II SA/Kr 19/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2007 r. sprawy ze skargi Powiatu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2006r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Powiatu kwotę [...] zł ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]2005 r. znak: [...] Kierownik Wydziału Geodezji Kartografii i Katastru działający z upoważnienia Burmistrza Gminy na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 i 2. art. 98 ust. 1 i art. 99 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) , rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268 poz. 2663) oraz art. 104 k.p.a. zatwierdził podział nieruchomości położonych w obrębie K.-Północ składających się z działki nr [...] o powierzchni [...] ha objętej KW nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] ha objętej KW [...] oraz stwierdził, że wydzielona działka nr [...] o pow. [...] ha z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna, przejdzie z mocy prawa na własność Powiatu. Postępowanie w sprawie podziału nieruchomości zostało wszczęte na wniosek B. K. - właścicielki działki nr [...] oraz H. i C. K. - właścicieli działek nr [...]. Mapa z projektem podziału nieruchomości została wykonana przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne i wraz z operatem zawierającym dokumentację dotyczącą podziału nieruchomości zarejestrowana w Gminnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu [...].2005 r. pod nr ewidencyjnym [...] i przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w K. Opisana mapa z projektem podziału nieruchomości została opracowana zgodnie z postanowieniem Burmistrza Gminy K. nr [...], znak [...] z dnia [...].2005 r. opiniującym wstępny projekt podziału pod względem zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...].2005 r. (Dz. Urz. Woj. Nr [...], poz. [...]). Działka nr [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy znajduje się w obszarze konturu KDD ulica klasy D, dlatego na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przechodzi na własność Powiatu, z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za wydzieloną pod drogę działkę [...] przysługuje właścicielowi odszkodowanie. Od decyzji tej odwołanie złożył Powiat działający przez Starostę Powiatu. Podniósł, że w organ I instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej poprzez nie powiadomienie powiatu o wszczęciu postępowania w sprawie. Decyzja organu I instancji wiąże się w sposób bezpośredni z prawami i obowiązkami Powiatu, a więc winien być on stroną toczącego się postępowania i mieć możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. Decyzja I instancji zapadła z naruszeniem art. 10 k.p.a. Odwołujący się podniósł również, że Powiat nie planuje poszerzenia ulicy [...] w K. i dlatego w przedmiotowej sprawie podział nieruchomości nie może nastąpić na zasadzie art. 98 ustawy o gospodarce o nieruchomościami, lecz na podstawie art. 93 tejże ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 marca 2006 r. znak [...] na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.- o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § l i art. 28 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz utrwalonej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, stronami postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości są wyłącznie osoby mające interes prawny. W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści (współużytkownicy wieczyści). W żadnym zaś razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego (...). Zdarzenia przyszłe (...) nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony (wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.10.1998 r. sygn. akt. I SA 500/98 publik LEX nr 44571). W wyroku z dnia 21.10.1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt. l SA 285/99 publik. LEX nr 48618 orzekł także: osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału. Starosta Powiatu nie jest stroną w toczącym się postępowaniu, a zatem stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. nie przysługuje mu uprawnienie do wystąpienia ze środkami odwoławczymi od decyzji zatwierdzającej z urzędu podział opisanej na wstępie nieruchomości. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył Powiat domagając się jej uchylenia i podnosząc, że przysługuje mu interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy podziału nieruchomości w oparciu o przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skutkiem takiego podziału będzie powstanie po stronie Powiatu obowiązku zapłaty odszkodowania za przejęte z mocy prawa grunty. Ponadto powiat będzie zobowiązany do ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości, której stanie się właścicielem. Skarżący winien mieć możliwość zajęcia w sprawie podziału nieruchomości w toczącym się postępowaniu, bowiem ma interes prawny w toczącym się postępowaniu. Takie działanie organów, zdaniem skarżącego, narusza zasadę czynnego prawa strony do udziału w toczącym się postępowaniu, wyrażoną w art. 10 k.p.a. Skarżący podnosi też, że nie planuje poszerzenia drogi publicznej, co stanowi przesłankę dokonania podziału w oparciu o art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, że Powiat nie legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2006 r. odrzucił skargę wskazując, ze Powiat nie miał interesu prawnego w jej złożeniu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1890/06 uchylił powyższe postanowienie i wskazał, że Powiat ma zarówno interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy przed sądem, jak i sprawy administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na orzecznictwo rozważył kwestię interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p. a. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa materialnego a sytuacją konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny w takim ujęciu dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu prawa wyznaczonej normami prawnymi różnego rodzaju, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści czy wolności prawnie chronione. Chociaż prawa lub obowiązki mogą wynikać tylko z decyzji ostatecznej to okoliczność, że decyzja orzekać może o prawach lub obowiązkach określonego podmiotu czyni właśnie z tego podmiotu stronę postępowania. A zatem w przypadku podziału nieruchomości, gdy wiąże się to z wydzieleniem działki pod ulicę (drogę) gmina winna brać udział w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 1993 r. sygn. akt l SA 1471/92 uznał, iż w świetle art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego o podział nieruchomości będącej własnością osoby fizycznej lub prawnej jest także gmina, na której obszarze położona jest nieruchomość objęta podziałem, jeżeli w wyniku podziału wydzielone zostały grunty pod budowę ulicy (por. ONSA 1994/2/80). Orzeczenie to dotyczy gminy; niemniej jednak pogląd w nich wyrażony należy odnieść także do powiatu. Powyższe stanowisko jest uzasadnione ingerencją w sprawy własnościowe (majątkowe) powiatu, gdyż działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne powiatowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, na własność powiatu z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna (art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Za te wydzielone działki gruntu przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. W przypadku podziału nieruchomości, jeżeli wiąże się to z wydzieleniem działki pod drogę powiatową, powiat winien brać udział w postępowaniu administracyjnym, aby móc prezentować stanowisko jednostki samorządu powiatowego - która w przyszłości może być obciążona obowiązkiem wypłaty odszkodowania - i bronić interesów tej jednostki, chociażby przez wykazywanie, czy wydzielone drogi mają mieć status dróg powiatowych, które z mocy prawa przechodzą na własność powiatu. Naczelny Sad Administracyjny podkreślił, że samodzielność powiatu podlega ochronie (art. 2 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym), a w przypadku, gdy nie dojdzie do uzgodnienia między właścicielem a właściwym organem w zakresie odszkodowania, wówczas odszkodowanie takie na wniosek właściciela ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wówczas organem wydającym decyzje w sprawach indywidualnych jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 1 ustawy). Tym samym dopiero na etapie postępowania o odszkodowanie starosta staje się organem wydającym decyzję w pierwszej instancji. W oparciu o te argumenty WSA będąc związany wykładnią NSA na podstawie art. 190 p.p.s.a. uznał, że w świetle art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego o podział nieruchomości w niniejszej sprawie na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest także powiat, na którego obszarze położona jest nieruchomość objęta podziałem, jeżeli w wyniku podziału mają zostać wydzielone grunty pod drogi powiatowe. Powiat winien być traktowany jak pozostałe strony postępowania tj. powinien mieć zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania oraz możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.