II SA/Kr 240/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Brachel – Ziaja Sędziowie WSA: Aldona Gąsecka- Duda (spr.) NSA: Andrzej Niecikowski Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K.W. i E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Decyzją [...] Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...].10.2004r. znak[...], po rozpoznaniu sprawy K.W. i E.W. , na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 107 k.p.a., art. 8, art. 10, art. 19 ust. 4 art. 72, art. 79, art. 112 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), § 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.09.2001r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 17.10.2001r, nr 120 poz. 1284 ) oraz upoważnienia Nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 30.04.2004r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych spawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz do właściwości powiatu - ustalono na kwotę 50,00zł. wysokość miesięcznego zobowiązania wyżej wymienionych z tytułu pobytu dziecka K.W. w rodzinie zastępczej, począwszy od września 2004r., płatnego do 10-tego dnia każdego następnego miesiąca w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. ul. J. lub na rachunek bankowy, orzekając również, że w przypadku nieterminowej wpłaty za każdy dzień opóźnienia będą naliczane odsetki w wysokości określonej ustawowo, zaś w razie niewywiązania się z postanowień niniejszej decyzji w celu wyegzekwowania wymaganej należności zostanie wszczęte administracyjne postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji podano, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K. [...] w K. Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...].03.2002r. sygn. akt [...] dziecko wyżej wymienionych K.W. umieszczone zostało w rodzinie zastępczej. Rodzina zastępcza otrzymuje od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pomoc finansową. Na podstawie § 21 ust. 1 rozporządzenia, rodzice których dzieci przebywają w rodzinach zastępczych ponoszą z tego tytułu opłatę ustalaną w decyzji do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej otrzymywanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przez rodzinę zastępczą. W sytuacji, gdy nie zachodzą okoliczności zwalniające z tego obowiązku, maksymalną wysokością, do której oboje rodzice zobowiązani są ponosić opłatę jest 100 % kwoty pomocy wypłacanej rodzinie zastępczej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Zgodnie z art. 79 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej istnieje możliwość całkowitego bądź częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej ze względu na trudną sytuację materialną rodziców biologicznych. Jak wynika z wywiadu środowiskowego w sprawie niniejszej rodzice dziecka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, przy czym w składzie rodziny należy uwzględnić zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy córkę – A.W. oraz córkę – K.W. - dzieci przebywające w rodzinie zastępczej. Kryterium dochodowe dla rodziny ustalone zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1264,00zł. Dochód rodziny stanowią w przedmiotowej sprawie: wynagrodzenia z tytułu pracy, renta inwalidzka wraz z zasiłkiem rodzinnym oraz dodatek mieszkaniowy, a jego łączna wysokość wynosi 1901,42zł. Ustalono, że z posiadanego dochodu E.W. ponosi zobowiązanie alimentacyjne na córkę P. w kwocie 342,00zł miesięcznie, a zatem w myśl art. 8 ust 7 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej - sumę miesięcznych przychodów pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Tak wyliczony dochód rodziny w wysokości 1559,42zł przekracza 100% kryterium dochodowego z art. 10 ust. 3 ustawy, tj. kwotę 1264,00zł., przy czym zgodnie z art. 79 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, częściowo zwalnia się rodziców z opłaty za pobyt dziecka K.W. w rodzinie zastępczej ustalając ją w wysokości 50,00zł. miesięcznie. Od powyższej decyzji K.W. i E.W. wnieśli w terminie odwołanie, w którym domagali się całkowitego zwolnienie ich z ponoszenia opłat na rzecz MOPS z tytułu umieszczenia dziecka K.W. w rodzinie zastępczej z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną - niskie dochody. Skarżący podkreślili, że K.W. jest na rencie i stan jej zdrowia wymaga zakupu leków. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K.W. i E.W. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownika Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...].10.2004r., na podstawie art. 79 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 z póz. zm.) oraz art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylono zaskarżoną decyzję w całości i umorzono postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powołano treść zaskarżonej decyzji i zarzuty odwołania, wskazano na zgromadzony materiał dowodowy, przytoczono treść art. 79 ust. 1 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, póz. 2344). Wskazano dalej na fakt wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].02.2003r. Nr[...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Filii Nr [...] MOPS w K. Nr[...] z dnia [...].11.2002r., ustalającą na kwotę 129,68zł. wysokość miesięcznego zobowiązania K.W. i E.W. z tytułu pobytu ich dziecka K.W. w rodzinie zastępczej, która jednak nie została doręczona stronom postępowania, bowiem przesłano ją na adres os. N., podczas gdy wyżej wymienieni w odwołaniu od decyzji z dnia [...].11.2002r. MOPS [...] podali nowy adres zamieszkania - os. S. W dniu 1.05.2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004r. (Dz. U. 2004 r. Nr 64 poz. 593), która uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990r. Zgodnie z art. 150 nowej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy z dnia 12.03.2004r. Mając na uwadze fakt, że nie zostało rozpatrzone odwołanie K.W. i E.W. od decyzji [...] z dnia [...].11.2002r., uwzględniając aktualny stan prawny i faktyczny Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...].12.2004r. decyzję Nr [...], którą uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło w ten sposób, że ustaliło obowiązek ponoszenia przez K.W. i E.W odpłatności z tytułu pobytu dziecka K.W. w rodzinie zastępczej w wysokości 50,00zł. miesięcznie, poczynając od miesiąca grudnia 2002r. Powyższe czyni bezprzedmiotowym prowadzenie niniejszego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia dla K.W. i E.W. wysokości zobowiązania z tytułu pobytu dziecka K.W. w rodzinie zastępczej, która to kwestia rozstrzygnięta została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr [...]. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z dnia [...].10.2004r. ustalającej na kwotę 50,00zł. miesięczne zobowiązania z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej i zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do wydania kolejno po sobie tożsamych orzeczeń załatwiających sprawę co do istoty, a biorąc pod uwagę tożsamość spraw administracyjnych powyższe mogłoby doprowadzić do sytuacji res iudicata i zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest zatem bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. należy je umorzyć uchylając zaskarżoną decyzję. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr[...] K.W. i E.W. domagali się jej uchylenia i rozpatrzenia wniesionego odwołania oraz ustalenia, że nie mogą ponosić opłat z tytułu pobytu dziecka K.W. w rodzinie zastępczej. Uzasadniając powyższe wskazywali na udokumentowane fakturami wydatki na leki - ok. 40,00zł. miesięcznie, należności za telefon - ok. 100,00zł miesięcznie i opłaty za gaz - ok. 100,00zł miesięcznie, które pomniejszają przyjmowaną przez organu kwotę mającą wystarczyć na godziwe życie i zapewnienie im utrzymania. Powyższa skarga wskazywała jako kolejny kwestionowany akt decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...].10.2004r. znak[...] w przedmiocie ustalenia na kwotę 50,OOzł. miesięcznego zobowiązania K.W. i E.W. z tytułu pobytu dziecka A.W. w rodzinie zastępczej. Ta druga z zaskarżonych decyzji z uwagi na niedopuszczalność łączenia skarg na różne akty wydawane w odrębnych sprawach pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje . Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Kontrola ta w sprawie niniejszej dotyczy wyłącznie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr[...] oraz decyzji nr [...] Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...].10.2004r. znak[...], natomiast pozostałe akty administracyjne powołane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględnia się jedynie bez ich oceny jako element ustaleń i zebranego materiału dowodowego. Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych skargę należy uznać za bezzasadną stwierdzając, że zaskarżona decyzja organu drugiej instancji odpowiada prawu. Przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczyło rozstrzygnięcia o istnieniu zobowiązania K.W. i E.W. do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka ich K.W. w rodzinie zastępczej. Organ pierwszej instancji wydał stosowną decyzję co do istoty sprawy dnia [...].10.2004r. Nr [...] znak [...], która na skutek odwołania K.W. i E.W. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr[...], zaś postępowanie wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji umorzone bez bada prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia. Ani w odwołaniu, ani w skardze nie są kwestionowane okoliczności dotyczące pochodzenia K.W., jej umieszczenia w rodzinie zastępczej, otrzymywanej przez nią pomocy finansowej, zaś środki te zmierzają wyłącznie do odstąpienia od obciążania rodziców odpłatnością z uwagi na ich sytuację finansową. W aktach administracyjnych znajdują się wyżej wskazane orzeczenia oraz inne powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, których treść i autentyczność jest poza sporem, podobnie jak prawidłowość ustaleń zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2004r. Nr [...], która przy kontroli nie budzi zastrzeżeń w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Skarga pomimo, że skierowana jest przeciwko temu orzeczeniu nie zawiera żadnych z nim związanych zarzutów. Kwestionowaną decyzją uchylono będącą przedmiotem odwołania decyzję Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...].10.2004r. znak[...], umarzając nadto wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji postępowanie administracyjne. Kasacyjna decyzji organu drugiej instancji eliminuje zatem z obrotu prawnego kwestionowany przez skarżących akt administracyjny - a zatem z niego wynikające obowiązki. Umorzenie postępowania administracyjnego oznacza natomiast odstąpienie od jego prowadzenia, powodem czego w sprawie niniejszej było uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze niedopuszczalności pozostawienia w obrocie prawnym drugiej nieostatecznej jeszcze decyzji rozstrzygającej co do istoty tę sama sprawę, wobec wydania przed datą merytorycznego orzekania o zasadności odwołania przez organ drugiej instancji dnia [...].12.2004r. ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].12.2004r. Nr [...], którą względem tych samych stron, na gruncie tego samego stanu faktycznego i prawnego orzeczono już o obowiązku ponoszenia przez K.W. i E.W. odpłatności z tytułu pobytu dziecka K.W. w rodzinie zastępczej w wysokości 50,00zł. miesięcznie, poczynając od miesiąca grudnia 2002r. Prawidłowość tej ostatniej decyzji, która jako decyzja ostateczne mogła być przedmiotem odrębnego zaskarżenia pozostaje poza kontrolą w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnych, natomiast uwzględniając fakt istnienia w dacie wydania przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w decyzji z dnia [...].12.2004r. Nr [...] wcześniejszej decyzji tego organu rozstrzygającej merytorycznie i ostatecznie sprawę odpłatności K.W. i E.W. za pobyt K.W. w rodzinie zastępczej, uchylenie decyzji z dnia [...].10.2004r. znak [...] oraz umorzenie postępowania w tej sprawie przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powołaną regulację stosuje się także w postępowaniu odwoławczym, co wynika z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art.140 k.p.a. W świetle poglądów doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego (vide G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005) przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli spełnionych jest łącznie szereg warunków, a jednym z nich jest okoliczność, by w danej sprawie nie zostało już podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., l SA/Ka 2247/98, niepubl.). Jak wyżej wskazano, trafnie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpienie w postępowaniu odwoławczym negatywnej przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i prowadzenia w niej postępowania administracyjnego wydając zaskarżoną decyzję, która odpowiada prawu. W zaistniałym stanie faktycznym poza rozważaniami jako bezprzedmiotowe pozostają zatem zarzuty skargi, które skierowane są w istocie przeciwko zasadności wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...].10.2004r. znak [...]. Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.