II SA/Kr 257/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 grudnia 2011r. znak. [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu . W dniu 7 stycznia 2013r. S. S. złożyła ponowny wniosek o ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 grudnia 2011r. wydaną w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu w celu złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 października 2012r. oddalającego skargę wnioskodawczyni na powyższą decyzję SKO w [...]. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc argumenty związane merytorycznie ze złożoną skargą. Podkreśla, iż miesięczne koszty utrzymania szacuje na kwotę około 1000 zł w tym sama opłata za media to suma 756 zł, wskazuje, iż syn jest chory i wydatkuje na leki około 300 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek skarżącej złożony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu został rozpoznany odmowie ( postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 maja 2012r. ). Zgodnie z art.165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z tym wnioskodawca ma prawo do składania wielokrotnie wniosków o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Zgodnie natomiast z orzeczeniem NSA z 20 października 2005r. II FZ 651/05 - wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, umotywowanego chęcią wniesienia skargi kasacyjnej jest zmianą okoliczności sprawy, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Sąd zaś nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie wniesienia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego prawnika. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w kwocie 866 zł, renty syna w kwocie 833 zł oraz okazjonalnego dochodu w wysokości 1000 zł. Jak wynika z dokumentów dołączonych przez skarżącą na wezwanie Sądu do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - osiąga ona również dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa ogrodniczego – sadu ( 8400 zł, zbioru porzeczek – 800 zł, a także dotacji z Unii Europejskiej – 1700 zł oraz 2144 zł ). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 143 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,53 ha. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Natomiast podaje, iż jest właścicielem maszyn rolniczych, ciągnika [...], a także samochodu osobowego z 1998r. Wydatki określone zostały na kwoty – odpowiednio – 756 zł media, leki dla strony oraz syna 300 zł, ubezpieczenie domu i gospodarstwa 500 zł, podatek od nieruchomości 1300 zł. W aktach sprawy znajdują się zeznania podatkowe za 2011r., faktura VAT za energię elektryczną – 224 zł, ( miesięczne prognozowane zużycie to 77,24 zł ), karta informacyjna leczenia szpitalnego. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca w chwili obecnej w żaden sposób nie wykazała, aby jej sytuacja materialna zmieniła się względem tej, która była przedmiotem oceny w maju 2012r. Zmiana prawomocnego orzeczenia odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy byłaby zatem możliwa tylko w oparciu o art. 165 cyt. ustawy - w przypadku zmiany istotnych okoliczności, wpływających na aktualną ocenę sytuacji bytowej wnioskodawcy. Tym czasem skarżąca nie przedstawiła żadnych danych, które wskazywałaby, aby jej sytuacja materialno – bytowa uległa pogorszeniu w takim stopniu aby odmiennie ocenić w chwili obecnej jej sytuację materialną. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca natomiast, posiadające dochody, które swą wysokością znacznie przewyższają minimalne wynagrodzenie w Polsce, posiadająca także majątek nie tylko ten, który służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych rodziny, będzie w stanie pokryć również koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy również w chwili obecnej w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu ponieważ nie jest w żaden sposób odmienna czy gorsza od tej, która była przedmiotem oceny w maju 2013r. Orzekający zaś nie może – na podstawie przedstawionych obecnie danych uznać, iż skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów kwalifikowanego pełnomocnika nawet pomimo, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).