II SA/Kr 1747/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie AWSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 czerwca 2003 r Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wraz z postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r o wznowieniu postępowania Nr [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia 12.06.2003r. ([...] ) utrzymał w mocy wydaną po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] .12.2002r. przez Prezydenta Miasta [...] decyzję z dnia [...] .04.2003r. ([...] ) w której organ pierwszej instancji zawarł następujące rozstrzygnięcia: - o uchyleniu swej decyzji z dnia [...] .08.2001 (znak [...] ) orzekającej o przyznaniu E. N. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] .08.2001 r. - o odmowie przyznania E. N. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] .08.2001r. - o uznaniu, że wypłaconego E. N. zasiłek przedemerytalny za okres od [...] .08.2001 do [...] .10.2002 za nienależnie pobrane świadczenie, - o obowiązku zwrotu pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] .08.2001 do [...].10.2002 w kwocie [...]. Z treści uzasadnienia wynika, że organ oparł wydana decyzję na następującym stanie faktycznym: E. N. został zarejestrowany w Państwowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...].08.2001 i uzyskał przewidziany art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz.U. z 2001 Nr 6 poz. 56 ze zm.) zasiłek przedemerytalny od dnia [...].08.2001r. W dniu [...].11.2002 r. E. N. doręczył do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział VI Pracy z dnia [...].11.2002 ( sygn.akt [...]) przywracający go do pracy w Spółdzielni Pracy Zaopatrzenia Ogrodniczego i Usług w [...]. W dacie [...].11.2002 zgłosił gotowość do pracy a w dniu [...].11.2002r. podjął zatrudnienie co potwierdzone zostało przez pracodawcę. W związku z powyższym Prezydent Miast [...] postanowieniem z dnia [...].12.2002r. powołując się między innymi na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...].08.2001r. o przyznaniu E. N. prawa do zasiłku przedemerytalnego i w wyniku postępowania wznowieniowego uchylił tę decyzję wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia [...].04.2003r. o uznaniu pobranego zasiłku przedemerytalnego za świadczenie nienależne oraz o obowiązku jego zwrotu. W wyniku odwołania od tej decyzji Wojewoda [...]utrzymując powyższe orzeczenie w mocy, powołał się na art. 51 § 1 Kodeksu Pracy, według którego okres pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia. Zdaniem organu odwoławczego treść tego przepisu nakazuje organom, w rozpatrywanym przypadku przyjąć, że w sytuacji przywrócenia do pracy i jej podjęcia przez E. N., ciągłość pracy została zachowana. Tym samym należy przyjąć iż został reaktywowany ten sam stosunek pracy, a konsekwencji nie było podstaw do wypłaty zasiłku przedemerytalnego za okres trwania ( na skutek przywrócenia wyrokiem sądu ) stosunku pracy a pobrany za ten okres zasiłek przedemerytalny jest świadczeniem nienależnym. Okoliczność ta daje podstawę do żądania zwrotu pobranego przez E N. zasiłku przedemerytalnego w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu(w/w). W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] E. N. domagał się zmiany decyzji i ustalenia uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego między innymi art. 37j i art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podniósł, że zarówno w dniu rejestracji jak i pobierania zasiłku, pozostawał faktycznie bez pracy, a pobierany zasiłek przedemerytalny był jedynym źródłem jego utrzymania. Interpretacja art. 51 § 1 Kodeksu Pracy, której dokonał Wojewoda Małopolski jest wadliwą, gdyż przepis ten nie daje podstaw do uznania za niebyłe faktów polegających na pozostawaniu bez pracy i bez środków utrzymania i dlatego nie mógł wpłynąć na wsteczne uznanie skarżącego za osobę, która w chwili rejestracji nie spełniła wymogów art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podnosił także, że nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia ani odszkodowania za czas pozostawania bez pracy. Nadto skarżący zarzucił, że nie był uprzedzony przez PUP, że będzie zobowiązany do zwrotu zasiłku dlatego wydał go na utrzymanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004r. Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153 poz. 1270)- dalej zwanej p.p.s.a. sprawy w których skargi wnoszone zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy p.p.s.a.- z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W przypadku gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. następuje usunięcie z obrotu prawnego decyzji poprzez jej uchylenie przez sąd rozpoznający sprawę. Nie jest natomiast możliwa reformacja jakiej domaga się skarżący tj. merytoryczne orzeczenie o uprawnieniach, gdyż ta sfera zastrzeżona została dla organów administracji. Rozpatrywana decyzja łączy w sobie dwa elementy: 1) postępowania wznowieniowego objętego postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia 24.12.2002r. i orzeczenia w wyniku tego wznowienia o uchyleniu wcześniejszej decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz pozbawienie go prawa do zasiłku przedemerytalnego ; 2) uznania zasiłku przedemerytalnego za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i orzeczenie o obowiązku zwrotu tego świadczenia. Na wstępie trzeba podkreślić, że połączeniu tych dwóch odrębnych kwestii w jednym postępowaniu nie jest dopuszczalne. Mianowicie powołany przez organy przepis art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi samodzielną podstawę prawną decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W sytuacji gdy świadczenie zostało wypłacone mimo okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, wznowienie postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia, nie stanowi warunku koniecznego do orzeczenia obowiązku zwrotu tego świadczenia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2000 r. III K 20/00-OSNP 2001/K/403). Nadto jak wynika z treści postanowienia o wznowieniu postępowania powołującego jako przyczynę wznowienia w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] .11.2002, wskazał organ ujawnienie treści wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział VI z dnia [...].11.2002. W ocenie Sądu brak było określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstaw do tego wznowienia. Przepis ten bowiem stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Tymczasem faktem niespornym jest, że w dacie kiedy Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącemu zasiłek przedemerytalny był on osobą bezrobotną, gdyż faktycznie został zwolniony z pracy i przedłożył wymagane do uzyskania zasiłku dokumenty. Powołany przez organ odwoławczy przepis art. 51 § 1 Kp ma tylko znaczenie w kwestii ustalenia uprawnień pracowniczych zależnych od ciągłości pracy. Nie stwarza natomiast żadnej fikcji zmieniającej stan faktyczny w którym w okresie trwania procesu o przywrócenie do pracy, zwolniony w sposób niezgodny z prawem pracownik pozostawał bez pracy i nie otrzymywał wynagrodzenia. Celem przepisu art. 51 § 1 Kp jest ochrona uprawnień pracowniczych, a nie utrata uprawnień należnych w czasie gdy zwolniony pracownik pozostawał osobą bezrobotną. Nie jest bowiem możliwe anulowanie zdarzeń faktycznych które miały mniejsze w tej sprawie. Reasumując powyższe trzeba stwierdzić, że brak było podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż treść zapadłego w dniu [...].11.2002 wyroku Sądu Okręgowego w [...] nie mogła zmienić okoliczności istniejących w dacie rejestracji i przyznania E. N. zasiłku przedemerytalnego tj. [...].08.2001r., jak również ani wyrok ani późniejsze zgłoszenie gotowości do podjęcia pracy nie są okolicznościami istniejącymi w dacie wydania, uchylonej wskutek wznowienia, decyzji Prezydenta Miast [...] ( z dnia [...].08.2001r). Istotnie są to okoliczności co do których organ wydający decyzję nie znał, ale jedyną tego przyczyną był fakt iż w dacie wydania decyzji okoliczności te nie miały miejsca. Skoro wydanie wyroku przywracającego skarżącego E. N. do pracy i fakt późniejszego podjęcia zatrudnienia nie mogły być podstawą wznowienia postępowania, to również nie było podstawy prawnej do uchylenia decyzji przyznającej E. N. prawo do zasiłku przedemerytalnego i w następstwie tego- orzeczenia o utracie prawa do w/w zasiłku. Przechodząc do drugiej kwestii objętej postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzję, trzeba stwierdzić, iż niezależnie od tego, że nie było dopuszczalne połączenie postępowania wznowieniowego oraz postanowienia o zwrot nienależnie pobranego świadczenia, organ badając tę kwestię całkowicie pominął kluczowe zagadnienie, jakim jest konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia. Pouczenie takie zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest warunkiem od którego uzależnione jest uznanie świadczenia za nienależnie pobrane a w konsekwencji żądanie jego zwrotu ( wyrok NSA z dnia 14.12.1998 II SA 1606/98 Lex nr 4192). Z akt sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika czy organ udzielał skarżącemu jakichkolwiek informacji na temat okoliczności powodujących ustanie prawa do zasiłku. Z tych względów Sąd uznał iż organy błędnie zastosowały przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez przyjęcie za podstawę wznowienia okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji. Niewłaściwie zastosowany został także przepis art. 28 ust. 1 i art. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wobec stwierdzenia przez Sąd przesłanek określonych art. 145 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz postanowieniem o wznowieniu postępowania.