II SA/Kr 17/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [ ] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II) oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję .........Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [....] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 maja 2008 roku oddalił skargę M.B. na w/w decyzję. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi [....] zł i stanowi go świadczenie emerytalne w wysokości [....] zł wraz z dodatkiem z tytułu posiadania [....] grupy inwalidzkiej w wysokości [....] zł. W skład majątku skarżącej wchodzą dwa mieszkania w K. : przy ul. ......oraz przy ul...... Skarżąca nie dysponuje oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że jest osobą ubogą, utrzymuje się z emerytury w wysokości [....] zł netto. Z tej sumy opłaca bardzo wysokie koszty utrzymania mieszkań przy ul........ Posiadane przez skarżącą nieruchomości nie przynoszą aktualnie żadnych dochodów. Mieszkanie przy ul. .......nie nadaje się do wynajęcia ze względu na posiadane wady fizyczne, zaś mieszkanie przy ul...... nie jest obecnie wynajmowane przez studentów ze względu na okres wakacji. W związku z podeszłym wiekiem (.... lat) oraz służbą w ........ skarżąca cierpi na [....] . Zmuszona jest zatem ponosić wydatki na leczenie i rehabilitację. Skarżąca podała ponadto, iż ponosi ona następujące opłaty: czynsz za mieszkanie przy ul..... [....] zł, a przy ul. ...[....] zł, opłata za energię elektryczną [....] zł w mieszkaniu przy ul....., [....] zł przy ul....., opłata za telefon [....] zł. Aktualnie M.B. spłaca kredyt bankowy zaciągnięty dla opłacenia zaległego czynszu. Ponadto w ostatnim miesiącu wnioskodawczyni poniosła wydatek w wysokości [....] zł z tytułu zapłaty za malowanie pokoju w mieszkaniu przy ul.... Pobierane przez skarżącą świadczenie emerytalne nie wystarcza na ponoszenie wskazanych koniecznych wydatków, dlatego domaga się ona zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na brak środków, nieporadność wynikającą z podeszłego wieku oraz nieznajomość przepisów postępowania sądowoadministracyjnego zasadne jest także, zdaniem skarżącej, ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego z urzędu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym miejscu należy podnieść, iż przedmiotowy wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia ..... lutego 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na skutek wniesionego przez M.B. sprzeciwu od w/w postanowienia w zakresie odmowy zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 marca 2008 r. odmówił skarżącej udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie jej od ponoszenia opłat sądowych. Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu Sąd pragnie podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W uzasadnieniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia ...... lipca 2008 roku skarżąca jako nową okoliczność powołała fakt, iż obecnie przez okres wakacji nie uzyskuje dochodów z najmu mieszkania. Podała także, iż aktualnie spłaca kredyt zaciągnięty dla opłacenia zaległego czynszu, a ponadto w ostatnim miesiącu poniosła wydatek w wysokości [....] zł za remont (malowanie) pokoju w mieszkaniu przy ul. ....... W ocenie orzekającego przedstawione przez stronę dane dotyczące sytuacji majątkowej nie wpływają na odmienną ocenę możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należy bowiem zauważyć, że w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżąca jako osoba będąca właścicielką dwóch mieszkań w K. , dysponująca stałymi miesięcznymi dochodami z tytułu świadczenia emerytalnego z dodatkiem z tytułu orzeczonej [....] grupy inwalidzkiej w łącznej wysokości [....] zł oraz dodatkowo dochodami z najmu mieszkania, zdaniem orzekającego za osobę ubogą nie może być uznana. Odnośnie argumentu strony, że w okresie wakacji nie uzyskuje dochodów z najmu należy zauważyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane przez skarżącą w dniu ..... listopada 2007 roku, a zatem ponad osiem miesięcy temu. Skarżąca miała możliwości gromadzenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie czasu. Dochody takie niewątpliwie uzyskiwała, co potwierdza zalegający w aktach sprawy wyciąg z rachunku bankowego, na którym w dniu .......2008 roku odnotowano wpłatę kwoty [....] zł tytułem "przelew środków na czynsz", który skarżąca opatrzyła adnotacją "najem". Orzekający pragnie również podkreślić, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżąca, przewidując możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego i dokonać stosownych oszczędności. Okoliczność, iż strona przeznaczyła w ubiegłym miesiącu kwotę [....] zł na malowanie pokoju w należącym do niej mieszkaniu oznacza, że skarżąca dysponowała takimi środkami, lecz wykorzystała je w innym celu, niż pokrycie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że wydatki z tytułu remontu nie należą do niezbędnych kosztów utrzymania i nie uzasadniają przyznania stronie prawa pomocy. Także spłata zaciągniętego kredytu nie stanowi - zgodnie z orzecznictwem sądowym wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Z tych względów nie przychylono się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu i orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).