II SA/Kr 1621/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska AWSA Mariusz Kotulski ( spr. ) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2004r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] . Nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej M. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pani M.K. (zwana dalej skarżącą) złożyła w dniu 18 lutego 2002r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, iż powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 57,58 m2 (w tym 37,57 m2 pokoje i 7,27 m2 kuchnia), a gospodarstwo domowe składa się z 4 osób. Wykazane przez skarżącą wydatki na mieszkanie wynoszą 284,84 zł., zaś na uzyskiwane dochody składają się: zasiłek męża dla bezrobotnych i zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 559,10 zł miesięcznie. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. decyzją z dnia [...]04.2002r., nr [...], na podstawie art.7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 stycznia 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 odmówił p. M.K. przyznania dodatku mieszkaniowego ze względu na występujące rażące dysproporcje między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawczyni nieuzasadniającym przyznania pomocy na wydatki mieszkaniowe. W uzasadnieniu decyzji podano, iż "p. K. posiada samochód osobowy marki [...]., który jest w eksploatacji. W wywiadzie środowiskowym, jest informacja, że p. K. jest właścicielem domu i działki przy ul. [...] w O. w wyniku darowizny. (...) Dokumenty złożone przez P. K. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wywiad środowiskowy oraz przesłuchanie strony, wzajemnie wykluczają się i trudno ustalić stan faktyczny sytuacji finansowej rodziny." W odwołaniu od tej decyzji pp. M. i W.K. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia uważając, iż posiadaj ą zadbane mieszkanie o standardowym wyposażeniu (a nie komfortowym - jak wskazano w wywiadzie środowiskowym), które pochodzi z okresu, gdy mąż skarżącej pracował, a ona pobierała zasiłki rodzinne. Posiadany samochód zakupiony został w roku 1999 za pieniądze uzyskane tytułem odprawy z Huty "[...]" S.A., zaś ubezpieczenie za samochód opłacone zostało ze środków uzyskanych ze sprzedaży telefonu komórkowego. Natomiast działka budowlana wraz materiałami budowlanymi, z których wybudowany został budynek gospodarczy podarowane zostały przez matkę p. K. Decyzją z dnia [...] maja 2002r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przesłanki art.7 ust.3 ustawy z dnia 21.06.200Ir. o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazało na elementy zgromadzonego materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności świadczące o wystąpieniu rażącej dysproporcji między wykazanymi przez rodzinę dochodem a jej faktyczną sytuacją materialną. "W ocenie Kolegium Odwoławczego, wykazane źródła dochodu nie są adekwatne do poziomu życia, jakie prowadzi czteroosobowa rodzina i świadcz a o tym, że rodzina posiada inne nieudokumentowane źródła dochodu." Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2002r. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego p .M.K. . W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca podniosła, iż odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego jest spowodowana konfliktem z pracownicą MOPS w O. , mieszkającą w tym samym co ona bloku. Za odprawę męża z Huty "[...]" S.A. wykupione zostało mieszkanie w bloku oraz zakupiony został samochód marki [...] z 1993r. Natomiast działkę i materiał budowlany na budynek gospodarczy otrzymali od matki i ciotki w formie darowizny. Oboje małżonkowie pozostają bez pracy, rodzina jest bez środków do życia i znajduje się w zasadzie na utrzymaniu rodziców, którzy mają skromne renty. Zgodnie z brzmieniem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podstawowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest zachowanie i przestrzeganie przez organy administracji publicznej kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z brzmieniem art.19 k.p.a. organy administracji publicznej mają z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Otóż w I instancji decyzję z dnia [...].04.2002r., nr [...] wydał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. powołując się na upoważnienie Rady Miejskiej w O. Owo "upoważnienia" miało wynikać z uchwały nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia 29 grudnia 2000r. w sprawie udzielenia upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Otóż Rada Miejska w O. działając na podstawie art.39 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia 29 grudnia 2000 w sprawie Statutu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. udzieliła Dyrektorowi oraz Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie dodatków mieszkaniowych przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 1998r. nr 120, poz.787 z późn. zm.). Uprawnienie wynikające z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2001r., Dz. U. nr 142, poz. 1591 ze zm.) jest uprawnieniem rady gminy jako organu stanowiącego i wyraża się w możliwości wyznaczenia innego (niż ustawowo określony wójt czy burmistrz) organu właściwego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w formie decyzji. Uchwała taka ma charakter przepisów gminnych i powinna stanowić element podstawy prawnej określonych w niej decyzji administracyjnych. Jednocześnie wskazać należy, że upoważnienie udzielone przez radę gminy kierownikowi ośrodka pomocy społecznej nie jest pełnomocnictwem do działania w jej imieniu, ale ma charakter przepisu kompetencyjnego, przenoszącego kompetencję ustawowo przypisaną wójtom (burmistrzom) na kierownika ośrodka pomocy społecznej. Z chwilą udzielenia tego upoważnienia kierownik ośrodka pomocy społecznej pełni funkcję administracji i wydaje decyzje we własnym imieniu, a nie w imieniu rady gminy, choć to ona udziela upoważnienia. Kompetencje organów administracji publicznej do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych wynikają co do zasady z normy rangi ustawowej. Dlatego też zdolność prawną do prowadzenia postępowania wyznaczają przepisy ustaw materialnoprawnych. Wyjątkowo zdolność prawna do prowadzenia postępowania administracyjnego organów może wynikać z uchwały podejmowanych przez radę gminy, lecz ta formalna możliwość wynika również z aktu rangi ustawowej - z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Nie oznacza to jednak pełnej swobody organu stanowiącego gminy w upoważnianiu np. organów wykonawczych jednostek pomocniczych lub innych podmiotów do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej. Pogląd taki dopuszczałby bowiem w konsekwencji na szczeblu gminy pełne przejęcie od wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jego, ustawą określonych, kompetencji i przekazanie ich przez radę gminy innym podmiotom. Dlatego też niezbędnym dla zastosowania przez radę gminy art.39 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym i przeniesienia kompetencji na inny, niż określony w ustawie prawa materialnego, podmiot jest uzupełnienie tej regulacji odpowiednim przepisem zamieszczonym właśnie w owej ustawie materialnoprawnej. Przykładem takiego rozwiązania jest przepis zawarty w art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. nr 13, poz. 60) dopuszczający zastosowanie przez radę gminy art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym i umożliwiający tym samym udzielenie kierownikowi ośrodka pomocy społecznej (lub na jego wniosek innej osobie) upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie wykonywania zadań zleconych oraz do wydawania decyzji administracyjnych w celu wykonania zadań własnych gminy oraz własnych o charakterze obowiązkowym. W przypadku braku udzielenia takiego upoważnienia prze radę gminy organem właściwym do wydawania decyzji administracyjnych w celu wykonania zadań własnych gminy oraz własnych o charakterze obowiązkowym nadal byłby wójt (burmistrz, prezydent miasta). Tymczasem ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji) nie zawiera przepisu, który uzupełniając regulację art.39 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym umożliwiałby radzie gminy jego zastosowanie odnośnie upoważnienia innych podmiotów do załatwiania spraw indywidualnych w zakresie określonym tą ustawą. Co więcej art. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jednoznacznie stanowi, iż dodatek mieszkaniowy przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta). W konsekwencji jemu przysługuje właściwość (kompetencja szczególna) do rozpoznawania i rozstrzygania tego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym, a nie kierownikowi ośrodka pomocy społecznej. Dodać także należy, iż sama uchwała, na którą powołuje się organ I instancji, Rady Miejskiej w O. z dnia 29 grudnia 2000r., nr [...] w sprawie udzielenia upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie dodatków mieszkaniowych podjęta została z powołaniem się na ustawę z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 1998r. nr 120, poz.787 z późn. zm.). Tymczasem w momencie wydawania decyzji przez organ I instancji, przedmiotowe kwestie regulowała ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz.734). Tym samym stwierdzić należy, że odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego p. M.K. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. nastąpiła z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art.156 § 1 pkt 1 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.