II SA/Kr 2770/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer (spr.) Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie Krzysztofa Kozdronkiewicza sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2002 r Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2001r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w [...] ul. [...]. Z wnioskiem o wymeldowanie W. K. wystąpiła M. K., która przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] orzekający rozwód stron oraz, iż prawo do wyłącznego użytkowania mieszkania stron położonego w [...] ul. [...] przysługiwać będzie M. K. bez możliwości wprowadzenia się ponownego pozwanego do przedmiotowego lokalu. Na skutek apelacji od w/w wyroku wniesionej przez W. K. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] 2001 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wykreślił "bez możliwości wprowadzenia się ponownego pozwanego do przedmiotowego lokalu". Nadto M. K. podała, że W. K. opuścił przedmiotowe mieszkanie w 1994r., zamieszkał u konkubiny i z tego związku posiada dziecko urodzone w 1995r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. utrata uprawnień do lokalu i fakt opuszczenia lokalu a tym samym brak możliwości wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Organ I instancji uznał, że W. K. nie utracił uprawnień do przedmiotowego lokalu, a wniosek taki wywiódł z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] 2001 r. w którym podano, że W. K. posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu w oparciu o decyzję o przydziale z dnia [...] 1993r. nr [...] wydaną przez Komendę Wojewódzką Policji. Natomiast organ I instancji nie ustosunkował się do treści wyroku rozwodowego, w którym orzeczono, że prawo do wyłączonego użytkowania przedmiotowego lokalu przysługuje M. K.. Organ I instancji na podstawie zebranych materiałów dowodowych ustalił, że W. K. opuścił przedmiotowy lokal, jednak dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu nie została spełniona druga przesłanka tj utrata uprawnień do lokalu. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła M. K. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że W. K. utracił uprawnienia do przedmiotowego lokalu na podstawie wyroku rozwodowego, a także opuścił lokal. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] 2001r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że przyznanie przez Sąd wyłącznego prawa użytkowania mieszkania położonego w [...] przy ul. [...] M. K., nie oznacza że W. K. utracił status najemcy powyższego lokalu. Zdaniem Wojewody W. K. nadal posiadał tytuł prawny do przebywania w powyższym lokalu, który to tytuł prawny wynikał z decyzji o przydziale lokalu. Na decyzję Wojewody [...] skargę złożyła M. K., równocześnie złożyła wniosek o załatwienie sprawy we własnym zakresie tj. w trybie art.38 ust.2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2001 r. oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2001 r. W uzasadnieniu wniosku M. K. podniosła, że zostały spełnione przesłanki z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności, a tym samym można orzec w drodze decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego W. K.. W szczególności wskazała, że W. K. utracił uprawnienia do lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...]. Utrata uprawnień nastąpiła na podstawie powoływanych już wcześniej wyroków Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] i Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2001 r. sygn. akt [...] . Nadto do wniosku złożonego do Wojewody [...] o uchylenie decyzji w trybie art. 38 ust.2 ustawy Naczelnym Sądzie Administracyjnym M. K. dołączyła postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2001 r. sygn. akt [...] wydane w przedmiocie jej wniosku o wykładnię wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2001r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny zwrócił m.in. uwagę, że przyznanie wspólnie zajmowanego mieszkania – na zgodny wniosek stron – jednemu z małżonków powoduje wygaśniecie prawa drugiego z nich do tego mieszkania. Pismem z dnia [...] 2002r. M. K. ponowiła swój wniosek skierowany do Wojewody [...] o załatwienie sprawy we własnym zakresie w trybie art.38 ust.2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W uzasadnieniu tego wniosku powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01, w którym Trybunał orzekł, że art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który dla zameldowania się na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu jest niezgodny z Konstytucją. Tym samym zmieniła się również treść art.15 ust.2 ustawy, albowiem odpadła przesłanka utraty uprawnień do lokalu, spełnienie której było konieczne, dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Wojewoda [...] uwzględnił skargę M. K. i decyzją z dnia [...] 2002r. nr [...] zmienił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2001r. w ten sposób, że: - uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2001r. nr [...] odmawiającą wymeldowania z pobytu stałego W. K. z lokalu przy ul. [...] w [...] - orzekł o wymeldowaniu W. K. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że na zmianę stanowiska bezpośredni wpływ miały zmiany w przepisach prawnych jakie nastąpiły w związku z opublikowaniem w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z powyższym wymeldowanie osoby z pobytu stałego w formie decyzji administracyjnej następuje wówczas gdy postępowanie wyjaśniające wykaże, że osoba opuściła miejsce zameldowania. Jak podkreśla organ II instancji z całości materiału zebranego w przedmiotowej sprawie bezspornie wynika, że W. K. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały, zatem należało orzec jak w sentencji. Skargę na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] 2002r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie W. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podał, że zaskarżona decyzja usankcjonowała bezprawne działanie M. K., która swym zachowaniem wymusiła na skarżącym opuszczenie mieszkania. W związku z tym, zdaniem skarżącego powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania. Skarżący zarzucił, że organ powierzchownie przeprowadził postępowanie skoro nie uwzględnił potrzeby wezwania do prowadzonego postępowania w charakterze strony Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] – właściciela nieruchomości, jak również nie przeprowadził przewidzianej w art.89 kpa rozprawy. Tym samym organ II instancji uchybił fundamentalnym zasadom wynikającym z treści przepisów art.7-9 kpa. Skarżący podniósł, iż brak podstaw prawnych do wymeldowania skarżącego z mieszkania zarówno z urzędu jak i na wniosek M. K.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2002r. badał czy zaskarżona decyzja jest zgodna z stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] na podstawie art.38 parg.2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. Nr 74, poz.368 z późn.zm./ zmienił swoją decyzję z dnia [...] 2001. Zgodnie z powołanym art.38 parg.2 organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione formalne przesłanki pozwalające na zastosowanie przez Wojewodę [...] trybu z art.38 parag.2 przytoczonej wyżej ustawy, albowiem zaskarżona decyzja wydana została po uwzględnieniu w całości skargi M. K. na decyzje z dnia [...] 2001 r., a nastąpiło to przed wyznaczeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny terminu rozprawy. Również merytoryczne rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Podstawę prawną wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące stanowi art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Artykuł 15 ust.2 powołanej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 26 kwietnia 1984r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności /Dz.U. Nr 26, poz. 132/ stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art.9 ust.2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przedmiotowej sprawie podstawą prawną wydania decyzji była pierwsza z wskazanych sytuacji w art.15 ust.2 tj. utrata uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zarówno organ I instancji w decyzji z dnia [...] 2001r. jak i organ II instancji w decyzji z dnia [...] 2001 r. przyjął, że W. K. nie utracił uprawnień do lokalu położonego w [...] przy ul. [...] , dopiero zmiana stanu prawnego wynikła z wejścia w życie w dniu 19 czerwca 2002r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. spowodowała zmianę stanowiska organu II instancji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w którym orzeczono, że art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który przy zameldowaniu wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu jest niezgodny z Konstytucją zmienił równocześnie stan prawny dotyczący możliwości wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji w sprawie o wymeldowanie danej osoby zarówno na wniosek strony jak i z urzędu możliwe jest wówczas gdy osoba opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Tym samym kwestia posiadania uprawnień do lokalu, czy też utrata tych uprawnień nie ma prawnego znaczenia dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Z uwagi na zmianę stanu prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2002r.w której orzeczono o wymeldowaniu skarżącego z pobyty stałego, nie rozważał tym samym czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przesłanką utraty uprawnień do przedmiotowego lokalu przez skarżącego, albowiem przesłanka ta utraciła swój byt prawny. Podstawą prawną wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego zgodnie z aktualnym brzmieniem art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest opuszczenie stałego miejsca pobytu. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym skarżący W. K. opuścił miejsce stałego pobytu tj. mieszkanie położone w [...] przy ul. [...] , tym samym została spełniona przesłanka pozwalająca na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego był od początku konsekwentnie podnoszony w decyzjach administracyjnych. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] 2001 r. w której Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie wymeldowania skarżącego jednoznacznie wynika, że przesłanka opuszczenia lokalu przez skarżącego została spełniona, natomiast wątpliwości dotyczyły posiadania uprawnień do lokalu. Ustalenia dotyczące opuszczenia lokalu przez skarżącego oparte zostały na następujących dowodach: przesłuchaniach stron, kontroli dyscypliny meldunkowej z dnia [...] 2001 r. przeprowadzonej przez Komisariat Policji [...] informacji w tej sprawie oprócz M. K. udzielił również W. B. zam. Kraków ul. [...] . Nadto w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] 2001 r. sygn. akt [...] rozpoznającego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] , którym orzeczono rozwód skarżącego z M. K. stwierdzono "Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd I instancji pozwany oświadczył, że od 1994r. nie mieszka z powódką i wyraża zgodę, by prawo do mieszkania przysługiwało wyłącznie powódce ..." Tym samym ustalenia faktyczne dotyczące opuszczenia mieszkania przez skarżącego poczynione w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie są zgodne z oświadczeniami jakie składał skarżący w postępowaniu rozwodowym. Właśnie z uwagi na fakt opuszczenia i nie zamieszkiwania w mieszkaniu przez skarżącego, czyli nie spełniona była przesłanka wspólnego zamieszkiwania w lokalu przez małżonków, Sąd Okręgowy w [...] w wyroku rozwodowym nie orzekał o sposobie korzystania przez rozwiedzionych małżonków ze wspólnie zajmowanego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania. Należy dodać, że zgodnie z art.58 parag.2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd ma obowiązek orzec o sposobie korzystania przez rozwiedzionych małżonków ze wspólnie zajmowanego lokalu, jeżeli w chwili rozwodu małżonkowie zajmują wspólny lokal. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w wyroku rozwodowym nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania, z uwagi że skarżący w nim nie zamieszkiwał. Natomiast na zgodny wniosek stron może w wyroku rozwodowym orzec o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, na tej podstawie Sąd Okręgowy w wyroku rozwodowym orzekł, że prawo do wyłącznego użytkowania mieszkania stron będzie przysługiwać M. K.. W tym zakresie wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2001 r. sygn. akt [...] . Zgodnie z art.365 parag.1 kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Mając na uwadze, że wniosek M. K. o wymeldowanie z pobytu stałego W. K. został złożony w dniu [...] 2001 r., a więc w krótkim czasie po wydaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2001 r., ustalenia faktyczne dotyczące opuszczenia lokalu przez skarżącego dokonane przez organ administracyjny w pełni korespondują z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu rozwodowym. Mając powyższe na uwadze, twierdzenia skarżącego, że został zmuszony przez M. K. do opuszczenia przedmiotowego lokalu nie znajdują potwierdzenia. Podnoszony w skardze przez skarżącego zarzut naruszenia przez Wojewodę [...] art.89 kpa tj. nie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają generalnej zasady z której wynikałby obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w toku każdej sprawy administracyjnej. Zgodnie z art.89 kpa obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej ma miejsce wówczas gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, albo gdy wymaga tego przepis prawa. Nadto organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia interesów stron przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W przypadku postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wprowadziły wymogu obligatoryjnego przeprowadzenia rozprawy przez organy administracyjne. Organ w toku postępowania nie prowadził również dowodów z świadków i biegłych stad też nie przeprowadził rozprawy. A zatem organ administracyjny w ramach prowadzonego postępowania mógł przeprowadzić rozprawę, ale nie przeprowadzenie jej w przedmiotowym postępowaniu nie stanowi naruszenia art.89 kpa. Podnoszony przez skarżącego zarzut, że w postępowaniu o wymeldowanie nie brała udziału w charakterze strony Komenda Wojewódzka Policji w [...] jako właściciel nieruchomości jest bezzasadny. Przedmiotowy lokal należący do zasobów mieszkaniowych Komendy Wojewódzkiej Policji został oddany w najem na podstawie decyzji administracyjnej, a stosunek najmu tego lokalu nadal trwa. Przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu o wymeldowanie nie są relacje prawne pomiędzy stroną wynajmującą, a najemcą ale spór dotyczy wewnętrznych stosunków powstałych pomiędzy byłymi małżonkami. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest czynnością o charakterze rejestracyjnym, czyli czynnością która ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, ten rejestracyjny charakter zachowany jest również w przypadku gdy zameldowanie i wymeldowanie dokonywane jest w formie decyzji administracyjnej. Tym samym zakresem postępowania administracyjnego o wymeldowanie jest ustalenie faktu opuszczenia lokalu, a nie rozstrzyganie wszelkich sporów, które powstały pomiędzy byłymi małżonkami na tle zajmowanego wcześniej wspólnego lokalu. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na decyzję administracyjną, bada czy zaskarżona decyzja w chwili jej wydania jest zgodna z obowiązującym prawem. Tym samym ewentualne nowe okoliczności faktyczne, które powstały by po wydaniu zaskarżonej decyzji nie są brane pod uwagę przy rozpoznaniu skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.