II SA/Kr 222/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 grudnia 2009 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 grudnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót, J. B. zawarł wniosek o "umorzenie kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną". W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa nie został złożony w przewidzianej prawem formie, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M. B.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.130 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...] zł i emerytura jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 1,5 ha. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że razem z żoną uzyskują niskie emerytury, z których utrzymują dom i gospodarstwo. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że pola zostały przepisane na dzieci. Miesięczne wydatki skarżącego na wyżywienie wynoszą 900 zł, zaś na telefon 100 zł. Na opał (węgiel, miał) skarżący wydał 5.000 zł. Spłata zaciągniętego kredytu w [...] to wydatek 1.000 zł miesięcznie. Skarżący choruje na cukrzycę i nowotwór jelita grubego. Dzieci skarżącego pomagają w zakupie lekarstw. Do pisma skarżący załączył odcinek emerytury żony za miesiąc marzec 2010 roku, fakturę za wodę, odcinki płatności za energię elektryczną i gaz, decyzję o waloryzacji emerytury skarżącego oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym skarżącego za ostatni miesiąc. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie charakteryzuje go jako osobę ubogą. Zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w łącznej wysokości 2.836,41 zł. Wnioskodawca posiada zatem możliwość gromadzenia środków niezbędnych do prowadzenia zainicjowanego postępowania sądowego. Wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów jest wyższa niż minimalne wynagrodzenie pracownicze, które od 1 stycznia 2010 roku wynosi 1.317 zł (zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 roku). Tym samym nie można stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Analizując wydatki skarżącego należy zauważyć, że znacznym obciążeniem budżetu skarżącego jest spłata zaciągniętych kredytów bankowych. Z załączonego zestawienia operacji na rachunku bankowym wynika jednakże, że skarżący dokonuje na bieżąco spłat rat kredytowych. Skoro skarżący z posiadanych środków jest w stanie spłacać raty w wysokości przekraczającej wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie, to tym samym stać go również na opłacenie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Należy bowiem podkreślić, iż zobowiązania kredytowe należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06. ). Podsumowując, zdaniem orzekającego sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).