II SA/Kr 1576/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r sprawy ze skargi S. K. i C. K. na decyzję Wojewody z dnia 6 maja 2002 r, Nr : [...] w przedmiocie zameldowania I uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, II zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 6 maja 2002 r [...] , po rozpatrzeniu odwołania S. K. i C. K., Wojewoda [...] , na podstawie art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 ) oraz art.138 paragraf 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2002 r ([...] ), którą odmówiono zameldowania G. P. wraz z dziećmi M. P., K. P. i D. O. na pobyt czasowy ponad 2 m-ce w lokalu przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewody , wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Z wnioskiem o zameldowanie G. P. wraz z małoletnimi dziećmi M. P., K. P. i D. O., na pobyt czasowy 2-ch lat w lokalu przy ul. [...] , w [...] wystąpili C. K. i S. K.. W uzasadnieniu wniosku wskazywali , że należą do kręgu spadkobierców po właścicielce budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w którym na podstawie zawartej z nimi umowy najmu lokalu , zamieszkuje G. P. wraz z dziećmi . Organ I instancji ustalił , iż faktycznie od listopada 2000 r G. P. wraz z dziećmi zamieszkuje w przedmiotowym lokalu , ma w nim meble i rzeczy osobiste. Odmowę zameldowania na pobyt czasowy ponad 2 miesiące , decyzją z dnia [...] marca 2002 r oparł Prezydent Miasta , na braku wykazania przewidzianego art..9 ust.2 ustawy uprawnienia G. P. do przebywania wraz z dziećmi w tym lokalu. Ustalono , że spadkobiercami po A. K., są nie tylko jej synowie : C. K., i S. W. 2-ga in.K., ale także córki : A. K., D. A. S., Z. M. Ś., I. K., a także wnuk - S. K.. Ustalono dalej , że I. K., D. S. i A. K. również zmarły a postępowania spadkowe nie zostały po nich przeprowadzone. Zdaniem organu, uzyskanie przez G. P. uprawnień do zamieszkania wraz z dziećmi w przedmiotowym lokalu wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, której nie uzyskała, gdyż miejsca pobytu części spadkobierców nie zdołano ustalić. W odwołaniu od tej decyzji C. K. i S. K. podtrzymali żądanie zameldowania G. P. i jej dzieci podnosząc , że jako należący do kręgu spadkobierców posiadają nieruchomość przy ul. [...] i opłacają należne podatki. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] za własne przyjął ustalenie , że sam fakt pobytu G. P. wraz z dziećmi w lokalu przy ul. [...] w [...] nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany.. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji , oparł Wojewoda na zapatrywaniu , że umowa o najem lokalu ma charakter tytułu pochodnego (niesamoistnego ) do przebywania w lokalu , a zatem w sytuacji , gdy lokal znajduje się w budynku stanowiącym współwłasność wielu osób z tytułu spadkobrania , potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu winni dokonać wszyscy współwłaściciele , gdyż jest to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art.199 kodeksu, cywilnego ,bez względu na to czy przedmiotem wniosku jest zameldowanie na pobyt czasowy czy stały. Wskazując na przepis art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , organ odwoławczy uzasadnił prawną podstawę rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wnieśli S. K. i C. K.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów prawa. Wskazując w szczególności na przepisy art..9,10,28,89, 90 107 paragraf 3 kpa , art. artl,2,7,30,31 ust 1 i 2 , 32 ust.1 , 37 ust.1 64 ust.1 i 2 i 83 Konstytucji RP oraz art.art.58 paragraf 1 i 2 kodeksu cywilnego i 244 paragraf 1 kpc , skarżący podnosili , w obszernej skardze , że jako współwłaściciele nieruchomości zamierzali spełnić ustawowy obowiązek związany z zameldowaniem G. P. z dziećmi , która faktycznie na podstawie umowy najmu zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...] . Podnosili także , iż organy nie uwzględniły że , władają spadkiem obejmującym tę nieruchomość , że byli upoważnieni do zawarcia umowy przez znanych im spadkobierców po zmarłych córkach A. K. w tym po A. K. wieź, po której postanowieniem częściowym Sądu Rejonowego w [...] z [...].11. 1996 r (sygn.akt Nr [...]) stwierdzono nabycie spadku na rzecz oznaczonych w nim osób. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie .Podtrzymując dotychczasowe stanowisko wskazano , że decyzja wydana została jeszcze przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed ta datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm. ) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn.zm) stanowi , że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .Kontrola ta stosownie do przepisu art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 paragraf 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm.). Dokonana na tej płaszczyźnie kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania skargi za uzasadnioną , choć z przyczyn innych niż przytoczone na j ej poparcie. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz.960 )nakłada , na osobę , która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby , obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia .Adresatem tego przepisu - wyrażającego obowiązek meldunkowy (art.4 pkt 1) - w sprawie była zatem G. P. a nie skarżący. Zarazem przepis art. 9 ustawy określał obowiązki osoby , dopełniającej obowiązku meldunkowego , stanowiąc w ustępie 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji , że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu ( pomieszczeniu ) , w którym nastąpić ma zameldowanie. Zameldowanie zatem wymagało przedstawienia przez osobę na której ciążył obowiązek zameldowania się , potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu oraz potwierdzenia faktu przebywania dłużej niż trzy doby pod adresem , pod którym ma nastąpić zameldowanie. Temu obowiązkowi zgodnie z przepisem art.29 ust. 1 w brzmieniu z daty zaskarżonej decyzji , odpowiadał obowiązek wynajmującego, najemcy , osoby której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub właściciela lokalu potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt pod adresem zameldowania. W dalszej części , tego przepisu art.29 ust. 1 na właściciela (zarządcę ) budynku nałożony był obowiązek wskazania czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu , w którym nastąpić ma zameldowanie. Zarazem przepis art.29 ust.2 zobowiązywał osoby wymienione w ust. 1 do zawiadamiania właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w ich lokalach ( pomieszczeniach ) oraz o opuszczeniu przez nią tego ( pomieszczenia ) , jeżeli osoba nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Zawiadomienie winno być dokonane niezwłocznie po upływie terminu określonego do wykonania obowiązku meldunkowego. Również przepis art.30 ust.1 i 2 nakładał na dozorcę domu , jeśli go nie ma - na administratora domu , a jeżeli nie ma administratora na właściciela domu obowiązek zawiadomienia właściwego organu wymienionego w art. 11 ust. 1 o niedopełnieniu obowiązku zameldowania lub wymeldowania przez osoby przebywające w tym domu .Ustawa w przepisie art.4 definiuje obowiązek meldunkowy wskazując , iż polega on na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego , wymeldowaniu się z pobytu stałego lub czasowego , oraz zameldowaniu o urodzeniu dziecka , o zmianie stanu cywilnego i o zgonie osoby. Taka redakcja przepisu w zestawieniu z art. 15 ust.2 przewidującym , że organ z urzędu może orzec o wymeldowaniu, oraz z art.47 ust. l stanowiącym , że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu wskazuje , że zameldowanie następuje na wniosek tej osoby , na której spoczywa obowiązek meldunkowy.. Przyjęcie zgłoszenia pobytu stałego lub na pewien okres czasu jest czynnością materialno-techniczną polegającą na dokonaniu odpowiednich wpisów i nie wymaga wydania decyzji. Jednakże zgodnie z art.47 ust.2 ustawy , jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości " o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. .Podobną regulację , zawiera art.8 ust.2 , jeśli istnieją wątpliwości co do charakteru zgłoszonego pobytu ( czasowego lub stałego ).Wszczynając postępowanie na wniosek S. K. i C. K. o zameldowanie G. P., na pobyt czasowy dłuższy niż 2 m-ce nie rozważył organ , czy zgłoszenia zameldowania dokonała osoba uprawniona , a więc osoba zobowiązana do zameldowania się. Jak to wyjaśnił jeszcze w motywach wyroku z dnia 1987.12.15 S.A./Wr 730/87 (ONSA 1988/1/18 ) Naczelny Sąd Administracyjny , w świetle regulacji zawartych w ustawie (art.5,6,10, 15 ) wykonanie wynikającego wprost z przepisów prawa obowiązku meldunkowego obejmującego zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego polega na zgłoszeniu wymaganych dla zameldowania lub wymeldowania danych właściwemu organowi Czynność ewidencyjne podejmuje się na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej obowiązek meldunkowy , a wyjątki od tej zasady dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji , zostały ściśle określone w ustawie ( art.8 ust.2, art.15 ust.2 i art. 47 ust.2 ).W pozostałych przypadkach wymuszenie wykonania obowiązku meldunkowego następuje w trybie egzekucji administracyjnej , którą stosownie do przepisu art.3 paragraf 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U. z 2002r Nr 110, poz. 968 z późn.zm.), stosuje się wówczas , gdy obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa i gdy mieści się w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego . Organy przeoczyły , że druk zgłoszenia pobytu na okres czasowy ponad 2 m-ce nie został podpisany przez G. P., a decyzja rozstrzyga o odmowie wnioskowi S. K. i C. K. o jej zameldowanie. Wniosek o zameldowanie nie pochodził od osoby , na której ciąży obowiązek meldunkowy. O ile zatem skarżący niewątpliwie należą , do kręgu osób określonych art.29 ust.2 i 30 ust. 1 na których spoczywa obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy , o niedopełnieniu obowiązku meldunkowego , o tyle nie rozważono , czy zawiadomienie to przedkłada się na interes prawny w rozumieniu art.28 kpa , w żądaniu zameldowania G. P. Jako tej osoby , na której ciążył obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy ( art.4 pkt 1 ).Dopiero ustalenie , że postępowanie wszczęto na żądanie strony, przy bezspornej okoliczności zamieszkiwania , stawiało by przed organami kwestię potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Przewidzianemu art.9 ust.2 obowiązkowi osoby meldującej się przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do korzystania z lokalu odpowiadał przewidziany art.29 ust. 1 in fine , obowiązek wskazania przez właściciela (zarządcę ) budynku , czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu , w którym nastąpić ma zameldowanie. Gdy lokal ( nieruchomość ) w których nastąpić ma zameldowanie stanowił współwłasność orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie przyjmowało, że ewentualny spór pomiędzy współwłaścicielami co do potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu stanowi zagadnienia wstępne w rozumieniu art..97 paragraf 1 pkt 4 kpa Jednakże , po wydaniu zaskarżonej decyzji , z dniem 19 czerwca 2002 r , utracił moc przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U z 2002 r Nr 87 , poz. 960 z późn.zm. ) , gdyż z tym dniem opublikowany został (Dz.U z 2002 r Nr 78 , poz. 716 ) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn.K20/01 ( OTK-A-2002/3/34 ) , stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem - Trybunału przepisami konstytucji R.P. Mimo zatem , że przepis art.9 ust.2 utracił moc po wydaniu zaskarżonej decyzji , Wojewódzki Sąd Administracyjny , przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nie może nie uwzględnić okoliczności , że według aktualnego stanu prawnego, meldunek jest - według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym , rejestrującą stan faktyczny , a nie stan prawny i sam w sobie nie stwarza uprawnień do mieszkania i pobytu w nim .Zgodnie z art. 145 a kodeksu postępowania administracyjnego , można żądać wznowienia postępowania również w przypadku , gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją , umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydana została zaskarżona decyzja. Organy obu instancji , odmowne rozstrzygnięcie , oparły na niekonstytucyjnym przepisie art.9 ust.2 ustawy , wymagającym przy zameldowaniu przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu , przyjmując , iż takiego uprawnienia służącego G. P. nie wykazano. Zgodnie z art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit."b " ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153 , poz. 1270 ) , rozpoznając skargę , Sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka podstawa wznowienia oparta na przepisie art. 145 a kpa zaistniała. Ponownie rozpoznając sprawę będą organy miały na uwadze poczynione wskazania co do potrzeby rozważania , czy istniały przesłanki do wszczęcia postępowania o zameldowanie. Z tych przyczyn , na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit."b" powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak , w punkcie I -szym sentencji. O kosztach poniesionych przez S. K. orzeczono na podstawie art.200 ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji nie zachodziły przesłanki do zastosowania art.152 ustawy.