II SA/Kr 1912/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K.-K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K.-K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 października 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości skarżąca A.K.-K. złożyła wniosek o zwolnienie jej od tej opłaty. Skarżąca na poczet prowadzonej sprawy wniosła opłatę w wysokości 200 zł, a biorąc pod uwagę przedmiot sprawy oraz fakt, że uszkodzenie budynku nie nastąpiło jej z winy, dodatkowe koszty postępowania, które miałaby ponosić są nieuzasadnione. Skarżąca podała, iż jest pracownikiem fundacji edukacyjnej, a jej mąż zatrudniony jest w sferze budżetowej. Łączny dochód netto małżonków wynosi 4.650 zł i musi wystarczyć na utrzymanie dwóch dorosłych osób i dziecka. Stałe koszty, które ponosi rodzina przedstawiają się następująco: opłaty za wynajem mieszkania [...] zł, wynagrodzenie opiekunki małego dziecka [...] zł, kredyt na samochód [...] zł, kredyt za nieruchomość, która jest przedmiotem postępowania [...] zł. Daje to łączną sumę kosztów gospodarstwa domowego w wysokości 3.630 zł. Do pisma skarżąca załączyła zaświadczenie z dnia 23 stycznia 2012 roku o własnych zarobkach oraz zaświadczenie z dnia 25 stycznia 2012 roku o zatrudnieniu i wynagrodzeniu męża. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 stycznia 2012 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z danych w nich zawartych wynika, że A.K.-K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P.K. i synem I.K. ur. 2 listopada 2010 roku. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 6.620,00 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 32 m². Wnioskodawczyni jest właścicielką samochodu osobowego marki Honda Jazz. Nie dysponuje zasobami pieniężnymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że nie stać jej na wniesienie dodatkowej opłaty w wysokości 300 zł. Na poczet prowadzonej sprawy wniosła już opłatę w wysokości 200 zł. W związku z zaskarżonym uszkodzeniem budynku z winy inwestora skarżąca była zmuszona wyprowadzić się z małym dzieckiem z powodu zawilgocenia mieszkania. Obecnie skarżąca z rodziną wynajmuje mieszkanie, za które ponosi opłaty w wysokości 1.930 zł. Nie posiada środków na przeprowadzenie remontu budynku, który został uszkodzony nie z jej winy. Skarżąca spłaca kredyty, których raty przedstawiają się następująco: 550 – 600 zł rata kredytu na mieszkanie, 400 zł rata kredytu na samochód. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się wnioskodawczyni, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawczyni. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że zarówno skarżąca, jak i pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym jej małżonek, dysponują stałym i pewnym źródłem dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę na czas nieokreślony. Jak wynika z przedłożonych zaświadczeń od pracodawców wysokość wynagrodzenia A.K.-K. wynosi brutto [...] zł (netto [...] zł), zaś wynagrodzenie brutto męża skarżącej P.K. przedstawia się następująco: za październik 2011 roku [...]zł, za listopad 2011 roku [...] zł, za grudzień 2011 roku [...] zł. Ze środków tych skarżąca pokrywa następujące wydatki: opłaty za wynajem mieszkania 1930 zł, wynagrodzenie opiekunki do dziecka 700 zł, rata kredytu na samochód 400 zł, rata kredytu na mieszkanie 600 zł. Suma wydatków wynosi 3.630 zł, a zatem z uzyskiwanych dochodów pozostaje wnioskodawczyni kwota 1.020 zł. Środkami tymi może swobodnie dysponować. W ocenie orzekającego racjonalne i oszczędne gospodarowanie pozostającymi do dyspozycji środkami finansowymi powinno umożliwić skarżącej zgromadzenie kwoty niezbędnej na pokrycie drugiej części wpisu od skargi w wysokości 300 zł bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, że kwota 200 zł została uiszczona przez skarżącą w dniu 21 listopada 2011 roku, a zatem cztery miesiące temu. Odnosząc się do ponoszonych przez skarżących wydatków związanych z regulowaniem zobowiązań wobec instytucji bankowych należy stwierdzić, że nie można ich uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi. Zaakcentować należy, iż zobowiązania kredytowe należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych wnioskodawczyni, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06). Trudno jest zatem przyznać skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i przerzucić obowiązek ponoszenia kosztów sądowych na budżet Państwa, w przypadku, gdy reguluje ona inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Prowadziłoby to w istocie do zaakceptowania sytuacji, w której skarżąca przedkłada spłatę zobowiązań kredytowych nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które sama zainicjowała. Konkludując, zdaniem orzekającego sytuacja materialna A.K.-K. pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego w pełnej wysokości oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącą kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skarżącej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).