II SA/Kr 215/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie odmowy zasiłku celowego na pokrycie zobowiązań wobec wierzycieli z tytułu zaciągniętych pożyczek I . s k a r g ę o d d a l a , II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz adwokata J. M. Kancelarie Adwokackie- [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług w dniu orzekania o tych opłatach . Decyzją z dnia [....] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił skarżącemu M.P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie zobowiązań wobec wierzycieli w kwocie [....] z tytułu zaciągniętych pożyczek. W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej podniósł, iż w dniu..........2006 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie zobowiązań wobec wierzycieli w kwocie [....] zł. z tytułu zaciągniętych pożyczek. W związku z powyższym na podstawie wywiadu środowiskowego i dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalono, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku , pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i nie posiada własnego źródła utrzymania. Dochód skarżącego stanowi zasiłek okresowy ze środków Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [....] zł. miesięcznie, a ponadto korzysta z różnych form pomocy tego Ośrodka poprzez przyznanie zasiłków celowych na pokrycie : kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją w kwocie [....] zł., opłat za gaz w kwocie [....] zł., opłat za energię elektryczną w kwocie [....] zł. oraz na żywność w kwocie [....] zł. Łączna kwota przyznanej pomocy wyniosła [....] zł., a biorąc pod uwagę już przyznany zasiłek okresowy – kwota ta wynosiła [....] zł. Organ pomocy społecznej podniósł , że wysokość przyznanych świadczeń przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę [....] zł. obowiązujące od 1 października 2006 r. W myśl zasad wynikających z ustawy o pomocy społecznej udokumentowane przez osobę lub rodzinę koszty i wydatki związane z realizacją potrzeb mogą zostać uwzględnione, jeżeli służą zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej (Ustawa z dnia 15 kwietnia 2004 r. z póz. zm. Dz. U. nr 64 poz. 593 z r. 2004) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przedmiotowe świadczenie przyznaje się w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W ocenie organu pomocy społecznej , pokrywanie zobowiązań finansowych klientów przez ww.Ośrodek , nie jest niezbędną potrzebą bytową strony i nie może być przedmiotem świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej , jednym z warunków przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest niemożność przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych przy wykorzystaniu własnych środków , możliwości i uprawnień. Organ pomocy społecznej wskazał , iż pomoc społeczna służy wyłącznie jako doraźne wsparcie i uzupełnienie własnych środków finansowych i nie ma możliwości udzielenia skarżącemu pomocy na pokrycie wszystkich zgłaszanych przez niego potrzeb. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie lub zmianę , gdyż jego sytuacja zdrowotna i materialna jest dramatyczna i nadal się pogarsza , w związku z tym nie ma alternatywnego rozwiązania w sprawie uregulowania kwoty zadłużenia. Skarżący wyjaśnił , iż do zadłużenia doszło nie z jego winy, ponieważ pożyczkę przeznaczył na leczenie i na uregulowanie części zadłużenia czynszowego w spółdzielni mieszkaniowej. Skarżący nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych , jest osobą niepełnosprawną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pozostaje bez żadnego źródła utrzymania. Z uwagi na dramatyczną sytuację zdrowotną i materialną , samodzielnie nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Zdaniem skarżącego , zaskarżona decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [....] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł , że zgodnie z art.8 ust.1 ww. ustawy o pomocy społecznej , prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosiło - od 1 października 2006 r. - 477 zł , zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, (Dz. U. Nr 135 póz. 950). Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego dochodem był zasiłek okresowy w wysokości [....] zł. , ale niezależnie od niego skarżącemu została udzielona pomoc w formie zasiłków celowych, których łączna kwota łącznie z zasiłkiem okresowym wyniosła [....] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił , że zgodnie z art. 8 ust. 4 ww. ustawy o pomocy społecznej , do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych , dlatego w rozpatrywanej sprawie przyjęto , że kryterium dochodowe zostało spełnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło , że kolejną przesłanką uprawniającą do otrzymania świadczeń jest zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Okolicznościami tymi są m.in. ubóstwo, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba. Nie ulega wątpliwości, że skarżący spełniał niektóre z wyżej powołanych kryteriów, znajduje się, bowiem w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, poza tym jest osobą bezrobotną. Organ odwoławczy podniósł , że zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej , zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż pokrywanie zobowiązań finansowych skarżącego nie jest niezbędną potrzebą bytową, a zatem nie uzasadnia przyznania zasiłku celowego. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 1994 r. (I SA 2289/93, publ. System Informacji Prawnej Lex Polonica) spłata zaciągniętych przez wnioskodawcę zobowiązań finansowych nie uzasadnia udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Wynika to m.in. z art. 32 ust. 2 i 3 ww. ustawy o pomocy społecznej , określającego sytuacje - wskazując na ich szczególny charakter - w których możliwe jest przyznanie zasiłku celowego. Ponadto Kolegium wskazało, że ustawowym zadaniem pomocy społecznej jest przede wszystkim udzielanie wsparcia na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że na takie właśnie niezbędne potrzeby organ I instancji udzielił skarżącemu pomocy w formie różnych zasiłków celowych na zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, co świadczy o tym, że organ I instancji nie pozostaje obojętny wobec sytuacji życiowej skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt, że wyznacznikami przyznania zasiłku celowego jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej . Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę , w której wniósł o uchylenie lub o zmianę przedmiotowej decyzji i podtrzymał dotychczasową argumentację . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i także podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc , iż zadaniem pomocy społecznej jest pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych obywateli, a nie ich całkowite rozwiązywanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . Zdaniem Sądu , w rozpatrywanej sprawie organy pomocy społecznej obu instancji , zgodnie z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14.06.1960 t.j. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z r. 2000 ze. zm.) w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy , a wydane przez te organy decyzje są zgodne z prawem. Ustawa o pomocy społecznej reguluje zasady udzielania pomocy społecznej mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej , w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Pojęcie uznania administracyjnego oznacza, iż organ może, lecz nie musi takiego zasiłku przyznać. Kryteria ustalenia zasadności i wysokości przyznania zasiłku celowego, są trzy. Są nimi: 1/ sytuacja materialna osoby , której ma być przyznany zasiłek, 2/ cel , na jaki ma on być przyznany oraz 3/ możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej), ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa."( patrz. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 2006.02.14 I SA/Wa 1825/05 LEX nr 194040) W rozpoznawanej sprawie odnośnie przyznania zasiłku celowego na pokrycie zobowiązań wobec wierzycieli w kwocie [....] , organy zarówno I jak i II instancji słusznie wskazały, iż pokrywanie zobowiązań finansowych klientów Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, wobec osób trzecich , nie jest niezbędną potrzebą życiową, i nie może być zaspokojone w ramach przyznania zasiłku celowego. Powyższej oceny nie mogły zmienić ustalenia tych organów pomocy społecznej i , że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej , jest bowiem osobą bezrobotną i przewlekle chorą. Organy te prawidłowo ustaliły , że skarżący spełnia również kryterium dochodowe konieczne do przyznania zasiłku celowego. Jednakże sytuacji osobistej skarżącego przeciwstawić należy możliwości finansowe organów pomocy społecznej, które z natury rzeczy są ograniczone. W związku z powyższym Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego , że zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji , nie uwzględniają sytuacji skarżącego , bowiem organy te szczegółowo ustaliły zarówno sytuację finansową , jak i zdrowotną , uznając iż jest ona bardzo trudna . Organy te w sposób wnikliwy i pełny oceniły sytuację materialną skarżącego oraz jego potrzeby, o czym świadczy fakt przyznania różnych, innych zasiłków celowych. Z akt sprawy wynika, że na takie właśnie niezbędne potrzeby organ I instancji udzielił skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją w kwocie [....] zł, na pokrycie opłat za gaz w kwocie [....] zł, na pokrycie opłat za energię elektryczną w kwocie [....] zł i na żywność w kwocie [....] zł. Łączna kwota przyznanej pomocy w miesiącu październiku 2006 r. wyniosła - [....] zł, a po uwzględnieniu przyznanego zasiłku okresowego - [....] zł. Ponadto decyzją z dnia [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przyznało skarżącemu dofinansowanie do opłat czynszowych w kwocie [....] . Nie sposób zatem przyjąć, iż w rozpatrywanej sprawie decyzje podjęte po wnikliwej analizie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , zostały podjęte z naruszeniem prawa. Wskazać należy, iż skarżący jest jedna z wielu osób objętych pomocą społeczną na terenie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. , stąd też skarżący nie może oczekiwać od organów pomocy społecznej, iż przejmą na siebie całkowity ciężar utrzymania skarżącego i będą rozwiązywać wszelkie jego problemy finansowe, gdyż pomoc społeczna może być udzielona przez Ośrodek tylko w ramach posiadanych możliwości finansowych. Oczywistym jest, iż środki przekazywane z budżetu państwa na pomoc społeczną nie są wystarczające dla wszystkich potrzebujących, na wszystkie ich potrzeby życiowe, tak więc organy te muszą dysponować otrzymanymi środkami mając na względzie potrzeby wszystkich swoich klientów. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie granice uznania administracyjnego w związku z wyczerpującym postępowaniem administracyjnym przed organami pomocy społecznej nie zostały przekroczone, wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.