II SA/Kr 1745/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Daniel / spr. / Sędziowie NSA Andrzej Niecikowski WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody z dnia 14 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala Starosta K. decyzją z [...].10.2007 r., na podstawie art. 149 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku W.S odmówił wznowienia postępowania w sprawie decyzji Urzędu Gminy L. z [...].11.1973 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 1 położonej w K. gm. L. W uzasadnieniu organ wskazał, że 24.09.2007 r. do organu wpłynęło pismo W.S. z 18.09. 2007 r. w którym zwróciła się "o wszczęcie z urzędu" na zasadzie art. 147 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa i art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 145 § 3 kpa postępowania w ww. sprawie. Organ wskazał, że postępowanie może zostać wznowione jedynie w razie zaistnienia którejś z przesłanek określonych w art. 145 kpa. Ponadto postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dzieli się na dwa etapy, pierwszy o charakterze formalnym, drugi - merytorycznym. Na wstępie wniosek o wznowienie postępowania podlega kontroli pod względem podmiotowym (czy pochodzi od uprawnionego podmiotu - strony), przedmiotowym (czy zawiera przesłanki określone w art. 145 §*1 kpa) oraz pod względem zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa. Spełnienie powyższych kryteriów warunkuje wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa). Uchybienie tym wymogom obliguje organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 kpa. Na podstawie analizy treści wniosku o wznowienie organ ustalił, że W.S. wiedziała o decyzji o pozwoleniu na budowę z 05.11. 1973 r. od momentu jej wydania, zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia, co skutkować musi odmową wznowienia postępowania. Nadto organ wskazał, że wnioskodawczyni domagając "wszczęcia z urzędu" postępowania jako przyczynę wznowienia wskazała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa uzasadniając to w ten sposób, że jej mąż złożył fałszywe oświadczenie, iż jest właścicielem działki podczas, gdy był jedynie współwłaścicielem na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej. Na powyższą okoliczność nie przedłożyła stosownego dowodu, informując, że Prokuratura Rejonowa w K. odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie, czego ona nie zaskarżyła. Organ wskazał, że Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z [...]11.2006 r. , znak: [...] którą odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę z 5.11.1973 r., wyjaśnił, że tylko w przypadku potwierdzenia przez właściwy organ faktu złożenia fałszywego oświadczenia o prawie do dysponowania terenem, powstałaby przesłanka wynikająca z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Ocena, czy oświadczenie było prawidłowe, czy też mogło być fałszywe nie należy do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej. Organ nie stwierdził podstaw do "wznowienia z urzędu" postępowania. Wskazał, że art. 145 § 2 kpa nie miał w sprawie zastosowania. Ponadto wyjaśnił, że wskazana przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie potwierdziła się ponieważ przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ w na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Podstawa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa zachodzi, gdy: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, są istotne i istnieją w dniu wydania ostatecznej decyzji, a nie były znane organowi wydającemu decyzję. Organ podkreślił, że przeprowadził kontrolę decyzji w pełnym zakresie pod względem wszystkich przesłanek określonych w art. 145 § 1 kpa. Odwołanie od ww. decyzji złożyła W.S. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Zarzuciła naruszenie: - art. 6 kpa poprzez przywołanie jako podstawy prawnej orzeczenia w sprawie rozstrzygnięcia Wojewody w innej sprawie administracyjnej i oparcie na tym rozstrzygnięcia orzeczenia; - art. 145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 3 kpa poprzez przyjęcie, iż niezbędne jest orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające fałszywość oświadczenia złożonego przez jej męża; - art. 78 § 1 kpa poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wskazywanie, że to strona winna takie dowody przedstawić; -art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez przyjęcie przez organ, że uczestnictwo strony w postępowaniu administracyjnym jest okolicznością nieistotną w sprawie. W uzasadnieniu skarżąca argumentowała, że organ winien ustalić kiedy strona dowiedziała się nie o samym istnieniu decyzji, ale o jej treści. Jej zdaniem obowiązkiem organu, wobec wskazywanych przez nią okoliczności było wznowienie postępowania z urzędu. Wojewoda decyzją z [...].12.2007 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że wydane rozstrzygnięcie organu l instancji jest prawidłowe. Organ odwołał się do art. 16 kpa wskazując, że ustanowiono w nim zasadę trwałości i stabilności decyzji ostatecznych. Wzruszenie takiej decyzji uzależnione jest od wystąpienia jednej z enumeratywnie wskazanych przesłanek przewidzianych dla trybów nadzwyczajnych. Przepis art. 145 kpa wymienia okoliczności, które uzasadniają uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Organ odwoławczy przytoczył również treść art. 148 § 1 kpa wskazując, że istotny jest sam fakt, kiedy wnioskodawczyni dowiedziała się o istnieniu nowych okoliczności mających znaczenie dla sprawy oraz istniejących w dniu wydania decyzji. Jedną z formalnych przeszkód uniemożliwiających wznowienie postępowania jest przekroczenie przez stronę występującą z wnioskiem, miesięcznego terminu, o którym mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu l instancji, że przekroczony został termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem W.S. wiedziała o przedmiotowej decyzji od momentu jej wydania, natomiast jak podniosła we wniosku "o fakcie popełnienia czynu karnego i oparciu na fałszywym oświadczeniu decyzji zezwalającej na budowę domu dowiedziałam się w 2004 r.". Tym samym zaszła formalna przeszkoda dla prowadzenia postępowania wznowieniowego. Wojewoda podniósł również, że po dogłębnej analizie akt sprawy oraz przeprowadzeniu kontroli decyzji w pełnym zakresie pod względem wszystkich przesłanek określonych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz ustawie Prawo budowlane nie znalazł podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody złożyła W.S. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 58 i art. 59 kpa poprzez nierozpoznanie i nieuwzględnienie je; wniosku z 18.12.2007 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania; - art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie i niezebranie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym niewyjaśnienie wpływu na niniejsze postępowanie wniosku złożonego przez skarżącą w Urzędzie Gminy L. w dniu 26.11.2003 r. i 27.11.2003 r., w których domagała się wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę z 5.11.1973 r.; -art. 145 §1 pkt 1, 2 ,4, 5 kpa; - art. 151 § 2 poprzez niestwierdzenie przez organy obu instancji, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz niewskazanie okoliczności, z powodu których nie nastąpiło uchylenie decyzji z 5.11.1973 r. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że o wydaniu ww. decyzji dowiedziała się dopiero w listopadzie 2003 r. Dodatkowo w piśmie z 18 stycznia 2007 r. również zatytułowanym jako skarga skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: art. 6, art. 145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 3, art. 16, art. 78 § 1 kpa, 145 § 1 pkt 5 wzw. z art. 28, art. 147, art. 107 §3, art. 104, art. 7wzw. żart. 8 i art. 11 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda , wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 §1 kpa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie trzeba wskazać, że z uwagi na ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 kpa odstępstwa od tej zasady wyznaczone przepisami postępowania jak np. wznowienie postępowania ze względu na swój wyjątkowy charakter podlegają ścisłej wykładni. Trzeba nadto wskazać, że postępowanie wznowieniowe obejmuje dwie fazy. W pierwszej fazie właściwy organ administracji publicznej bada jedynie czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania, czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 kpa oraz czy jako podstawę wznowienia wskazano jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 i 2 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w l instancji, w terminie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Tylko w przypadku ustalenia, że w podaniu o wznowienie postępowania powołana została jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 lub 145a i zostały zachowane terminy z art. 148 kpa - organ administracji publicznej jest uprawniony do wydania postanowienia w oparciu o przepis art. 149 § 1 i 2 kpa o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do uruchomienia postępowania w sprawie przyczyn wznowienia oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (II etap postępowania wznowieniowego). A zatem zarzut skargi wskazujący na naruszenie przepisu art. 151 § 2 kpa jest nieuzasadniony bowiem jego zastosowanie musi poprzedzić wstępny etap postępowania, a nadto musi się on zakończyć wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, ( art. 149 § 1 kpa), które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2) kończącego się w trybie art. 151 § 1 lub § 2 kp[a. Natomiast ustalenie przez organ - we wstępnym etapie - że wniosek został złożony po upływie terminu wskazanego wyżej skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania w drodze decyzji (zgodnie z treścią art. 149 § 3 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Należy podkreślić, że w świetle przepisu art. 149 § 2 kpa we wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, a więc przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, organ nie ocenia przyczyn wznowienia, gdyż ustalenie czy przyczyny takie miały miejsce może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania (por. wyrok NSA z 5. 10. 2007 r. sygn. akt l OSK 1390/06, Lex 366765). W niniejszej sprawie strona skarżąca wskazała jako okoliczności uzasadniające żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Urzędu Gminy L. z [...].11.1973 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 1 położonej w K. gm. L. dwie przesłanki: z art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 kpa podnosząc, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1 ) oraz, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy należy przede wszystkim zgodzić się z ustaleniami organów l i II instancji, które wskazały, iż z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca nie zachowała terminu wskazanego w przepisie art. 148 § 2 kpa. Wszak podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem przedmiotowej decyzji z 5 listopada 1973 r. wpłynęło do organu w dniu 24 września ( z datą na piśmie: 18 września 2007 r.), przy czym z jego treści wynika, że skarżąca dowiedziała o wydaniu ww. decyzji o pozwoleniu na budowę od momentu jej wydania, natomiast o fakcie złożenia przez jej męża J.S. oświadczenia, iż jest on jedynym właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 w K. dowiedziała się w 2004 r. Powyższe wynika wprost z treści ww. podania o wznowienie, w którym skarżąca podniosła, że: "o fakcie popełnienia czynu karnego i oparciu na fałszywym oświadczeniu decyzji zezwalającej na budowę domu dowiedziałam się w 2004 r. i natychmiast podjęłam działania zmierzające do wzruszenia decyzji". Podkreślenia wymaga, że to strona musi udowodnić kiedy tj. w jakie dacie dowiedziała się o decyzji i powinna to wykazać ze ścisłością dostateczną do ustalenia czy jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 kpa. Ten sposób rozumienia przesłanki z art. 148 uzasadnia wzgląd na ogólną zasadę trwałości decyzji określoną w art. 16 kpa i przemawia za ścisłą literalną interpretacją przepisów ustalających przesłanki wzruszania ostatecznych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd w pełni podziela stanowisko organów l i II instancji, iż podanie W.S. z września 2007 r. o wznowienie przedmiotowego postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa , co z kolei uzasadniało wydanie na podstawie art. 149 § 3 decyzji odmowie wznowienia postępowania. Należy podkreślić; że oceny tej nie zmienia okoliczność, iż skarżąca wniosła o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Urzędu Gminy L. z [...] listopada 1993 r. powołując się na treść art. 145 § 3 zgodnie, z którym z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Odnosząc się do tej kwestii i do zarzutu nieuwzględnienia przez organy trybu z art. 145 § 3 kpa należy zauważyć, że powyższy przepis nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku wszczynania postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia czy nie zachodzą podstawy do jej wznowienia. Nadto wznowienie postępowania z urzędu może mieć miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia. A taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, na co organy obu instancji wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że złożenie przez męża skarżącej fałszywego oświadczenia o prawie do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane nie zostało potwierdzone wyrokiem sądu karnego, a jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych Prokuratura Rejonowa w K. postanowieniem z [...]. 12. 2004 r. odmówiła wszczęcia śledztwa w tej sprawie i postanowienie to nie zostało zaskarżone. A zatem nie można się również zgodzić z zarzutami niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. W tej sytuacji biorąc za podstawę art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.