II SA/Kr 228/19

WyrokWSA w Krakowie2019-05-29

Skład orzekający: Beata Łomnicka, Małgorzata Łoboz, Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę, ale bez wcześniejszego zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego bez wcześniejszego zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, nawet jeśli budynek został wybudowany zgodnie z pozwoleniem, stanowi naruszenie art. 54 Prawa budowlanego i jest podstawą do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za nielegalne użytkowanie ma charakter obiektywny i nie zależy od winy inwestora.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł na K. D. za przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Organ I instancji nałożył karę, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy. Skarżący K. D. argumentował, że nie działał celowo wbrew przepisom, a jedynie zabezpieczał mienie, oraz wskazywał na inne okoliczności związane z uzyskaniem pozwoleń i odbiorami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 stycznia 2019 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 stycznia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary za przystąpienie do użytkowania budynku skargę oddala [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia 7 stycznia 2019 r., nr [...] (znak: [...]), na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.) w zw. z - art. 57 ust. 7 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm. – dalej jako: u.p.b.), po rozpatrzeniu zażalenia K. D., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] z dnia 23 sierpnia 2018 r. (znak: [...]), którym na K. D. nałożono karę w wysokości 10.000,00 zł za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego – budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na dz. nr [...] w [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Po przekazaniu zażalenia K. D. wraz z aktami sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie przesłanego materiału dowodowego ustalił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, wskazując w pierwszej kolejności, że jak wynikało z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] z urzędu przeprowadził kontrolę budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w dniu [...] czerwca 2018 r., w trakcie której ustalono, że budynek był wykończony i w pełni wyposażony. Wyjaśniono przy tym, że do protokołu zapisano, iż stan budynku świadczył o tym, iż był on zamieszkiwany oraz dołączono fotografie ilustrujące stan faktyczny, świadczące jednoznacznie o użytkowaniu, tj. zamieszkiwaniu w budynku. Wobec powyższych ustaleń podano, że postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] wymierzył inwestorowi, K. D. karę w wysokości 10.000,00 zł z tytułu przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. ewid. nr [...], z naruszeniem art. 54 u.p.b. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł K. D.. Dodano przy tym, że organ I instancji przekazując zażalenie do organu odwoławczego, nie znalazł podstaw do zastosowania trybu z art. 132 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego wskazał na wstępie, że jako organ odwoławczy dokonał on ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w oparciu o akta sprawy przesłane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] W dalszej kolejności podano, że przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie była kwestia zbadania zasadności wydania przez organ I instancji postanowienia nakładającego obowiązek wniesienia kary za przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego na dz. nr [...] w [...], tj. inwestycji określonej w decyzji Starosty [...] z dnia 13 czerwca 2016 r. (znak: [...]). W tym zakresie wyjaśniono, że u.p.b. formułuje ogólną zasadę, zgodnie z którą do użytkowania obiektu budowlanego, którego realizacja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu organu o zakończeniu budowy, zgodnie z art. 54 u.p.b. Zaznaczono przy tym, że wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 55 u.p.b., gdzie wskazano przypadki budowy obiektów budowlanych wymagających przed przystąpieniem do ich użytkowania uzyskania pozwolenia na użytkowanie w formie decyzji administracyjnej. Tymczasem organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił, co wynikało z przekazanych akt sprawy, iż w okresie po kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2018 r., bez powiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy w trybie art. 54 u.p.b., inwestor przystąpił do użytkowania budynku. Dodano przy tym, że przystąpienie do użytkowania budynku nie zostało skutecznie przez inwestora zakwestionowane. Podniesiono także, że postanowienie organu I instancji zostało wydane w oparciu o art. 57 ust. 7 oraz art. 59f u.p.b., których treść przytoczono. Organ odwoławczy powołując się na sposób wyliczenia wymierzonej kary wskazał, że stanowiła ona iloczyn stawki opłaty (s), która w przedmiotowej sprawie wynosiła 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), który w rozpoznawanej sprawie określony został dla kategorii obiektu dla kat. 1 na "2" i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), wynoszącego w przedmiotowej sprawie "1". Tym samym podano, że kara liczona była według wzoru: k = 10 (s) x (k) x (w), która zgodnie z art. 59f u.p.b. wyniosła: k = 10 x 500 x 2 x 1= 10.000,00 zł. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że budynek był użytkowany, czemu zresztą nie zaprzeczał żalący się. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał także, że karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego w oparciu o art. 57 ust. 7 u.p.b. należy zawsze wymierzać inwestorowi (inwestorom), o ile z ustaleń stanu faktycznego sprawy nie wynikałoby, iż przystąpienie do użytkowania miało miejsce z udziałem innych podmiotów, bez zgody i wbrew stanowisku inwestora. Podniesiono bowiem, iż przyjmuje się, że to na inwestorze z mocy prawa ciąży obowiązek powstrzymania się od przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, bez wcześniejszego dopełnienia obowiązków wynikających z art. 54 i art. 55 u.p.b. Wyjaśniono natomiast, że art. 57 ust. 7 u.p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania w przypadku stwierdzenia, iż przystąpiono do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem art. 54 i art. 55 u.p.b., nie pozostawiając w tej kwestii organowi żadnego uznania administracyjnego. Dodano przy tym, że bez znaczenia pozostają w tym przypadku motywacje i pobudki, jakie inwestorem w tej mierze kierowały. Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego należy rozumieć jako rozpoczęcie korzystania, używania przynajmniej części obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w pozwoleniu na budowę, z tym zastrzeżeniem, że przystąpić do użytkowania w rozumieniu art. 57 ust. 7 u.p.b., można tylko raz, zaś późniejszy stan faktyczny w zakresie użytkowania należy ocenić już jako trwające użytkowanie. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wystarczający celem wykazania, iż została spełniona przesłanka wymierzania kary na podstawie art. 57 ust. 7 u.p.b., którą było przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 u.p.b. Podkreślono przy tym, że dla stwierdzenia, iż przystąpiono do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem art. 54 i art. 55 u.p.b. nie miał znaczenia fakt, iż inwestor wystąpił o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjaśniono bowiem, że tego typu sytuacje również zostały zweryfikowane w orzecznictwie, gdzie przyjmuje się, iż inwestor, który zbudował obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia albo z istotnymi odstępstwami, nie ma możliwości uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego bądź skutecznego dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy bez wcześniejszego przeprowadzenia procedury legalizacyjnej lub naprawczej, co nie oznacza jednak, że nie ciąży na nim obowiązek powstrzymania się od przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, bez wcześniejszego wykonania obowiązków wynikających z art. 54 i art. 55 u.p.b., czego naturalną konsekwencją jest też zastosowanie art. 57 ust. 7 u.p.b. Dlatego też [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu wskazał, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie, co wynikało m.in. z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia i tym samym obligowało organ odwoławczy do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji. Skargę na ww. postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący K. D. podnosząc, że zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...], jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie uwzględnili faktu, iż skarżący i jego ojciec (prowadzący działalność jako rzeczoznawca ds. zabezpieczeń ppoż.) nie działali celowo wbrew obowiązującym przepisom, lecz mieli na uwadze konieczność zabezpieczenia mienia i dlatego też nie chcąc zostawiać wyposażonego budynku bez dozoru podjęli decyzję o zamieszkaniu. Skarżący zaznaczył przy tym, że nie brał pod uwagę możliwości założenia alarmu z uwagi na długi czas interwencji firmy ochroniarskiej, a nadto podniósł, że wobec faktu, iż został on poinformowany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] o terminie kontroli mógł "usunąć część umeblowania, wyłączyć lodówkę i udawać, że budynek jest niezamieszkały", czego jednak nie uczynił. Wyjaśniono również, że brak odbioru budynku wyniknął z konieczności uzyskania decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], o której nie było mowy w decyzji Starosty [...] nr [...] (znak: [...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i instalacji gazowej na dz. nr [...] położonej w m. [...], gm. [...]. Dodano także, że ww. budynek mieszkalny został wybudowany zgodnie z tym pozwoleniem, niemniej jednak w związku z korektą warunków technicznych zaszła konieczność opracowania projektu budowlanego zamiennego i zgłoszenia budynku do odbioru przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] Skarżący wskazał również, że początkiem 2018 r. zlecił opracowanie operatu wodnoprawnego i w dniu 9 stycznia 2019 r. uzyskał pozytywną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W tym miejscu wymaga jednak podkreślenia, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (zob. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je, w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, Sąd rozpoznał przedmiotową skargę w trybie uproszczonym. Tym samym uwzględniając poczynione na wstępie uwagi, w ocenie Sądu przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył bowiem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanego postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 7 stycznia 2019 r., nr [...] (znak: [...]), utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dla powiatu [...] z dnia 23 sierpnia 2018 r. (znak: [...]), którym na K. D. nałożono karę w wysokości 10.000,00 zł za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego – budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na dz. nr [...] w [...]. Tym samym istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadnie przyjęto, że skarżący samowolnie (nielegalnie) przystąpił do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie dz. nr [...] w [...], a w następstwie tego, czy zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącego przedmiotowej kary w określonej przez organy wysokości. Podstawę prawną wydania kwestionowanego postanowienia stanowił przede wszystkim art. 57 ust. 7 u.p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Stosownie natomiast do treści art. 54 ust. 1 u.p.b. do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a i 19a, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 (określającym przypadki budowy obiektów budowlanych wymagających przed przystąpieniem do ich użytkowania uzyskania pozwolenia na użytkowanie w formie decyzji administracyjnej) i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Z kolei w myśl art. 59f ust. 1 u.p.b. w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (ust. 2). Kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (ust. 3). Z przytoczonych regulacji prawnych wynika zatem, że legalne przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zostało uzależnione od wcześniejszego zgłoszenia i przeprowadzenia stosownej kontroli oraz niewniesienia przez organ nadzoru budowlanego w tym zakresie sprzeciwu (art. 54 u.p.b.). Wymaga przy tym podkreślenia – co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – że obowiązek dokonania takiego zgłoszenia przepis ten wiąże nie ze zrealizowaniem obiektu budowlanego (w przedmiotowej sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego) zgodnie z posiadanym pozwoleniem na budowę, lecz ze zrealizowaniem obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a i 19a u.p.b. W tym zakresie przyjmuje się bowiem, że skoro niezgodne z prawem jest samowolne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego, który został zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym, to tym bardziej niezgodne z prawem jest przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, w związku z czym – z uwagi na fakt, iż są to dwa odrębne delikty administracyjne – również wobec inwestorów, którzy dopuścili się istotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę należy wymierzyć karę przewidzianą w art. 57 ust. 7 u.p.b. Odmienna interpretacja ww. przepisów prowadziłaby tym samym nieuchronnie do nieuprawnionego w demokratycznym państwie prawa uprzywilejowania inwestora naruszającego jedne przepisy u.p.b., polegającego na niemożności (wyłączeniu) egzekwowania wobec niego przez organy nadzoru budowlanego innych przepisów tej ustawy, w tym przypadku przepisów o przystąpieniu do legalnego użytkowania obiektu budowlanego (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 3086/15, LEX nr 2400203 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 867/18, LEX nr 2625240). Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego w kontrolowanej sprawie sporu ma zatem ustalenie czy ziściły się przesłanki uzasadniające nałożenie na inwestora K. D. kary za przystąpienie do użytkowania budynku, tj. czy przystąpił on samowolnie (bez dokonania stosownego zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy) do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...], a więc z naruszeniem art. 54 u.p.b. Wskazać przy tym należy, że z uwagi na fakt, iż u.p.b. nie zawiera legalnej definicji pojęcia "przystąpienie do użytkowania" obiektu budowlanego, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym rozumienie pojęcia użytkowania obiektu budowlanego jest zbliżone do "korzystania z rzeczy" w ujęciu powszechnie rozumianym (a także w ujęciu prawa cywilnego), tj. jako używanie rzeczy czy korzystanie z niej, przy czym w przypadku użytkowania określonego w art. 57 ust. 7 u.p.b., nie musi mieć ono charakteru trwałego i pełnego, bowiem już sam ustawodawca wskazuje, że podstawę nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania stanowi przystąpienie do użytkowania obiektu, choćby w jego części. Podkreśla się także, że w opisanym powyżej przypadku bez znaczenia jest też zakres i długotrwałość takiego "korzystania" z obiektu budowalnego, gdyż przystąpić do użytkowania można tylko raz poprzez rozpoczęcie korzystania z obiektu lub jego części, zaś późniejszy stan faktyczny w zakresie użytkowania należy ocenić już jako trwające użytkowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1674/16, LEX nr 2525344 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie bezsporne było, iż inwestor – K. D. posiadał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...] udzielone przez Starostę [...] decyzją z dnia 13 czerwca 2016 r., nr [...] (znak: [...]), w której to decyzji zawarte zostało stosowne pouczenie m.in. o treści art. 54 u.p.b. Niekwestionowana przez żadną ze stron była również okoliczność, iż inwestor nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 54 u.p.b., tj. nie zawiadomił organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego, co dodatkowo potwierdzała również notatka służbowa sporządzona w dniu 11 lipca 2018 r. przez inspektora Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowalnego w [...] dla powiatu [...], zgodnie z którą w rejestrach prowadzonych przez ten Inspektorat brak było zawiadomienia przez skarżącego K. D. o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...] (k. 42 akt administracyjnych PINB). Kwestią sporną w kontrolowanej sprawie było natomiast ustalenie czy zachowanie skarżącego K. D. i jego ojca H. D. można było zakwalifikować jako przystąpienie do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 57 ust. 7 u.p.b., czy też jak twierdził – nie zawsze konsekwentnie – skarżący miało ono jedynie charakter "dozorowania wyposażenia". W tym zakresie, wśród okoliczności przemawiających za uznaniem, że zachowanie inwestora uzasadniało nałożenie na niego kary za przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...], relewantnych z punktu widzenia przedmiotowej sprawy, wskazać przede wszystkim należy na ustalenia kontrolne organu I instancji z dnia [...] czerwca 2018 r. udokumentowane obszernym materiałem zdjęciowym poszczególnych pomieszczeń (k. 27-36 akt administracyjnych PINB), z których w sposób jednoznaczny wynika, że doszło do rozpoczęcia korzystania z ww. obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Świadczyć o tym może m.in. widoczne na zalegających w aktach sprawy fotografiach umeblowanie i wyposażenie budynku w sprzęt codziennego użytku (w tym sprzęt AGD i RTV, przybory kuchenne, sprzęt biurowy oraz pełna garderoba), jak też obecność elementów dekoracyjnych (takich jak zegar, obrazy, kwiaty itp.). Ponadto sam skarżący K. D. przyznał w treści skargi, że wspólnie z ojcem H. D. podjął decyzję o zamieszkaniu w przedmiotowym budynku ze względu na konieczność zabezpieczenia mienia, gdyż nie brał pod uwagę możliwości skorzystania z usług firmy ochroniarskiej, kwestionując przy tym jedynie brak uwzględnienia przez organy obu instancji, iż zachowanie to nie było celowym działaniem wbrew obowiązującym przepisom. Wymaga również podkreślenia, że już w treści zażalenia skarżący podniósł, iż jego ojciec miał "wynajmować wybudowany dom na mieszkanie i pracownię projektową" (k. 3 akt administracyjnych [...]WINB), zaś przedłożone przy skardze faktury, na których widnieje adres "[...], ul. [...]" odpowiadający numerowi porządkowemu budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...] (nr [...] widoczny na zdjęciu na k. 27 akt administracyjnych PINB oznaczonym jako "fot. 19"), potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości, że w budynku tym, co najmniej od 5 lutego 2018 r. ojciec skarżącego prowadził działalność gospodarczą (k. 10v, 11 i 21 akt sądowych). Tym samym w ocenie Sądu, zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy, prowadził do konstatacji, iż zachowanie skarżącego i jego ojca w okolicznościach tej konkretnej sprawy wykraczało – wbrew nie do końca konsekwentnym i spójnym twierdzeniom skarżącego – poza zwykłe "dozorowanie wyposażenia budynku" przez jego ojca i wobec tego powinno być ono oceniane – na co trafnie zwróciły uwagę organy obu instancji – jako przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na dz. nr [...] w [...] w sposób warunkujący zastosowanie art. 57 ust. 7 u.p.b. Ponadto zdaniem Sądu, za niezasadny należało uznać podnoszony przez skarżącego zarzut nieuwzględnienia przez organy obu instancji okoliczności, iż zachowanie skarżącego i jego ojca nie było celowym działaniem wbrew obowiązującym przepisom prawa, a to z uwagi na obiektywny – niezależny od kwestii zawinienia inwestora – charakter odpowiedzialności za tzw. samowolę użytkową, opartej jedynie na niespełnieniu nałożonych obowiązków wynikających z art. 54 i art. 55 u.p.b. Okoliczność ta nie mogła mieć również wpływu na wysokość wymierzonej kary, gdyż konieczność nałożenia na inwestora wynikającej z art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f u.p.b. sankcji w postaci kary administracyjnej stanowiła konsekwencję samego faktu naruszenia obowiązującego prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 838/10, LEX nr 992644 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 123/10, LEX nr 618613). Wymaga w tym miejscu również zaznaczenia – co nie było też wprost (odnośnie osoby, na którą nałożono karę) w sprawie kwestionowane przez skarżącego, a na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że zasadnie określona przez organy nadzoru budowlanego kara za nielegalne przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] w [...] została nałożona na inwestora – K. D.. W tym zakresie wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż co do zasady, adresatem postanowienia nakładającego tego rodzaju karę jest inwestor, gdyż to na nim ciąży obowiązek zgłoszenia zakończenia budowy, jak również to na nim spoczywa odpowiedzialność materialna i formalna za budowę, a wobec tego, to inwestor ponosić powinien określoną w ustawie odpowiedzialność za fakt przystąpienia do nielegalnego użytkowania. Tylko zatem szczególnego rodzaju okoliczności konkretnej sprawy mogłyby uzasadniać nałożenie tego rodzaju kary na podmiot niebędący inwestorem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2197/15, LEX nr 2293377). Wymaga natomiast podkreślenia, że tego rodzaju szczególne okoliczności nie wystąpiły w kontrolowanej sprawie, bowiem jak wynika z treści zażalenia i skargi, inwestor K. D. nie był przeciwny, a wręcz współdecydował o tym, że w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na dz. nr [...] w [...] będzie zamieszkiwał jego ojciec, który miał przenieść do tego budynku prowadzoną przez siebie, jako rzeczoznawca ds. zabezpieczeń ppoż, działalność gospodarczą. Jednocześnie w ocenie Sądu, należało uznać, że organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowego, w świetle treści art. 59f ust. 1 i 2 u.p.b. oraz załącznika do tej ustawy, wyliczenia wysokości kary za przystąpienie do użytkowania budynku, przyjmując stawkę opłaty (s) w wysokości 500 zł, współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) jako 2,0 (dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych – kategoria I) i współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego jako 1,0 oraz podwyższając iloczyn tych wskaźników dziesięciokrotnie, co ostatecznie doprowadziło do ustalenia przedmiotowej opłaty w wysokości 10.000,00 zł. Na marginesie zaznaczyć również należy, że z akt kontrolowanej sprawy wynikało, czego skarżący nie kwestionował, iż do przystąpienia do użytkowania ww. budynku mieszkalnego musiało dojść w okresie pomiędzy dniem [...] grudnia 2017 r. (termin pierwszej kontroli) a dniem [...] czerwca 2018 r. (termin ponownej kontroli), a w związku z tym nie doszło w przedmiotowej sprawie do przedawnienia możliwości nałożenia na inwestora kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu. W świetle powyższych ustaleń, pozostałe twierdzenia skarżącego kwestionujące prawidłowość podjętego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] rozstrzygnięcia należało uznać za bezpodstawne, gdyż w ocenie Sądu, nie mają one znaczenia dla wyniku sprawy. Mając zatem na uwadze wskazane powyżej okoliczności, zdaniem Sądu, wobec niebudzących wątpliwości ustaleń organów nadzoru budowlanego w zakresie bezprawnego przystąpienia do użytkowana ww. obiektu budowlanego, zaskarżone postanowienie należało uznać za uzasadnione i zgodne z prawem, a zarzuty skargi w całości za niezasadne – co powoduje w konsekwencji, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło