II SA/Kr 1777/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi F.C. i J.C. na decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 marca 2009 r. Nr: [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa p o s t a n a w i a wniosek oddalić Postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Krakowie odrzucił skargę F.C. i J.C., na decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa W dniu 15 marca 2013 roku do tut. sądu wpłynął wniosek F.C. , na urzędowym formularzu "PPF", o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K.C., Ich miesięczny dochód wynosi 2.752 zł i stanowi go emerytura skarżącego. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi 1/3 budynku parterowego oraz mieszkanie o powierzchni ok. 40 m². Nie posiada on zasobów pieniężnych, nie wykazuje także przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący oświadczył, że wydatki jego i małżonki na wyżywienie, ubranie oraz podatki wynoszą ok. 900 zł, natomiast na prąd, gaz, wodę, telefon, internet, telewizję, leki i benzynę ok. 1.500 zł. W uzasadnieniu wniosku F.C. powołał argumenty odnoszące się do złożonej przez niego skargi. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez: wyjaśnienie czy jest on właścicielem 1/3 budynku parterowego oraz mieszkania o powierzchni 40 m², czy też wymienione w pkt. 7.1 formularza "PPF" mieszkanie jest częścią owego budynku parterowego, potwierdzenie wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego poprzez przesłanie ostatniego odcinka pobieranego świadczenia lub decyzji o przyznaniu / waloryzacji emerytury, oświadczenie, czy żona skarżącego K.C., uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeśli tak należało wykazać z jakiego źródła i w jakiej wysokości, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, telewizja, ewentualne leczenie itp., a także oświadczenie, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało wykazać ich markę oraz rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie F.C. podniósł, iż nie należy do ludzi zamożnych, a koszty utrzymania przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy w dużym stopniu odzwierciedlają rzeczywiste wydatki. Emerytura skarżącego podzielona na dwie osoby (wnioskodawca i jego niepracująca żona) daje kwotę 1.371 zł na osobę. Strona nie posiada innych dochodów, nie dysponuje także kontami bankowymi. W piśmie skarżący powołał argumenty potwierdzające zasadność złożonej przez niego skargi i zaakcentował, iż w świetle przedstawionych faktów nadużyciem byłoby obciążanie go kosztami postępowań w przedmiocie zwrotu mienia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący F.C., , zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§ 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów we własnym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym orzekający ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W rozpoznawanej sprawie wezwanie skierowane do F.C. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Skarżący odnosząc się do wezwania stwierdził jedynie, że nie należy do ludzi zamożnych, a koszty utrzymania przedstawione we wniosku w dużym stopniu odzwierciedlają rzeczywiste wydatki. Nie wyjaśniona pozostała kwestia składników majątkowych skarżącego (dom, mieszkanie, samochód). Do pisma nie zostały załączone żadne dokumenty źródłowe, o których przedłożenie skarżący był wzywany. Należy przypomnieć, że podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10, LEX nr 591337). Nie przedkładając dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość aktualnie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i ponoszonych przez niego wydatków F.C. uniemożliwił orzekającemu wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.