II SA/Kr 2595/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec (Spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody z dnia 22 września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 22 września 2003 r. ([...]) Wojewoda utrzymał mocy orzeczenie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2003r. ([...]) odmowie przyznania H. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Z przedstawionego w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego wynika, że H. S. z dniem [...] 2001r. uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] .2001r., na mocy decyzji Prezydenta Miasta z daty [...] 2001r. Kolejną decyzją wydaną w dniu [...] .2002r. Prezydent orzekł o utracie prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Równocześnie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie o zasiłek przedemerytalny zainicjowane wnioskiem H. S. z dnia [...].2001r.,w którym skarżąca podała, że dysponuje 27 letnim stażem pracy w tym 22 letnim okresem wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach. Decyzją z dnia [...] 2001r.Prezydent Miasta powołując się na przepis art.37j ust.1 pkt.1i pkt.2, art.371 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001r.(Dz. U. Nr 6 poz. 56 ze zm.), odmówił przyznania H. S.prawa do zasiłku przedemerytalnego, przyjmując , że nie został wykazany wymagany powołanym przepisem 15 letni okres pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy - Wojewodę, którego decyzja w tej sprawie wydana w dniu [...] 2002 r. została z kolei uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny , wyrokiem z dnia 26.05.2003r.sygn. akt II SA/Kr639/02. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny między innymi stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art.7 i 77 kpa, polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, gdyż organy nie wskazały jakie okresy zatrudnienia zostały zaliczone skarżącej do prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach, a jakie nie i z jakiego powodu. W związku z wyrkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego , organ I instancji zażądał dokumentacji dotyczącej zatrudnienia w warunkach szczególnych, jednakże skarżąca złożyła oświadczenie, że nie dysponuje żadną dokumentacją poza tą, którą już przedłożyła . Wówczas organ wydał w dniu [...] .2003 r. decyzję odmawiającą zasiłku przedemerytalnego przyjmując jako udokumentowane 27 lat 5 miesięcy i 11 dni okresu zatrudnienia i zarazem okresu uprawniającego do zasiłku, a przy tym 14 lat 5 miesięcy 26 dni pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Organ I instancji powołał się na przepis art.32 ust.4 ustawy z dnia 17grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. zm.), zgodnie z którym wiek emerytalny pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych , rodzaje prac, stanowisk oraz warunki na podstawie których ubezpieczonym o których mowa w ust.1 tego przepisu, przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych to jest - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn zm.). Zgodnie z § 2 ust.1 przepisy tego rozporządzenia stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach, przy czym okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokonując szczegółowej - zgodnie z poleceniem Sądu wyrażonym w uzasadnieniu wyroku - analizy poszczególnych okresów zatrudnienia, organ odmówił zaliczenia do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, objętym zaświadczeniem wydanym przez "T" w [...] z dnia [...].2003r., przypadających w tym czasie tj. od [...].1978 r. - do [...] 2001r. urlopów macierzyńskich, wychowawczych oraz przypadających w okresie zatrudnienia po [...]1991r okresów pobierania zasiłków chorobowych i opiekuńczych jako podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury okresów nieskładkowych. Tak ustalony okres zatrudnienia w warunkach szczególnych wyniósł [...] lat [...] i [...] dni. Zdaniem organu ustanowiony wyżej przytoczonym §2 rozporządzenia wymóg wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze oznacza konieczność wyeliminowania okresów braku aktywności zawodowej, gdyż wtedy praca nie była faktycznie świadczona. Z argumentacją tą H. S. nie zgodziła się i wniosła odwołanie do Wojewody, który w wyniku rozpatrzenia środka odwoławczego decyzję utrzymał w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji. Decyzja ta, opisana na wstępie została zaskarżona do Naczelnego Sadu Administracyjnego. W skardze H. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, zakwestionowała przyjęty przez organy sposób interpretacji przepisu §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (op. cit.) . Zdaniem skarżącej organ oparł się na zaświadczeniu wydanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który obliczając lata pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego , zarówno po dacie [...] jak i przed ta datą. Natomiast w przypadku zasiłków chorobowych i opiekuńczych odliczono tylko te okresy, które przypadaj ą po tej dacie. Świadczy to o dowolności przyjętej niekorzystnej dla skarżącej interpretacji tego przepisu. Podkreśliła akt, że jej praca w warunkach szczególnych nie miała charakteru dorywczego, lecz stały. Powołała się także na interpretację przepisu § 2 w/w rozporządzenia dokonaną przez Departament Świadczeń Emerytalno -Rentowych z dnia 17.12.1999 r. , zgodnie z którą do okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się przypadających po dniu [...]1991 r. okresów braku aktywności zawodowej, tj. okresów pobierania zasiłków chorobowych, macierzyńskich, opiekuńczych oraz okresów niezdolności do pracy za które zostało wypłacone wynagrodzenie zgodnie z kodeksem pracy. A zatem okresy pobierania zasiłków przypadające przed tą datą należało uwzględnić do okresu pracy w warunkach szczególnych. Wobec braku ustawowej definicji określenia "praca wykonywana stale " - należy zdaniem skarżącej przyjąć wykładnię funkcjonalną § 2 ust.1 w/w rozporządzenia uwzględniając obowiązujące wprawie pracy standardy dotyczące ochrony rodzicielstwa. Przemawia za tym wynik wykładni literalnej, prowadzący do, jak się wydaje, absurdalnego wniosku, że odliczeniu podlegają także wszelkie przerwy w świadczeniu pracy, w tym także urlopy wypoczynkowe, okolicznościowe, niedziele i święta oraz dni dodatkowo wolne od pracy, a także przepustki i delegacje, podczas których świadczenie pracy nie miało miejsca w warunkach szczególnych . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270), z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U. Nr 156, poz.1271 ) do rozpatrzenia skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Rozpatrując skargę H.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jak i zawarta w niej argumentacja zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia [...]. 2003 r. wskazał na konieczność uwzględnienia przez organ przy ocenie okresów pracy skarżącej w warunkach szczególnych uregulowań odnoszących się do ustalania emerytur i rent w obowiązujących w tym względzie przepisach. Organy trafnie oceniły, że zastosowanie znajdują zasady określone między innymi art.32 ust.4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w/w), jednakże nie uwzględniły treści art.6 ust 1 pkt 7 tej ustawy, który okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia jako składkowy. Natomiast okresy innych zasiłków z ubezpieczenia społecznego-chorobowego, opiekuńczego, a także okres urlopu wychowawczego zaliczane są zgodnie z art. 7 pkt. 1 i 5, do okresów nieskładkowych Wolą ustawodawcy jest zatem objęcie wzmożoną ochroną okresu urlopu macierzyńskiego stanowiącego ustawową obowiązkową przerwę w pracy, z którą związany jest zasiłek macierzyński( art. 180 Kp w związku z art.29 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Dz. U. Nr 60, poz 636 ) .Brak jest zatem uzasadnionych podstaw prawnych do wyeliminowania z obliczenia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych udzielonych w tym okresie urlopów macierzyńskich, bez względu na to czy przypadały one przed 14 listopada 1991 r., jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, czy też po tej dacie. Co więcej , przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. nie zawierają unormowań, które pozwalałyby na obliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach z pominięciem okresów pobierania zasiłków chorobowych jako okresów nieskładkowych ( stanowisko takie przedstawione zostało w szeregu orzeczeniach : wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12.02.2004 r. III AUa218/03 opublikowany w Prawie Pracy 2004/6/45 ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.04.2002 r. II UKN 337/01 - OSNAP 2004/1/8 ). Organy dokonały błędnej wykładni przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.( wyżej powołanego), a w konsekwencji niewłaściwie zastosowane zostały przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w - tj. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r.). Przyjmując, że spełnione zostały przez skarżącą warunki z art. 37 tej ustawy dotyczące posiadania statusu osoby bezrobotnej, posiadania okresu uprawniającego do emerytury oraz wynoszącego [...] lat [...] i [...] dni okresu uprawniającego do zasiłku, wskutek przyjęcia niekorzystnej dla skarżącej a zarazem nieuprawnionej w świetle w/w przepisów Kodeksu Pracy (Kp )i ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wykładni § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., organy oceniły, iż skarżąca nie wykazała 15 letniego okresu wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co stanowi naruszenie prawa materialnego ,które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145§ 1pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.