II SA/Kr 216/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu mieszkania I . s k a r g ę o d d a l a , II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz adwokata R. N. Kancelaria Adwokacka – N. i Z. w [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług w dniu orzekania o tych opłatach . Decyzją z dnia [....] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił skarżącemu M.P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu mieszkania. W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej podniósł, iż w dniu [....] skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu mieszkania. W związku z powyższym na podstawie wywiadu środowiskowego i dokumentacji zgromadzonej w sprawie ustalono, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku , pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i nie posiada własnego źródła utrzymania. Dochód skarżącego stanowi zasiłek okresowy ze środków Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [....] . miesięcznie , a ponadto korzystał z różnych form pomocy tego Ośrodka poprzez przyznanie zasiłków celowych na pokrycie : kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją w kwocie [....] zł. , opłat za gaz w kwocie [....] zł., opłat za energię elektryczną w kwocie [....] zł. oraz na żywność w kwocie [....] zł. Łączna kwota przyznanej pomocy wyniosła [....] zł., a biorąc pod uwagę już przyznany zasiłek okresowy – kwota ta wynosiła [....] zł. Organ pomocy społecznej podniósł , że wysokość przyznanych świadczeń przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę [....] zł. obowiązujące od 1 października 2006 r. W myśl zasad wynikających z ustawy o pomocy społecznej udokumentowane przez osobę lub rodzinę koszty i wydatki związane z realizacją potrzeb mogą zostać uwzględnione, jeżeli służą zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 15 kwietnia 2004 r o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z r. 2004) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przedmiotowe świadczenie przyznaje się w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej , jednym z warunków przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest niemożność przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych przy wykorzystaniu własnych środków możliwości i uprawnień. Tym samym przyznawanie pomocy społecznej winno polegać na realnej pomocy danym osobom i rodzinom prowadzącej do rozwiązania zaistniałych w konkretnych sytuacjach problemów bieżących. Wskazać należy, iż pomoc społeczna służy wyłącznie jako doraźne wsparcie i uzupełnienie własnych środków finansowych. Organ pomocy społecznej stwierdził , że nie ma możliwości udzielenia skarżącemu pomocy na pokrycie wszystkich zgłaszanych przez niego potrzeb, tym bardziej jeżeli nie jest to potrzeba pierwszoplanowa, w świetle ww. ustawy o pomocy społecznej , a zwłaszcza w zestawieniu ze stanem technicznym zaobserwowanym podczas wywiadów w miejscu zamieszkania. Nie stwierdzono bowiem konieczności pilnych, nie cierpiących zwłoki remontów. Stan mieszkania , w ocenie organu pomocy społecznej , nie wskazywał na inwestycje z zakresu najbardziej niezbędnych potrzeb życiowych. Odmowa przyznania pomocy na pokrycie zobowiązań kosztów remontu mieszkania była spowodowana ustaleniami dokonanymi przez organ w tym zakresie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie lub zmianę, gdyż jego sytuacja zdrowotna i materialna jest dramatyczna i nadal się pogarsza Skarżący podniósł , że nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych , jest osobą niepełnosprawną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pozostaję bez żadnego źródła utrzymania. Mieszkanie jego jest zagrzybione z uwagi na to , że wielokrotnie było zalewane przez sąsiadów. Zagrzybienie przedmiotowego lokalu wywołuje zagrożenie dla jego zdrowia i życia, jak również hamuje proces leczenia i rehabilitacji i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Zdaniem skarżącego decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [....] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . w jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł , że zgodnie z art.8 ust.1 ww. ustawy , prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi - od 1 października 2006 r. [....] , zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135 póz. 950). Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego dochodem był zasiłek okresowy w wysokości [....] zł. , ale niezależnie od niego skarżącemu została udzielona pomoc w formie zasiłków celowych , których łączna kwota przyznanej pomocy wyniosła [....] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił , że zgodnie z art. 8 ust. 4 ww. ustawy o pomocy społecznej , do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dlatego w rozpatrywanej sprawie przyjęto , że kryterium dochodowe zostało spełnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło , że kolejną przesłanką uprawniającą do otrzymania świadczeń jest zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Okolicznościami tymi są m.in. ubóstwo, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba. Nie ulega wątpliwości, że skarżący spełniał niektóre z wyżej powołanych kryteriów, znajduje się bowiem w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, poza tym jest osobą bezrobotną. Organ odwoławczy podniósł , że zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ponadto Kolegium wskazało, że ustawowym zadaniem pomocy społecznej jest przede wszystkim udzielanie wsparcia na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że na takie właśnie niezbędne potrzeby organ I instancji udzielił skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych , co świadczy o tym, że organ I instancji nie pozostaje obojętny wobec sytuacji życiowej skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt, że wyznacznikami przyznania zasiłku celowego jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej . Kolegium wyjaśniło, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. W tego typu sprawach organy odwoławcze badają jedynie , czy w trakcie prowadzonego postępowania nie zostały złamane przepisy prawa oraz granice uznania. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie granice uznania nie zostały przekroczone. Decyzja organu I instancji została podjęta po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie, którego ustalono sytuację finansową, majątkową i zdrowotną skarżącego oraz stan zajmowanego przez niego mieszkania , stwierdzając , iż lokal ten jest zagryzbiony. Z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także konieczność uwzględniania potrzeb wielu osób, nie było możliwości udzielenia skarżącemu pomocy na pokrycie wszystkich zgłaszanych przez niego potrzeb. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie stwierdzono konieczności pilnych, nie cierpiących zwłoki remontów. Stan techniczny mieszkania nie wskazywał na potrzebę przeprowadzania inwestycji z zakresu najbardziej potrzebnych potrzeb życiowych. Mieszkanie jest duże i przestrzenne. Kolegium wskazało, że skarżący mógł podjąć starania w spółdzielni mieszkaniowej celem usunięcia z jego mieszkania powstałego w wyniku zalań zagrzybienia; mógł również wystąpić na drogę postępowania cywilnego celem uzyskania odszkodowania z tytułu szkody powstałej w wyniku zalania jego mieszkania. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę , w której wniósł o jej uchylenie lub o zmianę i podtrzymał dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i także podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie w zakresie trafności oceny sytuacji życiowej skarżącego. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu mieszkania , Kolegium oparło się na ustaleniach wywiadu środowiskowego, z którego wynikało , że w mieszkaniu skarżącego nie stwierdzono konieczności pilnych, nie cierpiących zwłoki remontów. Stan techniczny mieszkania nie wskazywał na konieczność przeprowadzenia remontu , która to potrzeba nie może być uznana za niezbędną potrzebę życiową. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej , zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zadaniem pomocy społecznej jest pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych obywateli , a nie ich całkowite rozwiązywanie. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie granice uznania nie zostały przekroczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . Zdaniem Sądu , w rozpatrywanej sprawie organy pomocy społecznej obu instancji, zgodnie z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14.06.1960 t.j. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z r. 2000 ze zm.) w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy , a wydane przez te organy decyzje SA zgodne z prawem. Ustawa o pomocy społecznej reguluje zasady udzielania pomocy społecznej mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zgodnie z artykułem 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Pojęcie uznania administracyjnego oznacza, iż organ może, lecz nie musi takiego zasiłku przyznać. Kryteria ustalenia zasadności i wysokości przyznania zasiłku celowego, są trzy. Są nimi : 1/ sytuacja materialna osoby , której ma być przyznany zasiłek, 2/ cel, na jaki ma on być przyznany oraz 3/ możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej), ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.( patrz. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2006.02.14 I SA/Wa 1825/05 LEX nr 194040) W rozpatrywanej sprawie odnośnie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu mieszkania, wobec faktu, iż jego stan techniczny ujawniony podczas wywiadów przeprowadzonych w miejscu zamieszkania skarżącego nie ujawnił pilnej konieczności przeprowadzenia remontów, w związku z tym nie sposób uznać wykonanie remontu za niezbędną potrzebę życiową. Powyższej oceny nie mogły zmienić ustalenia tych organów pomocy społecznej , że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej , jest bowiem osobą bezrobotną i przewlekle chorą. Organy te prawidłowo ustaliły , że skarżący spełnia kryterium dochodowe konieczne do przyznania zasiłku celowego. Jednakże sytuacji osobistej skarżącego przeciwstawić należy możliwości finansowe organów pomocy społecznej, które z natury rzeczy są ograniczone. W związku z powyższym Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji , nie uwzględniają sytuacji skarżącego , bowiem organy te szczegółowo ustaliły zarówno sytuację finansową , jak i zdrowotną , uznając iż jest ona bardzo trudna. Organy te w sposób wnikliwy i pełny oceniły sytuacje materialną skarżącego oraz jego potrzeby, o czym świadczy fakt przyznania różnych zasiłków celowych. Podkreślenia wymaga fakt, że organy pomocy społecznej nie kwestionowały stanu mieszkania i fakt jego zagrzybienia , uznały jednak , że przeprowadzenie remontu nie stanowi podstawowej i niezbędnej potrzeby skarżącego . Nie sposób przyjąć, iż decyzje te podjęte po wnikliwej analizie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , zostały podjęte z naruszeniem prawa. Wskazać należy, iż skarżący jest jedną z wielu osób objętych pomocą społeczną na terenie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., stąd też skarżący nie może oczekiwać od organów pomocy społecznej, iż przejmą na siebie całkowity ciężar utrzymania skarżącego i będą rozwiązywać wszelkie jego problemy finansowe, gdyż pomoc społeczna może być udzielona przez Ośrodek tylko na podstawowe i niezbędne potrzeby oraz w w ramach posiadanych możliwości finansowych. Oczywistym jest, iż środki przekazywane z budżetu państwa na pomoc społeczną nie są wystarczające dla wszystkich potrzebujących i na wszystkie ich potrzeby życiowe . Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie granice uznania administracyjnego w związku z wyczerpującym postępowaniem administracyjnym zarówno przed organem I jak i II instancji nie zostały przekroczone, wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.