II SA/Kr 1636/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. D. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Polskiego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 13 listopada 2025 r. znak: K.RUZ.4221.3.2025 w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego oddala sprzeciw Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 27 października 2023 r., znak: KR.ZUZ.3.4220.4.2023.RW, wydaną m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – po rozpatrzeniu wniosku A. M. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 września 2022 r., znak: KR.ZUZ.3.4217.13.2022.RW, legalizującą wykonane przez R. D. urządzenia wodne, tj. staw ziemny, bezodpływowy, zlokalizowany na działce nr [...], obr. S. gm. Z. oraz wylot kanalizacji deszczowej służący do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do urządzenia wodnego - stawu, zlokalizowanego na działce nr [...], obr. S. , gm. Z. – odmówił uchylenia decyzji własnej. Decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r., znak KR.RUZ.4221.3.2023 Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił w całości ww. decyzję z dnia 27 października 2023 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzone w sprawie opinie i wnioski uprawnionych geologów wynikające ze sporządzonych opinii nie są zgodne. Żadna z opinii nie wyjaśnia też wątpliwości w sposób przekonujący. Dlatego organ I instancji powinien przeprowadzić dalsze postępowanie celem jednoznacznego ustalenia, czy wykonany staw na działce nr [...] ma wpływ na nieruchomość wnioskodawczyni, w tym na znajdujące się na niej ujęcie wody, np. w drodze przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem zainteresowanych stron oraz autorów opinii, pozyskania niezależnej opinii biegłego hydrogeologa. Nadto należałoby ustalić poziom zwierciadła wody w zbiorniku i w studni w tym samym czasie. Jak wynika z opinii M. S., woda w stawie utrzymuje się przez cały rok. Nie wiadomo jednak, czy przyczyną tego jest warstwa nieprzepuszczalna, czy też dopływ wód gruntowych, po usunięciu warstwy namułów piaszczystych na etapie wykonywania stawu; czy są to tylko wody opadowe, czy również podsiąkowe. Ekspertyza powinna odnieść się do przepływu wód w terenie, wyjaśnić, czy wykonane ogroblowanie stawu od strony południowej ma wpływ na kierunek spływu wód stokowych. Wody te bowiem z uwagi na ogroblowanie nie są odprowadzane do stawu (jak to napisano w opinii dołączonej do wniosku o legalizację). Wyrokiem z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1050/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw od ww. decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2024 r. Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadanie przyjął, że rozstrzygniecie wątpliwości i sprzeczności wynikających z przedstawionych opinii wymaga powołania przez organ I instancji niezależnego od stron biegłego o odpowiednich kwalifikacjach, który jednoznacznie wypowie się co do kwestii wymagających w tej sprawie wiadomości specjalnych. Decyzją z dnia 30 maja 2025 r. znak: KR.ZUZ.3.4220.4.2023.RW Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu po raz kolejny odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu PGW Wody Polskie z dnia 12 września 2022 r. znak: KR.ZUZ.3.4217.13.2022.RW. Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotem sporu jest skutek jaki wywołało wykonanie stawu na działce nr [...], obr. S. gm. Z., której właścicielem jest R. D.. Powyższe urządzenie wodne, będące odbiornikiem wód opadowych, znajduję się w odległości ok. 10 m od działki nr [...], obr. S. gm. Z., której właścicielem jest A. M.. W miejscu wykonania studni, na działce nr [...], występuje podłoże żwirowe, przez co wody spływające z terenu sąsiedniego - do stawu, powodują zanieczyszczenie wody pitnej ujmowanej poprzez istniejące ujęcie - do celów bytowych. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji pozyskał od Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn kopię opinii z dnia 21 czerwca 2024 r. autorstwa M. J. – biegłego w zakresie postępowań wodnoprawnych, sporządzoną dla potrzeb postępowania w sprawie nielegalnego wykonania stawu i zmianę stosunków wodnych na dz. nr [...] ze szkodą dla dz. nr [...] w miejscowości S. gm. Z.. Jak podał organ, ww. opinia została sporządzona w oparciu o wizję terenową przeprowadzoną przez ww. biegłego w dniu 14 maja 2024 r., na działce nr [...], obr. S. Stwierdzono wówczas wykonanie stawu ogrodzonego siatką metalową. Do stawu doprowadzane są wody opadowe lub roztopowe, pochodzące z powierzchni dachowych budynków funkcji mieszkalno-usługowej i magazynowej, zlokalizowanych na działce nr [...], w m. S. . Pomiędzy działką nr [...] i [...] występuje wąski pas stanowiący działkę nr [...], obr. S. W wyniku nadsypania działki nr [...] oraz podniesienia brzegów stawu, pomiędzy działkami R. D. i A. M. wykształcił się "rów" o głębokości od 68 cm (w części południowej) do 86 cm (w części północnej), licząc od strony działki nr [...]. W przypadku budynku mieszkalnego należącego do A. M., odwodnienie obiektu następuje poprzez spusty rynnowe, z odprowadzeniem wód na działkę nr [...]. Budynek ten został wybudowany w nasypie o wysokości do 1,2 m p.p.t, gdzie poziom zerowy parteru przyjęto na rzędnej 222,61 m n.p.m., przy rzędnej dna posadowienia fundamentów wynoszącej 221,61 m n.p.m. Rzędną dna "rowu" określono jako 221,32 m n.p.m., tj. poniżej dna fundamentu. Odnotowano, że w stawie znajduje się pompa z wężem strażackim, służąca do wypompowywania wody do "rowu" na działce nr [...] podczas intensywniejszych opadów. W stawie występuje osad suchych chwastów oraz pływające ryby. Na dz. nr [...], obr. S. nie stwierdzono nanosów, namułów, czy wyrw powstałych w wyniku erozji wody. Ustalono nadto, że budynek mieszkalny wnioskodawczyni zaopatrywany jest w wodę ze studni szybowej obudowanej kręgami betonowymi o średnicy wewnętrznej 800 mm. Zmierzona głębokość studni 0-1 w dniu wizji wynosiła 6,3 m p.p.t., natomiast zwierciadło wody stabilizowało się na głębokości 1,62 m p.p.t. Biegły uznał, iż taka różnica poziomu stabilizacji zwierciadła wody jest dopuszczalna. Obudowa studni wyniesiona została 0,2 m powyżej terenu oraz zabezpieczona pokrywą betonową. Biegły stwierdził również, iż przed wybudowaniem budynku mieszkalnego i stawu, spływ wód opadowych lub roztopowych na działkach nr: [...] i [...] odbywał się z kierunku południowy - wschód na północny - zachód, do rowu przy drodze powiatowej relacji C. – Z. . Na skutek nadsypania działki nr [...] warstwą ziemi o miąższości od 1,2 m do 1,4 m nastąpiła zmiana kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych na kierunek z południowego - zachodu na północny - wschód, czyli w kierunku działki nr [...]. Po wykonaniu stawu, część wody opadowej lub roztopowej z działki R. D., trafia do rowu przydrożnego przy drodze powiatowej, natomiast pozostała część wód spływa w kierunku działki nr [...], obr. S. , której właścicielem jest R. D.. Stwierdzono, że podniesiony nasyp wokół stawu spowodował przekierowanie spływu wód stokowych w kierunku północno-wschodnim. Na pozostałej części działki nr [...] nie nastąpiły zmiany kierunku przepływu wód. Z kolei odpływ wody z obwałowania stawu od strony działki nr [...] - ma miejsce do "rowu" na działce nr [...]. Dodatkowo w opinii wskazano jak kształtowały się przepływy wód przed wykonaniem budynku mieszkalnego oraz stawu, gdzie teren obu działek odwadniany był przez rów przy drodze powiatowej (zał. nr 1 i 2 do opinii). Organ I instancji zauważył nadto, że biegły w swojej opinii odniósł się również do opinii hydrogeologicznej sporządzonej przez B. K., wykonanej na zlecenie wnioskodawczyni. W ocenie M. J. błędnie założono, iż studnia jest zasilana przez dno. Według biegłego studnia ujmuje warstwę wodonośną w obrębie utworów czwartorzędowych, od głębokości 4 m do 6,10 m. i w ten sposób zasilana jest wyłącznie przez płaszcz. Warstwa poniżej 6,10 m p.p.t. jest bezwodna. Podczas wizji biegły nie zaobserwował żadnych szkód na działce nr [...]. Wskazał, że zawilgocenie ścian budynku mieszkalnego wnioskodawczyni wynika z błędu w izolowaniu ław fundamentowych budynku, a nie z powodu oddziaływania stawu. Działka nr ew. [...] nigdy nie była zalewana wodą ze stawu i z działki dz. nr ew. [...]. Nadto studnia oraz staw nie wykazują negatywnego oddziaływania względem siebie. Migracja wód podziemnych w rejonie urządzeń wodnych, z uwagi na rzeczywiste ukształtowanie terenu, następuje od działki nr [...], w kierunku działki nr [...] i tym samym proces ten uniemożliwia przenikanie wód ze stawu do wód ujmowanych ze studni na cele bytowe (zał nr 3 i 4 opinii). Z uwagi na podniesienie terenu na działce należącej do A. M., nastąpiła zmiana przepływu wód w kierunku działki nr [...]. Na kierunek przepływu wód w obrębie obu działek, ma również wpływ biegnący pomiędzy nimi "rów", którego dno usytuowane jest poniżej dna fundamentów budynku mieszkalnego skarżącej. Układ ten powoduje, iż w konsekwencji wody ze stawu nie dostają się na posesję skarżącej. Spływ wód stokowych, determinowany ogroblowaniem stawu od strony południowej, został przekierowany w kierunku północno-wschodnim, tj. na działkę nr [...]. Istniejący stan wyklucza więc negatywne oddziaływanie stawu na działkę A. M.. Nadto, co również podkreślił biegły zmiana kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych jest korzystna dla warunków gruntowo-wodnych występujących na działce A. M., ze względu na znacznie zmniejszoną powierzchnię spływu i tym samym mniejszą ilość wód. Mając na względzie ww. ustalenia biegłego hydrogeologa organ I instancji przyjął, że nieruchomość A. M. nie znajduje się w zasięgu oddziaływania przedmiotowego stawu. Organ uznał nadto, że ujęcie wody nie jest zasilane przez dno, gdyż studnia ujmuje warstwę wodonośną na głębokości 4,0 - 6,1 m, tj. na rzędnych: 216,30 - 218,40 m n.p.m. Poniżej występuje warstwa bezwodna. Poziom zwierciadła wody w studni podczas pomiaru przez biegłego stabilizował się na rzędnej ok. 220,78 m n.p.m. Podłoże gruntowe powyżej poziomu wodonośnego ujęcia składa się z warstwy iłów i namułów. Brak sączeń w warstwie iłów i namułów świadczy o dużej szczelności gruntów gliniastych. Nadto przedmiotowy staw wykonany w słabo przepuszczalnych utworach gliniastych napełniany jest wodami opadowymi oraz wodami gruntowymi z warstwy sączeń namułów piaszczystych występujących na głębokości ok. 1,5 - 2,0 m p.p.t., tj. na rzędnych: 219,25-219,75 m n.p.m. Dodatkowo, teren w granicach działki nr [...] został nadsypany, co również stanowi przeszkodę do stwierdzenia, że oba zwierciadła wód znajdują się na tym samym poziomie. Co więcej, z obliczeń biegłego wynika, że zasięg oddziaływania studni wynosi 0,68 m. Odległość studni od granicy działki nr [...] wynosi zaś ok. 7,0 m, dlatego też zasięg odziaływania urządzenia wodnego zamknie się w granicach działki należącej do A. M.. Z powyższego wynika, że kontakt hydrauliczny wody ze stawu z poziomem wodonośnym studni - nie występuje. Mając na względzie wskazania organu odwoławczego, Organ I instancji dopuścił do prowadzonego postępowania wyjaśniającego dowód w postaci ww. niezależnej opinii biegłego hydrogeologa, która przyczyniła się do ustalenia, że przedmiotowy staw nie oddziałuje na nieruchomość należącą do A. M. i tym samym na znajdujące się na niej - ujęcie wody pitnej. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. M., zarzucając rozstrzygnięciu wybiórcze i subiektywne rozpatrzenie materiału dowodowego; zaniechanie przeprowadzenia badań laboratoryjnych wody ze stawu i studni celem wyjaśnienia czy dochodzi do jej zanieczyszczenia na skutek filtracji; dokonanie błędnych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego materiału dowodowego, które doprowadziły do niewłaściwego ustalenia kierunku spływu wód opadowych i roztopowych; niewłaściwe przyjęcie, że odwołująca się nie wykazała, że na jej działce doszło do wystąpienia szkód; braku wykluczenia przez organ infiltracji wody ze stawu w kierunku działki skarżącej i oparcia się jedynie na domniemaniu iż przyczyną zawilgocenia ścian budynku na jej działce nie jest szkodliwe oddziaływanie stawu; naruszenie art. 190 ust. 12 Prawa wodnego poprzez uznanie, że odwołująca pomimo sąsiadowania z działką na której jest zlokalizowany staw - stroną postępowania nie jest. Decyzją z dnia 13 listopada 2025 r. znak: K.RUZ.4221.3.2025, działając na podstawie art. 138 §2 k.p.a. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę organowi Instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy ustalił, że w trakcie postępowania organ I instancji pozyskał, a następnie dopuścił do postępowania dowód w postaci opinii biegłego, sporządzonej przez M. J. na zlecenie Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Organ I instancji wziął między innymi pod uwagę zawarte w opinii ustalenia biegłego - pomiędzy działką nr [...] i [...] występuje wąski pas stanowiący działkę nr [...] obr. S. - w wyniku nadsypania działki nr ew. [...] i podniesienia brzegów stawu pomiędzy działką nr ew. [...] i dz. nr ew. [...] powstał "rów" o głębokości od 68 cm w części południowej do 86 cm w części północnej licząc od strony działki nr ew. [...]. Do "rowu" odprowadzana jest woda ze stawu pompą i wężem strażackim w czasie większych opadów, - przed wybudowaniem budynku mieszkalnego i stawu, spływ wód opadowych lub roztopowych na działkach nr [...] i [...] odbywał się z kierunku południowy wschód na północny zachód, do rowu przy drodze powiatowej relacji [...]. Na skutek nadsypania działki nr [...], warstwą ziemi o miąższości od 1,2 m do 1,4 m, nastąpiła zmiana kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych na kierunek z południowego zachodu na północny wschód, czyli w kierunku działki nr [...], - po wykonaniu stawu, część wody opadowej lub roztopowej z działki R. D., trafia do rowu przydrożnego przy drodze powiatowej, natomiast pozostała część wód spływa w kierunku działki nr [...] obr. S. , której właścicielem jest pan D. - podniesiony nasyp wokół stawu spowodował przekierowanie spływu wód stokowych w kierunku północno-wschodnim, - odpływ wody z obwałowania stawu od strony działki nr [...] ma miejsce do "rowu" na działce nr [...], - studnia ujmuje warstwę wodonośną w obrębie utworów czwartorzędowych, od głębokości 4 m do 6,10 m, warstwa poniżej 6,10 m p.p.t. jest bezwodna, w związku z tym studnia nie jest zasilana przez dno, ale wyłącznie przez płaszcz, - problem zawilgocenia ścian budynku mieszkalnego prawdopodobnie wynika z błędu w izolowaniu ław fundamentowych budynku, - działka nr [...] nigdy nie była zalewana wodą ze stawu i z działki nr e. [...], - zmiana kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych jest korzystna dla warunków gruntowo - wodnych występujących na działce A. M., ze względu na znacznie zmniejszoną powierzchnię spływu i tym samym mniejsza ilość wód, - nie stwierdzono rzeczywistych szkód na dz. nr ew. [...] powstałych w wyniku zmiany kierunku spływu wód opadowych i roztopowych. Ww. ustalenia przyczyniły się do uznania przez organ I instancji, że nieruchomość A. M. nie znajduje się w zasięgu oddziaływania stawu na działce nr [...] obr. S. , a tym samym nie oddziałuje na znajdujące się na niej ujęcie wody pitnej. Organ odwoławczy podniósł jednak, że oprócz stwierdzenia w opinii: "Szkód na działce nr [...] w czasie wizji nie stwierdziłem", biegły zawarł również inne spostrzeżenia, które organ I instancji pominął, a to: - Legalizacją dokonano urządzenie wodne - staw bezodpływowy. Z informacji uzyskanej w czasie wizji od pana R. D. wynika, że podczas większych opadów deszczu woda wypompowywana jest pompą do istniejącego "rowu" na dz. ew. nr [...], będącą własnością Gminy Z. i następnie spływa do rowu przy drodze powiatowej. W związku z powyższym eksploatacja tego stawu jest niezgodna z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym - str. 5 opinii; - W opinii opracowanej przez M. S. i w opinii opracowanej przez B. K. nie ustalono kierunku spływu wód podziemnych; PGW Wody Polskie Dyrektor Zarządu Zlewni w Nowym Sączu powinien przeanalizować opracowany operat wodnoprawny wraz z opinią geotechniczną i zgodnie z art. 410 ustawy Prawo wodne powołać biegłego do opracowania ekspertyzy - str. 6; - W czasie wizji terenowej w dniu 14 maja 2024 r. stwierdzono, że sprawa dotyczy oddziaływania zalegalizowanego urządzenia wodnego - stawu wykonanego na dz. nr [...] do którego odprowadzane wody z dachów budynków mieszkalno-usługowego i magazynowego R. D.. Rozpatrzenie tej sprawy nie należy do kompetencji Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn, ale do PGW Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w Nowym Sączu w związku z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym. - Zgodnie z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym staw miał być bezodpływowy. W czasie wizji R. D. stwierdził wypompowywanie wody ze stawu na działki sąsiednie w czasie nawalnych deszczy, w związku z powyższym eksploatacja stawu jest niezgodna z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym. - Zaproponowano przeanalizowanie przez Wody Polskie sporządzonego operatu wodnoprawnego oraz opinii geotechnicznej (powinna być opracowana opinia hydrogeologiczna), ponieważ zaprojektowanie wykonanie stawu bezodpływowego było błędem. W czasie większych opadów deszczu staw ten nie mieści wody i woda jest wypompowywana pompą na działkę [...] i dz. nr ew. [...] co może mieć wpływ na poziom zwierciadła wody w studni 0-1. Sprawa wypompowywania wody ze stawu nie została ujęta w decyzji o pozwolenie wodnoprawne. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższych zapisów wynika, że przedmiotem opinii M. J. nie było ustalenie zasięgu oddziaływania stawu, w tym w szczególności na wodę w studni A. M.. Opinia ta miała na celu ocenę czy w danym przypadku doszło do naruszenia stosunków wodnych, czyli czy dokonano na gruncie takich zmian stanu wody, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, co reguluje art. 234 ustawy Prawo wodne. Organ l Instancji ponownie rozpatrując sprawę nie uzupełnił więc materiału dowodowego o opinię niezależnego od stron biegłego, tym samym nie zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, co stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a. Na powyższą decyzję R. D. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, a ponadto w sprawie nie pozostaje żaden inny jej zakres do wyjaśnienia celem wydania rozstrzygnięcia co do istoty; - art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, - art 136 § 1 k.p.a. w zw. z art 12 k.p.a. w zw. z art 7b k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie przez organ II instancji z urzędu dodatkowych czynności postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co do których Organ II instancji powziął wątpliwości; - art. 6 k.p.a. w zw. z art 7 k.p.a. w zw. z art 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. - poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, a zwłaszcza opinii biegłego w zakresie stosunków wodnoprawnych M. J., przy jednoczesnym pominięciu ustaleń leżących u podstaw wydania decyzji legalizacyjnej urządzenia wodnego zlokalizowanego na działce nr [...], obr. S. , gm. Z., wydanej w oparciu o operat wodnoprawny oraz opinię geotechniczną, z których wynika, że nieruchomość A. M. (żądającej uznania jej za stronę w przedmiotowym postępowaniu) nie znajduje się w zasięgu oddziaływania tychże urządzeń, a wnioski opinii biegłego M. J. nie kwestionują tych ustaleń; - W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu – co do zasady, ilekroć jest uruchamiana skargą na decyzję lub postanowienie – polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu ma uproszczony charakter względem postępowania ze skargi, albowiem organ administracji nie ma obowiązku udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4 P.p.s.a.), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3 P.p.s.a.), sąd co do zasady rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 P.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji rozpatrując sprawę nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Wskazać należy również, że konstrukcja sprzeciwu implikuje daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów dokonywanej przez sąd kontroli decyzji kasacyjnej. Znacząco ograniczona jest możliwość badania i weryfikacji przez sąd materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka ocena stałaby się determinantą przyszłego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Kreowania takiej determinanty w postępowaniu prowadzonym pod nieobecność wszystkich podmiotów, których interesu prawnego jego wynik może dotyczyć i przy braku pełnej kontroli instancyjnej, nie można pogodzić ani z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ani z wymogami sprawiedliwości proceduralnej. W konsekwencji kontrola decyzji kasacyjnej musi się sprowadzać do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych spełnione są przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w którym akcentuje się, że oceniając legalność decyzji kasacyjnej obowiązkiem sądu administracyjnego jest jedynie ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Wobec tego przepisy art. 64e oraz art. 151a § 1 P.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 P.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, WSA z 5 listopada 2019 r., II OSK 3238/19, WSA w Krakowie z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 695/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy przywołać należy również art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". W przedmiotowej sprawie wiąże wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 4 października 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1050/24, oddalający sprzeciw od uprzednio wydanej w sprawie decyzji kasatoryjnej. Z przepisu art. 153 P.p.s.a. wynika, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych w zapadłym wcześniej wyroku sądu, ponieważ są nimi związane. Natomiast w razie zaskarżenia do sądu decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd administracyjny kontroluje, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w uprzednim wyroku. Podporządkowanie się wyrażonej przez sąd ocenie prawnej i jego wytycznym co do dalszego postępowania stanowi zatem główne kryterium weryfikacji poprawności nowo wydanych decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1701/22). W tak zakreślonych ramach wniesiony sprzeciw okazał się nieuzasadniony. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznawana jest przez organy administracji po raz kolejny. Prowadzona jest w ramach wznowionego postępowania zakończonego decyzją legalizującą urządzenie wodne – nielegalnie wykonany przez R. D. staw o wymiarach 29,70 na 24,15m2, zlokalizowany na działce nr [...]. Wnioskodawczynią wznowienia postępowania była A. M., właścicielka bezpośrednio sąsiadującej ze stawem działki nr [...], na której na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała budynek mieszkalny wraz ze studnią, która zaopatruje gospodarstwo domowe w wodę pitną. Jako podstawę wznowienia wskazała dwie przesłanki – art. 145 § 1 pkt. 4 i pkt. 5 k.p.a. A. M. nie została uznana za stronę w postępowaniu o legalizację spornego stawu, a wskazuje, że zasięg oddziaływania legalizowanego urządzenia wodnego (stawu) wpływa na jej nieruchomość a konkretnie na studnię, zanieczyszczając wodę. Dla ustalenia tego wpływu (oddziaływania) i tym samym przymiotu strony postępowania, A. M. przedstawiła sporządzoną we własnym zakresie (na własne zlecenie) opinię hydrologiczną autorstwa Mgr B. K. z kwietnia 2023 r. Także R. D. przedstawił w tym postępowaniu sporządzoną na własne zlecenie opinię z 23 czerwca 2023 r. autorstwa M. S.. Nadto w aktach sprawy znajduje się opinia hydrogeologiczna dla ustalenia warunków gruntowo-wodnych na działce [...] opracowana w lutym 2023 r. W aktach "legalizacyjnych" znajduje się ponadto operat wodnoprawny. W tym miejscu odnieść się należy do zaleceń zawartych w decyzji organu odwoławczego z dnia 20 czerwca 2024 r. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzone w sprawie opinie i wnioski uprawnionych geologów wynikające ze sporządzonych opinii nie są zgodne. W związku z powyższym zalecił przeprowadzenie dalszego postępowanie celem jednoznacznego ustalenia, czy wykonany staw na działce nr [...] ma wpływ na nieruchomość wnioskodawczyni, w tym na znajdujące się na niej ujęcie wody, np. w drodze przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem zainteresowanych stron oraz autorów opinii, pozyskania niezależnej opinii biegłego hydrogeologa. Decyzja ta, jak wyżej wskazano została utrzymana w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2024 r. Sąd poparł stanowisko organu odwoławczego, że rozstrzygnięcie wątpliwości i sprzeczności wynikających z przedstawionych prywatnych opinii wymaga powołania przez organ niezależnego od stron biegłego o odpowiednich kwalifikacjach, który jednoznacznie wypowie się co do kwestii wymagających w tej sprawie wiadomości specjalnych. Zważywszy na treść art. 153 P.p.s.a., ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji winien więc zrealizować ww. wskazania co do dalszego postępowania. W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, mając na względzie ww. zalecenia organ I instancji dopuścił do postępowania wyjaśniającego dodatkowy dowód w postaci niezależnej opinii biegłego hydrogeologa – M. J., która przyczyniła się do ustalenia, że przedmiotowy staw nie oddziaływuje na nieruchomość A. M.. Jednakże zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania zwartych www. orzeczeniu Sądu, co stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a. Organ odwoławczy podniósł, że przedmiotem opinii M. J. nie było bowiem ustalenie zasięgu oddziaływania stawu, w tym na wodę w studni A. M.. Miała ona na celu ocenę czy w danym przypadku doszło do naruszenia stosunków wodnych, a więc czy dokonano na gruncie takich zmian stanu wody, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Ze stanowiskiem organu odwoławczego należy się zgodzić. Zdaniem Sądu, organ I instancji przedmiotową opinie zinterpretował wybiórczo. Mianowicie całkowicie pominął zawarte w pkt 4 opinii wioski i zalecenia. Tymczasem z pkt 4.4. opinii wynika m.in., że wykonanie stawu bezodpływowego było błędem. W czasie większych opadów deszczu staw ten nie mieści wody i woda jest wypompowywana pompą na działkę nr [...] i dz. nr [...], co może mieć wpływ na poziom zwierciadła wody w studni 0-1. Sprawa wypompowywania wody ze stawu nie została ujęta w decyzji pozwolenie wodnoprawne. Biegły zaproponował również przeanalizowanie przez Wody Polskie operatu wodnoprawnego oraz opinii geotechnicznej (powinna być opracowana opinia hydrogeologiczna). Nie ustalono kierunku spływu wód stokowych po ogroblowaniu stawu, nie wynika z opinii jaki jest poziom zwierciadła wody w zbiorniku i w studni w tym samym czasie. Nadto biegły wyraźnie wskazał, iż nie może się zgodzić z opinią M. S., że nadmiar spływającej wody deszczowej w okresach deszczu nawalnego jest akumulowana w stawie w obrębie nieruchomości [...] i nie jest zrzucana poza jego granicę. Tak więc wbrew stanowisku organu I instancji, analizowana opinia nie wypowiada się na temat wymagających wyjaśnienia kwestii. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest więc sporządzenie niezależnej opinii biegłego, która jednoznacznie wypowie się co do wymienionych w decyzji organu odwoławczego i sądu kwestii, wymagających w tej sprawie wiadomości specjalnych. Jak bowiem już poprzednio wskazano kwestie te przesadzają o tym, czy wnioskodawczyni powinna lub nie powinna zostać uznana za stronę postępowania. Zatem, wbrew twierdzeniom wnoszącego sprzeciw, merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, wobec nieuzupełnienia przez organ istotnych braków w materiale dowodowym byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając sprzeciw.