II SA/Kr 267/25

WyrokWSA w Krakowie2025-05-15

Skład orzekający: SWSA Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, uwzględniając wszystkie zebrane dowody, w tym wpływ wybudowanego ogrodzenia na stosunki wodne, zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji, zwłaszcza w sytuacji, gdy wcześniejsze wyroki sądu wskazywały na możliwość rozstrzygnięcia sprawy na etapie postępowania odwoławczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu przywrócenia stanu pierwotnego w związku ze zmianą stosunków wodnych, wydanego przez Burmistrza Gminy A. Po wielokrotnych uchyleniach decyzji przez organy administracji i sądy administracyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu niezasadne przedłużanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie i zasądził od Kolegium na rzecz P. B. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze sprzeciwu P. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 lutego 2025 roku, znak: SKO.PW/4171/88/2025 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu pierwotnego w związku ze zmianą stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz P. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Gminy A. decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r. (nr OŚPN.6331.5.2017) nakazał właścicielowi działek nr [...], [...] obr. A., B. C. wykonania obowiązków polegających na przywróceniu stanu poprzedniego do dnia 31 października 2018 r, nakazującej usunięcia pasa nasypu wzdłuż nasypu kolejowego docelowo do 6 m (sześć metrów), minimum przy zachowaniu obecnej wysokości dna. Odwołanie wniósł P. B., wskazując, że wykonanie nakazu nie uchroni jego działki w przypadku dużych opadów deszczu. Od skutków większych opadów może uchronić jedynie przywrócenie stanu gruntu na ww. działkach do poziomu sprzed 2007 r., bo wtedy ich poziom był niższy, niż jego działki i woda z opadów mogła na nie swobodnie spływać. Strona podniosła, że na przedmiotowy terenie zalewowym przekształconym w teren przemysłowy sukcesywnie podnoszony jest poziom gruntu na kolejnych działkach, a wykonanie ww. korytarza nie rozwiąże na stałe problemu, bowiem po pewnym czasie korytarz ostanie zablokowany i stanie się zbiornikiem wodnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 7 lutego 2019 r. (znak: SKO.PW/4171/157/2018), uchyliło decyzję I instancji w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy: nakazując właścicielowi działek nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego na części ww. działek tj. nakazując usunięcie pasa nasypu wzdłuż nasypu kolejowego docelowo do 6 m (sześć metrów) minimum przy zachowaniu obecnej wysokości dna. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r. (sygn. II SA/Kr 417/19) uchylił zaskarżoną decyzję wskazując przede wszystkim brak dostatecznych ustaleń w zakresie określenia zakresu dokonanych zmiany na gruncie, co skutkowało nienależytym doprecyzowaniem nałożonego w decyzji obowiązku. Sąd wytknął brak określenia obszaru nasypu w odniesieniu do granic geodezyjnych działek nr [...], [...] z działką nr [...], i w konsekwencji brak należytego opisania, jakie obowiązki i na kogo należy nałożyć, by prawidłowo stwierdzony stan bezprawny usunąć. Po ponownym rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. (znak SKO.PW/4171/80/2019) uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że to organ I instancji winien poczynić należyte ustalenia, na które wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. Decyzję tę zaskarżył sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 lutego 2020 r., (sygn. II SA/Kr 1533/19) uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na nieprawidłowe i przedwczesne zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. , tj. z pominięciem jednoznacznych wskazań sądu, w których to sąd nakazał organowi odwoławczemu przeprowadzenie własnej analizy zebranych materiałów dowodowych oraz w razie potrzeby ich nieznaczne uzupełnienie, a zezwolił na wydanie decyzji kasatoryjnej dopiero po spełnieniu określonych warunków. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przystąpiło do ponownego rozpatrzenia sprawy. Kolegium zleciło w dniu 12.07.2020 r. organowi I instancji przeprowadzenie czynności dowodowych, w tym czynności wyjaśniających w terenie, w szczególności ustalenie obszaru na jakim B. C. wykonał nasyp, w szczególności w odniesieniu do granic geodezyjnych działek nr [...], [...] z działką nr [...], ustalenia jakie obowiązki należy nałożyć na B. C., by bezprawny stan usunąć, (precyzyjnie określić działania, które mają wyeliminować szkodliwe oddziaływanie) i ustalić na jakich działkach ma przebiegać sześciometrowy pas wzdłuż nasypu kolejowego i w jakiej odległości od niego. Po uzyskaniu do akt sprawy żądanego materiału dowodowego (m.in. protokołu z oględzin w terenie z udziałem stron z dnia 24.08.2020 r. wraz z dokumentacją zdjęciową i mapową), Kolegium decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. (SKO. PW.4171/42/2020) uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 21 sierpnia 2018 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że uzupełniony obecnie materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niewystarczający do podjęcia jednoznacznego stanowiska umożliwiającego precyzyjne określenie sposobu przywrócenia stanu poprzedniego. Ponadto, zdaniem Kolegium, to ocenie organu I instancji winny podlegać dokonane czynności na gruncie przez B. C. już po wydaniu skarżonych decyzji (tj. w wykonaniu nieostatecznej decyzji organu I instancji z 2018 r.). Kolegium stwierdziło, że w toku ponownie przeprowadzanego postępowania w sprawie organ I instancji winien uzupełnić dokumentację zdjęciową dokonanych nowych zmian na gruncie o zestawienie z mapami, w tym odnieść się do środków dowodowych, o jakie wnosił w czasie wizji lokalnej z 24.08.2020 r. P. B.. Kolegium stwierdziło też, z powołaniem się na treść wyroku z dnia 21 lutego 2020 r., że nie jest władne podejmować własnych rozważań w kwestii kręgu stron postępowania i oceniać zasadności stanowiska B. C. o braku potrzeby wzywania do udziału w sprawie właściciela działki [...]. Kolegium wskazało też, że po stwierdzonym dokonaniu usunięcia nasypu konieczna może stać się także opinia biegłego rzeczoznawcy, który władny będzie ocenić, czy dokonane kolejne działania na gruncie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych i czy zapobiegły skutecznie naruszeniom stosunków wodnych. Wobec wniesienia kolejnego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r. po raz kolejny uchylił decyzję organu II instancji. Sąd wytknął, że decyzja Kolegium 12 listopada 2020 r., znak SKO.PW/4171/42/2020 narusza przepis art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że Kolegium, inaczej niż poprzednio, co prawda zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, jednakże z niewyjaśnionych przyczyn wyniki tego postępowania Kolegium uznało za niewystarczające. Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium w dalszym ciągu nie uwzględniło należycie, dwukrotnie już wyrażanych w poprzednich wyrokach, wiążących wskazań sądowych. Nie uwzględniło, że Sąd orzekając poprzednio, nie miał wątpliwości, co do zaistnienia przesłanek z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W pierwszym wyroku przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji była natomiast przede wszystkim konieczność precyzyjnego ustalenia zakresu obowiązków nałożonych na B. C. (tak w pierwszym wyroku). Z kolei w drugim wyroku sądowym, podkreślano, że możliwość wydania decyzji kasatoryjnej istnieje dopiero wówczas, gdyby pogłębiona analiza doprowadziła organ II instancji do wniosku, że zachodzi konieczność zmiany kręgu stron postępowania. Jak wskazał Sąd, to Kolegium winno ocenić, czy wymaga zmiany krąg stron postępowania poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie właściciela działki nr [...], m.in. przy uwzględnieniu stanowiska skarżącego, który w sprzeciwie podniósł, że "niniejsze postępowanie powinno zostać zakończone bez wzywania do udziału w sprawie właściciela działki nr [...]." Dalej Sąd wytknął, że Kolegium uzasadniło swoją decyzję kasatoryjną brakiem odniesienia się przez organ I instancji do wniosków dowodowych zgłoszonych podczas oględzin 24.08.2020 r., jednakże nie wyjaśniło, dlaczego uznało, że dowody te mogą wpłynąć na wyniki sprawy w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji, bezzasadnie przerzucając obowiązek oceny zasadności tych wniosków dowodowych na organ I instancji. Wreszcie, Sąd wytknął brak należytego odniesienia się przez Kolegium do istotnych okoliczności, które niewątpliwie mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyniąc całe postępowanie bezprzedmiotowym, a to do ujawnionego w toku postępowania faktu usunięcia nasypu tj. wykonania decyzji organu I instancji przez B. C.. Jak Sąd dalej wskazał, "okoliczności te sprawiają, że częściowo mogły zdezaktualizować się wskazania z pierwszego wydanego w niniejszej sprawie wyroku, dotyczące precyzyjnego określenia nałożonych na stronę obowiązków w ramach przywrócenia stanu poprzedniego. W aktualnym stanie faktycznym trzeba mieć na względzie, że nałożenie jakichkolwiek obowiązków może okazać się zbędne." Sąd nie zanegował, przy tym możliwości posiłkowania się w tym zakresie opinią biegłego i wskazał, że nie ma przeszkód, by do biegłego zwrócił się w tej sprawie organ II instancji. Jak dalej Sad wskazał, w sytuacji likwidacji nasypu ustalenia wymaga przede wszystkim, czy w dalszym ciągu zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z 2001 r. Prawo wodne. Organ odwoławczy może w tym zakresie posiłkować się opinią biegłego. Reasumując Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium ma też obowiązek we własnym zakresie wyjaśnić status właściciela działki nr [...]. Tak samo we własnym zakresie powinno ocenić, czy wnioskowane przez P. B. dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jeśli tak - przeprowadzić te dowody we własnym zakresie. Decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r. SKO.PW/4171/18/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza Gminy A. z dnia 21 sierpnia 2018 r. (nr OŚPN.6331.5.2017), nakazującej właścicielowi działek nr [...], [...] obr. A., B. C. wykonania obowiązków polegających na przywróceniu stanu poprzedniego do dnia 31 października 2018 r, nakazującej usunięcia pasa nasypu wzdłuż nasypu kolejowego docelowo do 6 m (sześć metrów), minimum przy zachowaniu obecnej wysokości dna i umorzyło postępowanie w sprawie. Kolegium wskazało, iż ustalenia w terenie, jak również przyznana przez wnioskodawcę, podczas wizji w 03.04.2022 r, okoliczność, że w badanym okresie (tj. od dnia poprzedniej wizji biegłego w 2018 r.) nie nastąpiły już żadne incydenty zalania jego działki (nr [...]), pozwoliły biegłemu na postawienie jednoznacznych wniosków, że zrealizowany przez B. C. - poprzedniego właściciela nieruchomości skuteczny rów o parametrach odpowiadającym wytycznym, jakie zwarto w opinii z dnia 08.05.2018 r. Zatem obecnie stosunki wodne i ukształtowanie działek [...] nie wpływają na zmianę stosunków wodnych działki [...] w rozumieniu art. 29 u.p.w. Kolegium stwierdziło , że opinia biegłego podtrzymana następnie stanowiskiem biegłego zawartym w dniu 14.10.2022 r. (stanowiącym odpowiedź na zarzuty Strony) stanowi pełną i wiarygodną analizę aktualnych okoliczności faktycznych stwierdzonych w sprawie, a ponadto poparta została wiedzą specjalistyczną, która pozwoliła biegłemu sformułować wnioski odnośnie wpływu stwierdzono nowych zmian w terenie (poszerzenia rowu do rozmiaru i kształtu zaproponowanego w poprzedniej opinii z 2018 r.) na obecne stosunki wodne na objętych niniejszym postępowaniem działkach. Ww. opinię Kolegium oceniło jako rzetelny dowód w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z dnia 13 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 321/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję organu odwoławczego. Następnie decyzją z dnia 4 lutego 2025 r. nr SKO.PW/4171/88/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2017, poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021r., poz. 2233 ze zm.) w zw. z art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wg organu odwoławczego regulacja z art. 29 ustawy prawo wodne co do zasady nie dotyczy szkód potencjalnych, tylko takich, które już wystąpiły i dadzą się choćby w minimalnym stopniu skonkretyzować. Przepis powyższy nie zobowiązuje organu wykonawczego gminy do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu (w tym przypadku dz. [...] w W. ) przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie. Nie każda przy tym zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie powodowała zastosowanie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a jedynie taka, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie (vide: wyrok NSA z 29 grudnia 2012r. sygn. II OSK 1538/11 oraz WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013r. sygn. II SA/GI 23/13 - CBOSA). Innymi słowami w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo -skutkowego, wymaga odpowiedniej wiedzy, a zgodnie ze wskazaniem, organ I instancji dopuścił jako dowód w sprawie dwie opinie biegłych. Kolegium zwraca uwagę, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe, gdy organ administracji publicznej -zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej - podejmie niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Jednocześnie art. 77 § l k.p.a. nakłada na ten organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co więcej, organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 k.p.a., jest zobowiązany do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy sprawy i w sposób obszerny przywołał ustalania mające w sprawie miejsce jak i wskazał na własne ustalenia. Dodatkowo Kolegium, wobec powziętej wiadomości o zmianie w toku niniejszego postępowania właściciela nieruchomości objętych przedmiotem niniejszego postępowania, tj. działek nr [...], [...] obr. A. , poszerzyło jednocześnie krąg postępowania o nowego właściciela tych działek G. Sp. z o.o. w N. Podmiot ten, ze względu na nabyte uprawnienia właścicielskie do przedmiotowych nieruchomości, posiada interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu. Pismem z dnia 11 grudnia 2024 r, Kolegium zawiadomiło strony postępowania w tym G. sp. z o. o. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W wyroku z dnia 13 maja 2024 r. Sąd wskazał, iż decyzja nie została prawidłowo doręczona jednej ze stron postępowania G. Sp. z o.o. w N. nadto Sąd wskazał, iż konieczna jest w przeprowadzanym postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych kwestia wybudowanego na nieruchomości stanowiącej aktualnie własność Spółki betonowego ogrodzenia. Kolegium w decyzji z dnia 21 grudnia 2023 r. odniosło się do tej kwestii wskazując, iż fakt że na terenie działek nr [...] zrealizowano betonowy płot o wysokości 2,5 -wzdłuż 6 metrowego rowu, mającego odprowadzać nadmiar wody w sytuacjach powodziowych i zapobiegać zalaniu działki nr [...]. nie doprowadził do unicestwienia funkcji jaką sprawować ma ww. rów, a zatem, aby ww. działania stanowiły istotną, relewantną zmianę stanu faktycznego niniejszej sprawy. Sąd nie podzielił tego poglądu i uznał, ze fakt wybudowania ogrodzenia nie stanowi podstawy do wszczynania nowego postępowania, stanowi za to podstawę do rozważenia w prowadzonym postępowaniu czy wybudowanie tego muru wpływa na stosunki wodne na przedmiotowych działkach. Mając powyższe na uwadze organ I instancji winien zatem rozważyć zlecenie uzupełniającej opinii biegłego w celu ustalenia czy fakt wybudowania a terenie działek nr [...] betonowego płotu ma wpływ na ewentualne naruszenia stosunków wodnych na działkach odwołującego się. Ponieważ betonowe ogrodzenie zostało wybudowane po sporządzeniu przez biegłego opinii w sprawie Kolegium nie jest władne zwrócić się do biegłego w celu złożenia wyjaśnień na ta okoliczność. Biegły winien zatem ocenić czy wobec dokonanych ustaleń w sporządzonej przez siebie opinii w sprawie fakt wybudowania betonowego płotu może mieć wpływ na naruszenie stosunków wodnych przez właściciela działek nr [...] obr. A. . Kolegium nie posiada specjalistycznej wiedzy w tym zakresie i wobec powyższego konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie przez organ postępowania w zakresie wskazanym w wyroku Sądu. Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył P. B., zarzucając, iż po raz kolejny sprawa jest niezasadnie przedłużana przez organ odwoławczy co naraża go oraz ludność gminy na straty, poprzez brak wydania wiążącego nakazu w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sprzeciw podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja kasatoryjna narusza art. 138 § 2 kpa, wobec czego sprzeciw skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 151a § 1 p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa, sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Nadto zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 kpa, który to przepis jest podstawą dla wydania skarżonej decyzji, uchylającej orzeczenie organu I instancji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten zatem wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tylko w przypadku zaistnienia tej przesłanki organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W innych przypadkach kpa wymaga wydania decyzji merytorycznej tj. albo utrzymania decyzji organu I instancji w mocy, albo jej uchylenia i albo orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w sytuacji zaistnienia takich podstaw. Z tymi uregulowaniami koresponduje art. 136 kpa wprowadzający obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kasatoryjnej okoliczności nie uzasadniają uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jeśli organ odwoławczy uznaje, że materiał dowodowy należy uzupełnić to w świetle art. 138 § 2 w zw. z art. 136 kpa samodzielnie mógł zlecić uzupełniającą opinię biegłego lub zwrócić się do organu I instancji o uzupełnienie. W sprawie, w której od wielu już lat sporna kwestia została zdefiniowana i biegły wokół niej koncentrował swoje ustalenia, okoliczność nowych artefaktów nie może prowadzić do uchylenia się przez organ odwoławczy od rozstrzygnięcia pod pozorem, że biegły w opinii uzupełniającej nie może się do nich odnieść i ich ocenić pod kątem wpływu na naruszenie stosunków wodnych. Ponadto, co szczególnie istotne organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji pominął i nie uwzględnił wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2024r. sygn. akt II SA/Kr 321/24, który uchylił decyzję wyłącznie organu odwoławczego, wyraźnie dał wytyczne tylko dla organu odwoławczego, co wprost oznaczało, iż analiza dokonana przy wydawaniu wyroku w sprawie wskazuje, że dla rozstrzygnięcia spornej kwestii naruszenia stosunków wodnych wystarczy należyte uzupełnienie dowodów i rozstrzygniecie w II instancji, bez potrzeby uchylania decyzji organu I instancji. Od wydania powyższego wyroku nie zaistniały także żadne nowe istotne okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uchylania decyzji I instancji. Jak w wyroku podkreślono, fakt wybudowania ogrodzenia nie stanowi podstawy do wszczynania nowego postępowania albowiem wszystkie zmiany stanu faktycznego jakie nastąpiły w trakcie trwania niniejszego postępowania administracyjnego, winny być uwzględnione przez organ przy dokonywaniu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W ponownym postępowaniu organ zobowiązany był zatem tym wyrokiem, aby wnikliwie przeanalizował wpływ na stosunki wodne, także wybudowanego na nieruchomości stanowiącej aktualnie własność Spółki G. Sp. z o.o. w N. betonowego ogrodzenia, a nie do uchylania decyzji I instancji. Z uwagi na to organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 136 kpa poprzez brak wskazania istotnych i uzasadnionych podstaw do uchylenia decyzji I instancji. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a., które obejmują koszt wpisu sądowego w wysokości 100 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło