II SA/Kr 28/19
WyrokWSA w Krakowie2019-03-19
Skład orzekający: Paweł Darmoń, Krystyna Daniel, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wniosek dotyczy zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego utrzymującej ją w mocy, powołując się na to, że decyzja organu pierwszej instancji nie może być samoistnym przedmiotem weryfikacji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, dzieląc wniosek na dwa odrębne postępowania. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji powinien być rozpatrywany w jednym postępowaniu, obejmującym obie decyzje. Umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. z powodu rzekomej bezprzedmiotowości jest nieuzasadnione, gdy wniosek dotyczy wadliwości obu decyzji.Stan faktyczny
Województwo Małopolskie zaskarżyło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1986 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył zarówno decyzji SKO z 2005 r. stwierdzającej nieważność decyzji z 1986 r., jak i decyzji SKO z 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję z 2005 r. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że decyzja organu pierwszej instancji nie może być samoistnym przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Skarżące Województwo zarzuciło rażące naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 27 kwietnia 2018 r. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Magda Froncisz Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi Województwa Małopolskiego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 października 2018 r., znak: SKO.GN/4160/74/2018 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego Województwa Małopolskiego kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego Kraków - [...] orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Krakowie obj. Lwh [...], c.d. KW [...] (obecnie KW [...]), l. kat. [...], o pow. 233 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.), oraz o przyznaniu odszkodowania za ww. nieruchomość w kwocie 6 541 558 złotych.
Decyzją z dnia 5 grudnia 2005 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego Kraków-[...] z dnia 5 listopada 1986 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Prezydent Miasta Krakowa.
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 5 grudnia 2005 r.
Pismem z 11 stycznia 2018 r. "O." wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 19 kwietnia 2006 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego samego organu z 5 grudnia 2005 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r. znak [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2005 r. znak [...] stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego Kraków-[...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Krakowie, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz o przyznaniu odszkodowania za w/w nieruchomość w kwocie 6.541.558 złotych.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła "O." podnosząc, iż tożsamość wadliwości decyzji obu instancji nie stanowi o jego bezprzedmiotowości, co w konsekwencji czyni umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. nieuzasadnionym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2018 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. i 158 § 2 k.p.a. w zw. art. art. 105 § 1 kp.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz.U.. z 2017 r., poz.1257).
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że podziela stanowisko wyrażone w doktrynie, a przywołane w treści zaskarżonej decyzji, iż zwrot "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" stanowi w istocie skrót myślowy oznaczający, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu pierwszej instancji (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95. OSP 1997, z. 4, poz. 83). Jak wskazuje B. Adamiak, to decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji kształtuje uprawnienia lub obowiązki jednostki, a zatem zmiana ich ukształtowania może nastąpić tylko przez podważenie mocy obowiązującej decyzji organu odwoławczego, co oznacza, że "decyzja organu pierwszej instancji nie może być samoistnym przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym" (B. Adamiak (w:) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel [red.), System Prawa Administracyjnego, t. 9, Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2014, s. 242; A. Golęba. Komentarz do art. 138 K.p.a. [w:] H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP/el. 2015).
W związku z powyższym stwierdzono, że skoro wniosek "O." o stwierdzenie nieważności dotyczył zarówno decyzji pierwszoinstancyjnej SKO, jak i decyzji tego organu z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. [...] - to brak jest przedmiotu stwierdzenia nieważności, bowiem decyzja pierwszoinstancyjna została niejako skonsumowana przez decyzję wydaną w ramach rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymującą ją w mocy.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Województwo Małopolskie, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 oraz 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2018 roku (znak: [...]), w związku z uznaniem, że decyzja organu pierwszej instancji nie może być samoistnym przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, w sytuacji, kiedy organ drugiej instancji utrzymał w mocy taką decyzję, ze względu na to, że to właśnie decyzja organu drugiej instancji kształtuje uprawnienia i obowiązki jednostki, a zmiana ich ukształtowania może nastąpić jedynie przez podważenie mocy obowiązującej decyzji organu odwoławczego.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2018 roku (znak: [...]) wraz z poprzedzającą ją decyzją Kolegium z dnia 27 kwietnia 2018 roku, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych - na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w niniejszej sprawie nie było podstawy do automatycznego zastosowania przez organy obu instancji art. 105 §1 k.p.a. bez odniesienia się do meritum sprawy (a jedynie z powołaniem się ogólnie na "stanowiska wyrażone w doktrynie") i umorzenia postępowania, tylko dlatego, że: "(...) zwrot "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" stanowi w istocie skrót myślowy oznaczający, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji".
Podkreślono, że przepis art. 156 k.p.a. nie ogranicza stosowania nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji administracyjnych, jakim jest stwierdzenie nieważności jedynie do decyzji ostatecznych tak, jak to czynią przepisy art. 145 k.p.a., 154 k.p.a. i 155 k.p.a. literalnie odwołując się do "decyzji ostatecznych". Co więcej w doktrynie prawa administracyjnego powszechnie wskazuje się, że dopuszczalne jest stosowanie trybu stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji nieostatecznych.
Analogicznie strona postępowania administracyjnego może - w celu zabezpieczenia swojego interesu prawnego - domagać się stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy taka decyzja była kontrolowana w postępowaniu odwoławczym, mimo, że w części przypadków wniosek o stwierdzenie nieważności powinien dotyczyć decyzji ostatecznej, a więc decyzji organu II instancji - organ odwoławczy rozstrzyga ponownie sprawy pod względem merytorycznym, przeprowadzając w miarę potrzeby dalsze postępowanie wyjaśniające.
W żadnym przypadku nie może być mowy o automatycznym wydawaniu decyzji o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. z powodu bezprzedmiotowości postępowania, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
Nawet w glosie do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95 " (OSP 1997, z. 4, poz. 83), na którą powołuje się przecież SKO, J. Zimmermann wskazuje przecież wyraźnie, że: "Stwierdzenie nieważności decyzji drugiej instancji utrzymującej w mocy decyzję pierwszej instancji musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności decyzji instancji pierwszej - jednak pod warunkiem, że wada obu jest identyczna. W przypadku różnych wad trudno tu wymagać takiego automatyzmu. To samo można powiedzieć odpowiednio o stwierdzeniu nieważności tych decyzji w części".
W niniejszej sprawie nie było podstawy do automatycznego umorzenia postępowania tylko dlatego, że toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji drugiej instancji, która "niejako skonsumowała", jak twierdzi SKO decyzję pierwszej instancji. Może, bowiem zaistnieć taka sytuacja, w której ani organ nadzorczy w ramach swoich kompetencji (pozwalających na stwierdzenie nieważności także decyzji pierwszej instancji), ani sądy administracyjne w ramach uprawnień wynikających z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z nich nie skorzystają i nie stwierdzą nieważności decyzji pierwszej instancji, która dotknięta jest inną wadą niż decyzja drugiej instancji.
Skarżący uważa także, że w ogóle rozstrzygnięcie niniejszej sprawy decyzją umorzeniową jest niedopuszczalne, bowiem możliwość umorzenia postępowania nieważnościowego (oczywiście poza przypadkiem wykluczenia przyczyn nieważności decyzji) jest uzasadniona w przypadku braku w ogóle obowiązującej w obrocie prawnym decyzji, to inaczej jest w przypadku, kiedy jednak mamy do czynienia z istniejącą decyzją pierwszej instancji, następnie utrzymaną w mocy przez organ drugiej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Również uczestnik postępowania – "O." wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Z kolei uczestnik R. C. wniósł o oddalenie skargi.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że narusza ona przepisy postępowania w sposób, który powoduje konieczność jej uchylenia wraz z poprzedzająca ja decyzja tego samego organu. (Decyzji SKO z dnia 27 kwietnia 2018 r. znak [...] ).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieprawidłowy rozdzieliło wniosek o stwierdzenie nieważności na dwa odrębne postępowania – dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 5 grudnia 2005 r. znak: [...] oraz dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...], wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sformułowanie wniosku nie daje podstaw do przyjęcia, że celem wnioskodawcy było prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w omawianych zakresach.
Kolegium powołuje się na stanowisko doktryny, iż "decyzja organu pierwszej instancji nie może być samoistnym przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym" – co samo w sobie jest prawdą, jednakże SKO wyprowadza z tego stwierdzenia błędne wnioski. "O." składając wniosek o stwierdzenie nieważności nie domagała się, bowiem samoistnej weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz poddania jej kontroli w jednym postępowaniu wraz z decyzją utrzymującą ją w mocy. Taki właśnie tryb postępowania jest właściwy z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji.
Taki też tryb – wbrew wnioskom Kolegium – wynika z przywołanej w zaskarżonej decyzji glosy J. Zimmermanna do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95" (OSP 1997, z. 4, poz. 83), która nie została przez Kolegium przeanalizowana w sposób szczegółowy i kompleksowy. Przywołany w zaskarżonej decyzji fragment tej glosy o braku samodzielności decyzji organu I instancji jest wyrwany z kontekstu, bowiem wnioski autora glosy są całkowicie sprzeczne ze stanowiskiem Kolegium przedstawionym w zaskarżonej decyzji.
W powołanej glosie stwierdzono: "Najpierw więc należy ocenić ewentualną nieważność decyzji drugiej instancji, a dopiero potem zająć się ewentualnymi wadami decyzji instancji pierwszej. (...) Stwierdzenie nieważności decyzji drugiej instancji utrzymującej w mocy decyzję pierwszej instancji musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności decyzji instancji pierwszej - jednak pod warunkiem, że wada obu jest identyczna. W przypadku różnych wad trudno tu wymagać takiego automatyzmu. (...) organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji drugiej instancji nie może w żadnym razie "zaczynać" od kontroli decyzji I instancji. Ewentualna wada takiej decyzji - także wtedy, gdy przedmiotem analizy nadzorczej jest decyzja drugoinstancyjna tylko utrzymująca w mocy decyzję pierwszej instancji - może być zauważana i badana dopiero w dalszej kolejności. Ujawnia się tutaj zasadnicza rola organu odwoławczego, działającego merytorycznie, a nie tylko kontrolnie. "Utrzymanie w mocy" decyzji pierwszej instancji jest pewnym skrótem myślowym, że organ drugiej instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ instancji pierwszej. Z kolei "uchylenie" decyzji pierwszej instancji nie następuje tylko, jako negatywny efekt kontroli tamtego aktu, ale następuje dlatego, że organ drugiej instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do innej konkluzji, niż jego poprzednik w toku instancji. Dlatego właśnie należy przyjąć, że decyzja drugiej instancji, nawet decyzja "utrzymująca w mocy" decyzję pierwszej instancji, jest osobnym, tym właściwym i najważniejszym przedmiotem kontroli w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Dopiero wypowiedzenie się w kwestii jej wad i ich skutków umożliwia zajęcie się przez organ nadzorczy decyzją instancji pierwszej".
Jak wynika z powyższego autor glosy koncentruje się przede wszystkim na kolejności działań nadzorczych w postępowaniu nieważnościowym. Jednoznacznie i wyraźnie wskazuje przy tym, że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego, która utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji, w drugiej kolejności należy badać również decyzję I instancji pod kątem wad skutkujących stwierdzeniem nieważności.
W żadnym wypadku z przedstawionych poglądów nie wynika, że należy prowadzić dwa odrębne postępowania nieważnościowe w odniesieniu do decyzji I i II instancji, ani tym bardziej, że postępowanie nieważnościowe prowadzone w odniesieniu do decyzji organu I instancji jest bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu wniosek "O." o stwierdzenie nieważności decyzji z 2006 i z 2005 roku odpowiadał takiej właśnie jak prezentowana w glosie argumentacji.
Podobne stanowisko przyjmują również inni przedstawiciele doktryny. I tak W. Chróścielewski w komentarzu do art. 158 k.p.a. (Wolters Kluwer, 2019 teza 1) stwierdza: "Wypada się zgodzić z J. Zimmermannem, że stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji pociąga za sobą konieczność stwierdzenia nieważności także decyzji organu pierwszej instancji".
Z kolei analizę orzecznictwa dotyczącego omawianej kwestii przeprowadziła M. Jaśkowska w komentarzu do art. 158 k.p.a. (wyd. VII. Wolters Kluwer, 2018 teza 8): "Kwestią wątpliwą jest natomiast to, jak dalece może sięgać stwierdzenie nieważności. Por. wyrok NSA w Warszawie z 24.01.1997 r., IV SA 950/95, OSP 1998/2, poz. 27, z aprobującą glosą M. Bogusza, zgodnie z którym brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia przez organ naczelny nieważności orzeczenia organu zarówno pierwszej instancji, jak i instancji odwoławczej. Orzeczenie organu pierwszej instancji powinno być rozpoznane w trybie postępowania odwoławczego, które otworzyło się po stwierdzeniu nieważności decyzji organu odwoławczego. Odmienne stanowisko zajął NSA w Warszawie w uchwale z 23.10.2000 r., OPK 12/00, OSP 2001/3, poz. 43, s. 137, wskazując w uzasadnieniu, że: "Dokonując analizy powyżej przytoczonych twierdzeń i przepisów k.p.a. należy przyjąć zasadę, że organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego jest jednocześnie właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji". Stanowisko to spotkało się z krytyką J. Borkowskiego podkreślającego, że przyjęte rozwiązanie rozszerza właściwość organu administracji publicznej (J. Borkowski, Glosa do uchwały NSA z 23.10.2000, OPK 12/00, OSP 2001/3, poz. 43, s. 140). Zostało ono jednak powtórzone wyraźnie w tezie wyroku NSA w Warszawie z 10.01.2001 r., I SA 1790/99, ONSA 2002/1, poz. 39, gdzie podkreślono, że organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 1) jest jednocześnie uprawniony do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1".
Dalej w cytowanym komentarzu stwierdza się: "Zdaniem R.A. Rychter zasadność możliwości stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego i decyzji organu pierwszej instancji w jednym postępowaniu, oprócz poglądów zawartych w judykaturze i literaturze przedmiotu, determinują również następujące okoliczności:
1) właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji jest ten sam organ;
2) niezasadne jest ponowne rozpoznawanie odwołania oraz uchylanie decyzji organu pierwszej instancji w trybie postępowania odwoławczego;
3) decyzje obu instancji są dotknięte tą samą wadą nieważności (identyczną);
4) wady nieważności obu decyzji były znane organowi stwierdzającemu nieważność, zanim jeszcze organ zainicjował postępowanie w przedmiocie wyjaśnienia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności;
5) możliwość stwierdzenia jedynie decyzji organu odwoławczego oznaczałaby pozostawienie w obrocie, przynajmniej przez jakiś czas, decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że organ wie o przyczynach jej nieważności, co byłoby trudne do zaakceptowania w kontekście porządku prawnego;
6) zapewnienie jednolitego trybu usuwania z obrotu decyzji dotkniętej wadą nieważności;
7) wada powodująca nieważność tkwi w decyzji organu pierwszej instancji, a decyzja organu odwoławczego podlega stwierdzeniu nieważności, ponieważ utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności (por. R.A. Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2014, pkt 4.2.2.2)".
W okolicznościach niniejszej sprawy wszystkie wskazane wyżej warunki są spełnione. Oczywiście na obecnym etapie postępowania Sąd nie przesądza, czy decyzje SKO z 19 kwietnia 2006 r. znak [...] i z 5 grudnia 2005 r. znak: [...] są dotknięte wadą nieważności, jednakże we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe wskazuje się na te same okoliczności w odniesieniu do obu wymienionych decyzji - co świadczy o spełnieniu warunków wymienionych w pkt 3 i 7. Obie decyzje zostały wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a zatem ten sam organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności każdej z nich. Za badaniem obu tych decyzji w jednym postępowaniu nieważnościowym przemawia również ekonomika procesowa, gdyż skutkiem stwierdzenia nieważności tylko decyzji z 2006 roku byłaby konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania od decyzji z 2005 r., która do tego czasu pozostawałaby w obrocie prawnym.
W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja SKO z 27 kwietnia 2018 r. znak [...] podlegały uchyleniu, jako naruszające przepis art. 105 § k.p.a. Powinno toczyć się jedno postępowanie administracyjne - tak jak wskazano, we wniosku o stwierdzenie nieważności.
Jednocześnie Sądowi wiadome jest z urzędu, że decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z 19 kwietnia 2006 roku została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 29/19), lecz wyrok w tej sprawie nie został jeszcze wydany. Wskazania, co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie zależne są od wyników postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. II SA/Kr 29/19. Jeżeli bowiem skargi zostaną prawomocnie oddalone, a decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności pozostanie w obrocie prawnym, to Kolegium po zwrocie niniejszej sprawy nie powinno podejmować żadnych czynności. Jak bowiem wynika z wcześniejszej analizy do badania decyzji I instancji (w tym przypadku decyzji SKO z 5 grudnia 2005 r.) pod kątem podstaw nieważnościowych może dojść dopiero wówczas, gdy stwierdzi się nieważność utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji. Jeżeli jednak nastąpi prawomocne uchylenie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z 2006 r., to w ponownie prowadzonym postępowaniu należy zastosować opisaną wyżej kolejność badania podstaw nieważności w odniesieniu do decyzji z 2006 r. i z 2005 r. w ramach jednego postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 680 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona, jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło