II SA/Kr 202/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017r. znak. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu . W dniu 26 lipca 2018r. Z. F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję MWINB z dnia 21 listopada 2017r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak środków finansowych. Wskazuje, iż obecna sytuacja materialna nie pozwala mu na poniesienia kosztów należnych od skargi kasacyjnej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu osiąganego przez małżonkę strony z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł oraz dochodu skarżącego z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości średnio około [...] zł. Łączny dochód rodziny określony został na poziomie [...] zł. Wykazane zobowiązania natomiast określono na sumę [...] zł ( w tym rata niespłaconego kredytu [...] zł). Skarżący wskazuje w uzupełnieniu swego wniosku, iż prowadzi działalność gospodarczą usługową, przedstawia zeznanie podatkowe za 2017r. z którego wynika, iż przychód firmy wyniósł [...] zł a dochód [...] zł. W miesiącu czerwcu 2018r. przychód firmy wyniósł [...] zł przy kosztach [...] zł i dochodzie [...] zł. Ponadto przedstawia wydruki z rachunków bankowych – w lipcu 2018r. wpływy na rachunku określono na kwotę [...]przy wydatkach [...] zł. Wskazuje również , iż z małżonką posiada rozdzielność majątkową na potwierdzenie czego przedstawia akt notarialny. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada własnych nieruchomości, natomiast małżonka jest właścicielem połowy domu jednorodzinnego , samochodu Volvo, sprzętu AGD. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania oszczędności. Oświadcza, iż nie ma lokat bankowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stałe źródło dochodu, prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą, która przynosi przychody miesięczne w okolicach 74 000, a rocznie prawie [...] zł. Gdyby była ona faktycznie nieopłacalna, skarżący z pewnością zawiesiłby tę działalność bądź ją zlikwidował. Rachunek bankowych obrazuje przepływ miesięczny znacznej gotówki. Ponadto skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z małżonką i jej dochody z wynagrodzenia za pracę stanowią również źródło utrzymania rodziny. Jednocześnie dołącza małżeńską umowę o rozdzielności majątkowej. Orzekający pragnie jednak wskazać, iż zgodnie z art.23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ). Skarżący ponadto wykazuje majątek małżonki w formie domu jednorodzinnego , samochód VOLVO. Ma zatem majątek, który zawsze może posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest on obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Trzeba zauważyć, iż w sytuacji, gdy skarżący nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy, obroty jego firmy są znaczne, rodzina posiada dwa niezależne źródła dochodów- nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie go od kosztów sądowych. Nawet bowiem wobec zwyczajowych kosztów utrzymania ponoszonych przez rodzinę – zdaniem orzekającego, sytuacja majątkowa skarżącego pozwala na pokrycie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów pozyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie radcy prawnego uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Jak wskazano powyżej, firma skarżącego obraca na bieżąco znacznymi kwotami – miesięcznie rzędu [...] zł, rocznie to sumy sięgające prawie [...] zł. Na rachunku bankowym wykazane są obroty - wpływy rzędu [...] zł. Skarżący nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet jak np. nadzwyczajne koszty leczenia czy losowe sytuacje. Rata windykacyjna niespłaconego kredytu ( [...] zł ) wliczona została w miesięczne zobowiązania podane przez skarżącego i w sumie z oplatą za media jest to kwota [...]zł przy deklarowanym dochodzie około [...] zł. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i bezzasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).