II SA/Kr 282/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi G.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 4 kwietnia 2001 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 24.11.1999 r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej G.M. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 24 listopada 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 i pkt 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950), odmówił S.M. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że S.M. swój wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, uzasadnił tym, że w okresie od lipca 1943 r. do stycznia 1945 pełnił służbę konspiracyjną w AK oraz w okresie od lipca 1945 r. do lipca 1946 r. działał w organizacji o nazwie Podziemna Armia Niepodległościowa. Na potwierdzenie powyższych faktów przedstawił oświadczenia dwóch świadków: J.R. i J.P. , a także własny życiorys. Organ podniósł, że świadek W.P. potwierdził działalność konspiracyjną wnioskodawcy w okresie od stycznia 1945 r. do sierpnia 1945 r., jednakże nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających własny udział w opisywanych zdarzeniach. Ustalono jedynie, że J.P. był żołnierzem Batalionów Chłopskich w okresie od grudnia 1943 r. do stycznia 1945 r. Natomiast z oświadczenia J.R. nie wynika, aby świadek kontaktował się konspiracyjnie z wnioskodawcą podczas własnej działalności w Armii Krajowej. Świadek ten nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o działalności konspiracyjnej w okresie powojennym. Z powyższych względów, organ nie uznał zeznań wymienionych świadków za wiarygodne. S.M. zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy. Do wniosku dołączył dodatkowe oświadczenie J.R. , wskazując jednocześnie, że złożenie jakichkolwiek wyjaśnień przez drugiego świadka - J.P. jest niemożliwe z uwagi na jego zły stan zdrowia. W swoim oświadczeniu J.R. podał, że działając z upoważnienia komendanta placówki przysposabiał kandydatów do akcji "[...] ", wśród których był również wnioskodawca. W trakcie tych działań miał z wnioskodawcą osobisty kontakt. Podał, że S.M. jako członek Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej został dopuszczony do pracy w M.O. a następnie Straży Przemysłowej pod jego bezpośrednim kierownictwem i pozostawał z nim w kontakcie do lipca 1946 r. tj. aresztowania świadka przez Urząd Bezpieczeństwa. J.R. wskazał, że jego działalność konspiracyjna w latach od 1940 r. do 1945 r., oraz od 1945 do 1946 r., a także więzienie w latach od 1946 r. do 1951 r. zostały już udokumentowane w Urzędzie (zaświadczenie dołączone do sprawy J.F. nr......). Decyzją z dnia 4 kwietnia 2001 r. (znak:......) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. , na podstawie art.127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 22 ust. 1 oraz art. 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że za uczestników w ruchu oporu w rozumieniu ustawy, należy uznawać żołnierzy konspiracyjnych sił zbrojnych, którzy stawali się nimi po złożeniu przysięgi, przyjęciu pseudonimu i włączeniu do odpowiedniej struktury konkretnej organizacji funkcjonującej na zasadach dyscypliny i odpowiedzialności wojskowej. Organ ponownie wskazał, że wniosek nie zawiera żadnych informacji mogących świadczyć o pełnieniu przez wnioskodawcę służby w obu organizacjach konspiracyjnych. Ani wnioskodawca, ani świadkowie nie wspominają o składaniu przysięgi, otrzymaniu pseudonimu oraz przydziału służbowego. Sam wnioskodawca pisze, że był "przysposabiany i obserwowany na kandydata" Armii Krajowej i pełnił funkcje wywiadowcy i opiekuna. Podobnie określa w swoim oświadczeniu kontakt z wnioskodawcą J.R. Organ powtórzył, że świadek ten nie udokumentował swojej działalności w organizacji Podziemna Armia Niepodległościowa, natomiast z oświadczenia drugiego świadka nie wynika, aby miał on z wnioskodawcą jakiekolwiek kontakty konspiracyjne. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Oddział Zamiejscowy w Krakowie na decyzję z dnia 4 kwietnia 2001 r. złożył S.M. Podał, że w jego ocenie przedstawieni przez niego świadkowie z racji swojej działalności kombatanckiej są w pełni wiarygodni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i potrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że podstawą prawną wskazaną w decyzji z dnia 24 listopada 1999r był art.1 ust.2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950). Stanowił on, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 -1945 oraz pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej. W decyzji z dnia 4 kwietnia 2001r powołano natomiast jako jej materialnoprawną podstawę art.2 pkt 3 i 5 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży oraz uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców. Wydaje się zatem, że przepis ten powołano wadliwie, zamiast art.1 ust.2 pkt 3 i 5 ustawy. Podnieść należy, że funkcją postępowania administracyjnego jest ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego. W postępowaniu administracyjnym to organy administracji publicznej zobowiązane są bowiem, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 24.11.1999r organ administracji stwierdził, iż faktu służby skarżącego w Armii Krajowej oraz Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej nie potwierdzały oświadczenia jego samego, jak i świadków J.R. oraz J.P. Organ administracji w żaden jednak sposób nie odniósł się do treści Rekomendacji wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 grudnia 1998 roku wydanej przez Krajowy Związek Weteranów Walk 1939-1989 o Polskę wolną i sprawiedliwą. W treści przedmiotowej rekomendacji wniesiono o zaliczenie do służby w ruchu oporu okresu od sierpnia 1943 r. do stycznia 1945. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 lipca 2000 r. (sygn. akt V są 1786/99) "rekomendacja jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności (represji), podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) [...]". Brak odniesienia się organu administracji do treści przedstawionej rekomendacji, jako dowodu w toczącym się postępowaniu administracyjnym, stanowi naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które to nakładają na organ obowiązek oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego. Organ administracji publicznej nie podjął także kroków w celu przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, jak również samego skarżącego, w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czy S.M. był w służbie w ramach Armii Krajowej oraz później w ramach Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej. Pomimo ogólnikowości przedstawienia przez skarżącego jego działalności w ruchu oporu, organ administracji nie wezwał również skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń w tym zakresie, okoliczności czy i w jakich został zaprzysiężony, osoby będącej jej zwierzchnikiem, itp. Zauważyć w związku z tym należy, że wprawdzie obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o te świadczenia, to jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. (zob. Wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r. sygn. akt V SA 145/02 oraz Wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt II OSK 117/05). Tym bardziej, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, często z uwagi na upływ czasu, jak również konspiracyjny charakter prowadzonej działalności, przedłożenie przez wnioskodawcę jednoznacznych dowodów na potwierdzenie tej działalności jest utrudnione. W takich szczególnie sytuacjach obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie. Wreszcie, oceniając krytycznie oświadczenia świadka J.R. , organ stwierdził, że świadek ten nie może być wiarygodnym źródłem informacji, gdyż sam nie udokumentował swojej działalności w organizacji Podziemna Akcja Niepodległościowa. W związku z tym podnieść należy, że w oświadczeniu z dnia [...] .11.1999r (k.12 akt administracyjnych) świadek ten podał , że jego działalność konspiracyjna w latach od 1940 r. do 1945 r. oraz od 1945 do 1946 r., a także więzienie w latach od 1946 r. do 1951 r. zostały już udokumentowane w Urzędzie (zaświadczenie dołączone do sprawy J.F. nr......). Do treści tego oświadczenia organ w żaden sposób się nie odniósł. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia 24.11.1999r wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz 107 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych będzie dokonanie dokładnych ustaleń w zakresie czasu, miejsca, formy i zakresu działalności skarżącego, które określał on jako działalność stanowiącą podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich, a w szczególności czy działalność ta stanowi działalność kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 oraz 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz dokładne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego z wyeliminowaniem wskazanych wyżej uchybień. W oparciu o powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art.135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.