II SA/Kr 1776/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek (Spr.) Sędziowie: WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 maja 2001 r., Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu skargę oddala Decyzją z dnia 14.05.2001 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku A. L. zam. w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2001r., znak: [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...].08.2000 r. wydanej dla A. L. polegającej na wpisie w dowodzie rejestracyjnym seria [...] samochodu marki A. adnotacji o zmianie rodzaju pojazdu osobowego na ciężarowy, o ładowności 520 kg i liczbie miejsc 4 - orzekło o utrzymaniu w mocy w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2001r., znak [...]. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2000r. skarżący A. L. zam. K. W., ul. K. [...] zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K. W. o zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu określając jego dane: 1) rodzaj pojazdu i przeznaczenie - samochód osobowy, 2) marka, typ model - A., 3) rok produkcji 2000, 4) numer nadwozia, 5) numer silnika, 6) dotychczasowy numer rejestracyjny, 7) numer karty pojazdu, 8) barwa nadwozia. Podał, że do wniosku dołącza: fakturę VAT, książkę pojazdu, dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne, dowód osobisty oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz opis zmian w pojeździe (w aktach na k. 6 zalega zaświadczenie z dnia późniejszego niż wniosek, bo z dnia [...].08.2000 r. i na k. 7 opis zmian z daty także późniejszej, bo z [...].08.2000 r., z wynika, że przedmiotowy samochód jest samochodem ciężarowym). Decyzją z dnia 18 sierpnia 2000r. pojazd ten został zarejestrowany przez Starostę Powiatowego w K. W. - jako samochód osobowy. W dniu [...].08.2000 r. skarżący zwrócił się o dokonanie w wydanym mu 3 dni wcześniej dowodzie rejestracyjnym "zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na samochód ciężarowy" podając, że dołącza zaświadczenie z przeprowadzonego poszerzonego badania technicznego, jednak w aktach brak zaświadczenia z przeprowadzonego "poszerzonego" badania technicznego. Na k. 6 i 7 akt zalega zaświadczenie Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów Motozbyt w B. z podpisem uprawnionego diagnosty Z. K. o przeprowadzonym w dniu [...].08.2000 r. badaniu technicznym przedmiotowego pojazdu wraz z opisem zmian dokonanych w pojeździe: "Za tylnymi fotelami zamontowano kratę zabezpieczającą ładunek przed przesunięciem do przestrzeni pasażerskiej. Zdemontowano pas środkowego pasażera i zabezpieczono punkty mocowania pasów", a w uwagach odnośnie nr i daty opinii rzeczoznawcy, nazwisko i imię rzeczoznawcy wpisano: "Nr [...]/08/2000 z dnia 2000.08.[...], mgr inż. A. L., K. ul. M. [...]". Decyzją z tego samego dnia [...].08.2000 r. Starosta K. dokonał zmiany rodzaju pojazdu w wydanym dowodzie rejestracyjnym i w karcie pojazdu. Z k. 26 akt wynika, że w dowodzie rejestracyjnym wydanym dla tego samochodu jako samochodu osobowego z liczbą miejsc 5 i nieokreśloną dopuszczalną ładownością - z datą [...].08.2000 r. w adnotacjach urzędowych wpisano: rodzaj - ciężarowy, ładowność - 520 kg, liczba miejsc - 4. W wyniku zawiadomienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. przez Urząd Skarbowy w K. – N. oraz zawiadomienia Prokuratora Rejonowego w P. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. [...].02.2001 r. do nr [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...].08.2000r. odnośnie przerejestrowania przedmiotowego samochodu osobowego na samochód ciężarowy. Dnia [...].02.2001 r. skarżący A. L. jako mgr inż. A. L. - biegły rzeczoznawca d/s eksploatacji, naprawy, budowy i wyceny pojazdów samochodowych, urządzeń oraz rekonstrukcji wypadków ruchu drogowego w K. wydał "opinię" - wyjaśnienie we własnej sprawie mającą świadczyć, że zmiany w używanych pojazdach po rejestracji potwierdzone być muszą odpowiednim badaniem technicznym, a tylko zmiany w nowych, nie rejestrowanych pojazdach muszą być potwierdzone świadectwem homologacji (k. 48 - 52). Decyzją z dnia [...].03.2001 r., do nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Starosty K. z dnia [...].08.2000 r. stojąc na stanowisku, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Pismem nadanym [...] marca 2001 r. A. L. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podpisując się jako mgr inż. biegły rzeczoznawca prowadzący Biuro Ekspertyz w K., który do wniosku dołączył kserokopię wyciągu świadectwa homologacji dla przedmiotowego samochodu jako samochodu osobowego i zarzucił, że w świadectwie homologacji pojęcie typu i rodzaju pojazdu zostało rozdzielone, a więc - jego zdaniem - nie jest tożsame i tak jest interpretowane przez rzeczoznawców samochodowych, Ministerstwo Transportu oraz urzędy rejestrujące pojazdy w całej Polsce, a co - jego zdaniem - jest zgodne z ustawą - Prawo o ruchu drogowym i Rozporządzeniem Ministra Transportu podanym w innej części tego pisma jako wyjaśnienie Ministra Transportu z dnia 20.10.1999 r. W wyniku tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało zaskarżoną decyzję z dnia 14.05.2001 r., na uzasadnienie której podało, że zgodnie z art. art. 68 ust. 9 ustawy z dnia 20.06.1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997r., nr 98, poz. 602 z późn. zm.), który określa, że "w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 07.10.1999 r. w sprawie homologacji pojazdów (Dz. U. z 1999r., nr 91, poz. 1039) "homologacja typu oznacza procedurę, za pomocą której stwierdza się, że typ pojazdu, wyposażenia, części lub sposób montażu instalacji przystosowującej pojazd do zasilania gazem spełnia wymagania techniczne określone w wykazie stanowiącym załącznik nr 4 lub nr 11 do rozporządzenia". Ze świadectwa homologacji wynika, że na treść i istotę homologacji składają się: rodzaj samochodu, jego marka i typ, rok produkcji, nr podwozia/nadwozia, nr silnika, liczba i rozmieszczenie siedzeń, masa własna, dopuszczalna masa całkowita i dopuszczalna ładowność. Do tej systematyki i terminologii dostosowany był dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu, w którym wpisano w pierwszej rejestracji, zgodnie ze świadectwem homologacji jako rodzaj pojazdu - samochód osobowy. Zaznaczono, że pojęcie rodzaju samochodu nie występowało samodzielnie, ale zawsze jako element i cecha typu pojazdu, a skoro w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu w porównaniu z wcześniej homologowanym istnieje obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji, to tym samym warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu np. z samochodu osobowego na ciężarowy, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie podzieliło stanowiska odwołującego się i podało, że z treści przepisów cyt. ustawy i przepisów wykonawczych wynika, że ustawodawca rozróżnia czynności homologacji i badania technicznego pojazdów eliminując traktowanie ich zamiennie, albowiem wskazuje sytuacje, w których wymagane jest świadectwo homologacji (i przypadki zwolnienia z tego obowiązku) mając na względzie gwarancję spełnienia przez pojazd poddany homologacji ustanowionych dla tego typu warunków i norm technicznych jak i przypadki, w których obowiązek taki nie istnieje oraz sytuacje, w których pojazd samochodowy podlega lub nie podlega badaniu technicznemu mającemu na celu sprawdzenie sprawności technicznej pojazdu. Zdaniem organu II instancji - dokonane przez A. L. przeróbki samochodu polegające na zamontowaniu kraty oddzielającej przestrzeń bagażową od osobowej, spowodowały zmianę funkcji samochodu, a nadając mu nowe, nie posiadane poprzednio cechy spowodowały równocześnie zmianę jego typu. Uzasadnia to traktowanie pojazdu jako nowego, a to zobowiązuje do przedstawienia nowego świadectwa homologacji. Podkreślono też, że uchwały NSA z dnia 23.10.2000 r. a także z dnia 18 grudnia 2000r. zostały podjęte po rozpoznaniu pytań organów administracyjnych II instancji powstałych w wyniku rozpatrywania spraw analogicznych do niniejszej. Organ ten podzielił w pełni stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPK 17/00 wyjaśniającej, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Z decyzją tą nie zgodził się A. L., który w skardze wniósł o jej uchylenie i zarzucił, że uzyskanie świadectwa homologacji dotyczy tylko pojazdów nowych. Zarzucił też, że dokonane przez niego zmiany nie spowodowały zmian konstrukcyjnych pojazdu. Podał, że według cyt. ustawy "w myśl art. 2 pkt 42 samochód osobowy może być również samochodem ciężarowym przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą" i jego zdaniem wymóg ten został spełniony. Zarzucił też, że nie wzięto pod uwagę stanowiska Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20.10.1999 r., które przytoczył, a które - jego zdaniem - stanowiło "rozporządzenie" obowiązujące organy rejestrujące pojazdy, gdyż "Ministerstwo Transportu sprawuje nadzór i wydaje wytyczne, instrukcje, wyjaśnienia i przepisy w zakresie rejestracji samochodów oraz sprawuje nadzór nad prawidłowym ich realizowaniem i przestrzeganiem". Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i naraża go na ogromne straty. W dodatkowych pismach skarżący dołączył też kserokopię opinii biegłego rzeczoznawcy d/s eksploatacji, naprawy, wyceny pojazdów samochodowych, ciągników oraz ruchu drogowego mgr inż. A. T. z K. na okoliczność, że "zamontowanie w samochodzie (za fotelami) sztywnej kraty metalowej zabezpieczającej ładunek przed przemieszczeniem nie jest zmianą konstrukcji nadwozia, gdyż zamontowana krata służy jako dodatkowy element zabezpieczający ładunek, i oddziela przestrzeń ładunkową od pomieszczenia przeznaczonego do przewozu osób" i "jest to szczególnie istotne w przypadku przewożenia ładunku wystającego poza obrys górny foteli i zagłówków". Skarżący zarzucił, że o ile organy administracyjne dokonały błędnej interpretacji i zarejestrowały błędnie pojazd jako ciężarowy, to zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 09.11.1987 r., sygn. akt III S.A. 875/87 - skutków błędu organu administracji nie wolno przerzucać na stronę postępowania administracyjnego, a nadto, że należy respektować konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji podnosząc, że w świetle art. 2 pkt 42 cyt. ustawy należy podkreślić, że przedmiotowy samochód został w dniu 18.08.2000 r. zarejestrowany jako osobowy, a tym samym był to samochód konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu osób i bagażu, a nie jak chce skarżący do przewozu ładunku i osób. Podniesiono, że podstawą zaskarżonych decyzji były przepisy obowiązującego prawa, a nie pismo Ministra Transportu z dnia 20.10.1999 r. Na rozprawie w dniu 7 marca 2005 r. skarżący podkreślił, że założenie kraty między częścią osobową a bagażową nie było zmianą, a doposażeniem samochodu. Podał też, że żadne przepisy nie przewidują, jakie warunki ma spełnić krata, która jest przykręcana do istniejących części i którą w każdej chwili można zdjąć bez demontowania samochodu. Jednocześnie skarżący przyznał, że zna samochody jednego typu, z których jedne są osobo we, a drugie ciężarowe i wydawane są dla nich różne świadectwa homologacji, w zależności od tego, czy jest to samochód osobowy, czy ciężarowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący dokonał zmian pojazdu polegających na zamontowaniu kraty za tylnym siedzeniem oddzielającej przedział towarowy od osobowego. Zdaniem Sądu - były to zmiany konstrukcyjne, albowiem doprowadziły do zmiany rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy. Co prawda skarżący twierdzi, że nie były to zmiany konstrukcyjne i nawet gdyby przyjąć, że istotnie zmiany te nie były zmianami konstrukcyjnymi, to - zdaniem Sądu - były to zmiany pozorne, bowiem pozornie, a nie faktycznie zmieniały pojazd z samochodu dostosowanego do przewozu osób na samochód skonstruowany do przewozu ładunków. Takie pozorne zmiany, mimo iż "usankcjonowane" przez uprawnionych diagnostów, także nie mogłyby uzasadniać dokonania przez organy administracyjne zmiany rodzaju zarejestrowanego samochodu, albowiem stanowiły wyłącznie pretekst do ominięcia niekorzystnych przepisów podatkowych. Zdaniem Sądu - słusznie organ administracyjny przyjął, że czynności podjęte przez skarżącego spowodowały zmianę funkcji samochodu z osobowego na ciężarowy, a nadając mu nowe, nie posiadane poprzednio cechy, spowodowały jednocześnie zmianę jego typu. Uzasadnia to traktowanie pojazdu, w którego konstrukcji dokonano przeróbek jako nowego pojazdu Z kolei zmiana typu samochodu powoduje konieczność uzyskania nowego świadectwa homologacji, albowiem zgodnie z art. 68 ust. 9, jeżeli producent lub importer wprowadza zmiany w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, obowiązany jest uzyskać nowe świadectwo homologacji. Zgodnie z art. 68 ust. 2 cyt. wyżej ustawy - za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. W tym przypadku skarżący był podmiotem dokonującym zmian w pojeździe i dlatego to skarżący miał obowiązek uzyskania i przedstawienia nowego świadectwa homologacji celem dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Sąd przyjął stanowisko, że świadectwo homologacji nie może być zastąpione przez zaświadczenie o poszerzonym badaniu technicznym pojazdu stwierdzającym możliwość dopuszczenia pojazdu do ruchu, a wydanego w oparciu o Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 07.09.1999 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów przy tym stosowanych (Dz. U. z 1999 r., nr 81, poz. 917), gdyż co prawda zarówno homologacja jak i badanie techniczne pojazdu warunkują dokonanie rejestracji pojazdu, nie mniej ustawodawca wyraźnie wskazuje sytuacje, w których wymagane jest świadectwo homologacji (gwarantujące spełnienie przez pojazd ustanowionych dla tego typu warunków norm technicznych), a w których pojazd podlega badaniu technicznemu (stwierdzającemu sprawność techniczną pojazdu). W tym konkretnym przypadku, wobec dokonanych zmian powodujących zmianę typu pojazdu z osobowego na ciężarowy nie jest możliwe zarejestrowanie pojazdu bez uzyskania i przedstawienia nowego świadectwa homologacji. Takie same stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 23.10.2000 r. OPK 17/2000. Sąd podzielił też stanowisko, że pojęcie rodzaju samochodu nie występuje samodzielnie, ale zawsze jako element i cecha typu pojazdu oraz na to, że w aktach sprawy jest świadectwo homologacji wydane nowemu samochodowi, które zawiera szereg elementów łącznie charakteryzujących pojazd i składających się na treść oraz istotę homologacji: rodzaj samochodu (osobowy), jego marka i typ, rok produkcji, nr podwozia (nadwozia), nr silnika, masa własna, dopuszczalna ładowność (liczba miejsc), dopuszczalna masa całkowita, największy nacisk osi. Do tej systematyki i terminologii był dostosowany dowód rejestracyjny pojazdu. Nie sposób nie zauważyć, że sam skarżący potwierdził fakt, iż samochody tego samego typu, ale różnego rodzaju i przeznaczenia mają wydawane różne świadectwa homologacji, właśnie w zależności od rodzaju i przeznaczenia - inne dla pojazdu ciężarowego, a inne dla pojazdu osobowego. Należy podkreślić, że - zdaniem Sądu - w razie dokonania przeróbki pojazdu organ rejestrujący może do dowodu rejestracyjnego wpisać tylko dane stwierdzone przez upoważnioną stację kontroli pojazdów, które odnoszą się do: dopuszczalnej ładowności, dopuszczalnej masy całkowitej lub liczby miejsc, a przepisy nie przewidują w takim trybie zmiany rodzaju i typu pojazdu. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że samochód osobowy już zarejestrowany, po dokonaniu odpowiednich zmian takich jak zamontowanie kraty (ściany grodziowej) - nie może być zarejestrowany jako samochód ciężarowy (a takie przeznaczenie wpisano w opisie zmian dokonanych w pojeździe) bez przedłożenia nowego świadectwa homologacji. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.