II SA/Kr 1582/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie : WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie Wojewody [....] z dnia 28 września 2007 r. nr [....] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącego J.C. kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] 2001 r. M.C. , A.C. , B.C. i J.C. wystąpili o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] b.dz.adm. [...] m. K. , ujawnionej w KW nr [...] . Prezydent Miasta K. postanowieniem z 17 lipca 2007 r. orzekł o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] b.dz.adm. P. , odpowiadającej obecnie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków częściom działek nr [...] , nr [...] i nr [...] , obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem umowy z [...] 1998 r. przenoszącej prawo własności do tej nieruchomości. Wskazane postępowanie cywilne prowadzone jest z powództwa J.W. . Z ustaleń organu wynika, że działka nr [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z [...] 1976 r. w oparciu o przepis art. 6 ustawy z 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W/w nieruchomość przeznaczona była według decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny wydanej przez Urząd Miasta K. Wydział Gospodarki Przestrzennej pod budowę Szpitala [...] w P . Ustalono też, że w/w działki stanowią, po zawarciu umowy z [...] 1998 r., własność [...] Fundacji [...] w K. oraz, że przed Sądem Okręgowym w K. w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy z [...] 1998 r. Rep. [...] o wniesieniu nieruchomości tytułem wkładu na majątek Fundacji z powództwa J.W. , sygn. akt. IC 1676/03, zapadł wyrok oddalający powództwo. Wyrok został zaskarżony przez powoda i nie jest prawomocny. Według oceny organu rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego polegającego na stwierdzeniu nieważności umowy przenoszącej własność wywłaszczonej nieruchomości pozostaje w związku z wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Stwierdzenie nieważności tej umowy umożliwi Prezydentowi Miasta K. wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z 28 września 2007 r. (znak:....) utrzymał w mocy ww. postanowienie. Zdaniem organu odwoławczego prawomocny wyrok w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy z [...] 1998 r. będzie miał znaczenie dla rozpatrywanej l sprawy, ponieważ nieważność, o której mowa w art. 58 Kodeksu cywilnego, jest nieważnością bezwzględną, co oznacza, że czynność prawna nie wywołała i nie może wywołać żadnych skutków prawnych objętych wolą stron, poza powstaniem ubocznych skutków, które ustawa wiąże z czynnością prawną nieważną. Nieważność powstaje z mocy samego prawa i datuje się od chwili dokonania nieważnej czynności (ab initio - ex tunc). Oznacza to, że każdy, kto ma w tym interes, może się na nią powołać, gdyż nieważność jest skutkiem działającym wobec wszystkich (erga omnes). Ponadto, prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej nie tylko między samymi stronami, ale również w stosunku do innych osób (rozszerzona prawomocność wyroku). Rozstrzygnięcie organów administracji w tym postępowaniu zależało będzie od wyniku toczącego się przed sądem cywilnym postępowania, dotyczącego kwestii prawidłowości zadysponowania przez Skarb Państwa wywłaszczonymi nieruchomościami, co doprowadzić ma do ustalenia stanu prawnego przedmiotu postępowania o zwrot nieruchomości (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt. IV SA 2543/98). Według Wojewody, niezależnie od tego, czy poprzedni właściciel nieruchomości, będącej przedmiotem kwestionowanej przez sąd umowy, żądający jej zwrotu, przystąpił do toczącego się procesu, postępowanie przed organami administracji powinno być zawieszone na tej samej podstawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.C. zarzucił organom brak wszechstronnego zbadania sprawy, a w szczególności przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz nie ustalenie związku przyczynowego między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zdaniem skarżącego zawieszenie jest przedwczesne ze względu na niezbadanie wielu istotnych kwestii w postępowaniu administracyjnym przed przekazaniem sprawy do sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] , podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1200/07 oddalił skargę J.C. W ocenie Sądu pierwszej instancji kwestia ważności dokonanej w opisanych warunkach czynności prawnej -umowy z [...] 1998 r. - stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko organów, że brak prawomocnego rozstrzygnięcia kończącego definitywnie postępowanie cywilne w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy przenoszącej własność wywłaszczonych nieruchomości, powoduje, że przedmiotowa nieruchomość nie będzie mogła być zwrócona wnioskodawcom. Wyrokiem z 15 września 2009 r., sygn. akt l OSK 1262/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę Sądowi l instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że WSA w Krakowie naruszył art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z akt administracyjnych i zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy cywilnej z powództwa J.W. , a rozstrzygnięciem w sprawie zwrotu wywłaszczonej działki nr [...]. Organy obu instancji nie ustaliły zakresu żądania objętego pozwem J.W. Skoro powództwo J.W. dotyczyło jedynie stwierdzenia nieważności umowy z dnia [...] 1998 r. w stosunku do działki nr [...] , a rozpoznawana sprawa dotyczy zwrotu działki nr [...] , to zagadnienia wstępnego nie stanowi kwestia ważności wskazanej umowy w stosunku do działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 póz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada przy czy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego też przytoczona wyżej ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w uzasadnieniu wyroku była wiążąca dla Sądu rozpatrującego niniejszą skargę. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z 17 lipca 2007 r. naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej musi zachodzić stosunek zależności, co oznacza, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby -w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało, czy rozstrzygnięcie sądu powszechnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy z [...] 1998 r. na skutek rozpoznania pozwu J.W. stanowiło zagadnienie wstępne dla sprawy zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] b.dz.adm. [...] m. K. , ujawnionej w KW nr [...] . W ocenie Sądu, organy administracyjne orzekające w sprawie nie ustaliły związku przyczynowego pomiędzy sprawą zwrotu nieruchomości stanowiącej wywłaszczoną działkę nr [...] , a sprawą z powództwa J.W. o stwierdzenie nieważności umowy z [...] 1998 r. Rep. [...] . Nie dokonały bowiem prawidłowego ustalenia zakresu żądania objętego pozwem J.W. Jak wynika z przedłożonej przez skarżącego kserokopii postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Wydział l Cywilny z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt l ACa 475/07 powództwo dotyczy stwierdzenia nieważności sporządzonej [...] 1998 r. w formie aktu notarialnego umowy przenoszącej własność działki o dawnym numerze [...] przez Skarb Państwa - Wojewodę [...] na rzecz [...] Fundacji [...] . Przedmiotem sprawy rozpatrywanej z powództwa cywilnego nie jest więc ocena całej umowy, lecz tylko stwierdzenie nieważności tej jej części, która dotyczyła interesu prawnego powoda tj. w części przenoszącej własność działki o dawnym numerze [...] . Należy zatem wskazać, że na podstawie umowy z [...] 1998 r. Wojewoda [...] działający w imieniu Skarbu Państwa wniósł tytułem wkładu na majątek [...] Fundacji [...] w K. działki oznaczone nr [...] , [...] , [...] oraz darował Fundacji działki nr [...] , [...] , [...] , [...] . Umowa przenosiła więc własność kilku nieruchomości. Ani z akt administracyjnych sprawy ani z uzasadnienia postanowienia organu l i II instancji nie wynika jednak w skład której z nich weszły działki [...] (będąca przedmiotem pozwu) oraz nr [...] (objętej wnioskiem o zwrot w niniejszej sprawie), co więcej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dokumentów w postaci pozwu J.W. , czy też wyroku sądu okręgowego do sygn. l C 1676/03, pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie zakresu powództwa. Tymczasem takie ustalenia są niezbędne dla stwierdzenia, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy tymi dwoma sprawami. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne powinny uzupełnić materiał dowodowy, a następnie wyjaśnić czy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego tj. wydanie wyroku w sprawie z powództwa J.W. będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zwrot działki nr [...] . Mając powyższe na uwadze, z uwagi na fakt, że zaskarżone postanowienie narusza art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.