II SA/Kr 1928/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa / spr. / Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski Małgorzata Brachel-Ziaja Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. sprawy ze skargi E.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej E.P. kwotę 357 / trzysta pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wyroku z dnia 30 marca 2012r. Postanowieniem z dnia 11 maja 2011r., znak: [.....] Starosta K. orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] , którą zezwolono E.P. na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne. Sprostowania dokonano w ten sposób, że: w sentencji decyzji na stronie 1 w wierszu 14 (tj. w pkt 1 decyzji), zamiast: "1. Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni ogólnej 0,30 ha (w tym 0,0130 ha, RIIIa), wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [.....] , położonej w G. gm. W. , przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego." winno być "1. Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni 0,0130 ha (w tym 0,0130 ha, RIIIa), wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [.....] , położonej w G. gm. W. , przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego." W uzasadnieniu postanowienia Starosty K. z dnia 11 maja 2011r. wskazano, iż na skutek oczywistej omyłki niewłaściwie określono w decyzji wielkość powierzchni gruntu podlegającej wyłączeniu. W toku tego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2010r., sygn. akt: II SA/Kr 1162/10, zlecił podjąć działania zmierzające do weryfikacji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] (z uwagi na rozbieżność między sentencją decyzji, a jej uzasadnieniem) w trybach przewidzianych prawem. W uzasadnieniu wyroku podano, iż ustalenie obszaru gruntu wyłączonego z produkcji rolnej w 1996r. jest kwestią podstawową w sprawie, gdyż od tego uzależniona jest dopuszczalność wydania kolejnej decyzji w zakresie wyłączenia użytków z produkcji rolnej na działce nr [.....] w G. W końcowej części uzasadnienia Starosta K. wyjaśnił, że prostowana postanowieniem oczywista omyłka pisarska, polegała na błędnym wpisaniu powierzchni gruntu objętego zezwoleniem na wyłączenie określonego jako 0.30 ha (w tym: 0,0130 ha, Rlll a). Analiza złożonego wniosku oraz dokumentów do niego załączonych, treści pozostałych punktów sentencji decyzji, jej uzasadnienia, a także ustalona w niej wysokość opłat wskazywały, że w pkt. 1 błędnie określono powierzchnię gruntu objętą zezwoleniem na wyłączenie jako 0,30 ha (w tym: 0.0130 ha, Rllla) w działce nr [.....] położonej w G. , a winna być wpisana powierzchnia 0.0130 ha (w tym: 0.0130 ha, Rllla). Zdaniem organu I instancji błędnie wpisanie powierzchni w pkt. 1 decyzji było oczywistą omyłka pisarską i podlega sprostowaniu. Na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie zażalenie złożyła E.P. , wnosząc o jego uchylenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011r., znak: [.....] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Starosty K. z dnia 11 maja 2011r., znak: [.....] . W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że owa błędna interpretacja wynikała z oczywistej omyłki, jakiej dopuścił się organ wydający decyzję 7 maca 1996, znak: [.....] (czyli Kierownik Urzędu Rejonowego w K. ) w treści pkt pierwszego sentencji. Co istotne w ocenie organu odwoławczego - o oczywistości tego błędu świadczy, iż omyłki tej nigdzie w dalszej części decyzji nie powielono. Już w drugim akapicie uzasadnienia wskazano, że "zezwolono wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów o łącznej powierzchni 0,0130 ha położonych w G. gm. W. " W treści załącznika do decyzji z dnia 7 marca 1996r., stanowiącym "Rozliczenie z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej przeznaczonego na cele budynku mieszkalnego" wskazano wyraźnie, że powierzchnia do wyłączenia to 0,0130 ha. Kolegium dodało również, że w aktach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji z dnia 7 marca 1996r., znajdował się też wniosek strony, z którego treści wynikało, iż przedmiotem żądania było wyłączenie "zainwestowanej część działki nr [.....] ". Ponadto, z wypisu z rejestru gruntów dla przedmiotowej działki wynikało, że ogólna powierzchnia działki wynosiła 0,30 ha. Zatem prawidłową w opinii Kolegium, była taka treść sentencji decyzji, zgodnie z którą organ wyłączył z produkcji rolnej część działki tj. 0,013 ha, a nie całość jej powierzchni tj. 0,30 ha. Z treści załączonego do akt sprawy planu zagospodarowania działki nr [.....] położonej w G. wynikało, że oznaczona na planie powierzchnia do wyłączenia z produkcji rolnej to 1,3 a. W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że organ l instancji wydał postanowienie, które prawidłowo dokonało sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] . Zdaniem SKO w K. za taką można uznać błąd, jakiego dopuścił się organ wydający decyzję z dnia 7 marca 1996r. Zdaniem organu odwoławczego oczywista omyłka w treści sentencji, musi bowiem niewątpliwie rzucać się w oczy i powinna ona jasno wynikać z różnicy pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i odzwierciedlonym w uzasadnieniu, a poszczególnymi zapisami w rozstrzygnięciu, co też w tej sprawie miało miejsce. Kolegium zaznaczyło, że w przeprowadzonym postępowaniu wykluczyło możliwość skutecznego usunięcia powstałego błędu w innych trybach przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, stąd wniosek, iż dokonując sprostowania sentencji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] , Starosta K. prawidłowo wykonał zalecenie zawarte w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2010r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1162/10. Z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 sierpnia 2011r., znak: [.....] nie zgodziła się E.P i za pośrednictwem tego organu złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze wniesiono o: stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jak również postanowienia organu I instancji, gdyż postanowienia te zmierzają w istocie do zmiany merytorycznej decyzji ostatecznej, oraz naruszają przepisy zarówno art. 8, art. 16 oraz art. 113 k.p.a., zasądzenie na rzecz skarżącej od organu administracji kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że określona w art. 113 § 1 k.p.a. instytucja sprostowania służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek. Sprostowanie nie może zatem wykraczać poza granice określone tym przepisem i nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawnie działania podjęte przez organ administracji są sprzeczne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (z dani 13 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 1162/10 – dopisek Sądu), który jednoznacznie nakazał mu zweryfikować decyzję dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] , jednocześnie wskazując, iż weryfikacja ta powinna polegać bądź na stwierdzeniu nieważności decyzji bądź też poprzez wystąpienie o wyjaśnienie treści decyzji do organu go wydającego. W ocenie E. P. Sąd wskazał również, że dla ważności decyzji ma znaczenie jej sentencja, a więc zezwolenie stronie na wyłączenie z produkcji rolnej obszaru 0,30 ha. Organy administracji I i II instancji powołując się na sprostowanie oczywistej omyłki w odczuciu strony skarżącej próbowały obejść prawo wpływając na prawomocną decyzję obowiązująca w obrocie prawnym od ponad 10 lat i mającą wpływ na prawa strony. Nadto E.P. stwierdziła, że wobec faktu, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., znak: [.....] w sentencji wskazywała na wyłączenie z produkcji rolnej obszaru 0,30 ha oraz że była ona ostateczna, prowadzenie postępowania w sprawie, która już została rozstrzygnięte prawomocną decyzją oraz że ze względu na upływ czasu nie ma możliwości jej zmiany, stanowi w istocie naruszenie art. 8 k.p.a. oraz art. 16 k.p.a. W odpowiedzi SKO w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, że zgodnie z art. 110 k.p.a. organ, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Oznacza to, że z chwilą należytego ogłoszenia lub doręczenia decyzji strome - zyskuje ona cechy niezmienności w tym znaczeniu, że organ który ją wydał, sam nie może jej zmienić, chyba, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie to dopuszczają. Podkreślić ponadto należy, że tak w literaturze, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony i jednoznaczny jest pogląd, iż nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. B. Adamiak i J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK Warszawa 1998 r., str. 581; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Ka 2714/95 - Prawo Gospodarcze 1998 nr 3 str. 33). Podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi zatem spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych). Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (vide wyrok NSA z dnia 1 września 2011r., sygn. akt I OSK 1451/10, LEX nr 1068414). Dalej zauważyć należy, że błędy pisarskie to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, widocznie mylna pisownia, odmiana lub ortografia albo widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów. Inne oczywiste omyłki to np. omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić stanowiska organów obydwu instancji. Sprostowanie z urzędu w ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., nr: [.....] w sentencji decyzji zapisu "...0,30 ha..." na zapis "... 0,013 ha..." gdyż do tego sprowadza się istota problemu, jest w ocenie Sądu merytoryczną zmianą w/w decyzji i w pełni uzasadniony jest zarzut skargi w tej kwestii. Ponadto zmiana ta wiąże się z nałożeniem obowiązków na adresatkę decyzji w postaci uiszczenia należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej w wysokości ponad dwudziestu tysięcy złotych. Co więcej, zdaniem Sądu niedopuszczalne jest by na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. dokonywać merytorycznej zmiany decyzji ostatecznej – taki walor z dniem 2 kwietnia 1996r. uzyskała decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 7 marca 1996r., nr: [.....] . Zasadnym w tym miejscy będzie wskazanie na zasadę trwałości decyzji ostatecznej wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., która mówi, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta w definitywny sposób. Zastosowanie każdego z przewidzianych kodeksem lub ustawą szczególnych trybów nadzwyczajnych prowadzących do wzruszenia decyzji ostatecznej, jako wyjątku od zasady trwałości decyzji ostatecznej możliwe jest wyłącznie w przypadkach ściśle przewidzianych przepisami regulującymi te tryby. Podsumowując należy wskazać, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, a przede wszystkim przy zastosowaniu art. 113 § 1 k.p.a. niedopuszczalna jest merytoryczna zmiana ostatecznej decyzji. Za taką natomiast niewątpliwie należy uznać zmianę dokonaną zaskarżonym postanowieniem. Tożsame poglądy prezentowane są także w orzecznictwie: vide wyrok NSA z dnia 17 września 2002r., sygn. akt II SA/Wr 351/00. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).