II SA/Kr 221/25

WyrokWSA w Krakowie2025-05-15

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Joanna Człowiekowska, Sędzia WSA Piotr Fronc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, dokonując z urzędu podziału nieruchomości na cele publiczne (budowę drogi), musi wykazać nie tylko zgodność podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i cel publiczny, ale także jego niezbędność oraz wyważyć interes społeczny z interesem właściciela nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający niezbędności zatwierdzonego podziału nieruchomości dla realizacji celu publicznego, jakim jest budowa drogi. Zgodność z planem miejscowym i istnienie celu publicznego nie są wystarczające do dokonania podziału z urzędu. Organ musi wykazać niezbędność podziału, uwzględniając jego zakres, oraz wyważyć interes społeczny z interesem właściciela, zgodnie z zasadą proporcjonalności i ochroną własności.
Stan faktyczny
Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność B. S. i P. K., mającej na celu wydzielenie części pod drogę publiczną. Po wydaniu postanowienia opiniującego projekt podziału, które zostało uchylone przez SKO, Wójt wydał decyzję zatwierdzającą podział. SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wykazania niezbędności podziału oraz naruszenie zasady proporcjonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Piotr Fronc Protokolant: Specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. S. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 5 czerwca 2024 r. znak: SKO.4104.8.2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżących B. S. i P. K. solidarnie kwotę 714 zł (słownie: siedemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 13 maja 2022r. Wójt Gminy W. W. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym G. jedn. ewid. W. W. , oznaczonej numerem działki [...] o pow. 0,0947 ha stanowiącej współwłasność P. K. w [...] cz. i B. S. w 1/2 cz.-zgodnie z księgą wieczystą nr [...] Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022r. NIP.6831.33.2022 Wójt Gminy W. W. działając z urzędu pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału nieruchomości, położonej w obrębie geodezyjnym G. , jedn. ewid. W. W. , oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,0947 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] B. S. - K. oraz P. K. złożyli zażalenie na ww. postanowienie organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z dnia 17 listopada 2022r. nr SKO.4104.65.2022 uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, z uwagi na obwiązujące orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika, że postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Nie ma bowiem uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 30 grudnia 2022r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wpłynęła skarga B. S. - [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. postanowienie Kolegium. Decyzją z dnia 9 stycznia 2023r. nr NIP.6831.33.2022 Wójt Gminy W. W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym G. jedn. ewid. W. W. składającej się z działki nr [...] o pow. 0,0947 ha stanowiącej współwłasność: P. K. w [...] cz. i B. S. w [...] cz. na podstawie księgi wieczystej [...], polegający na wydzieleniu w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną następujące działki gruntu: - [...] o pow. 0,0182 ha- tereny dróg publicznych- drogi gminne dojazdowe - symbol KDd oraz [...] o pow. 0,0765 ha. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym Uchwałą Nr IX/102/11 Rady Gminy W. z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Woj. Śląskiego nr 186, poz. 3481) zmienionego Uchwałą Nr XXXV/350/14 Rady Gminy W. z dnia 29 września 2014r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2014. Poz. 5120) oraz na podstawie rozstrzygnięcia nadzorczego Nr IF/III/0911/31/11 Wojewody Śląskiego z 10 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 186, póz. 3484) działka nr [...] obręb G. przeznaczona jest pod tereny dróg publicznych - drogi gminne dojazdowe - symbol KDd oraz pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z terenami zieleni -symbol 1MN, LS. Celem podziału jest wyodrębnienie części nieruchomości gruntowej, przeznaczonej pod realizację celu publicznego, która podlegać będzie nabyciu przez Gminę W. w drodze umowy lub wywłaszczenia. B. S. - [...] i P. K. złożyli odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przekazaniu przez organ pierwszej instancji ww. odwołania, przedłużyło termin jego rozpatrzenia z uwagi na konieczność oczekiwania na rozpatrzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 listopada 2022r. SKO.4104.65.2022. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024r. sygn. akt II SA/Kr 1502/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. S.- [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 listopada 2022r. Wyrok stał się prawomocny w dniu 9 kwietnia 2024r. Następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie decyzją z 5 czerwca 2024 roku nr SKO.4104.8.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 96 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1, art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 344 z późn.zm. dalej u.g.n.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 1 i ust. 2 u.g.n.) Zgodnie natomiast z art. 96 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. W myśl art. 6 pkt 1 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Jak wynika z akt sprawy, na przedmiotowym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty Uchwałą Nr 1X/102/11 Rady Gminy W. z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Woj. Śląskiego nr 186, poz. 3481) zmieniony Uchwałą Nr XXXV/350/14 Rady Gminy W. z dnia 29 września 2014r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2014. Poz. 5120) oraz rozstrzygnięciem nadzorczym Nr IF/III/0911/31/11 Wojewody Śląskiego z 10 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 186, poz. 3484). Zgodnie z ustaleniami planu działka nr [...] obręb G. przeznaczona jest pod tereny dróg publicznych - drogi gminne dojazdowe - symbol KDd oraz pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z terenami zieleni- symbol 1MN, LS. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. W świetle treści art. 93 u.g.n., wyznaczającego zakres postępowania w sprawie podziału, nie znajduje uzasadnienie pogląd, jakoby organ mógł dysponować uznaniem w zakresie obszaru, który ma zostać wydzielony na cele publiczne. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 160/18). Samo wejście w życie planu miejscowego, w którym przeznaczono część nieruchomości pod budowę drogi publicznej jest wystarczające do uznania, że podział tej nieruchomości jest niezbędny do realizacji tego celu publicznego. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 655/17) Wytyczenie dróg (ulic) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i nadanie im w treści planu parametrów technicznych właściwych do zakwalifikowania ich do dróg publicznych, jest wystarczające do uznawania późniejszej czynności wydzielenia gruntów pod te drogi za realizację celu publicznego. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt IISA/Bk 921/13). Jak wprost wynika z art. 6 pkt 1 u.g.n. wydzielenie gruntów pod drogi publiczne jest celem publicznym. Nowo wydzielona działka o nr [...] o pow. 0182 ha, przeznaczona jest w obowiązującym planie pod drogę dojazdową kat. gminnej. W związku z powyższym, zasadne było prowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania z urzędu i wydanie decyzji podziałowej w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniesionego w sprawie odwołania podniesiono, iż organ pierwszej instancji zgodnie z orzecznictwem i poglądami doktryny nie miał obowiązku wydawać w sprawie postanowienia opiniującego zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego przed wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji. Postanowienie opiniujące zgodność projektowanego podziału z treścią planu miejscowego jest wydawane tylko w postępowaniu podziałowym prowadzonym na wniosek strony. Nie ma bowiem uzasadnionej potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2020 r. I OSK 1433/18) Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 17 stycznia 2024r. sygn. akt II SA/Kr 1502/23, którym Sąd oddalił skargę B. S.. Nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej, tym samym organ zasadnie wszczął i prowadził niniejsze postępowanie. Część nieruchomości odwołujących leży na terenie przeznaczonym w planie pod drogę publiczną, dlatego też organ dokonał podziału tej części działki pod drogę. W aktach sprawy znajduje się protokół przyjęcia granic nieruchomości oznaczonej nr [...] sporządzony przez geodetę. Pozostała, większa część nieruchomości leży na terenie oznaczonym w planie symbolem 1MN, Ls. Zarzuty co do uchwalonego planu nie mają wpływu na niniejsze postępowanie. Procedura uchwalania planu miejscowego jest opisana w ustawie z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W trakcie procedury planistycznej strony miały zapewne możliwości składania uwag do planu. Jak wskazał, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/G1 1276/23: wszelkie uwagi dotyczące podziału nieruchomości zmierzającego do realizacji celu publicznego mogły zostać zgłoszone na etapie procedury planistycznej. Żaden przepis prawa nie zezwala organowi administracji na ingerencję w przepisy wiążącego m.p.z.p. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli B. S. [...] oraz P. K. zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: • art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w pełni stanu faktycznego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie ustalenie czy ingerencja w prawo własności jest niezbędna dla realizacji planowanej inwestycji oraz nie zbadanie, czy nie można tę inwestycję przeprowadzić w sposób mniej uciążliwy dla współwłaścicieli działki nr [...] o pow. 0,0947 ha; • art. 80 k.p.a. poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów; • art. 104 i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez uchylenie się przez organ od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przez co że sprawa nie była przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ II instancji, lecz ograniczona została jedynie do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie; • art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Wójta, w sytuacji, gdy ze względu na wady prawne, którymi obarczona jest decyzja organu pierwszej instancji, organ odwoławczy obowiązany był dokonać uchylenia tej decyzji i orzec co do istoty sprawy, ewentualnie uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji; • art. 7 k.p.a. poprzez niedokonanie wyważenia przez organy obu instancji dwóch przeciwstawnych sobie interesów: interesu społecznego (interesu społeczności lokalnej w urządzeniu i korzystaniu z drogi publicznej) oraz słusznego interesu współwłaścicieli dzielonej nieruchomości; • art. 11 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji II instancji, dokonania lakonicznego uzasadnienia, nieustosunkowanie się zarówno przez organ I instancji jak i II instancji do twierdzeń podnoszonych w niniejszym postępowaniu administracyjnym przez skarżących, polegających na możliwości utworzenia drogi gminnej dojazdowej na dotychczasowej utwardzonej drodze wewnętrznej położonej skraju działki leśnej nr [...] o pow. 26,4457 ha, 0008 (G. 2. naruszenia przepisów prawa materialnego: • art. 97 ust. 3 pkt. 1 u.g.n. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku wykazania przez oba organy niezbędności planowanego podziału, • art. 97 ust. 3 pkt. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do dokonania z urzędu podziału nieruchomości wystarczy, by podział ten był zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wykazanie, że podział ten zmierza do realizacji celu publicznego, przy całkowitym pominięciu przesłanki niezbędności dokonania z urzędu podziału nieruchomości dla realizacji planowanej inwestycji, • art. 97 ust. 3 pkt. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 u.g.n. poprzez zatwierdzenie podziału w sposób sprzeczny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego przyjętego Uchwałą Nr IX/102/11 Rady Gminy W. , zmienionego Uchwałą Nr XXXV/350/14 oraz rozstrzygnięciem nadzorczym Nr IF/III/0911/31/11 Wojewody Śląskiego, to jest poprzez wydzielenie działki budowlanej nr [...] o pow. 0,0765 ha z działki nr [...] o pow. 0,0946 ha obręb G., w sytuacji gdy minimalna wielkość wydzielonych działek budowlanych powinna wynosić 800 m2 dla zabudowy mieszkaniowej wolnostojącej. Podkreślono w uzasadnieniu, iż skarżący wskazali w postępowaniu na możliwość istnienia drogi gminnej dojazdowej na już istniejącej drodze wewnętrznej położonej na skraju działki leśnej nr [...] o pow. 26,4457 ha, 0008 (G. Kwalifikując w planie znaczną część działki nr [...] pod przyszłą drogę gminną dojazdową Wójt niezgodnie z zasadą proporcjonalności przeznaczył pod nią powierzchnię 0,0190 ha. Należy jednak zauważyć, że obecnie znajduje się tam droga wraz z jezdnią utwardzona, a jej pas drogowy stanowi ok. 7 m. W pasie drogowym tej drogi znajdują się sieć wodociągowa i elektryczna. Droga ta stanowi naturalna, symetryczną granicę miedzy lasem a działkami przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową i stanowi naturalne przedłużenie istniejących przed skrzyżowaniem z nią dróg publicznych. Zgodnie z założeniami opisanymi w palnie zagospodarowania przestrzennego pas drogowy istniejącej drogi wraz z częścią przedmiotowej działki będzie wynosił 14 m szerokości, a sprawa dotyczy drogi dojazdowej. Co prawda przepisy prawa nie określają maksymalnej granicy pasa drogowego lecz wspomnieć należy, że zgodnie z § 15 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, minimalna szerokość pasa drogowego dla drogi dojazdowej to 3,5 m. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logiki drogi dojazdowe nie posiadają pasów drogowych o takiej szerokości. Droga ta mogła by być wydzielona z działki nr [...] o pow, 26,4457 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo K., a ubytek powierzchni z tak dużej działki nie byłby tak istotny jak z działki będącej współwłasnością skarżących, gdyż według proponowanego podziału działka ulegnie zmniejszeniu o ponad 1/5 powierzchni, co będzie skutkować ograniczeniem możliwości jej zabudowy, czyniąc ją nieatrakcyjną dla celów budowlanych i tym samym obniżając wartość pozostałej części. Ponadto działka skarżących jest działką przeznaczoną w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z terenami zielonymi, natomiast działka nr [...] jest wyłącznie użytkiem leśnym, co niewątpliwie obrazuje brak proporcjonalności i niezbędności podziału działki nr [...]. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które przełożyło się na naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie organu zapadło bowiem, co najmniej przedwcześnie, ponieważ organ nie rozważył szeregu istotnych dla sprawy okoliczności, w tym także tych, które zostały wskazane w skardze. Przypomnieć należy, że w przypadku gdy dla nieruchomości obowiązuje plan miejscowy, to zgodnie z art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ustawa" lub "ugn"), podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Wyjątki od w/w zasady określa art. 95 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości zaistnienie tylko jednej z przesłanek koniecznych do podziału nieruchomości, tj. że budowa drogi publicznej stanowi cel publiczny. Brak jest natomiast wystarczających ustaleń i rozważań dokonanych przez organy, które dawałyby podstawę do wyrażenia oceny, że zatwierdzony podział nieruchomości jest zgodny z obowiązującym planem miejscowym, oraz że taki jak zatwierdzony podział, jest niezbędny do realizacji planowanego celu publicznego. W zakresie tych dwóch koniecznych przesłanek, uzasadnienie organu jest zdecydowanie zbyt ogólnikowe i cechuje się automatyzmem, sprowadzającym się do konkluzji, że jeśli część działki skarżących, przeznaczona jest w części graficznej planu pod drogę publiczną, to podział działki zgodny z tą częścią graficzną, należy uznać zarówno za zgodny z planem, jak i za niezbędny do realizacji celu publicznego jakim jest budowa drogi. Tymczasem plan miejscowy, to nie tylko jego załącznik graficzny ale także jego część tekstowa. Natomiast organ w ogóle nie rozważył, czy taki projekt podziału jaki został zatwierdzony, jest zgodny także z częścią tekstową planu miejscowego. Dlatego podniesiony w tym zakresie zarzut skargi, a dotyczący niezgodności zatwierdzonego podziału z § 16 ust. 1 pkt 1 planu, już samoistnie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podkreślić jednak należy, że ponieważ sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w jego obowiązkach, lecz do jego kontroli, to w sytuacji kiedy organ w ogóle nie dokonał oceny we wskazanym aspekcie, sąd administracyjny nie może przedstawić w tym zakresie merytorycznej i wiążącej oceny. Dlatego w ponownym postępowaniu, organ zobligowany będzie dokonać całościowej oceny zgodności planowanego podziału, uwzględniając wszystkie postanowienia obowiązującego planu miejscowego. Co się tyczy kwestii niezbędności zatwierdzonego podziału dla realizacji celu publicznego, to również w tym zakresie podniesione zarzuty skargi skutkują uchyleniem decyzji. Zwrócić jednak należy uwagę, że w orzecznictwie zarysowały się dwie linie. Jedna, na którą powołał się organ, niejako automatycznie przyjmuje, że realizacja celu publicznego oznacza, że podział nieruchomości zgodny z planem miejscowym oznacza niezbędność takiego podziału. Druga linia orzecznicza, na którą powołano się w skardze, a którą wyraża także Sąd rozpoznający niniejsza sprawę, sprowadza się do poglądu, że do dokonania z urzędu podziału nieruchomości nie wystarczy, by podział ten był zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wykazanie, że podział ten zmierza do realizacji celu publicznego. Wskazany przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ugn konstruuje bowiem dodatkową przesłankę "niezbędności", która powinna być wykazana przez inicjatora podziału będącego jednocześnie organem podział ten zatwierdzającym. Przesłanka niezbędności oraz przepis art. 7 k.p.a., nakładają na organ właściwy w sprawach podziału wyważenie dwóch przeciwstawnych sobie interesów: interesu społecznego (interesu społeczności lokalnej w urządzeniu i korzystaniu z drogi publicznej) oraz słusznego interesu właściciela dzielonej nieruchomości. Ponieważ w myśl art. 21 Konstytucji RP własność podlega ochronie, a jej ograniczenie dopuszczalne jest tylko w szczególnych przypadkach, to ingerowanie organu w uprawnienia właściciela nieruchomości na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ugn, nakłada na ten organ obowiązek nie tylko wykazania, że podział służy realizacji celu publicznego ale także wykazania, że podział w tym trybie (a także jego zakres) jest niezbędny dla realizacji tego celu i że nie ma możliwości jego zrealizowania, w mniej dotkliwy dla właściciela gruntu sposób. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, za taką interpretacją art. 97 ust. 3 pkt 1 ugn, przemawia także literalna wykładnia tego przepisu, który wprost odwołuje się do niezbędności podziału, jako koniecznej dla zrealizowania celu publicznego przesłanki. Dlatego słuszny jest zarzut skargi, że takiej oceny w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli zabrakło. W rozpatrywanej sprawie organy takiej oceny nie dokonały tylko przyjęły wprost, że skoro nieruchomość jest przeznaczona pod drogę publiczną, to jest niezbędna dla zrealizowania celu publicznego. Z ustaleń i oceny organów nie wynika, dlaczego tak zatwierdzony podział nieruchomości jest niezbędny dla realizacji planowanej inwestycji oraz nie zbadały one, czy nie można planowanej drogi zrealizować w sposób dla skarżących mniej uciążliwy. Natomiast skarżący wskazali szereg okoliczności, w świetle których taki sposób podziału, jaki został zatwierdzony, nie musi być uznany za niezbędny dla zrealizowania planowanej drogi publicznej. Podkreślenia przy tym wymaga, że na płaszczyźnie formalnej nie ma przeciwskazań do tego, aby podział nieruchomości, czy inaczej ujmując, teren wydzielany dla realizacji celu publicznego, obejmował mniejszy obszar, niż przeznaczony na taki cel w załączniku graficznym do planu miejscowego. Dlatego ponownie rozpatrując sprawę, organ w pierwszej kolejności dokona kompleksowej oceny, czy planowany podział jest zgodny z planem miejscowym, a jeśli tak – to uwzględniając powyżej wskazane poglądy - czy i ewentualnie jaki zakres tego podziału nieruchomości, jest niezbędny dla realizacji celu publicznego jakim jest budowa przedmiotowej drogi publicznej. Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 714 zł składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł., kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżących w stawce podstawowej oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictw w wysokości 34 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło