II SA/Kr 2342/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski / spr . / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Grażyna Firek Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. S., S. K., M. S., R. S., M.G., K. R., J. K., T. Ś., H. S. i S. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących S. S., S. K., M. S., R. S., M. G., K. R., J. K., T. Ś., H. S. i S. Ł. kwoty po 10 /dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Wnioskiem z dnia [...] 2001r., skierowanym do Burmistrza Gminy M. S. S., M. S., S. K., J. K., K. R., A. D., J. H., H. S., M. G., T. Ś., R. S. domagali się wszczęcia postępowania wodno-prawnego którego celem będzie "przywrócenie dotychczas obowiązujących stosunków wodnych na dziatkach wnioskodawców i działce 304/4 należącej do Pana M. F. poprzez likwidację sztucznych zapór ziemnych." Decyzją z dnia [...] 2003 r. (znak:[...]) Burmistrz Miasta i Gminy M. działając na podstawie art. 29 ust.1,2 i 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r., Prawo Wodne (Dz.U. nr 115 poz. 1229 z późn.zm.- zwaną dalej Prawem Wodnym z 2001 r.): 1. zobowiązał Gminę M. władającą drogą gruntową w O. (działka nr 754) do rozebrania nasypu na skrzyżowaniu działek nr 754, 741/10, końcówce działki 1063 i do podniesienia ziemią uzyskaną z rozbiórki nasypu pobocza drogi nr 1063 na skrzyżowaniu, a także od strony naturalnego zagłębienia terenu działki nr 921/1, 2. zobowiązał M. F. - właściciela działki nr 304/4 do obniżenia nasypu wykonanego zaoraniem poprzecznym na działce nr 304/4 od strony drogi 754, a ponadto postanowił, wystąpić do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z wnioskiem o podjęcie działań zgodnie z kompetencjami zmierzających "do realizacji pkt. 4 uwag i wniosków ekspertyzy melioracyjno-rolniczej na temat przywrócenia stosunków wodnych i warunku spływu wód powierzchniowych .w O.. opracowanej przez mgr inż. K. W. tj. likwidacji zabudowy na rowie wzdłuż drogi asfaltowej przy której zlokalizowane są między innymi budynki oznaczone nr. porządkowymi 95,96,155'. Odwołanie M. G., R. S., T. Ś., H. S., K. R., J. K., S. S., M. S., S. K., S. Ł. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2003 r. (znak: Kol.Odw.[...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu co następuje: 1/ organ l instancji ustalił, iż wskutek działania osób nieznanych na skrzyżowaniu z dróg gruntowych nastąpiło sztuczne podwyższenie działki nr 754 na skrzyżowaniu z drogami 1063 i 741/10 przy jednoczesnym obniżeniu terenu - "zagłębienie" w obrębie drogi 754 od skrzyżowania w kierunku zachodnim. Działanie to spowodowało zmianę stanu wody na gruncie powodując szkody dla gruntów sąsiednich, bowiem dotychczasowy rozdział wód z dwóch kierunków północnego i zachodniego został zmieniony tylko na zachodni skąd woda spływa do pobliskiego jaru, a następnie rowu wzdłuż drogi asfaltowej przy której usytuowane są budynki wnioskodawców. Zwiększona ilość wody burzowej kierując się w całości na zachód nie mieszcząc się w chaotycznie zabudowanym rowie odpływowym może okresowo zalewać przyległe do niego budynki. Dalej organ l instancji ustalił, że w wyniku działań osób trzecich w obrębie skrzyżowania dz. 754 i 1063 woda opadowa skręcając z drogi 1063 na zachód na drogę 754 wlewała się do niżej położonego pola ornego dz. 304/4. Jego właściciel M. F. podwyższył teren działki 304/4 od strony drogi 754. W związku z powyższym wykonanie prac w obrębie skrzyżowania w/w dróg, do których zobowiązana została Gmina M. przywróci rozdział spływu wód na północny i zachodni tj. z drogi 1063 dalej prosto wzdłuż parcel 304/4 i 741, a z działki 921/1 w kierunku zachodnim. Utrzymanie rozdziału spływu wód w obrębie skrzyżowania spowoduje, że zbędne będzie " zabezpieczenie" dz. 304/4, bowiem przylegającą do niej droga - dz. 754 i woda nie będzie wówczas płynąć, stąd zobowiązanie właściciela gruntu do .obniżenia nasypu na tej działce od strony drogi 754. 21 zgodnie z art. 29 ustawy Prawo Wodne właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, nie może także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. 3/ przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie, czy działania ze strony osób trzecich w postaci sztucznego podwyższenia działki nr 754 na skrzyżowaniu z drogami gruntowymi 1063 i 741/10 doprowadziły do zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich i w efekcie do wywołania szkód na tych nieruchomościach tj. działkach nr 681/3, 742/5, 687/7, 687/6, 694/1, 690/1, 682. Z akt sprawy wynika, że powyższe działania i wyrządzenie szkód na nieruchomościach sąsiadujących z działką nr 754 miało miejsce. Niewątpliwie dotychczasowy rozdział wód z dwóch kierunków północnego i zachodniego został zmieniony tylko na zachodni skąd woda spływa do pobliskiego jaru, a następnie rowu wzdłuż drogi asfaltowej, przy której usytuowane są budynki wnioskodawców. Zwiększona, zatem ilość wody burzowej kierując się w całości na zachód nie mieszcząc się w chaotycznie zabudowanym rowie odpływowym może okresowo zalewać przyległe do niego budynki. 4/ organ l instancji rozstrzygając sprawę oparł się na opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego i melioracji mgr inż. K. W. który jednoznacznie ustalił, na których działkach mają zostać przeprowadzone prace określone we wnioskach końcowych tego opracowania. Ekspertyza ta zdaniem Kolegium zasługuje w pełni na wiarę, gdyż w sposób prawidłowy i zgodny z warunkami naturalnymi terenu ustala kierunek spływu wód powierzchniowych i burzowych na przedmiotowych działkach. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli S. S., S. K., M. S., R. S., M. G., K. R., J. K., T. Ś., H. S. i S. Ł. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucili, że postępowanie zostało wszczęte na ich wniosek w celu przywrócenia stosunków wodno-prawnych na działkach należących do wnioskodawców i działce nr 304/4 należącej do M. F. poprzez likwidacje wszystkich sztucznych zapór ziemnych wybudowanych w celu zmiany kierunku spływu wód z dotychczasowego to jest zachodniego i północnego wyłącznie na kierunek zachodni. Postępowanie wykazało iż doszło do naruszenia stosunków wodno-prawnych. Jednak decyzje wydawane przez Burmistrza - zaskarżane przez wnioskodawców i uchylane przez organ odwoławczy nie rozstrzygały istoty sprawy w całości. Podobnie rzecz się ma z decyzją z dnia [...] 2003 r. Organy nie orzekły co do żądania likwidacji rowu wzdłuż działki 921/1 o którym mowa we wniosku. Brak rozstrzygnięcia co do sztucznie powstałego rowu jest naruszeniem przepisów kpa oraz nie spowoduje pełnego przywrócenia prawidłowych istniejących przed powstaniem sztucznych urządzeń stosunków wodno-prawnych. Organ l instancji, czego nie zauważył organ odwoławczy, winien orzec co do meritum sprawy - przyznać lub nie, rację wnioskowi. Orzeczenie które wydał Burmistrz M. [...] 2003r. jest niepełne. Orzeka o kwestiach nie związanych z wnioskiem, orzeka o losach nieruchomości innych niż te we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają prawo. Na wstępie należy poczynić kilka uwag ogólnych. Celem postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej jest rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach strony. Jednym z niezbędnych elementów każdej decyzji jest "rozstrzygnięcie". To rozstrzygnięcie, będące treścią decyzji, przesądza o istocie sprawy, określa prawa i obowiązki strony. Musi więc ono być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób nie budzący wątpliwości, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Obowiązek ten powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Jest to niezbędne ze względu na ewentualną potrzebę poddania takiej decyzji kontroli prawidłowości jej wykonania. Art. 107 kpa zalicza do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część wyjaśnienia rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności niniejszej sprawy zwrócić należy uwagę, że zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy - wydaną na podstawie art. 29 ust.1,2 i 3 Prawa Wodnego z 2001 r. decyzje organu l instancji którą nakazano Gminie M. rozebrania nasypu na skrzyżowaniu działek nr 754, 741/10, końcówce działki 1063 i do podniesienia ziemią uzyskaną z rozbiórki nasypu pobocza drogi nr 1063 na skrzyżowaniu, a także od strony naturalnego zagłębienia terenu działki nr 921/1, a ponadto M. F. - właścicielowi działki nr 304/4 obniżenie nasypu wykonanego zaoraniem poprzecznym na działce nr 304/4 od strony drogi 754. Takie rozstrzygnięcie budzi poważne zastrzeżenia bowiem nie wiadomo o jakich gabarytach nasyp ma być rozebrany, jeszcze poważniejsze zastrzeżenia budzi nałożony na M. F. "obowiązek obniżenie nasypu wykonanego zaoraniem poprzecznym". Obowiązek "obniżenia" nasypu jest tak dalece nieostry, że praktycznie nie wykonalny. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji jest nie tylko powyższe naruszenia art. 107 § 1 kpa. Orzekające organy przyjmują że podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia jest przepis art. 29 ust. 1,2 i 3 Prawa Wodnego z 2001 r. W istocie rzeczy chodzi o ust. 3 co dopiero powołanego przepisu, który stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis ten daje organowi prawo do dwóch rozstrzygnięć, po pierwsze nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego, po drugie nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Nie można przyjąć aby obowiązki nałożone decyzją organu l instancji (zaakceptowane przez organ II instancji ) mogły opierać się na powołanym przepisie bowiem "rozebranie" bliżej nieokreślonego nasypu czy "obniżenie" nasypu nie decyduje o tym, że obowiązek ten jest równoznaczny z "przywróceniem stanu poprzedniego" a tym bardziej z obowiązkiem "wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom". Zupełnie niezrozumiałe jest rozstrzygnięcie decyzji organu l instancji w której postanowiono wystąpić do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z wnioskiem o podjęcie działań zgodnie z kompetencjami zmierzających "do realizacji pkt. 4 uwag i wniosków ekspertyzy melioracyjno-rolniczej na temat przywrócenia stosunków wodnych i warunku spływu wód powierzchniowych w O. opracowanej przez mgr inż. K. W. tj. likwidacji zabudowy na rowie wzdłuż drogi asfaltowej przy której zlokalizowane są między innymi budynki oznaczone nr. porządkowymi 95,96,155". Nie można uznać aby tego rodzaju rozstrzygnięcie mogło znaleźć oparcie w przepisie art. 29 Prawa Wodnego z 2001 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy mając na względzie wyżej poczynione uwagi dokonają ustaleń czy w niniejszym przypadku zachodzi któryś (albo oba) ze stanów faktycznych określonych dyspozycją z art. 29 ust. 1 lub 2 Prawa Wodnego z 2001 r., i w przypadku potwierdzenia, wydadzą nakazy o których mowa w ust. 3 tego przepisu. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit."a" i "c" oraz art. 135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.