II SA/Kr 2363/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Sędziowie: NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody z dnia 2 sierpnia 2002 r., Nr :[...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania H.M. od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] 2002 r. [...] orzekającej o odmowie wymeldowania I.M. z pobytu stałego z budynku przy Rynku [...] w K., decyzją z dnia [...] 2002 r. [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu I.M. z pobytu stałego pod powyższym adresem. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001r Nr 87, poz. 960 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Z wnioskiem o wymeldowanie I.M. wystąpiła jego była żona H.M., twierdząc że nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym Rynek [...] w K. Burmistrz Miasta K. ponownie rozpatrując sprawę (wobec uchylenia poprzedniej decyzji przez organ II instancji) decyzją z dnia [...] 2002 r. odmówił wymeldowania I.M. z pobytu stałego pod powyższym adresem. Organ I instancji przyjął, że I.M. utracił uprawnienie do przebywania w tym budynku, ale odwołując się do przeprowadzonej [...] 2002 r. wizji i zeznań świadków przyjął zarazem ustalenie, że I.M. nie opuścił miejsca pobytu stałego, a zatem, że nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymeldowania przewidziane częścią pierwszą art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu od tej decyzji H.M. podniosła błędną ocenę dowodów przez przyjęcie, że były mąż nadal zamieszkuje pod adresem zameldowania. Twierdziła, że tylko pojawia się tam by zabrać rzeczy z gospodarstwa domowego, a zamieszkuje pod innym adresem. Wojewoda, wskazując na zmianę stanu prawnego w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., podkreślił iż doniosłość prawną, w przedmiocie wymeldowania, ma tylko spełnienie przesłanki faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Oceniając zebrany materiał dowodowy, Wojewoda doszedł do odmiennego w tym zakresie ustalenia, niż uczynił to organ I instancji, ogólnikowo odwołujący się bezimiennie do "przesłuchiwania świadków" i wyników wizji z [...] 2002, kiedy to wg. burmistrza stwierdzono, że "I.M., przebywał w swoim pokoju, w którym znajdowały się rzeczy osobiste". W obszernych motywach, analizując całokształt zebranego materiału dowodowego i przytaczając rozbieżne stanowiska stron, organ odwoławczy wskazał na okoliczności niesporne, rzutujące na ocenę dowodów i dokonane ustalenia. Podkreślano, że wyrokiem Sądu z dnia [...]1997 r. orzekającym rozwód małżeństwa, ustalono sposób korzystania przez czas wspólnego zamieszkiwania b. małżonków w budynku Rynek [...] w K., wyznaczając I.M. pokój do wyłącznego użytku oraz określając pomieszczenia do wspólnego korzystania. Wskazano dalej, że w dniu [...] 2002 r. dokonano przez organy Policji kontroli meldunkowej i w tej dacie przeprowadzono oględziny pokoju, wyznaczonego I.M. Stwierdzono wówczas, iż nie przebywa on w budynku, a w pokoju tym nie ma żadnych rzeczy osobistych należących do niego. W świetle powyższego, w związku z zeznaniami świadka G.P., uznał organ II instancji, iż fakt, że w dniu [...] 2002 r. podczas kolejnej wizji nie tylko zastano w pokoju zawiadomionego o niej I.M., ale stwierdzono, iż znajdują się tam męskie ubrania, wersalka, przybory do golenia oraz butla gazowa, nie dowodzi zamieszkiwania I.M. Wymieniony świadek zeznał bowiem, iż widział jak I.M. wnosił do mieszkania rzeczy, a nadto z zeznań żony H.M. z [...] 2002 r. wynikało, że znajdujące się w szafkach ubrania należały do syna. Nawiązując do zeznań I.M., który przyznawał, że w miejscowości B. prowadzi małe gospodarstwo rolne, i wskazując na informacje Policji, z których wynika, że od 5 lat I.M. nie przebywa stale w mieszkaniu, przyjął wojewoda, iż opuścił on mieszkanie dobrowolnie i zamieszkuje pod innym adresem, a w szczególności, że w miejscowości B. gdzie ma własny dom i tam prowadzi małe gospodarstwo rolne. Fakt, iż I.M. jest widywany w pobliżu domu lub nawet odwiedzanie go, uznał organ odwoławczy za pozorowanie zamieszkania i źródło konfliktów, przy braku realnego zamiaru stałego zamieszkiwania z b. żoną w sytuacji gdy w postępowaniu o podział majątku dorobkowego, ugodą zawartą w 2000 r., skarżący przeniósł własność domu na byłą żonę. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, na powyższą decyzję złożył I.M. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, zarzucił skarżący, że decyzja jest dla niego krzywdząca i oparta na błędnych ustaleniach faktycznych. Znaczną część skargi, poświęcono zarzutom względem ustalenia organu I instancji, iż skarżący utracił uprawnienia do przebywania w budynku, wskazując na toczące się postępowanie o wznowienie postępowania o podział majątku dorobkowego. W odniesieniu do ustalenia organu II instancji, że nie zamieszkuje pod adresem zameldowania skarżący zarzucił wadliwość oceny dowodów. Skarżący podważał zeznanie G.P. tym, że zamieszkuje daleko od Rynku i nadużywa alkoholu. Podnosił także, że dom w B. jest w stanie surowym, bez podłóg, nie otynkowany, bez ogrzewania i nie nadaje się do zamieszkiwania i ten dom stanowi wspólność dorobkową, zaś dom Rynek [...] w K. stanowi wspólność skarżącego z matką. Skarżący twierdzi, że zamieszkiwał i nadal zamieszkuje pod adresem zameldowania i nie zamierza opuścić swego domu rodzinnego. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko, w nawiązaniu do zarzutów skargi, podkreślono, iż kwestia własności lokalu (budynku) nie ma znaczenia prawnego, a przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu bez wymeldowania została spełniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r.a postępowanie w sprawie nie zostało zakończone przed tą datą. Stosownie zatem do przepisu art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z póź zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl przepisu art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej ustawa o p.s.a- sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Zgodnie z przepisem art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Dokonana na płaszczyźnie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem kontrola wykazała, że jest ona z prawem zgodna, co skargę czyni bezzasadną. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa). Przewidziane art. 138 § 1 i 2 kpa rodzaje decyzji jakie podjąć może organ odwoławczy rozpatrując odwołanie, dowodzą, iż organ odwoławczy jest organem kompetentnym do merytorycznego rozpatrzenia sprawy po raz wtóry i orzeczenia co do istoty sprawy. Wśród możliwych rozstrzygnięć organu odwoławczego, przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa dopuszcza uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Na takiej właśnie podstawie oparta jest zaskarżona decyzja Wojewody, uchylająca decyzję organu I instancji odmawiającą wymeldowania skarżącego i orzekająca o jego wymeldowaniu. Kontrola zatem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przede wszystkim musi odnieść się do oceny, czy w świetle zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy miał przesłanki do poczynienia odmiennych ustaleń, uzasadniających wymeldowanie. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 z późn. zm.), w dacie wydania decyzji przez Burmistrza K. ([...]2002), stanowił, że organ gminy, na wniosek strony lub z urzędu, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wynikające z art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca pobytu ustalić nie można. Jak z powyższego wynika przepis art. 15 ust. 2 obejmuje dwa stany faktyczne, przy czym w każdym z nich zachodzą ujęte w koniunkcji (łącznie) przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. W pierwszym z nich osoba, co do której ma nastąpić wymeldowanie musiała utracić uprawnienie do pobytu w lokalu i bez wymeldowania opuścić miejsce pobytu stałego. W drugim stanie faktycznym, wystarczało opuszczenie bez wymeldowania z miejsca pobytu stałego i nie przebywania w nim przez okres 6 miesięcy ale z równoczesnym wymogiem niemożności ustalenia nowego miejsca pobytu. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, oparte zostały na pierwszym ze stanów faktycznych, z tym, że organ I instancji przyjmując utratę skarżącego uprawnień do przebywania w lokalu nie przyjął ustalenia, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy, obowiązującym jeszcze w dniu wydania decyzji organu I instancji, przesłanką zameldowania na pobyt stały było przedstawienie potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Jednakże, po wydaniu decyzji organu I instancji, w dniu [...] 2002 przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc. Z tym dniem opublikowany został (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), którym stwierdzono niezgodność tego przepisu, za wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji RP. Rozpatrując zatem odwołanie skarżącego Wojewoda orzekał na stanie prawnym nowym, wynikającym z utraty mocy przez przepis art. 9 ust. 2 ustawy. W świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2, wystarczające jest spełnienie wyłącznie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wyznacza zarazem krąg przesłanek faktycznych, których ustalenie jest niezbędne do wymeldowania na podstawie części pierwszej art. 15 ust. 2. Zgodne z prawem jest zatem stanowisko zaskarżonej decyzji, że doniosłość prawną w przedmiocie oceny żądania wymeldowania skarżącego z pobytu stałego, ma wyłącznie okoliczność czy miejsce to opuścił, a nie kwestie własnościowe. Z tego punktu widzenia zaskarżona decyzja dokonująca na podstawie, zebranego w sprawie materiału dowodowego odmiennych ustaleń, niż uczynił to organ I instancji nie narusza przepisów dotyczących zasad zbierania i oceny zebranego w sprawie materiału. Przepis art. 136 kpa, daje organowi odwoławczemu możliwość dokonania własnych ustaleń tylko na podstawie materiału dowodowego zebranego przed organem I instancji. Organowi odwoławczemu, również przysługuje przewidziana art. 80 kpa, zasada oceny czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W odróżnieniu od organu I instancji, który istotnie ogólnikowo - w jednym zdaniu - stwierdził, że "po przeprowadzonej wizji i przesłuchaniu świadka ustalono, że w/wym. przebywa w przedmiotowym budynku", organ II instancji bardzo wyczerpująco omówił zebrane dowody, i wyjaśnił przyczyny, dla których przyjął ustalenie odmienne. Dokonana przez organ II instancji ocena materiału dowodowego nie jest dowolna, ustalenia znajdują pokrycie we wskazanych dowodach, a ustalenia nie są nie logiczne. Wniosek o przesłuchanie świadka G. P., został złożony przez H.M., w dniu [...] 2002 r. w czasie oględzin w obecności skarżącego (k.108 akt). Miał zatem skarżący możliwość w postępowaniu administracyjnym podnosić te okoliczności, które jego zdaniem rzutują na wiarygodność zeznań tego świadka. Sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a tym bardziej w ocenie dowodów, która jest tym organom zastrzeżona, bada jedynie czy zasady oceny zebranego materiału nie zostały naruszone. Z tych względów zarzutów skargi co do naruszenia przepisów prawa przez przyjętą ocenę materiału dowodowego nie można podzielić. Okoliczność, że toczy się sprawa o wznowienie postępowania sądowego w przedmiocie podziału dorobku nie ma doniosłości prawnej, dla oceny czy istniały przesłanki do wydania decyzji merytorycznej. Nie ma też znaczenia, czy dom w B. nadaje się na miejsce pobytu ludzi, gdyż ocena taka nie należy, jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19.06.2003 II SA/łd 1963/00 (opublikowany z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 2003 z 5 poz.69), do organu prowadzącego ewidencję ludności, a więc rejestrującego fakt przebywania lub opuszczenia bez wymeldowania lokalu przy Rynku [...] w K. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).