II SA/Kr 220/13

Kraków, dnia 7 czerwca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 października 2012r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej postanawia: oddalić wniosek. Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca, jej kapitał zakładowy wynosi 5000 zł, wartość środków trwałych 3.360000 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy - 61.764,76 zł. Ponadto skarżąca wskazała 3 konta bankowe na których zgromadzono kwotę 6.348,73 zł oraz 4,223,37 euro. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, iż nie wypracowała jeszcze własnych środków finansowych, albowiem do tego celu konieczne jest poczynienie dalszych inwestycji. Zakup prawa użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania, nastąpił z pożyczek udzielonych spółce, które to pożyczki stanowią obciążenie spółki. Również z pożyczek spółka uzyskuje środki pozwalające na podejmowanie prac dotyczących dalszego zagospodarowania nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja. Spółka aktualnie podejmuje starania w celu jak największego zintensyfikowania prac koniecznych do dalszego zagospodarowania nieruchomości. Ponieważ działka nie posiada dostępu do drogi publicznej, konieczne jest także gromadzenie przez spółkę środków jakie będzie ona musiała zapłacić właścicielowi nieruchomości obciążonej po uzyskaniu dostępu do drogi publicznej. Spółka podejmuje również starania zmierzające do pozyskania finansowania dla dalszego zagospodarowywania nieruchomości. Strona skarżąca podała, że nie mogła w żaden sposób przygotować się do poniesienia opłat, gdyż została obciążona opłatą za użytkowanie wieczyste, na mocy decyzji wydanej przed nabyciem prawa użytkowania wieczystego. Skarżąca nabyła prawo użytkowania wieczystego z dniem 20 listopada 2012 r., natomiast decyzja ją obciążająca została wydana na miesiąc przed nabyciem przez nią użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Z przedłożonych wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy wynika, iż na rachunku poza środkami z wcześniej zaciągniętych pożyczek od miesiąca stycznia 2013 r. znajduje się kwota kolejnej pożyczki zaciągniętej przez skarżącą na wpłatę wadium na zakup od Gminy Miejskiej K. nieruchomości, przez którą skarżąca mogłaby uzyskać dostęp do drogi publicznej dla części działki będącej przedmiotem sporu. Do pisma dołączone zostało także zeznanie podatkowe za rok 2011, zeznanie VAT za IV kwartał, przy czym pełnomocnik wskazał jednocześnie, iż wobec kwartalnego rozliczenia VAT skarżącej zeznanie obejmujące styczeń 2013r. zostanie złożone do dnia 25 kwietnia 2013r., zaświadczenie o wysokości funduszy w kasie spółki, również pochodzące z zaciągniętych pożyczek oraz bilans i rachunek zysków i strat za rok 2011. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013r. oddalił wniosek. Strona skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, zarzucając, że pożyczki zostały spółce udzielone na zapłatę wadium i podlegają zwrotu pożyczkodawcom. Powtórzone zostały również twierdzenia, że spółka nie była w stanie przygotować się do poniesienia kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba prawna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wniosek podlega oddaleniu w całości, gdyż strona skarżąca nie wykazała ani, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy podnieść, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowoadministracyjnych, które są dochodami budżetu państwa. Jest to zatem swoista forma dofinansowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w toczącym się postępowaniu sądowym. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie prawo pomocy powinno być przede wszystkim udzielane podmiotom bez źródeł dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak- Molczyk, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Kom., Wydawnictwo Prawnicze. Lexsis Nexis, Warszawa 2005, s. 628). Tymczasem z oświadczenia majątkowego strony skarżącej wynika, że wartość jej środków trwałych wynosi 3.360.000 zł, a ponadto dysponuje ona środkami pieniężnymi - vide: stan kont na których zgromadzone zostały środki pieniężne w łącznej wysokości 37.371,95 zł (stan na dzień 28 lutego 2013 r.). Z ewidencji stanu środków pieniężnych za styczeń i luty 2013 r., wynika, iż w kasie spółki zgromadzonych jest 12.324,64 zł. Dane te wskazują, iż wnioskodawca dysponuje majątkiem umożliwiającym poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie albo jest w stanie zaciągać zobowiązania na ich sfinansowanie. Nadto z jego oświadczeń wynika, iż głównym celem działalności jaką podjął był zakup prawa użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania, a dalej zagospodarowanie tej nieruchomości przejawiające się w jak największym zintensyfikowaniu prac koniecznych do zagospodarowania nieruchomości. W tymże celu spółka musiała podjąć działanie prowadzące do uzyskania dostępu do drogi publicznej, gdyż przedmiotowa działka takiego nie posiada, konieczne jest w związku z tym, zdaniem wnioskodawcy, gromadzenie przez spółkę środków jakie będzie ona musiała zapłacić właścicielowi nieruchomości obciążonej po uzyskaniu dostępu do drogi publicznej. Opisana powyżej działalność wskazuje w ocenie Sądu, iż skoro spółka zakupiła prawo użytkowania wieczystego działki o znacznej wartości, a nadto zmierza do jej zagospodarowania, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej, to należy od takiego podmiotu bezwzględnie wymagać co najmniej podstawowej zapobiegliwości w zakresie zabezpieczania środków na ponoszenie kosztów sądowych w celu ochrony prawnej jej interesów finansowych, a do takich należy zapewnienie środków na toczone lub możliwe spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (vide: postanowienie NSA z 7 kwietnia 2009 r., I FZ 70/09, publ. LEX nr 564 254). W tym kontekście w celu ochrony prawnej dla znacznego majątku strona może i winna w przypadku braku środków w postaci gotówkowej, zaciągać pożyczki i inne zobowiązania. Nie można zatem okoliczności tej traktować jako nadzwyczajnej w niniejszej sprawie, ponieważ jak wynika z przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego – nie zabezpieczył się on wcześniej w postaci środków na prowadzenie spraw sądowych. Nadto skoro wnioskodawca uzyskuje w formie pożyczek środki od podmiotów prywatnych na zwiększenie lub co najmniej utrzymanie wartości posiadanej nieruchomości np. w celu zapłaty wadium w sprawie o dostęp do drogi koniecznej, to niezrozumiałym jest dlaczego nie może uzyskać pożyczki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której skarży decyzję o ustalenie dodatkowej opłaty rocznej. Wpis sądowy od takiej sprawy jest również warunkowy i po jej pozytywnym dla spółki zakończeniu możliwy jest jego zwrot od skarżonego organu. Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie argumenty podniesione w sprzeciwie, iż zgromadzone środki na rachunku bankowym pochodzą z pożyczek przeznaczonych tylko i wyłącznie na opłacenie wadium w sprawie cywilnej dostępu do drogi publicznej. Jak wyżej wskazano to brak zapobiegliwości doprowadził bowiem do niezabezpieczenia środków na główny cel podejmowanej przez spółkę działalności gospodarczej związanej z zakupem prawa do użytkowania wieczystego działki i jej zagospodarowania. Niezasadne byłoby zatem wybieranie sobie przez wnioskodawcę jakie koszty działalności finansuje z pożyczek, które może zaciągać, a co do kosztów sądowych w niniejszej sprawie żąda zwolnienia. Dotyczy to także samego sposobu postępowania w zakresie finansowania własnej działalności – w celu zakupu prawa użytkowania wieczystego działki, a także jej zagospodarowania spółka zgromadziła środki czy też zaciąga pożyczki, natomiast na koszty sądowe w niniejszej sprawie jej działanie ogranicza się do żądania sfinansowania z budżetu Państwa. Wobec tego niezasadne jest twierdzenie wnioskodawcy, że nie mógł w żaden sposób przygotować się do poniesienia kosztów sądowych czy opłat za użytkowanie wieczyste i w związku z tym winien uzyskać stosowne zwolnienie. Mając powyższe na uwadze należało wniosek oddalić i orzec jak w sentencji postanowienia.