zdanie drugie zaskarżonej uchwały.
W dniu 20 lutego 2009 r. Rada Gminy Rzezawa zatwierdziła, na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2001 r. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.), uchwałą Nr XXI/131/09 regulamin dostarczania wody oraz odbioru ścieków na terenie Gminy Rzezawa, zwany dalej w skrócie "Regulaminem".
Regulamin ten, między innymi, w § 13 określa, że za wydanie warunków technicznych wykonania przyłącza Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzezawie pobiera odpłatność w kwocie 150 zł. § 15 ust. 1 zdanie 1 uchwały określa, że niezwłocznie po wykonaniu przyłącza i przed jego zasypaniem, Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzezawie dokonuje odbioru technicznego wraz z udziałem inwestora i wykonawcy. Odpłatność za taki odbiór wynosi 150 zł (§ 15 ust. 1 zdanie 2 Regulaminu). Stosownie do § 15 ust. 2 zdanie 1 Regulaminu, na wniosek inwestora wraz z przedłożeniem przez niego inwentaryzacji geodezyjnej przyłącza Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w Rzezawie sporządza protokół odbioru końcowego przyłącza z równoczesnym uruchomieniem przyłącza. Koszt odbioru końcowego wraz z uruchomieniem przyłącza wynosi 150 zł (§ 15 ust. 2 zdanie 2 Regulaminu).
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Bochni pismem z dnia 9 września 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. uchwałę Nr XXI/131/09 Rady Gminy Rzezawa z dnia 20 lutego 2009 r., domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej opłat za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągu gminnego, a precyzując zakres zaskarżenia Prokurator wskazał na § 13, § 15 ust. 1 zdanie 2 i ust. 2 zdanie 2 Regulaminu.
Zarzucono w ww. zakresie naruszenie przez Radę Gminy Rzezawa art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten stanowi podstawę do nakładania obowiązku ponoszenia opłat o charakterze przyłączeniowym jako warunku podłączenia do sieci wodociągowej. Skarżący prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy abstrakcyjne i generalne mające zastosowani do wielu powtarzalnych zdarzeń.
W ocenie wnoszącego skargę polski system prawny nie daje radom gmin prawa do ogólnego wprowadzania opłat. Opłaty nałożone na mieszkańców w zaskarżonej uchwale mają cechy jednostronnej daniny publicznej nie mającej cech świadczenia podatkowego, ale ich uiszczenie było wymuszone obowiązującymi standardami życiowymi i obowiązkiem wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Rada Gminy Rzezawa wniosła o jej oddalenie (cofając na rozprawie wniosek o przyznanie kosztów sądowych) i wskazała, że uchwała ta została podjęta na właściwej podstawie prawnej.
Art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zawiera bowiem tylko minimalną treść warunków, jakie mogą być określone w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, a jednym z tych warunków są warunki przyłączania do sieci.
Do warunków przyłączenia do sieci należy również zaliczyć warunek poniesienia stosownej opłaty za przyłączenie. Regulamin może więc określać i odpłatność za warunki techniczne oraz odbiory przyłączy oraz określać co powinny zawierać warunki przyłączenia. Wprowadzone opłaty to opłaty za warunki techniczne i odbiór przyłączy, a nie za korzystanie z sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
Ponadto Regulamin ten został już uchylony uchwałą Rady Gminy Rzezawa z 30 października 2009 r. Nr XXIX/168/09.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola Sądu ogranicza się do zbadania czy organ jednostki samorządu terytorialnego wydając akt prawa miejscowego działał zgodnie z przepisami prawa i w granicach udzielonego upoważnienia ustawowego.
Działając w oparciu o art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności w części dotyczącej § 13, § 15 ust. 1 zdanie 2 i ust. 2 zdanie 2 uchwały Nr XXI/131/09 stanowiącej Regulamin dostarczania wody oraz odbioru ścieków na terenie Gminy Rzezawa.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 747, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą" regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego uchwalanym przez radę gminy, regulującym prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług.
Zaskarżona uchwała nakłada obowiązki tak na przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne jak i - przede wszystkim - na osoby pozostające poza sferą administracji samorządowej i tym samym stanowi akt prawa miejscowego. Na taki zresztą charakter tego regulaminu wprost wskazuje art. 19 ust. 1 zdanie 2 ustawy.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu Rada Gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na obszarze gminy. Regulamin ten powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, między innymi w zakresie sposobu rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach oraz warunki przyłączenia do sieci (art. 19 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy). Zgodnie bowiem z powołanym art. 19 ust. 2 ustawy, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;
4) warunki przyłączania do sieci;
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza;
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt I SA 2793/01, opub. w LEX nr 149541), w myśl którego przepisy art. 19 ust. 1 i ust. 2, a w tym w szczególności także pkt 4 art. 19 ustępu 2 ustawy nie dają radzie gminy uprawnienia do wprowadzenia odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, ani też opłaty stanowiącej warunek wykonania przyłącza lub za wydanie dokumentacji warunku wykonania przyłącza.
Tym samym § 13 Regulaminu nakładający obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie warunków technicznych nie jest zgodny z powołanym art. 19 ust. 1 ustawy, a to dlatego, że art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że realizacja budowy przyłącza do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.
Również § 15 ust. 1 zdanie 2 Regulaminu, nakładający obowiązek uiszczenia opłaty za odbiór techniczny przyłącza oraz § 15 ust. 2 zdanie 2 Regulaminu regulujący obowiązek pobierania opłaty za odbiór końcowy przyłącza i jego uruchomienie nie znajdują uzasadnienia w podstawie prawnej prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 17 maja 2002 r. stwierdził, że wprowadzana opłata za zamiar podłączenia nieruchomości do wodociągu nie posiada wprawdzie cech świadczenia podatkowego, ponieważ w sensie prawnym nie jest opłatą przymusową. Jednakże towarzyszy jej w zasadzie pewnego rodzaju przymus życiowy, bowiem korzystanie przez mieszkańców z dobrodziejstwa urządzenia komunalnego jest oczywistą prawidłowością i koniecznością. Z tego też powodu opłaty tej nie można uznać za dobrowolną. Ten pogląd należy zasadnie wywieść na inne opłaty wprowadzane na podstawie regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, których ustalenie do ich późniejszego pobierania nie wynika wprost z wyraźnej treści delegacji ustawowej.
Jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków (dotyczy to również opłat) nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Z art. 84 Konstytucji RP wynika, że obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą. Zakwestionowane opłaty mają cechy jednostronnie nałożonej na mieszkańców daniny publicznej. Wprowadzenie ich nastąpiło przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy, a są one pobierane w związku z zamiarem właściciela nieruchomości przyłączenia do wodociągu i kanalizacji. Nie ma przepisów ustawowych, które upoważniałyby gminę do wprowadzenia opłat za wydanie warunków technicznych wykonania przyłącza, ani też opłat za odbiór techniczny i uruchomienie przyłącza. Wykonując przyłącze to inwestor zobowiązany jest przekazać właściwemu organowi administracji architektonicznej warunki techniczne jego realizacji, a sam odbiór techniczny i uruchomienie przyłącza oznacza włączenie przyłącza do systemu przesyłania wody lub odprowadzania ścieków.
Obowiązująca ustawa w art. 15 ust. 2 stanowi, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłączy do tych sieci na własny koszt. Rada gminy zaś stosownie do art. 19 ust. 1 tej ustawy uchwala regulamin dostarczenia wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy. Z kolei w art. 19 ust. 2 pkt 3 tego artykułu wskazane jest, że w regulaminie tym określa się sposób rozliczeń o ceny i stawki ustalone w taryfach. Także ten przepis nie mógłby być podstawą do określenia opłat objętych § 13 i § 15 zaskarżonej uchwały. Art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu o wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wprost odsyła do cen i stawek opłat ustalonych w taryfach. O tym zaś, jakie to ceny i stawki opłat mogły być ustalane w taryfach rozstrzyga tak ustawa jak i akty wykonawcze do tej ustawy. Ceny i stawki opłat nie obejmują opłat za warunki techniczne oraz odbiór wykonanych przyłączy i ich uruchomienie.
Obowiązujące przepisy wykonawcze do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, Dz. U. z 2006 r. Nr 127, poz. 886), a w szczególności § 4 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że w taryfach określa się:
1) rodzaje prowadzonej działalności,
2) rodzaj i strukturę taryfy,
3) taryfowe grupy odbiorców usług,
4) rodzaje i wysokość cen i stawek opłat,
5) warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe,
6) warunki stosowania cen i stawek opłat.
Zgodnie zaś z § 5 tego rozporządzenia, taryfy dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców w szczególności zawierają:
1) cenę za m3 dostarczonej wody, w rozliczeniach dokonywanych na podstawie odczytu wskazań wodomierza lub na podstawie przepisów dotyczących przeciętnych norm zużycia wody;
2) stawkę opłaty abonamentowej na odbiorcę:
a) w rozliczeniach w oparciu o wskazania wodomierza głównego lub wskazania wodomierza mierzącego ilość wody bezpowrotnie zużytej,
b) w rozliczeniach z osobą korzystającą z lokalu w budynku wielolokalowym,
c) w rozliczeniach na podstawie przepisów dotyczących przeciętnych norm zużycia wody;
3) cenę za m3 odprowadzonych ścieków w rozliczeniach z odbiorcami za ilość odprowadzonych ścieków, ustaloną na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego lub zużycia wody określonego zgodnie ze wskazaniami wodomierza lub na podstawie przepisów dotyczących przeciętnych norm zużycia wody;
4) cenę za jednostkę miary powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z której odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe kanalizacją deszczową, uwzględniającą rodzaj i sposób zagospodarowania powierzchni;
5) stawkę opłaty abonamentowej na odbiorcę:
a) w rozliczeniach za ilość odprowadzonych ścieków ustaloną na podstawie zużycia wody określonego zgodnie ze wskazaniami wodomierza głównego lub na podstawie przepisów dotyczących przeciętnych norm zużycia wody,
b) w rozliczeniach za ilość odprowadzonych ścieków ustaloną zgodnie ze wskazaniami urządzenia pomiarowego,
c) w rozliczeniach za ścieki opadowe i roztopowe odprowadzane kanalizacją deszczową;
6) stawkę opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych, w zależności od wykorzystania przepustowości oczyszczalni, stosowanej technologii oczyszczania ścieków komunalnych oraz uzyskiwanego stopnia redukcji ładunku zanieczyszczeń i sposobu stosowania osadów ściekowych; do stawki opłaty dolicza się podatek, o którym mowa w § 2 pkt 9 tego rozporządzenia;
7) stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług; do stawki opłaty dolicza się podatek, o którym mowa w § 2 pkt 9 tego rozporządzenia.
Jak z powyższego wynika, żaden przepis rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, jak też ustawy nie przewidywał możliwości określenia opłat zakwestionowanych w skardze.
Wręcz przeciwnie, ustawa określała podział obowiązków w zakresie wykonania sieci zbiorowego zaopatrywania w wodę i odbioru ścieków poprzez kanalizację oraz wykonania przyłączy i ich podłączenia do sieci. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne miało obowiązek zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. Stosownie zaś doi art. 15 ust. 2 i 3 ww. ustawy realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci, a koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług.
Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne było obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 tejże ustawy, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.
Sąd badając na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały, czy istniała wówczas podstawa prawna do ustalenia takiej a nie innej treści danej uchwały.
Należy również podnieść, że ustawodawca określił zasady finansowego uczestnictwa właścicieli nieruchomości w budowie urządzeń infrastruktury technicznej, w tym zakładania instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych poprzez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Była to jedna z prawnych możliwości obciążenia właściciela nieruchomości z tytułu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej, jeżeli w skutek budowy wzrosła wartość nieruchomości. Tryb obciążania i ustalania opłat adiacenckich regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Żaden jednak z przepisów art. 143-148 ustawy o gospodarce nieruchomościami w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały nie przewidywał naliczania opłat adiacenckich w drodze uchwały. Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami to wójt gminy mógł, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Zaskarżona uchwała nie jest decyzją administracyjną.
Podstawy do nakładania opłat przyłączeniowych nie zawierał również art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.), który nakładał obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji sanitarnej, obwarowany karą grzywny.
W zakresie ustalania zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawa o samorządzie gminnym) nie mieści się wprowadzanie opłat za wydanie warunków technicznych i końcowy odbiór przyłączy.
Powyższe rozważania pozwalają stwierdzić, że nie było przepisów ustawowych, które upoważniałyby radę gminy do wprowadzenia opłat wskazanych w zaskarżonej uchwale w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Tym samym zaskarżona uchwała, w zakresie w jakim nakłada na mieszkańców gminy obowiązek uiszczania opłat, wykracza poza prawotwórcze kompetencje rady ustalone odrębnymi przepisami, ponieważ nie została podjęta na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego, a nie należy także do kategorii aktów prawnych określających zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zgodnie z którym w ustalaniu zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej nie mieści się wprowadzanie opłat za korzystanie z nich (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA 2320/00, opub. w Orzecznictwo w sprawach samorządowych z 2001 r., nr 4).
Tym samym Sąd uznał, iż zarzuty zawarte w skardze są zasadne, ponieważ ani z art. 19 ust. 2, ani z art. 24 ust. 1, ani z żadnego innego przepisu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, czy też z przepisu innej ustawy, nie wynika upoważnienie ustawowe umożliwiające nakładania na mieszkańców opłaty za wydanie warunków technicznych wykonania przyłącza ani też za odbiór techniczny (końcowy) przyłącza i jego uruchomienie.
Sąd nie podziela stanowiska Rady Gminy Rzezawa, że w istocie art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi tylko minimum wymagań, a dodatkowe warunki przyłączania do sieci mogą być ustalane zgodnie z potrzebami. O ile istotnie warunki, które nie mają charakteru obowiązkowych świadczeń odbiorców usług (mieszkańców) mogą być w regulaminie określane, to granicą ich wprowadzania są właśnie obowiązki bądź uprawnienia nakładane na mieszkańców gminy. Jakikolwiek przypadek władczego (jednostronnego) nakładania obowiązków przez organ gminy na mieszkańców gminy musi mieć podstawę prawną zawarta w ustawie i to nie dorozumianą podstawę prawną, ale precyzyjną.
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt tylko przy zastosowaniu kryterium legalności (zgodności z prawem), a inne kryteria typu celowość bądź społeczne oczekiwanie na załatwienie sprawy nie mogą być uwzględniane.
Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w wyżej opisanej części obejmującej § 13, § 15 ust. 1 zdanie drugie i § 15 ust. 2 zdanie drugie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło