II SA/Kr 211/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 grudnia 2014 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a wniosek oddalić W dniu 5 marca 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. S.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.911,34 zł i stanowi go emerytura małżonki wnioskodawcy. W. S. jest bezrobotnym, nie uzyskuje żadnych dochodów. W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 79 m². Skarżący nie deklaruje posiadania oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano na trudną sytuację materialną oraz na fakt, że skarga na decyzję Wojewody wynika ze sporu pomiędzy Burmistrzem a Starostwem [...]. Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy W. S. oświadczył, że nie uzyskuje dochodów z prac dorywczych. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: prąd 141,11 zł, gaz 100 zł, woda 72 zł, wywóz śmieci 20 zł, internet 98,36 zł, telefon 40 zł, telewizja 64 zł, opał 95 zł, leki 461 zł. Po uiszczeniu niezbędnych opłat na utrzymanie wnioskodawcy i jego żony pozostaje 522,43 zł. Posiadane oszczędności, wykazane na wyciągach bankowych, przeznaczane są na niezbędne prace remontowe (dom z 1934 roku), planowaną budowę zjazdu oraz na utrzymanie rodziny. Do pisma z dnia 26 marca 2015 roku skarżący załączył następujące dokumenty: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 25 marca 2015 roku o zarejestrowaniu strony jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od dnia 27 lipca 2011 roku, potwierdzenie przelewu świadczenia ZUS żony z dnia 9 lutego 2015 roku w kwocie 1.593,90 zł, paragon z dnia 25 października 2014 roku za drewno opałowe na kwotę 1.140 zł, cztery paragony za leki opiewające na kwoty: 24,67 zł, 319,29 zł, 27,52 zł, i 89,52 zł (wszystkie z miesiąca lutego 2015 roku), wyciągi z rachunków bankowych B. S. za okres od 24 grudnia 2014 roku do 25 marca 2015 roku (saldo 4.164,21 zł) i za okres od 26 grudnia 2014 roku do 26 marca 2015 roku (saldo 8.000,35 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004 r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez W. S. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie pracuje zawodowo i nie uzyskuje żadnych dochodów. Od dnia 27 lipca 2011 roku jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania jego rodziny jest świadczenie emerytalne małżonki w wysokości 1.622,66 zł (dane na podstawie historii rachunku bankowego – przelew zaksięgowany w dniu 9 marca 2015 roku). Nie są to dochody wysokie, zważywszy na fakt, że przypadają na dwie osoby. Należy jednak zauważyć, że skarżący wraz z małżonką dysponują oszczędnościami zgromadzonymi na rachunku bankowym. Wysokość tych środków na dzień 26 marca 2015 roku wynosiła łącznie 12.164,56 zł (4.164,21 zł i 8.000,35 zł). Zdaniem orzekającego posiadane środki finansowe pozwolą wnioskodawcy pokryć przyszłe ewentualne koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Złożone przez stronę oświadczenie, iż posiadane środki planuje przeznaczyć na niezbędne prace remontowe domu z 1934 roku i budowę zjazdu z nieruchomości nie mogło wpłynąć na odmienną ocenę możliwości partycypowania przez stronę w kosztach sądowych. Wydatków na prace remontowe nie można bowiem uznać za wydatki konieczne, czyli niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania skarżącego i jej rodziny. Koszty takich prac nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia opłat sądowych, stanowiących dochód budżetu państwa. Orzekający pragnie również zauważyć, że obecnie na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wpis od skargi w wysokości 200 zł – jedyny na obecnym etapie postępowania element kosztów sądowych – został przez stronę uiszczony w dniu 4 marca 2015 roku. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.