II SA/Kr 164/21

WyrokWSA w Krakowie2021-06-07

Skład orzekający: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.), WSA Jacek Bursa, WSA Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli została ona obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obciążenie wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich stanowi przeszkodę do orzeczenia o jej zwrocie. Nawet jeśli nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, brak tytułu prawnego po stronie publicznoprawnego podmiotu (Skarbu Państwa lub gminy) do nieruchomości, która została zbyta lub obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, czyni decyzję o zwrocie niewykonalną. W takiej sytuacji nie ma potrzeby badania przesłanki zbędności nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części działki wywłaszczonej na cele publiczne. Prezydent Miasta odmówił zwrotu, wskazując, że działka nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając, że działka stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, co uniemożliwia jej zwrot. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. A. i R. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części działki oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r., znak [...], działając na podstawie art. 9a związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań A. A. i R. A. oraz Z. S. i M. M. od decyzji Prezydenta Miasta K. znak: [...] z dnia 13 lipca 2020 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia 13 lipca 2020 r., znak [...], Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 136, art. 142 ust. 1, art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 28 sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu sprawy R. A., A. A., W. S., W. B., Z. S., M. M. oraz A. M. o zwrot części działki nr [...], obr[...]. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. C. – Ł. – orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 1,4235 ha, obr[...] jedn. ewid. N. H. m. K., obj. księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli I. kat. [...] b. gm. kat C. – Ł., na rzecz R. A., A. A., W. S., W. B., Z. S., M. M. oraz A. M.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przedmiotowa działka nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, toteż nie ma możliwości orzeczenia o jej zwrocie bez względu na przesłankę zbędności, o której mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Na skutek wniesionych odwołań, Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 8 grudnia 2020 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował ustalony stan faktyczny, wskazując w szczególności, że orzeczeniem z dnia 15 października 1952 r. znak [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, na cele realizacji narodowych planów gospodarczych – pod budowę reduktorni gazów i wieży spadochronowej – m.in. część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C. – Ł., której właścicielką była W. A. z d. G.. Na podstawie planu podziału nr [...] z dnia 29 czerwca 1974 r. ustalono, iż parcela katastralna l. kat. [...] o pow. 4215 m2, b. gm. kat. C. – Ł., wraz z innymi parcelami weszła w skład parceli katastralnej l. kat[...], b. gm. kat. C. – Ł., a następnie uległa podziałowi na parcele katastralne: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...]. Następnie planem podziału nr [...] z dnia 29 kwietnia 1975 r., parcela katastralna l. kat. [...] zmieniła powierzchnię i konfigurację oraz podzieliła się na parcele katastralne: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. C. – Ł.. Z kolei na podstawie wykazu zmian gruntowych (równoważnika) nr [...] z dnia 4 czerwca 1984 r. ustalono, że parcela l. kat. [...] wraz z innymi parcelami utworzyła m.in. działkę nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K.. Dalej planem podziału nr [...] z dnia 17 kwietnia 1985 r. działka nr [...], obr. [...]. ewid. N. H. m. K. podzieliła się na działki nr: [...] i [...], a planem podziału nr [...] z dnia 3 kwietnia 1995 r. działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr: [...] i [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K.. Planem podziału nr [...] z dnia 10 marca 1998 r. działka nr [...] zmieniła powierzchnię i oznaczenie na działkę nr [...] i uległa podziałowi na działki nr: [...] oraz [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K.. Następnie działka nr [...], obr. [...]. ewid. N. H. m. K. podzieliła się operatem podziałowym [...] nr [...]/15 z dnia 4 lutego 2016 r. na działki: nr [...] , nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położone w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., powyższy projekt podziału nieruchomości został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta K. znak [...] z dnia 5 maja 2016 r. Z kolei z porównania mapy katastralnej z mapą ewidencyjną dla b. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C. – Ł., wynika, iż weszła ona częściowo w skład działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. H. m. K., która objęta jest księgą wieczystą nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Dalej organ odwoławczy wskazał, że na podstawie decyzji Wojewody z dnia 18 sierpnia 1999 r., znak: [...], Przedsiębiorstwo [...] [...]" nabyło z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 20344 m2, b. gm. kat. C. – Ł.. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 20 stycznia 2000 r. Następnie aktem notarialnym Rep. nr [...] ww. przedsiębiorstwo zostało sprzedane A. G.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział I Cywilny z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. [...] spadek po A. G. nabyli: O. A. G.-S., C. G. oraz M. G. – i powyższe osoby zostały wpisane w księdze wieczystej nr [...] jako użytkownicy wieczyści – jako następcy prawni Przedsiębiorstwa [...]". Przechodząc do oceny prawnej stanu faktycznego Wojewoda wskazał, że zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest możliwy jedynie w przypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze – nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz – po drugie – aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Skarb Państwa lub gmina nie może bowiem odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznano, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Powyższy pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym. Utrata władania przez podmioty publicznoprawne wywłaszczoną nieruchomością po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z naruszeniem prawa osób uprawnionych do jej zwrotu stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie zwrotu takiej nieruchomości bez konieczności badania jej zbędności na cel wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie istnieje zasadnicza przeszkoda ku temu, by część działki nr [...], poł. w obr [...] ewid. N. H. m. K., w granicach parceli [...] kat. [...], b. gm. kat. C. – Ł. mogła obecnie zostać zwrócona na rzecz wnioskodawców. Nieruchomość ta stanowi bowiem własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Oznacza to brak podstaw do tego, by można było w sposób pozytywny ustosunkować się do wniosku stron o zwrot nieruchomości w stosunku do przypadających im udziałów. Prowadziłoby to bowiem do skutku sprzecznego z prawem, jako że organy orzekające w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mają kompetencji do zniesienia prawa użytkowania i przepisy ustawy o gospodarce nieruchomości nie przewidują zaistnienia takiego skutku z mocy prawa, zaś prawo użytkowania wieczystego ze swej istoty może obciążać jedynie nieruchomość Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. A. A. i R. A. zaskarżyły powyższą decyzję Wojewody z dnia 8 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżące zarzuciły zaskarżonej decyzji: I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim organ wydając kwestionowane rozstrzygnięcie w żaden sposób nie zweryfikował samodzielnie, a także nie ustalił czy organ I instancji podjął jakiekolwiek działania zmierzające do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...]. ewid. N. H. m. K., a także samodzielnie nie podjął działań zmierzających do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do tej nieruchomości; b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie jest prawidłowe, czym także naruszono art. 138 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie uchylono decyzji organu I instancji i nie przekazano sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia; II. Naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1-2 u.g.n. w zakresie, w jakim organ stwierdza, iż sam fakt obciążenia, w tym przypadku w sposób sprzeczny z przepisami prawa, uprzednio wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego, bez względu na termin kiedy takie prawo zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej, stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o odmowie zwrotu wnioskowanej części nieruchomości, co z kolei stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust 3 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżące wniosły o: 1) uchylenie w całości decyzji Wojewody z dnia 8 grudnia 2020 r., znak: [...], a w przypadku uznania, że jest to uzasadnione okolicznościami sprawy zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji ze wskazaniem rozstrzygnięcia, chyba że Sąd pozostawi rozstrzygnięcie uznaniu organu; 2) zasądzenie od Wojewody na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżące przedstawiły argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej "u.g.n."), w brzmieniu obowiązującym od dnia 14 maja 2019 r., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 136 ust. 3a u.g.n. w przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. Wedle art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Powołane przepisy stanowią determinantę prawną zaskarżonej decyzji, aczkolwiek jej istotnym uzupełnieniem jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), w wyniku którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Na tyle powyższych przepisów wyraźnie rysują się trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – niemniej jednak w niniejszej sprawie nie tyle one, ile kwestia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości i jego wpływu na dopuszczalność zwrotu wysuwa się na plan pierwszy. Z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że na podstawie decyzji Wojewody z dnia 18 sierpnia 1999 r., znak [...], Przedsiębiorstwo [...]" nabyło z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 20344 m2, b. gm. kat. C. – Ł., z której wydzielono działkę [...]. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 20 stycznia 2000 r. Następnie aktem notarialnym Rep. nr [...] ww. przedsiębiorstwo zostało sprzedane A. G.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział I Cywilny z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. akt I [...] spadek po A. G. nabyli: O. A. G.-S., C. G. oraz M. G. – i powyższe osoby zostały wpisane w księdze wieczystej nr [...] jako użytkownicy wieczyści – jako następcy prawni Przedsiębiorstwa [...]". Obecnie zatem przedmiotowa działka stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Kwestia dopuszczalności orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości pomimo to, że nie pozostaje ona we władaniu Skarbu Państwa ani we władaniu jednostki samorządu terytorialnego – wymagała zatem rozważenia w pierwszej kolejności; jej rozstrzygnięcie warunkuje potrzebę badania innych okoliczności potencjalnie relewantnych z punktu widzenia wchodzących w rachubę norm materialnych. Sąd w tej mierze podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną w niniejszej sprawie przez organy administracji, a także – w ujęciu abstrakcyjnym – przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 13 kwietnia 2015 r. (I OPS 3/14, CBOSA). Uchwała ta głosi, że: "jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy". W uzasadnieniu tej uchwały wskazano w szczególności, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma cywilnoprawny charakter i przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. Oznacza to, że nie ma znaczenia prawnego pominięcie w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przesłanki zwrotu nieruchomości, stwierdzenia, iż Skarb Państwa (jednostka samorządu terytorialnego) jest aktualnie (nadal) właścicielem nieruchomości. Nawet ewentualne niezrealizowanie celu wywłaszczenia nie oznacza, iż prawo własności nieruchomości podmiotu, który nabył ją, nie podlega ochronie, o której mowa w art. 64 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej. Prawo własności "nowego" właściciela pozostaje w kolizji z prawem do zwrotu nieruchomości wywłaszczonego właściciela. Rozwiązanie tej kolizji należy do sądu powszechnego, z uwzględnieniem zasady państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz zasady stabilności stosunków prawnych. Przedmiotowa nieruchomość wprawdzie pozostaje własnością Skarbu Państwa, ale została oddana w użytkowanie wieczyste innym podmiotom. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że również to użytkowanie wieczyste innych podmiotów stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie nieruchomości – w tym zakresie na plan pierwszy wysuwają się nie tyle różnice, ile podobieństwa tego prawa do własności, w szczególności gdy idzie o ochronę. Sąd podziela zatem stanowisko zaprezentowane m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r., I OSK 3497/15. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, nie było potrzeby badania innych okoliczności warunkujących ewentualny zwrot nieruchomości, w szczególności przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. (I OSK 1153/17, CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Niezależnie (...) od tego, jakie postępowanie dowodowe przeprowadziły organy, a mianowicie czy dokonały uprzedniego zbadania celu wywłaszczenia i stopnia jego realizacji, to i tak, w przypadku zbycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. W tej sytuacji nie sposób nakładać na organy obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność celu wywłaszczenia i stopnia jego realizacji, a co za tym idzie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Są to (...) okoliczności pozbawione znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, a jednocześnie nie stanowią prejudykatu dla rozstrzygnięć podejmowanych przez sądy powszechne w postępowaniu odszkodowawczym". Powyższe rozważania w istocie zawierają już odniesienie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych przez skarżące (w tym art. 229 w zw. z 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1-2 u.g.n., art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zdaniem Sądu, nie doszło również do naruszenia prawa procesowego; w szczególności nie można przyjąć, aby w niniejszym postępowaniu miały być podejmowane czy też wyjaśniane działania zmierzające do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło